เล่มที่ 47
บทว่า สงฺขาย คือพิจารณาแล้วด้วยญาณ
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 732
เนื้อหา
บทว่า สงฺขาย คือพิจารณาแล้วด้วยญาณ. บทว่า ปโรวรานิ ยิ่ง และหย่อน อธิบายว่า ยิ่งและหย่อน มีความเป็นของตนของผู้อื่นและความเป็น ตนของตนเองเป็นต้น. บทว่า วิธูโม ปราศจากควัน คือเว้นควันมีกาย ทุจริตเป็นต้น. บทว่า อนิโฆ ไม่มีกิเลสอันกระทบจิต คือเว้นจากกิเลส อันกระทบจิต คือราคะเป็นต้น. บทว่า อตาริ โส ผู้นั้นข้ามไปได้ คือผู้เห็น ปานนั้นเป็นผู้ไกลจากกิเลส ข้ามชาติและชราไปได้. บทที่เหลือในบทนี้ชัด ดีแล้ว. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงจบสูตรนี้ ด้วยธรรมเป็นยอดคือพระอรหัต ด้วยประการฉะนี้. เมื่อจบเทศนา แม้พราหมณ์นี้ก็ได้ตั้งอยู่ในพระอรหัต พร้อมด้วย อันเตวาสิก ๑,๐๐๐. ชนอื่นอีกหลายพัน ก็เกิดดวงตาเห็นเห็น. บทที่เหลือ เช่นกับที่กล่าวแล้วนั้นแล. จบอรรถกถาปุณณกสูตรที่ ๓ แห่งอรรถกถาขุททกนิกาย ชื่อปรมัตถโชติกา เมตตคูปัญหาที่ ๔ ว่าด้วยข้ามชาติและชรา เมตตคูมาณพทูลถามปัญหาว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระ- องค์ขอทูลถามพระองค์ ขอพระองค์จงตรัส บอกข้อความนั้นแก่ข้าพระองค์เถิด ข้าพระ- องค์ย่อมสำคัญพระองค์ว่าทรงถึงเวท มีตน อันอบรมแล้ว ความทุกข์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ในโลกเป็นอันมาก มีมาแล้วแต่อะไร. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ดูก่อนเมตตคู ท่านได้ถามเราถึงเหตุเป็นแดนเกิด แต่งทุกข์ เราจะบอกเหตุนั้นแก่ท่านตามที่รู้ ความทุกข์เหล่าใดเหล่าหนึ่งในโลกเป็นอัน- มา ย่อมเกิดเพราะอุปธิเป็นเหตุ ผู้ใดไม่รู้ แจ้งย่อมกระทำอุปธิ ผู้นั้นเป็นคนเขลา ย่อม เข้าถึงทุกข์บ่อย ๆ เพราะฉะนั้น เมื่อบุคคล มารู้ชัด เห็นชาติว่าเป็นเหตุเกิดแห่งทุกข์ ไม่พึงกระทำอุปธิ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน