เล่มที่ 47
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 784 ส่วน
สารบัญ
- ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามายังเมืองเวสาลี เพื่อให้ภั
- ก็โดยสมัยนั้น ดาบสตนหนึ่งอาศัยสกุลนายโคบาลอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำ...
- นายโคบาลทั้งหลาย ได้ทำทางให้สม่ำเสมอในวันที่สอง โปรยดอกไม้ ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงอุบัติขึ้นแล้ว เป็นเมืองที่มั่งคั่งไพบ...
- งปวงประชุมกันที่สัณฐาคาร แล้วจึง ตรัสว่า ขอให้พวกท่านจงตรวจด...
- เจ้าลิจฉวี ๒ พระองค์ ได้ถวายเครื่องบรรณาการเป็นอันมาก พร้อม ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าอันภิกษุประมาณ ๕๐๐ รูปแวดล้อม เสด็จไปแล้ว ...
- มีคำถามว่า ก็พระสูตรนี้ใครกล่าวไว้อย่างน
- พึงทราบวินิจฉัยในคาถาที่ ๑ ว่า ยานีธ ภูตานิ ดังต่อไปนี้ :- บ...
- ติ ย่อม รู้สัตตนิกายทั้งหลาย โดยความเป็นสัตตนิกาย ดังนี้ก็จร...
- บทว่า สพฺเพ ได้แก่ ไม่มีส่วนเหลือ ศัพท์ว่า เอว ใช้ในอรรถแห่ง...
- คำที่ว่า ตสฺมาหิ ภูตา เป็นต้น เป็นคาถาที่สอง ในบรรดาคำ เหล่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงประกอบเหตุนั้นอย่างนี้แล้ว จึงทรงประกอ...
- และด้วยอำนาจของอานิสงส์ของเมตตา ๑๑ อย่าง พึงทราบว่า เมตตา ขอ...
- คำว่า ตสฺม หิ เน เพราะฉะนั้น ท่านทั้งหลายจงรักษา คือ จงคุ้มค...
- ด้วยบททั้งสองนี้ สิ้งใดที่เป็นเครื่องใช้สอยเป็นเครื่องประดับ...
- สิ่งที่บุคคลทำ ความยำเกรง มีค่ามาก ชั่งไม่ได้ เห็นได้ยาก และ...
- จริงอยู่ เมื่อพระตถาคตอุบัติขึ้นแล้ว เทวดาและมนุษย์ผู้มีศักด...
- อีกอย่างหนึ่ง รัตนะแม้ได้ชื่อว่ารัตนะ เพราะอรรถว่าชั่งได้ คื...
- ช้างแก้ว (หัตถิรัตนะ) ซึ่งอุบัติความพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์น...
- ขุนคลังแก้ว (คหปติรัตนะ) เกิดขึ้นติดตามพระเจ้าจักรพรรดินั้น ...
- อีกอย่างหนึ่ง แม้รัตนะใดชื่อว่าเป็นรัตนะ เพราะอรรถว่า อันบุค...
- อีกประการหนึ่ง แม้รัตนะใด ที่ชื่อว่าเป็นรัตนะเพราะอรรถว่าอัน...
- แม้รัตนะใด ที่ชื่อว่า รัตนะ เพราะอรรถว่าทำความยินดีให้เกิดโด...
- ส่วนที่ 26
- อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่ารัตนะนี้มี ๒ อย่าง คือ วิญญาณกรัตนะ รัต...
- ตอบว่า เพราะเหตุที่ว่า ในบรรดาอาคาริกรัตนะทั้งหลาย แม้ พระเจ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า " ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้ง...
- จึงทรงประกอบสัจวาจาว่า อิทฺปิ พุทฺเธ รตนํ ปณีตํ เอเตน สจฺเจน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วนี้ ความสวัสดีเกิด แล้ว แก่ราชส...
- อนึ่ง เพราะความเกิดขึ้นของพระนิพพานนั้น ไม่ปรากฏ ความเสื่อม ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสความที่นิพพานธรรม เป็นธรรมไม่ เส...
- บาทคาถาว่า สมาธิมานนฺตริกญฺมาหุ ความว่า ก็บัณฑิตทั้งหลาย กล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสความที่อานันตริกสมาธิ (อรหัตมรรค ...
- ตอบว่า เพราะพระอริยบุคคล ๘ จำพวกเหล่านั้น ประกอบด้วยคุณ มีศี...
- บาทคาถาว่า จติตาริ เอตานิ ยุคานิ โหนฺติ ความว่า พระอริย- บุค...
- (ผู้รับ) เพราะ ฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสไว้แม้ในตอนกล...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เย เป็นคำยกขึ้นแสดงโดยไม่กำหนด บทว่า ...
- บทว่า เต เป็นคำแสดงถึงฐานะที่พระองค์ได้แสดงไว้ในตอนต้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสคุณแห่งพระสังฆรัตนะด้วยอำนาจบุคคล...
- แต่ในที่นี้ มีความสังเขปดังต่อไปนี้ :- เสาเขื่อนที่เขาฝังดิน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสคุณแห่งพระสังฆรัตนะ ด้วยอำนาจแห่ง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ แล้วด้วยดี ด้วยนัยทั้งหลายเหล่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสสัจจะ อันมีพระสงฆ์เป็นที่ตั้ง ด้...
- ในประโยคนี้มีเนื้อความเพียงนี้ว่า ก็เพราะพระโสดาบันนั้นละคือ...
- ปัญญา ท่านเรียกว่า จิกิจฺฉิตํ คุณชาติเครื่องเยียวยา เพราะเข้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงการละกิเลส แห่งพระโสดาบันบุคคล...
- ก็ อภัพพ ศัพท์ ในบาทคาถาว่า ฉ จาภิานานิ อภพฺโพ กาตุํ นี้ เป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสหมาย เอาว่า สาวกทั้งหลายของเราย่อมไม่ก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว อธิบายว่า ความที่บุคคลผู้ถึงพร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงสัจจะอันเป็นสังฆาธิษฐาน แห่ง ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า ผุสิตคฺเค โดยนัยที่ข้าพเจ้ากล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ เพื่อสะดวกในการประพันธ์คาถา แต่เนื...
- ู ได้แก่ รู้พระนิพพาน จริงอยู่ พระนิพพาน ชื่อว่า ประเสริฐ เพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ชื่อว่า ประเสริฐ เพราะทำให้ บริบูรณ์ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสคุณของพระองค์ด้วยโลกุตรธรรม ๙ อย...
- บทว่า วิรตฺตจิตฺตา ได้แก่ เป็นผู้มีจิตปราศจากราคะ
- เป็นต้น เพราะความสิ้นกรรมนั้นเอง
- เนื้อความแห่งพระคาถานั้น พึงทราบโดยนัยอันข้าพเจ้า กล่าวแล้ว ...
- ก็เพราะในฝ่ายพระธรรม มรรคธรรมอันบุคคลจะพึงถึงได้ด้วยกำลัง แห...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประทับอยู่ในเมืองเวสาลีเป็นเวลาครึ่งเดื...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จถึงกรุงราชคฤห์โดยลำดับ ภิกษุทั้งหลาย ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแ...
- พระปัจเจกพุทธเจ้าเหล่านั้นให้มาณพนั้นบวชแล้ว ก็ไม่สามารถที่จ...
- สังขพราหมณ์นั้นใช้มือทุบแผ่นดินร้องไห้คร่ำครวญ ไปยังลานเจดีย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระคาถานี้ว่า มตฺตาสุขปฺปริจฺจาคา ป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากัสสปะตรัสตอบด้วยพระคาถาว่า การฆ่...
- ชนเหล่าใดในโลกนี้ มีปกติประ- สัตว์ทั้งหลาย ชักชวนผู้อื่นประก...
- อามคันธสูตร มีคำเริ่มต้นว่า สามากจิงฺคูลกจีนกานิ จ เป็นต้น ถ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอุบัติขึ้นแล้วในโลก ทรงแสดงธรรม- จักรอั...
- มนุษย์ทั้งหลายกล่าวขึ้นสิ้น ๓ ครั้งว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พว...
- ได้ยินว่า พระโพธิสัตว์พระนามว่ากัสสปะ บำเพ็ญบารมี ๘ อสงไขย ก...
- ้าทรงพระนามว่ากัสสปะ ตรัสเรียกบรรพชิตเหล่านั้นมาแล้ว ทรงแสดง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ถวายน้ำ ทักษิโณทก เมื่อจะอังคาสก็ได้ถวายข...
- ถั่วเขียว (จีนกานิ) ซึ่งเขาปลูกแล้ว เกิดขึ้นที่เชิงเขาในดง ช...
- จดีแล้วด้วยการบริกรรม ในภายหลัง มีการปรุงและการย่างเป็นต้น อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าในครั้งนั้น ก็ดาบสเมื่อจะ กล่าวอย่างนี้นั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแก้ถึงกลิ่นดิบแก่พราหมณ์นั้น จึง...
- ตอบว่า เพราะไม่เป็นที่พอใจ เพราะคลุกเคล้าด้วยของไม่สะอาดคือ ...
- ในบาทพระคาถานั้น คาถาว่า เย อิธ กาเมสุ อสญฺตา ชนา ความว่า ป...
- คำว่า น หิ มํสโภชนํ ความว่า ก็เนื้อและโภชนะหาใช่กลิ่นดิบ ไม่...
- หลายบทว่า น จ เทนฺติ กสฺสจิ ความว่า ก็เพราะเหตุที่มีปกติไม่ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจำแนกไว้ใน คัมภีร์วิภังค์ โดยนัยเป็นต้นว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้น ทรงแสดงกลิ่นดิบ ๙ อย่าง ด้วยเทศนาที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้ด้วยคาถานี้ อันตั้งอยู่แล้วในบุค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประสงค์ในพระคาถานี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้ตรัสถึงเนื้อความนี้ไว้ข้าง หน้า พระผ...
- บทว่า เอสามคนฺโธ ความว่า กลิ่นดิบ ๓ ประเภทโดยอรรถตาม ที่ข้าพ...
- ถามว่า เมื่อเป็นเช่นนั้น ท่านก็ทิ้งความเป็นผู้ไม่บริโภคเสีย
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ ในเนื้อเกิดความสงสัยขึ้นแก่ดาบสว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงถึงภูมิ แห่งพระโสดาบัน
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เทศนาจบลงด้วยธรรมเทศนา ที่เป็นบุคลา- ธ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรง พระนามว่ากัสสปะพระองค์นั้น ผู้ประทับน...
- การพรรณนาอามคันธสูตร แห่งอรรถถาขุททกนิกา
- ต่อจากนั้น โดยกาลล่วงไปแห่งมารดาบิดาของมาณพนั้น ผู้รักษา เรื...
- ในบรรดาดาบสเหล่านั้น ดาบสมีอยู่ ๘ จำพวกคือ ๑
- พวกดาบสซึ่งอาศัยสระที่เกิดเอง (เช่นหนองบึงเป็นต้น) หรือไพรสณ...
- ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษชาวเมืองสาวัตถีคนหนึ่ง เสาะแสวงหาแก่น- ...
- เนื้อความแห่งพระคาถานั้น พึงทราบดังนี้ :- บทว่า หิรินฺตรนฺตํ...
- บทว่า อนนฺวยํ ความว่า มิตรเทียมนั้น ย่อมพูดว่า เราจักให้ จัก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงวิสัชนาปัญหาแรกนี้ว่า "ไม่ควรคบมิต...
- ผลานิสงส์ที่หวังอยู่ย่อมยังผลอันเป็นสุขให้เจริญ คือ ให้วัฒนา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อทรงวิสัชนาปัญหาที่ ๔ อย่างนี้ ชื่อว่า...
- ทาน ๑ การประพฤติธรรม ๑ การ
- ถามว่า พระสูตรนี้ มีเหตุเกิดขึ้นอย
- คำของชายคนนั้น บางพวกก็ยอมรับ บางพวกก็ไม่ยอมรับ ชนพวก ใดไม่ย...
- คำของนายมุตมังคลิกะแม้นั้น บางพวกก็เชื่อถือ บางพวก ไม่เธอถือ
- ชื่อว่า โกลาหลมี ๕ อย่าง คือ กัปปโกลาหล ๑ จักกวัตติโกลา- หล ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วทูลถามโมเนยยปฎิปทา นี้ชื่อว่า โมเนยยโ...
- เทวราชแม้โดยปกติทรงมีปัญญา ตรัสถามว่า มงคลคาถานี้เกิดที่ ไหน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ยืนอยู่ ณ ส่วนข้างหนึ่ง เมื่อจะทูลถาม มงค...
- ราชกุมารชื่อว่า เชตะ มีอยู่ สถานที่นั้นชื่อว่า เชตวัน เพราะเ...
- อภิกฺกนฺต ศัพท์ ในคำนี้ว่า อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา ปรากฏใน อรรถว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์มี วรรณะเพียงดังทอง
- พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ทรงประกาศ) พรหมจรรย์บริสุทธิ์ ...
- จริงอย่างนั้น กปฺป ศัพท์มีอรรถว่า เชื่อถือ ในประโยคทั้งหลาย ...
- แต่ในมงคลสูตรนี้ ท่านประสงค์เอา ก
- คำว่า ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ความว่า ถวายบังคมคือนอบน้อม นมัสกา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยคำที่นิยมอักขระบท (คือด้วยคาถา)
- มนุษย์อุตตรกุรุ ๑ พวกมนุษย์ชาวปุพพวิเทหะ ๑ มนุษย์ชาวชมพูทวีป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสดับคำของเทพบุตรนี้อย่างนี้แล้ว จึงตรัส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงสดับคำของเทพบุตรนี้ อย่างนี้แล้ว ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสบอกถึงบุคคลที่ไม่ควรคบก่อน แล้วตรัสบอ...
- านั้น บัณฑิตจะพึงทราบได้ด้วยอาการ ๓ อย่าง สมดังที่พระผู้มีพร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า นรชนใดย่อมใช้ปลายหญ้าคาผูกซึ่ง ...
- สองนั้น บัณฑิตทั้งหลายเหล่านั้น จะพึงทราบได้โดยอาการ ๓ อย่าง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสไว้ว่า ก็นรชนใดย่อมใช้ใบไม
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงสรรเสริญการคบหาบัณฑิต โดย ประกา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ดอกไม้ทั้งหลายไปทางอากาศ ได้เป็น เพดานดอก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยการถึงรัตน
- ในมงคลทั้ง ๓ ประการนั้น การไม่คบคนพาลทั้งหลาย พึงทราบว่า เป็...
- ในพระคาถาที่ ๒ นั้น ข้าพเจ้าจะได้พรรณาบทคาถาที่ ๑ ก่อน
- อีกนัยหนึ่ง (ที่ชื่อว่าปฏิรูปเทส) ได้แก่ประเทศ ในทิศตะวันออก...
- ในมัชฌิมประเทศนั้น สัตว์ทั้งหลายรับโอวาทของพระปัจเจกพุทธเจ้า...
- ข้าพเจ้าจะได้กล่าวถึง การตั้งตนไว้ชอบ ต่อไป คือ บุคคลบางคน ใ...
- คำที่เปล่ง คำที่เป็นทาง ชื่อว่า วาจา
- อีกอย่างหนึ่ง แม้พาหุสัจจะของฆราวาส ที่ไม่มีโทษ พึงทราบว่า เ...
- ส่วนการไม่ต้องอาบัติ ๗ กอง ชื่อว่า อนาคาริยวินัย แม้อนาคา- ร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคล ๔ ประการคือ ความ เป็นพหูสูต (พาหุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดูก่อน คฤหบ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า เป็นมงคล เพราะเป็นเหตุแห่งประ...
- เพราะสงเคราะห์ (รวม) บุตรภรรยา ที่ทรงแสดงไว้ในสิงคาลสูตร นี้...
- และว่า บุคคลที่ชอบนอนหลับกลางวัน ขี้- เกียจลุกขึ้นกลางคืน เม...
- การประพฤติธรรม หรือการประพฤติที่ไม่ไปปราศจากธรรม ชื่อว่า ธรร...
- อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า ทานมี ๒ อย่างคือ อามิสทาน และธรรมทาน ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดูก่อนพราหมณ์และคฤหบดี ทั้งหลาย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคล ๔ ประการคือ ทาน ๑ ธรรมจริยา ๑ การ...
- ก็ชื่อว่าวิรัตินั้นมี ๓ อย่าง คือ สัมปัตตวิรัติ ๑ สมาทานวิรั...
- สุราและเมรัย ก็เพราะเหตุ ที่บุคคลผู้ดื่มน้ำเมาเป็นปกติ ย่อมไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เป็นมงคล เพราะเป็นเหตุแห่งการบรรลุ...
- การกระทำความเคารพ การกระทำความหนักแน่น ความเป็นผู้มี คารวะตา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เป็นมงคล เพราะเป็นเหตุแห่งการได้คุ...
- ก็ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ได้บิณฑบาต จะเศร้าหมองก็ตาม ประ
- ซึ่งถึงเข้าแก่ภิกษุนั้น แม้ประพฤติสมณธรรมอยู่ ก็เป็นผู้สันโด...
- ภิกษุอีกรูปหนึ่ง วางชิ้นสมอที่ดองด้วยน้ำมูตรไว้ในภาชนะใบหนึ่...
- ๑ การรู้อุปการคุณที่คนใดคนหนึ่งได้กระทำไว้ จะน้อยหรือมากก็ตา...
- อีกอย่างหนึ่ง ในกาลใด บุคคลเข้าไปหากัลยาณมิตรทั้งหลายแล้ว สา...
- ก็ความที่แห่งธรรมเหล่านั้นเป็นมงคล ข้าพเจ้าได้อธิบายให้แจ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าหาก ว่าพวกมน...
- มฟุ้งซ่าน หรือความเป็นผู้นิ่ง หรือคิดถึงคุณและโทษ ในเมื่อตนถ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคล ๔ มงคล คือ ขันติ ๑ โสวจัสสตา ๑ กา...
- ชื่อว่า พรหมจรรย์ เป็นชื่อแห่งเมถุนวิรัติ, สมณธรรม, ศาสนา แล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในกุมารปัญหา ชื่อว่า อริสัจจานท...
- ธรรมทั้งหลายในโลก ชื่อว่า โลกธรรม มีคำอธิบายว่า โลกยังเป็น ไ...
- จริงอยู่ จิตของพระขีณาสพเหล่านั้น ชื่อว่า ไม่เศร้าโศก เพราะไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคล ๓๘ ประการ ด้วยพระคาถา ๑๐ พระ- คาถ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงให้เทศนาจบลงอย่างไร ? ตอบว่า พระผู้มีพร...
- บัดนี้ เพื่อความฉลาดในการอบรมญาณ ในมงคลเหล่านี้นั้น แหละ จึง...
- จบการพรรณนามงคลสูตร ในอรรถกถาขุททกนิกาย
- พระ: เราไม่เห็นบุคคลในโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหม...
- ถามว่า พระสูตรนี้มีการเกิดขึ้นเป็นอย่างไร ? ตอบว่า การเกิดขึ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับอยู่ที่ภพของสูจิโลมยักษ์นั้น สมัยนั...
- ในคำว่า อถ โข ขโร เป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยพระคาถาว่า ราโค จ โทโส จ เป็นต้น
- ในคำว่า อรตี รตี โลมหํโส กุโตชา ความว่า สูจิโลมยักษ์ถามว่า ธ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงวิสัชนาปัญหาเหล่านั้นอย่างนี้แล้ว...
- ส่วนในคาถากึ่งที่เหลือ มีการพรรณนาเนื้อความ ซึ่งอธิบายรวม ๆ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงอะไรไว้
- บทว่า อติณฺณปุพฺพํ ได้แก่ ที่ตนยังไม่เคยข้ามไป แม้ในที่สุดแห...
- อรรถกถาเป็น กปิลสูตร
- ถามว่า พระสูตรนี้มีการอุบัติขึ้นเป็นอย่างไร ? ตอบว่า พระสูตร...
- ต่อแต่นั้น พระกปิละนั้น อันภิกษุทั้งหลายผู้มีศีลเป็นที่รักโอ...
- ครั้งนั้น พระโสธนเถระก็ได้ปรินิพพานในวันนั้นนั่นเอง
- ต่อมา หัวหน้าชาวประมงคิดอยู่ว่า ในบ้านนี้เด็กทั้งหลายแม้เหล่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า มหาบพิตร ปลานี้เป็นภิกษุพหูสูต ผู้...
- การประพฤติธรรมมีกายสุจริตเป็นต้น ชื่อว่า ธมฺมจริยํ ในพ
- ้บุคคลเห็นปานนี้ นี้ ได้แก่ภิกษุที่ ยินดีในการทะเลาะ เพราะเป...
- อีกอย่างหนึ่ง พึงทราบถึงพระบาลีที่เหลือว่า วิเหสํ ภาวิตตฺตาน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ภิกษุผู้เช่นนั้นแล ละไปแล้วย่อมเข้...
- ตอบว่า ชื่อว่าสังฆารามเขาสร้างไว้สำหรับผู้มีศีลทั้งหลาย ไม่ไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยการบริโภคธรรมคืออาเนญชวิหารสมาบัติ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มี- พระภาค
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว พราหมณ์มหาศาล เหล่านั้นได...
- บทว่า ชิณฺณา ได้แก่เป็นผู้มีความชรา คือถูกความชราให้ถึงภาวะ ...
- คำนั้น ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ในอรรถกถามงคลสูตร โดยนัยว่า ไม่นั่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ท่านทั้งหลายจงฟัง จงกระทำไว้ในใจให...
- อาสิ ความว่า ภัตที่ประตูเรือนใด ที่เขาเริ่มทำไว้เพื่อพราหมณ์...
- บทว่า อาวสเถหิ ได้แก่ด้วยอุปกรณ์ทั้งหลายเห็นปานนั้น
- ก็พราหมณ์เหล่านั้นประพฤติพรหมจรรย์อยู่อย่างนี้นั่นแล ได้เที่...
- ได้ยินว่า คน และ สัตว์ ๔ จำพวก คือ ไส้เดือน ๑ นกต้อยติวิด ๑ ...
- บทว่า เมถุนฺธมฺมํ ได้แก่ เพื่อธรรมของคนคู่ กล่าวกันว่า เมถุน...
- พระคาถาว่า โย จ เนสํ ฯเปฯ นาคมา ความว่า พราหมณ์ใด เป็นผู้เสม...
- เนื้อความแห่งพระคาถานั้นว่า บรรดาพราหมณ์เหล่านั้น พราหมณ์ เห...
- ตอบว่า เพราะพราหมณ์เหล่านั้นประกอบด้วยคุณ มีพรหมจรรย์ เป็นต้...
- บทว่า วณฺณวนฺโต ได้แก่ เป็นผู้มีวรรณะ เพราะเป็นผู้มีผิวพรรณ ...
- ในคาถานั้น ความสำคัญผิด ชื่อว่า วิปลาส
- ถามว่า ท่านกล่าวอธิบายไว้อย่างไร
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตตฺถ ได้แก่ ในที่นั้น มีคำอธิบายว่า พ...
- ตอบว่า พวกพราหมณ์เหล่านั้นทูลว่า มหาบพิตร พระองค์มีทรัพย์ เค...
- คำว่า สัมมาปาสะ นี้เป็นชื่อของการบูชาด้วยสาตรา ที่ผู้บูชาใส่...
- ก็พวกพราหมณ์เหล่านั้นได้ทรัพย์ในที่นั้น จากสำนักของพระราชานั...
- ถามว่า ท่านกล่าวอธิบายไว้อย่างไร
- หลายบทว่า ตโต เทวา เป็นต้น ความว่า เมื่อพระราชาพระองค์ นั้นท...
- (คือกรรม) อย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดาทัณฑ์ ๓ อย่างมีกาย ทัณฑ์เป...
- บาทพระคาถาว่า วิภินฺนา สุทฺธเวสฺสิกา ความว่า พวกศูทรและ แพศย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ได้จัดไว้ในที่นี้เลย เพราะเหตุไร
- บุคคลไม่ยังธรรมให้แจ่มแจ้งแล้ว ไม่ใคร่ครวญเนื้อความในสำ
- บาลีว่า นาวาสูตร การถือปฏิสนธิและการ
- ลำดับนั้น เมื่อมหรสพเลิกแล้ว บริษัทหลีกไปแล้ว เมื่อสหายทั้ง ...
- เมื่อสหายทั้งสองเหล่านั้น เที่ยวแสวงหาอมตธรรมอยู่อย่างนี้ พร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสดับเสียงสนทนานั้น ด้วยโสตธาตุอัน เป็นท...
- นั้นผู้เป็นพหูสูตอันอันเตวาสิกบูชาแล้ว มีจิตเลื่อมใส ในอันเต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงสรรเสริญ การคบอาจารย์ที่เป็นบัณฑิ...
- บัดนี้ เมื่อจะกระทำเนื้อความแห่งพระคาถานั้นนั่นแลให้ปรากฏ พร...
- บทว่า สลิลํ ได้แก่ ไหลไปแล้วจากที่นี้และที่นี้ มีคำอธิบายว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงกล่าวอุปมา เพื่อกระทำเนื้อความให้...
- คาถาว่า โสตาวธานูปนิสูปปนฺเน ได้แก่ ได้เกิดขึ้นแล้วโดยการเงี...
- จบการพรรณนาเนื้อความแห่งธรรมสูตร แห่งอรรถกถาขุททกนิก
- นรชนเป็นนี้ รู้แจ่งสุภาษิตที่เป็น สาระ รู้แจ้งสูตรและสมาธิที...
- คำว่า กึสีโล ในพระคาถานั้น ความว่า ประกอบแล้วด้วยจารีตศีล เช...
- อนึ่ง พระราชาผู้เป็นกษัตริย์ แม้ทรงพระเยาว์ เป็นกษัตริย์ผู้ไ...
- สองบทว่า ธมฺมึ กถํ ได้แก่ ประกอบด้วยสมถะและวิปัสสนา บทว่า เอ...
- บทว่า ธมฺมํ ได้แก่ ธรรมคือบาลี
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงกระทำอุปกิเลสให้ปรากฏแก่ภิกษุผู้ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ โดยนัยว่า หสฺสํ ชปฺปํ เป็นต้น เพรา...
- ในบรรดาธรรมทั้งหลายที่บุคคลรู้แจ้งแล้วเหล่านั้น ๆ สมาธิใด คื...
- บทว่า โสรจฺจํ หมายถึงปัญญาที่เป็นตัวแทงตลอดสภาวธรรมตาม ความเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเตือนภิกษุทั้งหลายว่า เธอทั้งหลายจงลุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปฏิบัติมาเป็น ประจำ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสดับเสียงนั้น ทรงดำริว่า ภิกษุเหล่านี้ท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอทราบไหมว่าใครท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสดังนี้ แล้วเพื่อจะทำภิกษุทั้งหลาย...
- ตอบว่า พระยามัจจุราช ทราบว่าท่านทั้งหลายประมาทแล้ว ก็อย่า ได...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงให้ภิกษุทั้งหลายเหล่านั้นอุตสาหะ และสล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงติเตียนการที่ภิกษุเหล่านั้น อยู่ด...
- เธอจงคบกัลยาณมิตร จงเสพที่นอน ที่นั่งอันสงัดเงียบ ปราศจากเสี...
- อ การหยิ่งเพราะอาศัย ชาติ โคตร ตระกูล และผิวพรรณเป็นต้น ดังน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงโอวาทพระราหุลเถระนั้น ให้ ยิ่งข...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อจะแสดงข้อปฏิบัติ ด้วยการกระทำที่สุด ท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแนะนำด้วยการคบกัลยาณมิตร อันเป็น อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระราหุลทราบว่า พระ- ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงให้ท่านพระราหุลสมาทานด้วยอาชีวปาริ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงอุปจารภูมิ อันเป็นส่วนแห่งการแทง ตล...
- ๑ บาทพระคาถาว่า มานานุสยมุชฺชห ความว่า เธอจะละ ได้แก่จงสละ ค...
- ี้ ดำรงอยู่แล้วในพระอรหัตพร้อมกับเทวดาทั้งหลายเป็นอเนก ในที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงเห็นธรรมอัน มั่นคง พระองค์ทรงขนานนา...
- นรชนทั้งหลายแม้มีความรุ่งเรือง จะ ไม่พึงเดือดร้อน ส่วนนักปรา...
- ข้าแต่พระองค์ผู้มีพระภาคเจ้าผู้มีความ เพียรไม่ทราม พระองค์ทร...
- นิโครธกัปปสูตร มีคำเริ่มต้นว่า เอว
- คำว่า วังคีสะ นั่นเป็นชื่อของพระเถระนั้น พระวังคีสเถระนั้น ช...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว นั่งแล้ว ณ ส่วนข้างหนึ่ง
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า วิชชานี้มิได้สำเร็จแก่ ชนทั้งหลายผ...
- หลายบทว่า อคฺคาฬเว เจติเย อจิรปรินิพฺพุโต โหติ ได้แก่ พระนิโ...
- ภิกษุชื่อว่า ปิลินทวัจฉะ เรียกผู้อื่นว่า คนถ่อย ด้วยความประพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมพิจารณาด้วยพระองค์โดยประการใด ย่อมตรั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นแล ด้วยสัพพัญญุตญาณ
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นแล เพื่อจะยังความ เป็นผู้กล่าวให้เกิดข...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า กล่าวแล้ว
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นแล เพื่อจะยังความ เป็นผู้ใคร่จะกล่าวให...
- บทว่า โธนํ ได้เเก่ ผู้มีบาปธรรมทั้งปวงอันกำจัดแล้ว
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยคำว่า อโนมปัญญา ผู้มีปัญญาไม่ทราบ
- พระวังคีสะ เรียกพระเถระชื่อว่ากัปปะนั้นแล ด้วยสามารถแห่งการ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ประเสริฐกว่าพระปัญจวัคคีย์ผู้เป็นศิษย์...
- ใน คาถาที่ ๒ พึงทราบวินิจฉัยดังนี้ :- เพราะเหตุที่สาวกของพระ...
- จบการพรรณนานิโครธกัปปสูตร แห่งขุททกนิกาย ชื่อ
- ภิกษุนั้นไม่ผิดพลาดด้วยวาจาใจและ การงานแล้ว รู้แจ้งแล้วซึ่งธ...
- ิกษุนั้นชนะกิเลสด้วยอรหัตมรรค อันหมดจดดี มีกิเลสดุจหลังคาเปิ...
- ก็ครั้งปฐมกัป พระเจ้ามหาสมมติราชได้มีพระโอรสพระนามว่า โรชะ
- พระมเหสีจึงทรงนำราชธิดาซึ่งยังสาว ทั้งมีรูปโฉมงดงามองค์อื่นม...
- พระราชกุมารทั้งหลายทรงดำริว่า พลนิกายมีมาก หากเราจะยกไปตี พร...
- ลำดับนั้น พวกอำมาตย์คิดว่า พระกุมารเหล่านี้ทรงเจริญวัยแล้ว ห...
- ๑ ครั้นต่อมาพระเชฏฐภคินีของพระกุมารเหล่านั้นได้เป็นโรคเรื้อน
- อยู่มาวันหนึ่ง ตอนใกล้รุ่ง พระองค์ประทับนั่งตามไฟอยู่
- ครั้นอยู่มาวันหนึ่งพรานป่าคนหนึ่งชาวเมืองของพระรามราชาเที่ยว...
- ธิดาของพระเจ้าน้านั้นมาเถิด
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธารามนั้น พวกเจ้า ศากยะแ...
- นกทั้งหลายพร้อมใจกัน ย่อมพาตา- ข่ายไปได้ เมื่อใดพวกมันทะเลาะ...
- อสัญญีสัตว์และอรูปพรหม ต่างนิรมิตอัตภาพละเอียด ตามนัยที่กล่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรวจดูเทพบริษัทแล้ว ทรงแจ้งแก่ ภิกษุทั้...
- บทว่า ิตตฺตํ ได้แก่ มีจิตไม่หวั่นไหวด้วยโลกธรรมทั้งหลาย
- บทว่า ราคํ วินเยถ มานุเสสุ ทิพฺเพสุ กาเมสุจาปิ ภิกฺขุ ความว่...
- บทว่า อุปธีสุ ได้แก่ ในขันธูปธิทั้งหลาย
- บทว่า โลภํ ได้แก่ ความโลภจัด
- บทว่า ราคปถํ ได้แก่ ธรรมชาติเป็นไป ในภูมิสามอันเป็นวิสัยแห่ง...
- บทว่า ธมฺเมสุ วสี ได้แก่ เป็นผู้ถึงความชำนาญในธรรม คืออริยสั...
- บทว่า สเมจฺจ ธมฺมํ คือต่อจากนั้น ตรัสรู้ธรรมคืออริยสัจสี่ด้ว...
- เมื่อจบพระสูตร เทวดาแสนโกฏิได้บรรล
- พระผู้มีพระภาคเจ้านี้ทรงชนะบาป ธรรม ดังนี้แล้ว ได้ไปในสำนักข...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ ไม่มีมลทินตรัสรู้แล้ว เหมือนเทวดาทั้งห...
- แม้ว่าภิกษุนั้น พึงเจรจากับสาวก อื่น หรือถึงภิกษุรูปไร ๆ ไซร...
- สาวกผู้รู้แจ้งพึงเว้นอพรหมจรรย์ เหมือนบุคคลเว้นหลุมถ่านเพลิง...
- แต่นั้น สาวกผู้มีใจเลื่อมใส พึงเข้า จำอุโบสถอันประกอบด้วยองค...
- ในบทเหล่านั้นพึงทราบบทที่พรรณนาไว้ในคราวก่อน โดยนัยที่กล่าว ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงธรรมเหล่านั้นในครั้งนั้น และเมื่อจ...
- ในบทว่า ราชาปิ ตํ เวสฺสวโณ กุเวโร นี้มีอธิบายว่า ยักษ์ นั้นช...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เลอเลิศขึ้น ไปกว่าสมณพราหมณ์ ที่โลกสมม...
- บทว่า พฺราหฺมณา วาทสีลา วุฑฺฒา วา ธรรมิกอุบาสกแสดงถึง จังกีพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะทรงแสดงปฏิปทาของนักบวช ก่อน ตรัสเร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงห้ามการเที่ยวไปในเวลาวิกาลอย่างนี...
- ส่วนที่ 311
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงถึงความเป็นไปของผู้มีปัญญาน้อย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อทรงแสดงข้อปฏิบัติของพระขีณาสพอย่างนี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงสิกขาบทต้นอย่างนี้แล้ว บัดนี้เ...
- บทว่า ธมฺมํ อิทํ ได้แก่ ธรรมคือเว้นจากการดื่มน้ำเมา
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อพฺรหฺมจริยา ได้แก่ ประพฤติธรรมไม่ประ- เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงกาลแห่งอุโบสถอย่างนี้แล้ว บัด...
- จบอรรถกถาธรรมิกสูตรที่ ๑๔ แห่งอรรถกถาขุ
- ราชทูตที่พระเจ้าพิมพิสารส่งไปเหล่า นั้นได้ติดตามไปข้างหลัง เ...
- พระพุทธเจ้าตรัสพระคาถาตอบว่า ดูก่อนมหาบพิตร ชนบทแห่งแคว้น โก...
- ตอบว่า พระสูตรนี้การเกิดขึ้นดังต่อ
- บัดนี้ พระอานนท์เมื่อจะประกาศความนั้นว่า ยถา วีมํสมาโน จึง ก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าอย่างนี้ แล้ว ต่อแต่นี้ไป เพื่อจะประกาศข้อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นประทับยืน ณ ประตูพระนคร ทรงดำริว่า หาก...
- บัดนี้ พระอานนท์เมื่อจะแสดงพระราชดำรัสที่พระเจ้าพิมพิสารตรัส...
- บทว่า พยคฺฆุสโภว สีโหว คิริคพฺภเร คือ เหมือนเสือโคร่ง เหมือน...
- ด้วยเหตุเพียงเท่านี้พระมหาบุรุษทรงแสดงถึงโภคสมบัติของพระองค์...
- าบรรพชาอันมีประ- โยชน์อย่างยิ่งนั้น เป็นอมตนิพพาน อันชื่อว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคาถาประ- พันธ์นี้กะมารผู้กล่าวอย่างนั้...
- ก็เพราะเหตุที่ได้ความสุขนั้น แม้ เรานี้ก็พึงรักษาหญ้ามุงกระต...
- มารไม่ได้ความพอใจในพระสัม- พุทธเจ้า ได้กลายเป็นลมหลีกไป ด้วย...
- บทว่า นมุจิ ได้แก่มาร
- ท่านอธิบายไว้ว่า พันส่วนมีการเพ่งลมหายใจน้อยเป็นต้นนี้ เป็นป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงคัดค้านคำนี้ว่า เมื่อ เป็นอยู่ท่านจักทำ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงข่มมารอย่างนี้ว่า เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงความที่พระองค์เป็นผู้บริสุทธิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงเสนา ๑๐ อย่างอย่างนี้แล้ว เพรา...
- หากมีคำถามว่า เพราะเหตุไร จึงว่าตายดีกว่า
- มารผู้ใจบาปรู้ดังนั้นแล้ว จึงคิดว่า วันนี้สิทธัตถะนั่งทำปฏิญ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงว่า ดูก่อนมาร เราจักทำลาย เส...
- ลำดับนั้น พระมหาบุรุษทรงตรัสรู้วิชา ๓ โดย ๓ ยาม พออรุณขึ้น ท...
- นัยว่า เมื่อมารกล่าวอย่างนี้เกิดความเศร้าโศกอย่างแรงกล้าอาศั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงกล่าวคำน่ารัก
- จริงอยู่ พระธรรมเทศนานี้ทั่วไปแก่บริษัททั้งหมดไม่เฉพาะบุ
- บทว่า สุภาสิตา โหติ ได้แก่ กล่าวคำชอบ ด้วยเหตุนั้นท่านแสดง ค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงองค์เหล่านั้นโดยประจักษ์ จึ...
- ในระหว่างพุทธกาล บุรุษผู้หนึ่งมาจากป่าพร้อมด้วยบุตร ๗ คน ได้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสลักษณะ ของคำเป็นสุภาษิตนี้แล้ว
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ปฏิภาติ มํ คือพระธรรมเทศนาย่อมแจ่มแจ้ง แ...
- บทว่า ยํ พุทฺโธ นิพฺพานปตฺติยา ทุกฺขสฺสนฺตกิริยาย วาจา ที่พร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสตอบสุนทริกภารทวาชพราหมณ์ ด้วยพระคาถ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เพราะเหตุนั้นแหละพราหมณ์ ท่าน ผู้ม...
- กเมื่อ ละนามรูป ที่คนพาลถือว่าเป็นของเราได้แล้ว เที่ยวไปในโล...
- พระตถาคตผู้ล่วงกิเลสเครื่องข้อง ไม่มีธรรมเป็นเครื่องข้อง ไม่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนพราหมณ์ เราไม่พึงบริโภค โภชน...
- พราหมณ์ทูลว่า พระองค์เป็นพระพุทธเจ้า ผู้ที่บุคคล ควรบูชาในโล...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า เอวมฺเม สุตํ เป็นต้น เป็นคำของพระสังคีติ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามีพระประสงค์จะทรงแนะนำพราหมณ์ นั้น จึงเสด็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัส ว่า เรามิใช่พราหมณ์ดังนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้น ทรงเปิดเผยพระองค์อย่างนี้แล้ว บัดนี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว เมื่อจะปลดเปลื้องคำติเตีย...
- บทนั้นมีความว่า พวกฤๅษี กษัตริย์ พราหมณ์ มนุษย์เหล่าอื่น อาศ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าสมบูรณ์ด้วย ปรมัตถธรรมอันลึกซึ้ง เสียงอันไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงพระองค์จึงตรัส ว่า ดูก่อนพรา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระประสงค์จะกล่าวแก่พราหมณ์นั้น จึงตรัส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงพร่ำสอนพราหมณ์นั้นด้วยความบริสุทธิ...
- บทว่า อนนฺตปญฺโ คือมีปัญญากำหนดไม่ได้
- บทว่า อุปาทานกฺขเย วิมุตฺโต น้อมไปในความสิ้นสูญอุปาทาน คือ น...
- บทว่า อตฺตนา อตฺตานํ นานุปสฺสติ ไม่พิจารณาเห็นตนโดย ความเป็น...
- บทนั้นมีความว่า พราหมณ์ทูลขอร้องว่า เมื่อก่อนนี้ข้าพระองค์นึ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงทักขิไณยบุคคลเห็น ปานนั้นแก...
- จบอรรถกถาปูรฬาสสูตร ที่ ๔ แห่งอรรถกถาขุ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า ข้าพระองค์ขอถามพระโคดม ทรงรู้ถ...
- ดละราคะ โทสะ และ โมหะได้แล้ว มีอาสวะสิ้นแล้ว อยู่จบ พรหมจรรย...
- หล่าใดละชาติและมรณะไม่มี ส่วนเหลือ ล่วงพ้นความสงสัยได้ทั้งปว...
- อนึ่ง บุคคลผู้นั้น ปราศจากความ กำหนัดแล้ว พึงกำจัดโทสะ เจริญ...
- ตอบว่า เหตุที่เกิดนี้ท่านกล่าวไว้แล้วในนิทานแห่งมาฆสูตรนั้น
- บทว่า ทายโก ทานปติ ในบทว่า อหํ หิ โภ ฯเปฯ ปสวามิ นี้ ได้แก่ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า พหุํ โส ปุญฺํ ปวสติ ผู้นั้นย่อม ป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงประกาศทักขิไณยบุคคลแก่ มาฆมาณพนั...
- ชนเหล่าใดละกามได้แล้วไม่ยืดถือ อะไรเที่ยวไป มีตนสำรวมดีแล้ว ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ตฺวญฺเหตฺถ ชานาสิ ยถา ตถา อิทํ พระ- องค์...
- ยัญจักสมบูรณ์ด้วยความสมบูรณ์แห่งยัญนั้น ในข้อนั้นพึงมีคำถามว...
- ก็ในคาถานั้น พราหมณ์กล่าวว่า โก สุชฺฌตี มุญฺจติ ใครย่อมบริสุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส หมายถึงความเลื่อมใสตลอด ๓ กาล
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน กลัน- ทกนิวาป...
- ลำดับนั้นแล สภิยปริพาชกมีความดำริว่า ท่านสมณพราหมณ์ทั้งหลาย ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนสภิยะ ท่านมาแต่ไกล หวังจะ ถา...
- ผู้ใดวางเฉยในอารมณ์มีรูปเป็นต้น ทั้งหมด มีสติ ไม่เบียดเบียนส...
- ผู้ใดมีกิเลสสงบแล้ว ละบุญและบาป ได้แล้ว ปราศจากกิเลสธุลี รู้...
- ใดพิจารณากะเปาะฟอง (กรรม) ทั้งสิ้น คือ กะเปาะฟองที่เป็นของทิ...
- ผู้ใดใคร่ครวญธรรมอันเป็นเครื่องทำ ให้เนิ่นช้า และนามรูปอั
- ผู้ใดในศาสนานี้ เป็นผู้บรรลุธรรม ที่ควรบรรลุเพราะจรณะ เป็นผู...
- พระองค์เป็นผู้ถึงที่สุด ถึงฝั่งแห่ง ทุกข์ เป็นพระอรหันต์ (ผู...
- พระองค์เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระ ศาสดา เป็นมุนีผู้ครอบงำมาร พร...
- แต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าผู้ที่เคยเป็นอัญญเดียรถีย์มาก่อน หวัง ...
- บทว่า เวฬุวนํ ในบทว่า เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป เป็นชื่อ ของสวนนั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากัสสปะปรินิพพาน แล้ว ได้ประดิษฐาน...
- แต่นั้นบรรดาภิกษุเหล่านั้นรูปหนึ่ง โดยล่วงไป ๒ - ๓ วันได้เป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเผยแผ่พระธรรมจักรอันประเสริฐ เสด็จมาถึง...
- บทว่า ปุราณสาโลหิตาย เทวตาย ปญฺหา อุทฺทิฏฺา โหนฺติ เทวดาผู้...
- บทว่า เย เต เป็นบทยกขึ้นแสดงถึงบุคคลที่ควรกล่าวถึงในบัดนี้
- บทว่า อชิโต เป็นชื่อ
- บทว่า เถรา ได้แก่ ผู้ถึงความมั่นคงในสมณธรรมของตน
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า ท่านมา แต่ไกล
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะ ทรงพยากรณ์ปัญหานี้ของสภิยปริพาชกว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงความนั้น จึงทรงพยากรณ์ด้วยค...
- บทว่า ภาวิโต ส ทนฺโต คือผู้ที่อบรมอินทรีย์แล้ว ผู้นั้น บัณฑิ...
- อีกอย่างหนึ่ง บทว่า กปฺปานิ วิเจยฺย เกวลานิ พิจารณาตลอด กัปท...
- บทนั้นมีความว่า ผู้ใดลอยบาปทั้งหมดได้แล้วด้วยมรรคที่สี่ ดำรง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพยากรณ์ปัญหาแล้ว
- ในบทว่า เขตฺตานิ อาจารย์บางพวกกล่าวว่า กรรมทั้งหลายชื่อว่า เ...
- อนึ่ง เพราะท่านกล่าวว่าเป็นบัณฑิตด้วยบทนี้ว่า น เกวลํ ปณฺฑติ...
- บทนั้นมีความดังนี้ ผู้ใดรู้ธรรมของอสัตบุรุษและสัตบุรุษทั้งที...
- ต ได้แก่ผู้รู้ตาม ผู้นั้น ใคร่ครวญนามรูป ที่ทำให้เนิ่นช้า อั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงว่า ม้าก็ดี ช้างก็ดี รู้เหตุ...
- ีความดังนี้ ผู้ใดฟังด้วยกิจคือสุตมยปัญญาในโลกนี้ หรือฟัง ด้ว...
- เพราะผู้บรรลุ ธรรมที่ควรบรรลุด้วยจรณะทั้งหลาย ย่อมควรที่จะ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า กรรมอันประกอบด้วยธาตุ ๓ เพราะเหตุ...
- เพราะทิฏฐิเหล่านั้นรวมกันเป็น ๖๓ เพราะ ถือเอาทิฏฐิ ๖๓ ที่กล่...
- ชื่อว่า สมฺมาสมฺพุทฺโธ เพราะตรัสรู้โดยชอบ และตรัสรู้เอง
- บทว่า อญฺติตฺถิยปุพฺโพ คืออัญญเดียรถีย์นั่นเอง
- จบอรรถกถาสภิยสูตรที่ ๖ แห่งอรรถกถาขุท
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชี้แจงให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน อาจหาญ ร่าเ...
- ก็สมัยนั้นแล เสลพราหมณ์อาศัยอยู่ในอาปณนิคม เป็นผู้รู้ จบไตรเ...
- ส่วนที่ 427
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับอยู่ที่ทิวไม้มีสีเขียวนั่น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเฉพาะพระ- พักตร์ด้วยคาถาอันสมควรว่า ข้าแต่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนเสลพราหมณ์ สารีบุตรผู้เกิดตา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์ทั้งหลาย จักประพฤติพรหมจรรย์ ใน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุโมทนาแก่เกณิยชฎิลด้วย พระคาถาเหล่านี...
- สูตรนี้มีการเกิดขึ้นอย่างไร ? ท่านกล่าวถึงเรื่องราวที่เกิดขึ...
- ในที่ที่ไหลไปทางอากาศ ๖๐ โยชน์ เรียกว่า อากาศคงคา
- บทว่า มหตา ใหญ่ คือ ใหญ่โดยจำนวนและใหญ่โดยคุณ
- อนึ่ง ในบทว่า อรหํ นี้ มีคาถาดังนี้ อารกตฺตา หตตฺตา จ กิเลสา...
- ในบทว่า โลกวิทู นั้นพึงทราบต่อไปนี้ แผ่นดินนี้นับด้วยความหนา...
- ในบทว่า โลกวิทู นั้นพึงทราบวินิฉัยต่อไป จันทมณฑล ๔๙ โยชน์ สุ...
- บททั้งหลายว่า สเทวกํ เป็นต้นมีนัย ดังได้กล่าวแล้ว ในกสิภารทว...
- ศาสนธรรมทั้งสิ้นงามในเบื้องต้นด้วยศีลอันเป็นประโยชน์ของตน งา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงธรรมนี้ ย่อมประกาศ ศาสนพรหม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงธรรม พร้อมด้วยเหตุและพร้อมด้...
- เหมือนทรงชี้แจงเจ้าศากยะทั้งหลายด้วยกถาประกอบด้วย อานิสงส์ขอ...
- บทว่า มิตฺตามจฺเจ ได้แก่ มิตรและกรรมกร
- วิหารที่มีระเบียงเป็นทางเดินชื่อว่าชังฆาวิหาร
- ลำดับนั้น พราหมณ์ได้ยินเสียงว่าพุทธะจึงคิดใคร่จะทดลองดูว่า ท...
- ในรัตนะเหล่านั้น พระเจ้าจักรพรรดิทรงชนะแว่นแคว้นด้วยจักรแก้ว...
- บทว่า ธมฺเมน คือโดยธรรม ได้แก่ศีลห้า มีอาทิว่า ปาโณ น หนฺตพฺ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่โดยทิศภาคนั้น
- บทว่า สมนฺเวสิ คือแสวงหา
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทำสิ่งที่ทำได้ยาก
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เฉพาะ พระพักตร์ด้วยคาถาอันสมควรว่า ปริปุณ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยพระลักษณะที่ตนชอบ อย่างยิ่ง ในบรรดาพร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรง ยังความปรารถนานี้ของเสลพราหมณ์ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำพระองค์ให้แจ่มแจ้งอย่างนี้ แล้ว จึงเก...
- มุทยสัจ เหล่านั้น เป็นอันท่านกล่าวจากความสำเร็จแห่งผล ด้วยคำ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ทันใดนั้นเอง เสลพราหมณ์ เ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า สนฺทิฏฺิกํ ผู้บรรลุพึงเห็นเอง คือประจัก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า อคฺคิหุตํ มุขา ยญฺา ยัญทั้งหลายมี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้มีจักษุ ด้วยจักษุ ๕ เพราะ ข้าพระองค์ทั้...
- ผลไม้สุกงอมแล้ว ชื่อว่าย่อมมีภัย เพราะจะต้องร่วงหล่นลงไปในเว...
- บุคคลผู้เบียดเบียนตนเอง ย่อมเป็น ผู้ซูบผอม มีผิวพรรณเศร้าหมอ...
- เป็นผู้มีลูกศร คือ กิเลสอันถอนขึ้น แล้ว อันตัณหาและทิฏฐิไม่อ...
- กายที่ถูกงูกัฏฐมุขะกัด ย่อมแข็ง กระด้าง หรือเพราะปฐวีธาตุกำเ...
- แม้กายถึงความเสื่อมเพราะธาตุกำเริบ ก็เป็นอยู่ไม่ได้
- บทว่า ตญฺจ ทุกฺเขน สํยุตฺตํ ชีวิตประกอบด้วยทุกข์ ความว่า ชีว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงให้ความนั้นชัดเจนด้วยตัวอย่าง จ...
- ในคำนั้นว่า โลกไม่มีเครื่องต้านทาน คำนั้นท่านอธิบายไว้ว่า ท่...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อุทพฺพเห ให้เกิดขึ้นได้ คือ พึงให้เกิดขึ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงถึงความที่ความโศกไม่มีประโยชน...
- ในบทว่า ธีโร เป็นต้นนั้นพึงทราบดังนี้ ชื่อว่า ธีโร เพราะถึง ...
- จบอรรถกถาสัลลสูตรที่ ๘ แห่งอรรถกถาขุท
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ได้สนทนา ปราศรัยกับพระผู้มีพร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนวาเสฏฐะ เราจักพยากรณ์แก่ท่าน...
- เพศที่สำเร็จมาแต่ชาติเป็นอันมาก ไม่มีในมนุษย์ทั้งหลาย เหมือน...
- ดูก่อนวาเสฏฐะ ท่านจงรู้อย่างนี้ว่า ในหมู่มนุษย์ ผู้ใดผู้หนึ่...
- เรากล่าวผู้ไม่ติดอยู่ในกามทั้งหลาย ดุจน้ำไม่ติดอยู่ในใบบัว ด...
- เรากล่าวผู้ละทิ้งบุญและบาปทั้ง ๒ ล่วงธรรมเป็นเครื่องข้องได้แ...
- เรากล่าวผู้ที่เทวดา คนธรรพ์ และ มนุษย์ รู้คติไม่ได้ ผู้สิ้นอ...
- โลกย่อมเป็นไปเพราะกรรม หมู่สัตว์ ย่อมเป็นไปเพราะกรรม สัตว์ทั...
- บทว่า สํสุทฺธคหณิโก มีครรภ์เป็นที่ถือปฏิสนธิหมดจดดี คือมี คร...
- บทว่า อหํ โปกฺขรสาติสฺส ตารุกฺขสฺสาย มาณโว ความว่า ว่าเสฏฐมา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า อันวาเสฏฐมาณพกราบทูลสรรเสริญอย่างนี้แล้ว ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงหญ้าและต้นไม้เหล่านั้น ด้วยท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงความต่างแห่งชาติในสิ่งไม่มีใจค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงประเภทแห่งชาติของสัตว์ทั้งหลาย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อทรงแสดงถึงความที่เกิดต่างกันนี้ว่าเป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงประกาศความไม่เป็นพราหมณ์ของผู้มี ...
- บทว่า ตมหํ ความว่า เรากล่าวผู้ล่วงธรรมเป็นเครื่องข้อง เพราะล...
- บทว่า โย น ลิมฺปติ ความว่า เรากล่าวผู้ไม่ติดอยู่ด้วยกามสอง อ...
- บทว่า อวิรุทฺธํ ไม่ปองร้าย อธิบายว่า เรากล่าวผู้ไม่ปองร้ายเพ...
- บทว่า นิราสยํ คือไม่มีตัณหา
- เรากล่าวบุคคลผู้ละกามแม้ทั้งสองในโลกนี้ได้ ไม่มีเรือน ออกบวช...
- เรากล่าวผู้องอาจ เพราะเช่นกับโคอุสภะ เพราะไม่มีความหวาดสะดุ้...
- ชนเหล่าใดทำความยึดถือว่าเป็นพราหมณ์โดยชาติ ชนเหล่านั้นไม่รู้...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ตเปน ได้แก่ การสำรวมอินทรีย์
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสกะโกกาลิกภิกษุว่า โกกาลิกะ เธออย่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแ...
- ท่านย่อมเกลี่ยธุลี คือ กิเลสลงในตน เพื่อธรรมมิใช่ประโยชน์เกื...
- ก็ผู้ทำกรรมหยาบจะไปสู่ทิศใด ๆ ก็ หมกไหม้อยู่ในหม้อเหล็กอันเป...
- การเกิดขึ้นแห่งสูตรนี้ จักมีแจ้งในอรรถกถาแห่งสูตรนั่นแล
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงไป จงเที่ยวจาริกไปเถิด ดังนี้
- ในบทเหล่านั้น บทว่า มาเหวํ ความว่า เธออย่าได้กล่าวอย่างนั้น
- ครั้งนั้น ภิกษุชื่อจตุที ๑ อุปัชฌาย์ของโกกาลิกภิกษุบรรลุอนาค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทูลเรื่องนี้
- ในบทเหล่านั้น บทว่า กุารี ได้แก่ วาจาหยาบเช่นกับขวานเพราะ เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงชี้แจงความนี้ให้แจ่มแจ้งโดยอีก น...
- ในคาถานั้นพึงทราบวินิจฉัยในคาถาต้นก่อน ความโลภเท่านั้นชื่อว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงประกาศถึงทุกข์ที่คนเขลาเห็นจึง ต...
- พึงทราบวินิจฉัยในคาถาอื่นจากนั้นดังต่อไปนี้ บทว่า น หิ วคฺคุ...
- บทว่า อถ โลหมยํ ความว่า ก็โลหกุมภี (หม้อเหล็ก) นี้อยู่สุด แผ...
- บทว่า เวตฺตรณึ ได้แก่ แม่น้ำที่ท่านกล่าวไว้ในเทวทูตสูตรว่าเป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงความเป็นไปของนรกนี้ทั้ง หมดแล้...
- แม้คราวใด ได้มีสงครามกับพวก อสูร พวกเทวดาชนะ พวกอสูรปราชัย แ...
- อสิตฤษีได้เห็นพระกุมารผู้รุ่งเรื่อง เหมือนเปลวไฟเหมือนพระจัน...
- ทรงเห็นนิพพานอัน บริสุทธิ์อย่างยิ่ง ทรงหวังประโยชน์แก่ชน เป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า เราจักบัญญัต
- พึงเป็นผู้มีท้องพร่อง (ไม่เห็นแก่ ท้อง) มีอาหารพอประมาณ มีคว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เราจักบอกปฏิปทาของมุนีแก่ท่าน ภิกษ...
- ลาย ย่อมไม่กล่าวมาก สมณะผู้นั้นเป็นมุนี ย่อมควรซึ่งปฏิปทา ขอ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อานนฺทชาเต ได้แก่ เป็นผู้สำเร็จ คือถึง ค...
- อยู่มาวันหนึ่งอสิตดาบสได้ไปสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เข้าไปยังรัตนว...
- มีเรื่องเล่ามาว่า ท้าวสักกะเป็นมาณพชื่อมาฆะเป็นใหญ่ในมนุษย์ ...
- ครั้งนั้น อสิตฤษี เพราะตนสามารถระลึกชาติในอดีตและอนาคตได้ ตล...
- ต่อไปพึงทราบวินิจฉัยในคาถาที่ ๓ ซึ่งเทวดาทั้งหลายบอกความนั้น...
- บทว่า ตํ สทฺทํ ความว่า อสิตฤษี ได้ฟังคำที่เทวดาทั้งหลายได้กล...
- พึงทราบวินิจฉัยในคาถาที่ ๙, บทว่า ชฏี ได้แก่ ชฎิล
- บทว่า ชิคึสโต ได้แก่ปรารถนาค้น คว้า แสวงหา
- บทว่า น โอรกายํ คือพระกุมารนี้ เป็นผู้ไม่เลว คือ ไม่เป็นผู้เ...
- ด้วยบทนั้นอสิตฤษีนั้น จึงชื่อ อฆาว มีความทุกข์ เพราะมีทุกข์ท...
- บทว่า ตาทินา ตั้งมั่นอยู่เช่นนั้น
- พึงทราบวินิจฉัยใน สองคาถาอันเป็นคำถาม
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อุปญฺิสฺสํ คือเราพึงบัญญัติ อธิบายว่า พ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามีพระประสงค์จะตรัสปฏิปทาของมุนีอันเป็นเครื...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงวิธีปฏิบัติในป่าและในบ้านแก่นา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสศีล คือความสำรวมในปาติโมกข์โดยสังเขป ด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงความบริสุทธิ์แห่งอาชีวะด้วยหัว...
- จริงอยู่ ภิกษุผู้ปฏิบัติโมเนยยปฏิปทาโดยส่วนเดียว พึงเป็นเป็น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสปฏิปทาตราบเท่าถึงการบรรลุพระอรหัต...
- บทว่า ส ฌานปฺปสุโต ธีโร ภิกษุนั้นพึงเป็นผู้ขวนขวายในฌาน เป็น...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ตโต คือ ต่อจากรับบิณฑบาตแล้วเที่ยวไปยัง ...
- บทว่า น มุนิ คามมาคมฺม กุเลสุ สหสา จเร มุนีอาศัยบ้าน ไม่ควรเ...
- คาถาว่า สปตฺตปาณี มุนีมีบาตรในมือเป็นต้นมีความง่ายทั้งนั้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงอานิสงส์แห่งปฏิปทาจึงตรัส คา...
- ตไม่ท้อแท้ ความว่า พึง เป็นผู้มีจิตไม่เกียจคร้าน เพราะทำให้ม...
- มีอะไรจะกล่าวยิ่งไปกว่านั้นอีก มีคาถาว่า ยทูนกํ ฯเปฯ ปณฺฑิโต...
- บทนั้นมีความดังต่อไปนี้ สมณะรู้อยู่ซึ่งธรรมนั้นเป็นผู้สำรวมต...
- จบอรรถกถานาลกสูตรที่ ๑๑ แห่งอรรถกถาขุ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าจะพึงมีผู้ถามว่า การพิจารณาเห็น ธรรมเ...
- ภิกษุรู้โทษนี้ว่า เพราะสังขารเป็น ปัจจัย ทุกข์จึงเกิดขึ้น เพ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า การพิจารณาเห็น เนือง ๆ ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า การพิจารณาเห็น เนือง ๆ ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า การพิจารณาเห็น เนือง ๆ ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า การพิจารณาเห็น เนือง ๆ ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฯลฯ พึงตอบเขาว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นาม...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าจะพึงมีผู้ถามว่า การพิจารณาเห็น ธรรมเ...
- ความดับแต่งเบญจขันธ์ พระอริย- เจ้าทั้งหลายเห็นว่าเป็นสุข ควา...
- จบทวยตานุปัสสนาสูตรที่ ๑๒ รวมหัวข้อประจำเรื่องในพระสูตรนี้ ค...
- บทว่า เย เต ภิกฺขเว กุสลา ธมฺมา ความว่า โพธิปักขิยธรรม ๓๗ หร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากจะมีผู้ถามว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสภาษิตนี้แล้วนี้ เป็นคำต้น ของพระสังคีต...
- อีกอย่างหนึ่ง อรหัตผลอันตัณหาจริตบุคคลข่มกิเลสทั้งหลายด้วยผล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงอริยสัจ ๔ แล้วตรัสวาระแม้นี้ด้วยธรร...
- พึงทราบวินิจฉัยใน วาระที่ ๕ ต่อไป
- พึงทราบวินิจฉัยใน วาระที่ ๘ ต่อไป
- พึงทราบวินิจฉัย ในวาระที่ ๑๑ ต่อไป
- พึงทราบวินิจฉัย ในวาระที่ ๑๒ ต่อไป
- นามรูป นั้นเป็นของเท็จ คือ นามรูปนั้นแม้ยึดถือด้วยเป็นของยั่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสหมายถึงอารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนา ๖ อย่าง
- บทว่า สนฺติเก น วิชฺชนฺติ มคา ธมฺมสฺส โกวิทา ชน ทั้งหลายเป็น...
- บทว่า อตฺตมนา คือมีใจยินดี
- ผู้ใดงดเว้นกามทั้งหลาย เหมือน อย่างบุคคลเว้นศีรษะงูด้วยเท่าข...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อข้าวกล้าสมบูรณ์วันหนึ่งเสวยภัตตา- หา...
- ในบทเหล่านั้นบทว่า กามํ ได้แก่ วัตกุกามคือธรรมเป็นไปในภูมิ ๓...
- จบอรรถกถากามสูตรที่ ๑ แห่งอรรถกถาขุท
- ท่านทั้งหลายจงดูชนทั้งหลายผู้ถือว่า สิ่งนั้น ๆ เป็นของเรา กำ...
- ในวันนั้นพระเจ้าอุเทนเสด็จไปประพาสพระราชอุทยาน ทรงเพลิด- เพล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มีพระสติสัมปชัญญะสำเร็จ สีหไสยาโดยพระปรัศ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงยกตัวอย่างให้เห็นว่า นรชนเห็นปานนั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงยกตัวอย่างว่า ทูเร วิเวกา หิ ตถา- ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงถึงความเสื่อมของสัตว์ ผู้ ไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงความยินดีในคาถาที่หนึ่งนี้และโ...
- คาถาว่า สญฺํ ปริญฺา กำหนดรู้สัญญามีความสังเขปดังต่อไปนี้
- เดียรถีย์บางพวก มีใจประ- ทุษร้าย ย่อมติเตียนโดยแท้ แม้อนึ่ง ...
- นรชนตัดสินธรรมที่ตนยึดมั่นแล้ว ในธรรมทั้งหลาย ไม่พึงล่วงการย...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า วทนฺติ คือ พวกเดียรถีย์พากันติเตียนพระผู...
- บทนั้นมีความดังต่อไปนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงถึงการปฏิบัติของพระขีณาสพอย่าง...
- บทว่า ธมฺเมสุ นิจฺเฉยฺย สมุคฺคหิตํ นรชน ตัดสินธรรมที่คนยึดมั...
- บทว่า ธมฺเมสุ อุเปติ วาทํ เข้าถึงวาทะในธรรมทั้งหลาย คือเข้าถ...
- จบอรรถกถาทุฏฐัฏฐกสูตรที่ ๑ แห่งอรรถกถาขุท
- กหาศาสดาดีและเลว ส่วนพระขีณาสพผู้มีปัญญาเสมอด้วยแผ่นดิน ผู้ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนาม ว่ากัลสปะ กุฎุมพีคนหนึ่ง ชาวกรุงพาร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าของเราทรงอุบัติได้ บังเกิดในตระกูลพราหมณ์ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่ง ณ บวรพุทธอาสน์ ในธรรมสภา
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสพระสูตรนี้ในเพราะเกิดเรื่อง
- พึงทราบตามแห่ง คาถาที่สอง ต่อไปนี้ ผิว่าความบริสุทธิ์แห่งกิเ...
- ื่นด้วย ทิฏฐิที่พ้นจากการยึดเพราะยังละไม่ได้ อันตัณหาคือความ...
- พึงทราบการเชื่อมความและความแห่งคาถาว่า น กปฺปยนฺติ ไม่ กำหนด...
- จบอรรถกถาสุทธัฏฐกสูตรที่ ๔ แห่งอรรถกถาขุท
- ในรูปที่ได้เห็น ในเสียงที่ได้ฟัง หรือในอารมณ์ที่ได้ทราบ ในโล...
- ในบทเหล่านั้นบทว่า ปรมนฺติ ทิฏฺีสุ ปริพฺพสาโน บุคคลยึดถือ ใ...
- พึงทราบความแห่ คาถาที่ห้า ต่อไป ก็เมื่อไม่กำหนดคือไม่สำคัญทิ...
- จบอรรถกถาปรมัฏฐกสูตรที่ ๕ แห่งอรรถกถาขุท
- บัณฑิตทั้งหลายกล่าวผู้ไม่แสดงตน ในภพ อันต่างด้วยนรกเป็นต้น ข...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พราหมณ์นี้จงทำ สิ่งที่ตนต้องการ อย่าห้าม
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปฏิเสธ ว่า พระพุทธเจ้าทั้งหลายมิได้เสด็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ตามความพอพระทัย ณ เมือง สาเกต แล...
- ู้มีพระภาคเจ้าทรงตรวจดูบริษัทนั้นเมื่อจะทรงแสดงธรรมสมควร แก่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคาถาที่ ๗ เพื่อทรงแสดงถึงการปฏิบัติอัน...
- ในเวลาจบเทศนาสัตว์ ๘๔,๐๐๐ ได้บรรลุธรรมแล้ว จบอรรถกถาชราสูตรท...
- ู้กันดีแล้วว่าเป็นบัณ- ฑิต อธิษฐานการเที่ยวไปผู้เดียว แม้ใน ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นออกพรรษาแล้ว เสด็จจาริกไปยัง ชนบท เสด...
- บทว่า เอโก ปุพฺเพ จริตฺวาน ประพฤติอยู่ผู้เดียวในกาลก่อน คืออ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ปเรโต ไปข้างหน้า คือประกอบแล้ว
- บทว่า เอตทริยานมุตฺตมํ การประพฤติวิเวกนี้เป็นกิจอันสูงสุดของ...
- บุคคลปรารถนาแต่ความสรรเสริญ ขวนขวายหาถ้อยคำวิวาท กระทบกระเที...
- ดูก่อนท่านผู้องอาจ บุคคลเจ้าทิฏฐิ เป็นปฏิปักษ์ของท่านนั้น มี...
- สมัยนั้น ท่านพระสารีบุตรกระทำภัตกิจเสร็จแล้วออกจากกรุงสาวัตถ...
- ครั้งนั้น พระเถระได้กล่าวกะปริพาชกว่า ดูก่อนปริพาชก ถามยาก ห...
- ลำดับนั้น พระเถระเมื่อจะแสดงความผิดในวาทะของปริพาชกจงกล่าว ว...
- ต่อไปนี้ สมณพราหมณ์ผู้ประ กอบด้วยทิฏฐิเหล่านี้ย่อมกล่าวว่า ค...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ยุตฺโต กถายํ คือ ขวนขวายหาถ้อยคำวิวาท
- ปริพาชกภายนอกท่านเรียกว่า สมณะ ในบทนี้ว่า เอเต วิวาทา สมเณสุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงถึงโทษในวาทะอย่างนี้แล้ว บัดนี...
- ส่วนที่ 628
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก
- ผู้ใดย่อมสำคัญด้วยมานะ หรือด้วย ทิฏฐิว่า เราเป็นผู้เสมอเขา ว...
- กิเลสเครื่องร้อยรัดทั้งหลายย่อมไม่มี แก่บุคคลผู้คลายสัญญาได้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้างดงามด้วยพระลักษณะอันเลิศ แวดวงด้วยพระรัศม...
- ลำดับนั้น มาคันทิยพราหมณ์ เพื่อจะทูลถามว่า ธรรมดาบรรพชิต ละก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงถึงอุบายที่นักปราชญ์ ทั้งหลา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว มาคันทิยพราหมณ์ไม่เข้าใจ ...
- บทนั้นมีอธิบายดังต่อไปนี้ ผู้ใดย่อมสำคัญด้วยมานะ ๓ อย่าง หรื...
- บทว่า น ตานิ อุคฺคยฺห วเทยฺย นาโค บุคคลผู้ประเสริฐไม่พึงถือเ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า สญฺาวิรตฺตสฺส แก่บุคคลผู้คลายสัญญาได้ แ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ผู้ใดปราศจากตัณหาก่อนแต่สรีระ แ...
- บุตร ธิดา สัตว์เลี้ยง ไร่นาและที่ดิน ของผู้ใดไม่มี แม้ความเห...
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงแก้อธิ- ปัญญาเป็นต้น โดยสรูปตรัสว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงสรรเสริญผู้สงบนั้นจึงตรัสว่า น ต...
- จบอรรถกถาปุราเภทสูตรที่ ๑๐ แห่งอรรถกถาขุ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า บัณฑิตทั้งหลาย กล่าวสุขเวทนาและ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ผัสสะ อาศัยนามและรูปจึงเกิดขึ้น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ก็สมณพราหมณ์ผู้มีวาทะว่าเที่ยง ...
- บทว่า กุโต ปหูตา กลหา วิวาทา ได้แก่ธรรม เครื่องเศร้าหมองเหล่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแก้ปัญหาว่า ความพอใจในโลก มีอะไรเป็นเหต...
- บทว่า น ภวนฺติ เหเต คือธรรมเหล่านั้นจักไม่มี
- บทว่า กถํสเมตสฺส คือ เมื่อบุคคลปฏิบัติอย่างไร
- บทว่า เอตฺตาวตคฺคมฺปิ วทนฺติ เหเก สมณพราหมณ์พวกหนึ่ง ย่อมกล่...
- จบอรรถกถากลหวิวาทสูตรที่ ๑๑ แห่งอรรถกถาขุ
- พระพุทธนิมิตตรัสถามว่า สมณพราหมณ์แต่ละพวก กล่าวทิฏฐิ ใดว่า เ...
- บุคคลเจ้าทิฏฐิ อาศัยทิฏฐิธรรม เหล่านี้ คือ รูปที่ได้เห็นบ้าง...
- นผู้เขลา ในลัทธินี้เล่า เดียรถีย์นั้น เมื่อกล่าวผู้อื่นว่า เ...
- ในบทเหล่านั้นบทว่า ปรสฺส จ ธมฺมํ คือ ความเห็นของคนอื่น
- บทว่า ยมาหุ ในคาถาเป็นคำถาม
- อเต จ นิสฺสาย วิมานทสฺสี อาศัยทิฎฐิเหล่านี้ จึงเป็นผู้เห็นคว...
- พึงทราบการเชื่อมและความในคาถาว่า ปรสฺส เจ ดังนี้
- ในบทเหล่านั้น บทว่า สกายเน คือ ในทางของตน
- เมื่อจบเทศนาได้มีผู้บรรลุเช่นกับที่ได้กล่าวแล้วในปุราเภทสูตร...
- อนึ่ง อริยสาวก ละศีล พรต ธรรม ที่มีโทษและไม่มีโทษทั้งสิ้นนี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า สมณพราหมณ์ทั้งหลายกล่าวธรรม ของ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า เดียรถีย์บา
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า มุนีในโลกนี้ สละกิเลส
- ระสูตรนี้มีการเกิดขึ้นอย่างไร ? ในมหาสมัยนั้นเหมือนกัน พระผู...
- า การสรรเสริญ ไม่พอแก่ความสงบดังนี้ บัณฑิตเห็นนิพพานมิใช่ภูม...
- บทนั้นมีความดังนี้ หากว่าบุคคลเป็นผู้เคลื่อนจากศีลและพรตนั้น...
- บทนั้นมีความดังต่อไปนี้ สมณพราหมณ์ทั้งหลายแม้เหล่าอื่น อาศัย...
- เมื่อสมณพราหมณ์เหล่านี้ กล่าวธรรมของตนว่าบริบูรณ์ กล่าวธรรมข...
- การ วินิจฉัยในธรรมคือทิฏฐิทั้งหลายว่าข้อนี้เท่านั้นจริง ดั
- พึงทราบการเชื่อมและความแห่งคาถาว่า ปสฺสํ นโร นรชนเมื่อเห็น ย...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า สงฺขํ แปลว่ารู้แล้ว อธิบายว่า รู้ด้วยการ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ส สพฺพธมฺเมสุ ได้แก่ ในธรรมอันมีประเภท อ...
- ภิกษุพึงรู้ยิ่งธรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง ณ ภายใน หรือภายนอกไม่พ
- เมื่อตนอันผัสสะถูกต้องแล้ว ใน กาลใด ในกาลนั้น ภิกษุไม่พึงกระ...
- ภิกษุพึงเป็นผู้มีสัมปชัญญะ ไม่พึง นิยมในการกล่าวมุสา ไม่พึงก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพราะภิกษุเห็นอย่างใด ย่อมปิดกั้น กิเลสทั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงถึงวิธีที่ภิกษุนั้นไม่ควรทำ...
- บัดนี้ พระพุทธนิมิต เมื่อจะอนุโมทนาพระธรรมเทศนาที่พระผู้มี- ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า จกฺขูหิ เนว โลลสฺส ภิกษุไม่เป็นผู้โลเลด้...
- บทว่า วิรเม กุกฺกุจฺจํ นปฺปมชฺเชยฺย พึงเว้นจากความคะนอง ไม่พ...
- บทว่า อนีติหม สกฺขิ- ธมฺมํ ทสฺสี คือ เป็นผู้เห็นธรรมที่ตนเห็...
- เมื่อจบเทศนาได้มีผู้บรรลุธรรมเช่นกับที่กล่าวแล้วในปุราเภทสูต...
- มุนีพึงเป็นผู้มีสัจจะ ไม่คะนองไม่มี มายา ละการส่อเสียดเสีย เ...
- ผู้ใดข้ามกามทั้งหลาย และธรรมเป็น เครื่องข้องยากที่สัตว์จะล่ว...
- อัตตทัณฑสูตร มีคำเริ่มต้นว่า อตฺตทณฺฑา ภยํ ชาตํ ดังนี้ พระสู...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ผนฺทมานํ ได้แก่ หมู่สัตว์กำลังดิ้นรนอยู่...
- บทว่า ทิสา สพฺพา วิธาวติ สัตว์ย่อมแล่นไปยังทิศทั้งปวง คือ สั...
- บทนั้นมีความดังนี้ เพราะเรากล่าวตัณหาที่เรียกว่าอากาศนี้ว่าเ...
- บทนั้นมีความดังนี้ พราหมณ์ไม่ปลีกออกจากสัจจะ ๓ อย่างดังกล่าว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงการบรรลุพระอรหัตด้วยบทว่า อุป...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า นิสงฺขติ ธรรมชาติเครื่องปรุงแต่งคือสังขา...
- พระองค์ผู้มีพระจักษุย่อมปรากฏแก่ มนุษย์ทั้งหลาย เหมือนปรากฏแ...
- ภิกษุแสวงหากุศลธรรมอยู่เนือง ๆ ไม่พึงสะดุ้งแม้ต่อเหล่าชนผู้ป...
- ผู้เป็นเสขะ ไม่มีความกังวลเที่ยวไป พึงปราบวิตกอันเป็นที่ตั้ง...
- จบสารีปุตตสูตรที่ ๑๖ จบอัฏฐกวรรคที่ ๔ สารีปุตตสูตร มีคำเริ่ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งประทับยืนอยู่ ณ เชิงบันใด ก่อนใครทั้ง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชาดกแล้ว ท่านพระสารีบุตรเพื่อจะ ทูลถาม...
- พึงทราบวินิจฉัยในคาถาที่สามต่อไป
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นท่านพระสารีบุตรสรรเสริญด้วยคาถา ๓ คาถ...
- สหธรรมิก ๗ จำพวก ชื่อว่าผู้ ประพฤติธรรมอื่น ทั้งหมดก็เป็นคนภ...
- บทว่า กึสุ อสิสฺสามิ คือเราจักบริโภคอะไร
- บทว่า กาเลน โส สมฺมา ธมฺมํ ปริวีมํสมาโน ภิกษุนั้นพิจารณาธรรม...
- ว่าด้วยอวิชชา คือ ธรรมเป็นศีรษะ พราหมณ์พาวรีผู้ถึงฝั่งแห่ง ม...
- ได้กล่าวว่า พราหมณ์นั้นไม่รู้จักศีรษะ เป็นผู้หลอกลวง ต้องการ...
- พราหมณ์พาวรีได้ฟังคำว่า สัมพุทโธ ดังนี้ เป็นผู้มีใจเฟื่องฟู ...
- พราหมณ์พาวรีกล่าวว่า ก็มหาปุริสลักษณะ ๓๒ ประการ มา แล้วในมนต...
- เมืองอุชเชนี เมืองโคนัทธะ เมือง เวทิสะ เมืองวนนคร เมืองโกสัม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ก็พราหมณ์ผู้เป็นอาจารย์ของท่านนั้น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ท่านจงรู้เถิดว่า อวิชชาชื่อ...
- ทางแม่น้ำคงคา หากพระราชาทรงต้องการก็จะสร้างปราสาทชั้นเดียว ห...
- อยู่นาวันหนึ่ง พวกพ่อค้าจากมัชฌิมประเทศ นำสินค้ามาสู่กัฏฐวาห...
- อำมาตย์เหล่านั้นอยู่ในเทวโลกสิ้นไปพุทธันดรหนึ่ง เมื่อพระผู้ม...
- อยู่มาวันหนึ่งอันเตวาสิกทั้งหลายกล่าวกะอาจารย์ว่า การอยู่ใกล...
- บทว่า ตสฺส ได้แก่ ฝั่งแม่น้ำโคธาวรีนั้นหรือพราหมณ์นั้น
- บทว่า ปหูตปญฺโ คือมีปัญญามาก
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงดำริว่า พวกชฎิลของพราหมณ์พาวรี พามหาชนม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอุบัติขึ้น มีวิหาร เกิดขึ้น วิหารนั้นท่...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อาทิสฺส อ้าง คือ อ้างอย่างนี้ว่า ติสสะ ป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจงตรัสว่า อวิชชาชื่อว่าธรรมเป็น ศีรษะ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ดูก่อนอชิตะ โลกอัน
- จบอชิตมาณวกปัญหาที่ ๑ อรรถกถาอชิตสูตร๑ที่ ๑ ก็ในปัญหานั้น
- กระแสเหล่านั้น คือ สติอันมีอยู่ด้วยความสงบประกอบแล้วด้วยวิปั...
- ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ เป็นอันประกาศถึงทุกขสัจจะด้วยบทนี้ว่า ท...
- นมีความดังต่อไปนี้ ภิกษุไม่พึงกำหนัดยินดีในวัตถุกามทั้งหลาย ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ดูก่อนเมตเตยยะ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงพยากรณ์ความนั้นแก่ติสสเมตเตยยะจึ...
- จบอรรถกถาติสสเมตเตยยสูตรที่ ๒ แห่งอรรถกถาขุท
- พระ: ดูก่อนปุณณกะ สัตว์ทั้งหลาย ผู้เกิดเป็นมนุษย์เหล่านั้น ย...
- บทว่า อาสึสมานา คือปรารถนารูปเป็นต้น
- บทว่า สงฺขาย คือพิจารณาแล้วด้วยญาณ
- ชรา โสกะและปริเทวะได้อย่างไรหนอ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นมุนี ขอพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้โคตมโคตร ธรรม อันไม่มีอุปธิ พระองค์ทรงแ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านี้เป็นผู้ถึงเวทและเป็นผู้มีตนอบรม แล้ว ดั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เราจัก แสดงธรรมแก่ท่าน คือ เราจักแ...
- บทว่า อนูปธิกํ ธรรมไม่มีอุปธิ ในบทนี้ว่า สุกิตฺติตํ โคตม อน
- พระผู้มีพระ- ภาคเจ้าทรงแสดงพระสูตรแม้นี้ ด้วยธรรมเป็นย
- เพื่อ จะปลดเปลื้องใคร ๆ ผู้ยังมีความสงสัยในโลก ให้พ้นไปได้ ก...
- บทว่า สิกฺเข นิพฺพานมตฺตโน พึงศึกษา ธรรมเป็นเครื่องดับกิเลสเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า อนุสาส พฺรหฺเม ดังนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ดูก่อนอุปสีวะ ท่านจงเป็นผู้...
- าวท่านผู้นั้นด้วยกิเลสมีราคะเป็นต้น ใด กิเลสมีราคะเป็นต้นนั้...
- บัดนี้ อุปสีวมาณพครั้นได้ฟังว่า ละกามทั้งหลาย พิจารณาเห็นกาม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงถึงการปรินิพพาน เพราะไม่ยึดม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงแสดงถึงเรื่องที่อุปสีวมาณพ ไม่ค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า สมณ- พราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง กล่าวความ บ...
- พระ: ดูก่อนนันทะ เราไม่กล่าวว่า สมณพราหมณ์ทั้งหมดเป็นผู้อันช...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงปฏิเสธแม้ทั้งสองอย่างแล้ว ทรงแสด...
- แม้ในสูตรก็ได้มีผู้บรรลุธรรม เช่นกับที่ได้กล่าวแล้วในสูตร ก่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะตรัสบอกธรรมนั้นแก่เหมกมาณพ นั้นจึงต...
- ส่วนที่ 752
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะตรัสบอกข้อนั้นแก่โตเทยยมาณพ จึงตรัส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงพยากรณ์ความนั
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมี เดช ครอบงำกามทั้งหลายเสียแล้วด้วยเดช...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า สุตฺวานหํ วีรํ อกามกามึ ข้าพระองค์ได้ ฟั...
- เมื่อจบเทศนา ได้มีผู้บรรลุธรรมเช่นในสูตรก่อนนั่นแล
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงธรรมโดยอนุโลมตาม อัธยาศัยของ...
- จบอรรถกถาภัทราวุธสูตรที่ ๑๒ แห่งอรรถกถาขุ
- จบอุทยมาณวกปัญหาที่ ๑๓ อรรถกถาอุทยสูตร๑ที่ ๑๓ อุทยสูตร มีคำเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงพยากรณ์ความนั้น แก่อุทย- มาณพนั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ดูก่อนโปสาละ พระตถาคตทรงรู้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงประกาศญาณของพระองค์ที่อัน ใคร ๆ ก...
- จบอรรถกถาโปสาลสูตรที่ ๑๔ แห่งอรรถกถาขุ
- ่จริงโมฆราชมาณพนั้นได้เคยทูลถามปัญหากะพระผู้มีพระภาคเจ้าถึง ...
- จบอรรถกถาโมฆราชสูตรที่ ๑๕ แห่งอรรถกถาขุ
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ชิณฺโณหมสฺมิ อพโล วีตวณฺโณ ข้า- พระองค์เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสจนถึงพระอรหัตแล้วก็ ยังไม่บรรลุธรรมวิเ...
- พราหมณ์มาณพผู้อาราธนา ทูลถามปัญหา ๑๖ คนนั้น คือ อชิตมาณพ ๑ ต...
- ดูก่อนท่านพราหมณาจารย์ พระ- พุทธเจ้าทรงบรรเทาความมืด มีพระจั...
- ิยะกล่าวคาถาตอบพราหมณ์พาวรีผู้อาจารย์ว่า ท่านพราหมณ์ พระโคดม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทรามความแก่กล้าแห่ง อินทรีย์ของพระปิงคิ...
- ข้าพระองค์จักถึงอนุปาทิเสส- นิพพานธาตุแน่แท้ ข้าพระองค์ไม่มี...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า สมฺปนฺนจรณํ ผู้มีจรณะสมบูรณ์ คือถึง พร้อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงเห็นแล้วด้วย อสาธารณญาณ (ญาณไม่ทั่วไ...
- ลำดับนั้น พาวรีพราหมณ์กล่าวคาถาสองคาถา กะปิงคิยภิกษุนั้นว่า ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบความแก่กล้าแห่งอินทรีย์ ของพระปิงคย...
- เมื่อจบเทศนาพระปิงคิยะตั้งอยู่ในพระอรหัต
- จบอรรถกถาพระสูตร แห่งปารายนานุสังคีต
- วรรคที่ ๓ นี้ รวมพระสูตรได้ ๑๒ สูตร พระผู้มีพระภาคเจ้าท
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เลิศกว่าสัตว์ ได้ทรงแสดงพระสูตรอันวิจิต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เลิศกว่าสัตว์ ได้ทรงแสดงพระสูตรอันประเส...
- เป็นอันได้กระทำการพรรณหาความแห่งสุตตนิบาตอันมีสูตร ๗๐ สูตร ม...
- ขออรรถกถาขุททกนิกายสุตตนิบาต อันแสดงนัยแห่งปัญญาอันบริสุทธิ์...