เล่มที่ 47
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคล ๔ ประการคือ ความ เป็นพหูสูต (พาหุ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 140
เนื้อหา
ด้วยพระคาถานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคล ๔ ประการคือ ความ เป็นพหูสูต (พาหุสัจจะ) ๑ ศิลปะ ๑ วินัยที่ศึกษาดีแล้ว ๑ วาจาสุภาษิต ๑ ๑. สุภาสิตสูตร สัง. สคาถา. ๑๕/ข้อ ๗๓๙. ด้วยประการฉะนี้ ก็ความที่แห่งธรรมเหล่านั้น เป็นมงคล ข้าพเจ้าได้อธิบาย ให้แจ่มแจ้ง ในมงคลนั้น ๆ แล้ว ดังนี้แล. การพรรณนาความแห่งพระคาถานี้ว่า พาหุสจฺจญฺจ เป็นต้น จบ (มี ๔ มงคล) บัดนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบวินิจฉัยในบาทคาถานี้ว่า มาตาปิตุอุปฏฺานํ ดังนี้เป็นต้น ดังต่อไปนี้. มารดาด้วย บิดาด้วย เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า มาตาปิตุ มารดา และบิดา. บุตรทั้งหลายด้วย ภรรยาทั้งหลายด้วย เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า ปุตฺตทารสฺส ซึ่งบุตรและภรรยา. การงานทั้งหลาย เป็นการงานที่อากูลหามิได้ เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่า อนากุลา. การงานทั้งหลายนั้นเอง ชื่อว่า กมฺมนฺตา. คำที่เหลือมีนัยอันข้าพเจ้ากล่าวแล้วนั้นแล. นี้คือการพรรณนาเฉพาะ บท ส่วนการพรรณนาเนื้อความ ผู้ศึกษาพึงทราบดังต่อไปนี้. สตรีผู้ให้เกิด ท่านเรียกว่า มารดา, บิดาก็เหมือนกัน. การกระทำอุปการะด้วยการล้างเท้า การนวด การอบ การอาบน้ำ และการให้ปัจจัย ๔ ชื่อว่า อุปัฏฐานะ การบำรุง. พึงทราบอธิบายในการบำรุงเลี้ยงนั้น ดังต่อไปนี้. เพราะเหตุที่ มารดาบิดา เป็นผู้มีอุปการะมาก หวังประโยชน์ เป็นผู้อนุเคราะห์ต่อบุตร ทั้งหลาย ซึ่งท่านเห็นบุตรเหล่านั้น เล่นอยู่ข้างนอก มีสรีระเปื้อนฝุ่นมาแล้ว ก็เช็ดฝุ่นให้ กอดจูบที่ศีรษะและยังความรักให้เกิด. บุตรทั้งหลายเลี้ยงมารดาบิดา ด้วยการทูนไว้บนศีรษะแม้สิ้น ๑๐๐ ปี ก็ไม่สามารถที่จะตอบแทนอุปการคุณ แห่งการบำรุงเลี้ยงนั้นได้ และเพราะเหตุที่ท่านทั้งสองนั้น เป็นผู้บำรุง เป็นผู้ เลี้ยงดู เป็นผู้แสดงโลกนี้ เป็นผู้เสมอกับพระพรหม เป็นบุพพาจารย์ ฉะนั้น การบำรุงเลี้ยงมารดาบิดาทั้งสองนั้น จึงนำมาซึ่งการสรรเสริญในโลกนี้ ละไป แล้ว ก็นำความสุขในสวรรค์มาให้ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า เป็นมงคล สมจริงดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า มารดาบิดาทั้งหลาย ผู้อนุเคราะห์แก่ ปชา (บุตรธิดา) ท่านเรียกว่า เป็นพรหม ว่าเป็นบุพพาจารย์ ว่าเป็นอาหุเนยยบุคคล ของบุตรทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล บัณฑิต พึงนอบน้อมและสักการะมารดาบิดาเหล่า นั้น ด้วยข้าว น้ำ ผ้า ที่นอน การอบ การอาบน้ำ และการล้างเท้า ด้วยการปรน- นิบัติในมารดาบิดาทั้งสองนั้น บัณฑิตทั้ง- หลายย่อมสรรเสริญบุคคลนั้น ในโลกนี้นั้น แล เขาละโลกนี้ไปแล้ว ย่อมบันเทิงใน สวรรค์ ๑ ดังนี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน