เล่มที่ 47
พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแ...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 550
เนื้อหา
พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า ชนเหล่าใดไม่รู้ทุกข์ เหตุ เกิดแห่งทุกข์ ธรรมชาติเป็นที่ดับทุกข์ไม่มี ส่วนเหลือ โดยประการทั้งปวง และไม่รู้ มรรคอันให้ถึงความเข้าไประงับทุกข์ ชน เหล่านั้นเสื่อมแล้วจากเจโตวิมุตติและปัญญา- วิมุตติ เป็นผู้ไม่ควรเพื่อจะทำที่สุดแห่งทุกข์ ได้ เป็นผู้เข้าถึงชาติและชราแท้. ส่วนชนเหล่าใดรู้ทุกข์ เหตุเกิดแห่ง ทุกข์ ธรรมชาติเป็นที่ดับทุกข์ไม่มีส่วนเหลือ โดยประการทั้งปวง และรู้มรรคอันให้ถึง ความเข้าไประงับทุกข์ ชนเหล่านั้นถึงพร้อม แล้วด้วยเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ เป็นผู้ ควรที่จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ และเป็นผู้ไม่ เข้าถึงชาติและชรา. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าจะพึงมีผู้ถามว่า การพิจารณาเห็น ธรรมเป็นธรรม ๒ อย่างโดยชอบเนื่อง ๆ จนพึงมีโดยปริยายอย่างอื่นบ้างไหม พึงตอบเขาว่าพึงมี ถ้าเขาพึงถามว่า พึงมีอย่างไรเล่า พึงตอบว่า การพิจารณา เห็นเนืองๆ ว่า ทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งทั้งหมด ย่อมเกิดขึ้นเพราะอุปธิเป็นปัจจัย นี้เป็นข้อ ๑ การพิจารณาเห็นเนือง ๆ ว่า เพราะอุปธิทั้งหลายนี้เองดับไป เพราะสำรอกโดยไม่เหลือ ทุกข์จึงไม่เกิด นี้เป็นข้อที่ ๒ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นเนือง ๆ ซึ่งธรรมเป็นธรรม ๒ อย่าง โดยชอบอย่างนี้ ฯลฯ จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า ทุกข์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง มีเป็นอันมาก ในโลก ย่อมเกิดเพราะอุปธิเป็นเหตุ ผู้ใดแล รู้ย่อมกระทำอุปธิ ผู้นั้นเป็นผู้เขลา ย่อม เข้าถึงทุกข์บ่อยๆ เพราะเหตุนั้น ผู้พิจารณา เห็นเหตุเกิดแห่งชาติเนือง ๆ ทราบชัดอยู่ ไม่พึงทำอุปธิ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน