เล่มที่ 64
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 601 ส่วน
สารบัญ
- ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ...
- นาคทั้งหลาย จงแผ่พังพานห้อยอยู่ที่ บ้านเรือน ในสระน้ำ ที่ทาง...
- ท่านเพ่งดูห้วงน้ำลึกวนอยู่ทุกเมื่อใด น่า กลัว ห้วงน้ำนั้นเป็...
- เราปรารถนาวิมานของเทวดาทั้งหลาย ผู้ตั้งอยู่ในความสุขนั้น จึง...
- พระภูริทัตตรัสดำรัสนี้แล้ว จึงใช้ให้นาค มาณพ ๔ ตนไปส่งว่า ท่...
- ผู้ใดบอกนาคใหญ่ผู้มีเดช ยากที่บุคคล จะล่วงเกินได้ เราจะให้แก...
- ดูก่อนโสมทัต การกินของที่ถึงมือ ถึง ภาชนะ หรือที่ตั้งอยู่เบื...
- ใครว่าล่วงเกินพระแม่เจ้าหรือ หรือ พระแม่เจ้ามีเวทนาอะไร เพรา...
- บาพระทัยอย่าเศร้าโศกไปเลย เพราะว่าสัตว์ทั้งหลาย ย่อมมีความตา...
- ดูก่อนหมองู ท่านจงต่อสู้กับเราด้วยนาค เราจักต่อสู้กับท่านด้ว...
- ท่านผู้นุ่งหนังเสือพร้อมทั้งเล็บ เกล้า ชฎารุ่มร่าม เหมือนคนเ...
- ดูกรมหาบพิตร ถ้าอาตมภาพจักหยดพิษ ลงบนแผ่นดิน มหาบพิตรจงทรงทร...
- พราหมณ์ผู้ทรงเวท ๑ ผู้ประกอบในการ ขอ ๑ ผู้บูชาไฟ ๑ ด้วยฐานะ ...
- ดูกรพี่สุโภคะ ผู้ใดเลี้ยงพราหมณ์ทั้ง หลายมานานด้วยข้าวและน้ำ...
- ชนทั้งหลายเรียกพราหมณ์ผู้ทรงเวท ผู้ เข้าถึงคุณแห่งมนต์ ผู้มี...
- ใดตนหนึ่ง โลกบำเรอไฟ ซึ่งไม่มีอันทรีย์ ไม่มีกายที่ จะรู้สึกไ...
- ถ้าแหละคนฆ่าเขาแล้วย่อมบริสุทธิ์ และผู้ถูกฆ่าย่อมเข้าถึงแดนส...
- กระบวนกลอง ตะโพน สังข์ บัณ- เฑาะว์และมโหรทึกของใคร มาข้างหน้...
- ัยกรุงสาวัตถี ประทับอยู่ในพระเชตวันมหา- วิหาร ทรงปรารภอุบาสก...
- จบกัจฉปกัณฑ์ พระราชาทรงกระทำปฏิสันถารแล้วตรัสถามว่า พวกท่านม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บ ว่า อสํยุตฺตํ ความว่า ไม่สมควรคือไม่ เหมา...
- ลำดับนั้น พระราชาได้ตรัส ๒ คาถาว่า เราไม่ได้ดูหมิ่นท้าวธตรฐเ...
- บรรดาบทเหล่านั้น ด้วยบทว่า กมฺพลสฺสตรา พระองค์เมื่อสั่ง บังค...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โสพฺเภสุ แปลว่า ในสระโบกขรณี
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อเนกวณฺณิโน ความว่า ก็นาคเหล่านั้น แป...
- ฝ่ายนาคมาณพทั้ง ๔ นั้น ได้ยืนอยู่เหมือนจะเอาปากฉกกัดศีรษะว่า...
- จบนครกัณฑ์ ครั้นต่อมา พระนางทรงอาศัยท้าวธตรัฐ จึงทรงครรภ์ ปร...
- ลำดับนั้น พระเทวราชาทรงบูชาพระโพธิสัตว์นั้น ด้วยของหอมและ ดอ...
- จบอุโบสถกัณฑ์ ในกาลนั้น ยังมีพราหมณ์เนสาทคนหนึ่ง อาศัยอยู่ใก...
- ขณะนั้น นางนาคมาณวิกาทั้งหลาย พากันมาตกแต่งอาสนะดอกไม้ เพื่อ...
- บรรดาบทเหล่านั้นบทว่า ปุปฺผาภิหารสฺส ความว่า อันประกอบ ด้วยก...
- ก็แลพระมหาสัตว์ ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้วจึงคิดว่า พราหมณ์นี้ เ...
- ก็แลพระมหาสัตว์ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้วจึงกล่าวว่า ไปเถิดพราหม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สมา สมนฺตปริโต ความว่า แผ่นดิน ในนาคพ...
- พระมหาสัตว์ ครั้นได้ฟังดังนั้นแล้วจึงกล่าวว่า ดูก่อนพราหมณ์ ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อภิชฺฌาย แปลว่า ปรารถนา
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ ครั้นกล่าว ๒ คาถาแล้ว จึงคิดว่า พราหมณ...
- พระมหาสัตว์จึงกล่าวว่า หากว่าพรหมจรรย์มีการต้องละเลิกไซร้ กิ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปาเปสุํ ความว่า นาคมาณพทั้ง ๔ ขึ้น จา...
- จบเนสาทกัณฑ์ ในกาลนั้น ยังมีครุฑคนหนึ่ง อยู่ที่ต้นงิ้วทางมหา...
- สุบรรณได้ฟังคำของดาบสก็ยินดีจึงกล่าวว่า ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า...
- ขณะนั้น นางนาคมาณวิกาบาทบริจาริกาของพระภูริทัตประมาณ ๑,๐๐๐ ต...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มงฺคลฺยํ ความว่า แก้วมณีที่สมมติว่าเป...
- ลำดับนั้น อาลัมพายน์ กล่าวคาถาว่า แก้วมณีของเรานี้ ไม่ควรแลก...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มํ วิทู ความว่า ชนทั้งหลายรู้จักเราว่...
- บทว่า สมฺมนฺตํ แปลว่า อาศัยอยู่
- พราหมณ์กล่าวว่า ดูก่อนโสมทัต การกินของที่ถึงมือ ที่อยู่ใน ภา...
- รรดาบทเหล่านั้น ด้วยบทว่า สุชฺฌนฺติ แสดงว่า ลูกโสมทัต ลูกยัง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อินฺทโคปกวณฺณาภา ความว่า รัศมี เหมือน...
- ฝ่ายอาลัมพายน์ ก็ทาร่างของตนด้วยทิพยโอสถ เคี้ยวกินเล็กน้อยกั...
- จบอาลัมพายนกัณฑ์ ก็ใจวันที่อาลัมพายน์จับพระมหาสัตว์ไปนั้น พร...
- ครั้งนั้น สุทัสสนะโอรสองค์ใหญ่ของพระนางสมุททชาครั้นล่วงไปได้...
- บรรดาบทเหล่านั้นด้วยบทว่า กจฺจิ นุ เต นาภิสฺสสิ นี้ สุทัสสนะ...
- ก็แลเมื่อพระนางสมุททชา ตรัสอย่างนี้แล้ว จึงตรัสว่า ดูก่อนลูก...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศความนั้นจึงตรัสว่า ภรรยาทั้งหลายของภ...
- เมื่อพระมารดาพระภูริทัต ทรงรำพันอยู่อย่างนี้ นิเวศน์แห่งภูริ...
- างสมุททชา ตรัสว่า ดูก่อนพ่อสุทัสสนะ ถึงแม่เรารู้ว่า สัตว์ทั้...
- นาง อัจจิมุขีนั้น รักพระโพธิสัตว์เหลือเกิน
- จบวิลาปกัณฑ์ ขณะนั้นอาลัมพายน์ อาบน้ำสะศีรษะ ลูบไล้ของหอมนุ่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มาภายิ ความว่า ดูก่อนพ่อดาบส เราชื่อว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นาเคน ความว่า ท่านจักรบกับเราด้วย นาค...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กิตฺติมา ได้แก่ ผู้สมบูรณ์ด้วยเกียรติ...
- พระราชาตรัสว่า ถ้าเช่นนั้นเราจักไป จึงเสด็จไปพร้อมกับดาบส นั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า รุมฺมี ความว่า ท่านนุ่งหนังเสือพร้อม ...
- สุทัสสนะครั้นแสดงงูไม่มีพิษดังนี้แล้ว จึงกล่าวว่า พิษของงูเห...
- ก็แล สุทัสสนะ ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว จึงเหยียดมือร้องเรียกน้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น หิมํ ปเต ความว่า แม้เพียงหยาด น้ำค้...
- ส่วนที่ 68
- ส่วนที่ 69
- ฝ่ายสุโภคะก็เที่ยวไปทั่วหิมพานต์ จากนั้นจึงตรวจตราต่อไป ตามห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่าโลกฺยํ ความว่า น้ำอันโลกสมมติว่าสามารถ...
- ในพระคาถานั้น โดยนามอีกอย่างว่า กาสี ชนทั้งหลายเรียกกันว่า พ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สายํ นิโคฺรธมุปาคมิ ความว่า ท่านเข้า ...
- สุโภคะ ได้ฟังดังนั้นแล้ว ก็เกิดความลังเลใจ จึงคิดว่า เราจะพา...
- เล่ากันมาว่า เขาได้กล่าวว่า นาคบริษัททั้งหลายอย่าได้เพื่ออัน...
- กาณาริฎฐะกล่าวว่า ขึ้นชื่อว่า มหาพรหมผู้มีอานุภาพมากอย่างนี้...
- กาณาริฏฐะนั้นเมื่อจะสรรเสริญเฉพาะพวกพราหมณ์ แม้ให้ยิ่งขึ้นไป...
- เล่ากันมาว่า พระราชาพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่า มุชตินทะ ใน กร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สาครนฺตํ ได้แก่ แผ่นดินมีสาครเป็น ที่...
- กาณาริฏฐะ ครั้นนำอดีตนิทานนี้มาชี้แจงแก่สุโภคะดังนี้แล้ว จึง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โสปิ ตทา อาทหิ ชาตเวทํ ท่าน แสดงว่า ด...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยาจโยคีติธาหุ ความว่า ชนทั้งหลายใน โล...
- อริฏฐะ พรรณนาถึงพราหมณ์ ยัญ และ เวทด้วยคาถา ๑๔ คาถาด้วย ประก...
- บทว่า มรีจิธมฺมํ ความว่า จริงอยู่ไตรเพทนี้เป็นเหมือนอาการธรร...
- บทว่า โอทริยา ความว่า พวกคนหาเลี้ยงท้อง หรือเพราะเหตุจะให้เต...
- บัดนี้ พระภูริทัตเมื่อจะแสดงความไม่จริงแห่งธรรมเหล่านั้น จึง...
- อวินิจฺฉินิตฺวา ความว่า กษัตริย์ ไม่วินิจฉัยความหมายของมนต์แ...
- ์เหล่านั้นแล้ว ให้ตั้ง วาทะของพระองค์ด้วยประการฉะนี้ นาคบริษ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปฏิปนฺนานิ ความว่า ดนตรีเหล่านี้ เป็น...
- พระดาบสผู้มีฤทธิ์ ได้อภิญญา ถูกพระเจ้าสาครพรหมทัต ผู้เป็น โอ...
- ปุโรหิต ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ พราหมณ์ เป็น คนหลงว่า ดูก่อนพราหมณ...
- เจ้าทั้งหลายจงไปทูลพระกุมารทั้งหลาย คือ พระอุปเสนากุมารี พระ...
- พระราชมารดาเสด็จมาแต่พระตำหนัก ทรงกรรแสง พลางตรัสถามพระเจ้าเ...
- คำของอาจารย์ทั้งหลายมีอยู่ หม่อมฉัน จักฆ่าจันทกุมารและสุริยก...
- เจ้าทั้งหลายพร่ำเพ้ออยู่เพราะรักชีวิต ย่อมก่อทุกข์ให้เกิดแก่...
- เจ้าทั้งหลายพร่ำเพ้ออยู่เพราะรักชีวิต ย่อมก่อทุกข์ให้เกิดแก่...
- ดูก่อนแม่เจ้าเรือนทั้งหลาย ขอท่านทั้ง หลายจงไปกราบทูลพระราชบ...
- ดูก่อนวสุละ นั่นพ่อเจ้า เจ้าจงไปพร้อม กับบิดา เจ้าพร่ำเพ้ออย...
- นกเอ๋ย ถ้าเจ้าปรารถนาเนื้อ เจ้าจงบิน ไปทางทิศบูรพาแห่งปุบผวด...
- นี่ปราสาทของท่านล้วนแล้วด้วยทองคำ เกลื่อนกล่นด้วยพวงมาลัย บั...
- ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ข้าพระบาท จักเป็นบ้า มีความเจริญถูก...
- ขอเดชะ อย่าได้ทรงฆ่าข้าพระองค์ทั้ง หลายเสีย โปรดพระราชทานข้า...
- ข้าแต่พระมารดา พระมารดาย่อมย่อย ยับ เพราะทรงเลี้ยงลูกจันทกุม...
- พระเจ้าแผ่นดินผู้ครองรัฐ ผู้เป็นทายาท ของชนบท เป็นเจ้าโลกองค...
- เครื่องประดับเป็นอันมากล้วนแต่ของ ดี ๆ คือ มุกดา มณี แก้วไพฑ...
- เมื่อเขาตกแต่งเครื่องบูชายัญทุกสิ่งแล้ว เมื่อพระจันทกุมารและ...
- ขัณฑหาลปุโรหิตและพระราชา ได้ฟัง พระดำรัสของท้าวสักกะ ได้เห็น...
- พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ที่ภูเขาคิชฌกูฏ ทรงปรารภพระเทวทัต จึ...
- ลำดับนั้น นายขมังธนูผู้ใหญ่ ขัดดาบแล้วทางข้างซ้าย ผูกแล่งและ...
- ลำดับนั้น เมื่อนายขมังธนูผู้ใหญ่มิได้กลับมา นายขมังธนูอีก ๒ ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอดีตกาล กรุงพาราณสีนี้ ชื่อว่า เมือง ป...
- พระจันทกุมารเสด็จมาถวายบังคมพระราชบิดาแล้ว ก็ประทับนั่ง ณ ที...
- ลปุโรหิต ผู้เป็นเผ่าพันธุ์พราหมณ์ เป็นผู้หลง ว่า ดูก่อนพราหม...
- ความแห่งคำในคาถานั้นมีดังนี้ว่า ดูก่อนมหาราช ชื่อว่า บุคคลผู...
- ฝ่ายชนชาวพระราชวังใน ได้สดับเรื่องที่พระราชาและกัณฑหาละเหล่า...
- ฝ่ายพระราชา ทรงมีรับสั่งให้เรียกราชบุรุษทั้งหลายมาแล้วสั่งว่...
- พระจันทกุมารตรัสว่า พระราชานั้นใช้ให้ท่านมาจับเราตามคำของ ใค...
- ราชบุรุษเหล่านั้นไปสู่สำนักพระราชธิดาทั้งหลายด้วยคิดว่า เราจ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศความข้อนั้นจึงตรัสว่า คฤหบดีเหล่านั้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สมุหํ กโรนฺตุ สพฺพํ ความว่า จง กระทำใ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตํ ตํ ได้แก่ ซึ่งพระเจ้าเอกราชนั้น
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาจริยานํ วจนํ ความว่า ข้าแต่พระ แม่เ...
- พระราชาตรัสว่า คำของอาจารย์ทั้งหลายมีอยู่ หม่อมฉันจักฆ่า จัน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิคฬพนฺธกาปิ ความว่า ถึงแม้ ข้าพระองค...
- ฝ่ายกัณฑหาลพราหมณ์กำลังจัดแต่งกรรมอยู่ในหลุมยัญ ลำดับนั้น บุ...
- ทรงถือเอาคำของกัณฑหาลพราหมณ์ ผู้เป็น ไปในอำนาจแห่งความโกรธ ผ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปุพฺเพ ความว่า ข้าแต่พระบิดา ถ้า ข้าพ...
- พระราชาครั้นทรงสดับคำพร่ำกล่าวของกุมารนั้น จึงตรัสว่า เจ้าทั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พฺราหฺมโณ ตาว ความว่า จงบูชา กัณฑหาลพ...
- พระราชกุมาร เมื่อทูลความมีประมาณเท่านี้ ก็ไม่อาจจะกระทำให้ พ...
- แม้เมื่อพระจันทกุมารตรัสอย่างนี้แล้ว ใคร ๆ มิได้พูดอะไรเลย
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปราธาหํ น ปสฺสามิ ความว่า ข้าแต่อาจา...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศความข้อนั้นจึงตรัสว่า พระวสุลราชนัดด...
- ฝ่ายพระราชา ผู้มืดเขลา ก็ให้ราชบุรุษไปจับกุมพระราชบุตรทั้งหล...
- ่า นนฺทเน วิย เทวา ความว่า เหมือน เทวดาทั้งหลาย ห้อมล้อมเทพบ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กาสิกสุจิวตฺถธรา ความว่า พระจันท- กุม...
- นกเอ๋ย ถ้าเจ้าปรารถนาเนื้อ เจ้าจงบินไปทาง ทิศบูรพาแห่งปุปผวด...
- มหาชนพากันคร่ำครวญในที่นั้นด้วยอาการอย่างนี้ จึงไปยังสถานที่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เตทานิ ความว่า บัดนี้ พระลูกเจ้า ทั้ง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เอราวโณ นี้ เป็นชื่อของช้างนั้น
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภูนหตา แปลว่า มีความเจริญถูกขจัด แล้ว
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิมํ มยฺหํ ความว่า ความโศกเศร้าใจ ของ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทิพฺยํ ความว่า แต่ก่อนพระองค์ผู้ สมมต...
- พระจันทกุมาร แม้เมื่อทูลวิงวอนด้วยอาการอย่างนี้ ก็ไม่ตอบอะไร...
- ลำดับนั้น พระมารดาของจันทกุมาร เมื่อจะทรงปริเทวนาการ จึง ตรั...
- บัดนี้ พระนางจันทา ผู้เป็นอัครมเหสีของพระจันทกุมาร หมอบลง แท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปมํ ความว่า ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ...
- ต่อแต่นั้น พระศาสดาจึงตรัสกึ่งคาถาว่า เมื่อพระราชาตรัสอย่างน...
- ดังนั้น พระนางจันทาเทวีนั้น ทรงคร่ำครวญในสำนักพระราชาด้วย คา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ผุลฺลา มาลา ได้แก่ พวงดอกไม้
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุปกฺขตสฺมึ ความว่า เมื่อเขาจัดตก แต่...
- กัณฑหาลปุโรหิต และพระราชาได้ฟังพระดำรัส ของท้าวสักกะ ได้เห็น...
- ส่วนมหาชน ครั้นฆ่ากัณฑหาลพราหมณ์นั้นแล้ว ก็เริ่มเพื่อจะฆ่าพร...
- ลำดับนั้นแล พระโพธิสัตว์ทรงเริ่มตั้งวัตรปฏิบัติต่อพระราชบิดา
- จบอรรถกถาจันทกุมารชาดกที่ ๗ ๑
- วิชยอำมาตย์ได้ฟังคำของสุนามอำมาตย์ แล้วได้กราบทูลว่า ข้าแต่พ...
- พระราชาได้ทรงสดับคำของอลาตเสนา- บดีแล้ว ได้ตรัสสั่งสารถีว่า ...
- คุณชีวกทูลปราศรัยกับพระเจ้าวิเทหราช ผู้ทรงยินดีในวินัยว่า ข้...
- รูปกายอันเป็นที่รวม ดิน น้ำ ลม ไฟ สุข ทุกข์และชีวิต ๘ ประการ...
- ครั้งนั้น ในมิถิลานครนี้ มีคนเข็ญใจ เป็นทาสเขาผู้หนึ่ง ชื่อ ...
- พระเจ้าอังคติราชทรงสดับคำของนาย วีชกะแล้ว ได้ตรัสว่า ประตูสุ...
- ตั้งแต่นั้นมาจนถึงวันที่ ๑๔ ราชกัญญา พระนามว่ารุจา ผู้เป็นพร...
- พระนางรุจาราชธิดา ได้สดับพระดำรัส ของพระเจ้าวิเทหราชแล้ว กรา...
- ขอเดชะ ส่วนพระองค์มีพระปรีชา ทรง เป็นนักปราชญ์ ทรงฉลาดรู้ซึ่...
- นายวีชกะผู้เป็นทาสเห็นทุกข์ในตนวันนี้ เพราะ ได้เสพบาปกรรม ที...
- ในกาลต่อมา ด้วยกรรมอื่นๆ กระหม่อมฉันนั้น ได้เกิดในวังสรัฐเมื...
- ชายใดปรารถนาเป็นบุรุษทุก ๆ ชาติไป ก็พึงเว้นภรรยาผู้อื่นเสีย ...
- ครั้งนั้น พระราชาทรงหวาดพระทัย เสด็จลงจากราชอาสน์ เมื่อจะตรั...
- ดูก่อนท่านนารทะ ข้าพเจ้าขอถามเนื้อ ความนี้กะท่าน ท่านถูกถามแ...
- ในโลกันตนรกนั้นมืดที่สุด ไม่มีพระ- จันทร์และพระอาทิตย์ โลกัน...
- ใครเล่า จะไปทวงทรัพย์พันหนึ่งใน ปรโลก กะมหาบพิตรผู้ถูกเทียมใ...
- ใครเล่าจะไปทวงทรัพย์จำนวนนั้นกะ มหาบพิตร ซึ่งเดินหนีออกจากขุ...
- มหาบพิตรจงทรงสำคัญพระวรกายของ พระองค์ว่าเป็นดังรถ อันมีใจเป็...
- อลาตเสนาบดีเป็นพระเทวทัต สุนาม- อำมาตย์เป็นพระภัททชิ วิชยอำม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทราบความปริวิตกแห่งใจของ พวกบริษัทเหล่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ทรงสดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสว่า ดูก่อน อ...
- พระศาสดาเมื่อทรงประกาศเนื้อความนั้นได้ตรัสว่า พระเจ้าอังคติผ...
- บทว่า ชุณฺหํ ความว่า ดวงจันทร์ อันมีในคืนเดือนหงายโผล่ขึ้นแล...
- วิชยอำมาตย์ ได้ฟังคำของสุนามอำมาตย์แล้วได้ กราบทูลว่า ข้าแต่...
- พระราชา ได้ทรงสดับคำของอลาตเสนาบดีแล้ว ได้ตรัสสั่งสารถีว่า เ...
- บทว่า อตฺถธมฺมวิทู ได้แก่ รู้ซึ่งอรรถแห่งบาลีและธรรมแห่งบาลี
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตสฺส ยานํ ความว่า พวกนาย สารถี ได้จัด...
- พระเจ้าอังคติราชนั้น แวดล้อมไปด้วยบริษัท ผสมกันนั้นแล้วประทั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มุทุกา ภิสิยา ความว่า ด้วยพระยี่ภู่ ซ...
- ก็ปัญหานั้นเป็นปัญหาที่พระราชาควรจะตรัสถามผู้มีศักดิ์ใหญ่คน ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิธาคโต ความว่า ชื่อว่าผู้จากปรโลกนั้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กายา แปลว่า หมู่
- คุณาชีวกผู้มีวาทะว่าขาดสูญ เมื่อจะยังวาทะของตนให้สำเร็จตามกำ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อเถตฺถ ความว่า ครั้งนั้นในเมืองมิถิลา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภาวเสฏฺี ความว่า เศรษฐีผู้มีสมบัติ ๘...
- พระเจ้าอังคติราชสดับคำของนายวีชกะแล้ว ได้ ตรัสว่า ประตูสุคติ...
- าจารย์แล้ว ตั้งแต่นี้ไปพวกข้าพเจ้าจะเพลิดเพลินยินดีแต่ในกามค...
- พระศาสดา เมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้น จึงตรัสว่า ตั้งแต่รุ่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตโต ความว่า จำเดิมแต่ที่พระราชาติด ข้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สขิโย ใจความว่าหญิงสหายกับทั้งกุมาริก...
- ก็พระเจ้าวิเทหราช ทอดพระเนตรเห็นพระนาง รุจาราชธิดา ผู้ประทับ...
- พระนางรุจาราชธิดา ได้สดับพระดำรัส ของ พระเจ้าวิเทหราชแล้ว กร...
- แม้วีรบุรุษได้ฟังคำของคุณาชีวกกัสสปโคตร ในกาลนั้นแล้ว ถอนหาย...
- ว่า ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย พระนางรุจาราชธิดา ได้ทรงสดับพระดำรั...
- ผู้ มีปัญญาด้วยปัญญา อันได้ด้วยการใส่ใจถึงยศวัยและปัญญาเครื่...
- พระนางรุจาราชธิดา ครั้นตรัสดังนี้แล้ว เมื่อจะทรงพร่ำสอนพระ ร...
- พระนางรุจาราชธิดาเมื่อจะทรงประกาศความนี้จึงได้ตรัสว่า นายวีช...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สนฺตํ วา ได้แก่ สัตบุรุษก็ดี บทว่า ยท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สตฺต ความว่า ข้าแต่ทูลกระหม่อม ชื่อว่...
- พระนางรุจาราชธิดา เมื่อประกาศความนั้นจึงกล่าวว่า กระหม่อมฉัน...
- เมื่อพระนางรุจาราชธิดาจะทรงแสดงชาติอื่น ๆ จึงทูลว่า ข้าแต่พร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทสนฺเนสุ แปลว่า ในทสันนรัฐ
- ลำดับนั้น พระนางรุจาราชธิดา เมื่อจะทรงแสดงธรรมให้ยิ่งขึ้นไป ...
- ดีงาม กราบทูลทางสุคติแก่พระชนกนาถ ประหนึ่งบอกทาง ให้แก่คนหลง...
- ในกาลนั้น พระโพธิสัตว์ได้เป็นมหาพรหมนามว่า นารทะ ก็ธรรมดา พร...
- พระศาสดา เมื่อจะทรงประกาศความนั้นจึงตรัสว่า ในกาลนั้น นารทมห...
- พระศาสดา เมื่อจะทรงประกาศความนั้นจึงตรัสว่า ครั้งนั้น พระราช...
- ลำดับนั้น ท่านนารทฤาษีจึงทูลว่า คุณธรรม ๔ ประการนี้คือ สัจจะ...
- ข้อนั้นกะอาตมภาพเถิด อาตมภาพ จะถวายวิสัชนาให้มหาบพิตรทรงสิ้น...
- พระนารทฤาษีจึงกราบทูลว่า ที่เขาพูดกันว่า เทวดามี มารดาบิดามี...
- ด้วยอานุภาพของพระมหาสัตว์ ชนชาวมิถิลาผู้อยู่ไกลแม้ตั้งโยชน์ ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนฺธตมํ ความว่า ดูก่อนมหาบพิตร มิจฉาท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ลุทฺเทหิ แปลว่า ทารุณ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า องฺคารมิวจฺจิมนฺโต ความว่า ฝน อาวุธมี...
- ใครเล่า จะไปทวงทรัพย์พันหนึ่งในปรโลก กะ มหาบพิตร ซึ่งต้องวิ่...
- ต้นงิ้วสูงเทียมเมฆ เต็มไปด้วยใบเหล็กคมกริบ กระหายเลือดคน
- จบนิรยกัณฑ์ ส่วนพระเจ้าอังคติราช ได้ทรงสดับนิรยกถาของพระมหาส...
- ครั้นเมื่อพระมหาสัตว์ ทูลบอกทางอันบริสุทธิ์แก่พระเจ้าอังคติร...
- อมยินดีในพรรณนาโดยเปรียบเทียบด้วยรถในอัตภาพ ของตน เพราะเหตุด...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า รถสญฺาโต ความว่า ดูก่อนมหา- บพิตร พร...
- ครั้นพระนารทฤาษีแสดงธรรมถวายพระเจ้าอังคติราช ให้ทรงละ มิจฉาท...
- แต่พระองค์ผู้เป็นจอมหมู่นาค ชื่อว่า ความอยากได้โน่นอยากได้นี...
- เจ้าจงไปเที่ยวแสวงหาสามี ซึ่งสามารถ นำวิธุรบัณฑิตมาในนาคพิภพ...
- ขอท่านจงรออยู่จนเราได้ปรึกษาหารือกับ บรรดาญาติ มิตร และเพื่อ...
- บัณฑิตชื่อว่าวิธุระ ผู้ทำการสั่งสอน อรรถธรรมแก่พระเจ้าธนัญชั...
- ปุณณกยักษ์นั้น ทูลลาท้าวกุเวรเวสวัณ ผู้เรืองยศ เป็นใหญ่ในหมู...
- ปุณณกยักษ์ได้เหาะไปยังอินทปัตตนคร ลงจากหลังม้าแล้วเข้าไปสู่ท...
- แก้วมณีของข้าพระองค์ดวงนี้ ชื่อว่า สามารถนำทรัพย์มาให้ได้ดัง...
- นิด มากมาย ที่เสาค่ายและหนทาง คือ ฝูงหงส์ นกกะเรียน นกยูง นก...
- ชายหญิง ขอเชิญทอดพระเนตร พื้นที่เป็นที่เล่นมหรสพบนเตียงที่ซ้...
- ทหทวีป อมร- โคยานทวีป อุตรกุรุทวีป และชมพูทวีป ขอเชิญ ทอดพระ...
- ปราสาทมากกว่า พัน ในดาวดึงส์พิภพ พื้นลาดด้วยแผ่นแก้วไพฑูรย์ ...
- ข้าแต่พระเจ้าสุรเสนปัญจาราชผู้ปรากฏ พระเจ้ามัจฉราชและพระเจ้า...
- ช้าง ม้า โค แก้วมณี กุณฑล และ แก้วอื่นใด ที่มีอยู่ในแผ่นดินข...
- ญ์อันข้า พระองค์ถามแล้ว ได้ชี้แจงปัญหาแจ่มแจ้ง พระราชา ประเส...
- สราธิบดี ทรงพระราชทานท่านให้แก่ข้าพเจ้า แล้ว ขอท่านจงปฏิบัติ...
- ขับร้องเพลงอันไพเราะ จับใจ กล่อมปุณณกยักษ์อยู่ในปราสาทนั้น พ...
- ติ มิตรและเพื่อน ที่สนิทว่า ดูก่อนลูกรักทั้งหลาย ลูกทั้งหลาย...
- ราชเสวกไม่พึงบริโภคสมบัติที่น่าใคร่ ทัดเทียมกับพระราชาในกาลไ...
- ราชเสวกผู้ได้รับพระราชทานพระทวาร เป็นพิเศษ ก็ไม่ควรวางใจในพร...
- ราชเสวกพึงเลี้ยงดูมารดาบิดา พึงประ- พฤติอ่อนน้อมต่อผู้เจริญใ...
- อนึ่ง ราชเสวกพึงไปตรวจตราดูลาน ข้าวสาลีปศุสัตว์และนาเสมอๆ พึ...
- วิธุรบัณฑิตผู้มีปัญญาเครื่องพิจารณา ครั้นพร่ำสอนหมู่ญาติอย่า...
- พระมหาสัตว์นั้นมีเนตรทั้งสองนองด้วย น้ำตา กำจัดความกระวนกระว...
- ดูก่อนมหาอำมาตย์ผู้สำเร็จราชกิจทั้งปวง ถ้าแลท่านสั่งสอนบุตร ...
- ถ้าท่านวิธุรบัณฑิต จักไม่มาโดย ๗ วัน ข้าพระพุทธเจ้าจักพากันเ...
- ดูก่อนยักษ์ ท่านอย่าได้มีความลุ่มหลง นักเลย สัตว์โลกเป็นอันม...
- จ้าลงเร็วเถิด ถ้าท่านมีกิจที่ จะต้องทำด้วยหทัยของข้าพเจ้า ข้...
- ข้าพเจ้าได้อยู่ในเรือนท่านตลอด ๓ วัน ทั้งเป็นผู้ที่ท่านบำรุง...
- ดูก่อนบัณฑิต เชิญเถิด ท่านกับข้าพเจ้า มาไปดูพิภพของพระยานาคร...
- (นี้) ชื่อว่ากาลาคิรีกัณฑ์
- วิมานนี้ เราจะได้มาเพราะอาศัยอะไร ก็หามิได้ เกิดขึ้นตามฤดูกา...
- ดูก่อนบัณฑิต ในนาคพิภพนี้ ไม่มี สมณพราหมณ์ที่เราจะพึงถวายข้า...
- กแก่เรา ปุณณกยักษ์ นี้ชนะในการเล่นสกาจึงได้ท่านมา ปุณณกยักษ์...
- พระนางวิมาลา ทอดพระเนตรเห็น วิธุรบัณฑิต ผู้มีปัญญากว้างขวางด...
- ข้าแต่พระนางเจ้านาคกัญญา วิมาน ของพระองค์นี้เป็นของไม่เที่ยง...
- ในนาคพิภพ เพราะผลแห่งบุญ เพราะเหตุนั้นแล ขอฝ่าพระบาท ทรงเป็น...
- ข้าแต่พระนางเจ้านาคี ฝ่าพระบาท ตรัสธรรมของสัตบุรุษทั้งหลาย ซ...
- ปัญญานั่นเอง เป็นหทัยของบัณฑิตทั้ง หลาย เราทั้งสองนั้นยินดีด...
- ปุณณกยักษ์ผู้มีวรรณะ วางวิธุรบัณฑิต ผู้ประเสริฐสุดของชาวกุรุ...
- ระตูวังของ เรา ลำต้นประกอบด้วยปัญญา กิ่งแล้วด้วยศีล ต้นไม้ น...
- พระสนมกำนัลใน พวกราชกุมาร พวก พ่อค้าชาวนา และพราหมณ์ทั้งหลาย...
- ่า วิธุรบัณฑิต ได้เป็น ราชเสวกของพระเจ้าธนัญชัยโกรพยราชนั้น ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โย ได้แก่ ในบรรดาชนทั้งหลายมี กษัตริย...
- น กโรติ ปาปํ ความว่า บุคคลแม้ถูกความหิวเบียด เบียน ก็ไม่ทำกร...
- งแหนเป็นอันมาก และพระราชวังที่พรั่งพร้อมด้วยเหล่าหญิงนักฟ้อน...
- พระเจ้าธนัญชัยตรัสตอบว่า มีอยู่มหาราชเจ้า คือวิธุร- บัณฑิตผู...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กตฺตารํ ได้แก่ ท่านผู้สามารถทราบเหตุ ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อตฺถทสฺส ความว่า ผู้สามารถเพื่อเห็น ข...
- พระเจ้ากุรุรัฐ ทรงสรรเสริญความไม่มีความกังวล
- นี้ว่า ท่านเป็นผู้ประเสริฐสุด เป็นผู้ยอดเยี่ยม ไม่มี ใครเทีย...
- พระราชาแม้ทั้ง ๔ พระองค์นั้น ครั้นตรัสชมเชยพระมหาสัตว์อย่างน...
- พระราชาทั้ง ๔ พระองค์ มีท้าวสักกเทวราชเป็นต้น ครั้นทรงบูชา พ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปณฺฑุ แปลว่า มีผิวพรรณดังใบไม้ เหลือง
- ดูก่อนพระน้องวิมลา เธอปรารถนาดวงหทัย ของวิธุรบัณฑิตนั้น ดังจ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปชฺฌายสิ ได้แก่ คิดบ่อยๆ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อวสฺสตี จริ ความว่า ดูก่อนภิกษุ ทั้งห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เก คนฺธพฺเพ จ รกฺขเส นาเค ความว่า คนธ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสว่า นางอิรันทตี
- พระศาสดา เมื่อจะทรงประกาศความนั้น จึงตรัสว่า นางอิรันทตีประด...
- ลำดับนั้น พระยานาคราชจึงตรัสกะปุณณกยักษ์นั้น ด้วยพระคาถาว่า ...
- ย์ เพราะสิ่งที่ปลื้มใจ ถ้าปุณณกยักษ์ได้หทัยของ วิธุรบัณฑิตนำ...
- พระยานาคราชตรัสว่า บัณฑิตชื่อว่าวิธุระ ผู้ทำการสั่งสอนอรรถธร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะทรงประกาศความนั้นจึงได้ตรัสว่า ปุณ...
- ปุณณกยักษ์นั้น ท้าวเวสวัณยังไม่ทรงอนุญาต ก็ไม่อาจจะไปได้ จึง...
- ปุณณกยักษ์นั้น เหาะไปทางอากาศนั้นเองคิดว่า วิธุรบัณฑิตมีบริว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า องฺคสส รญฺโ ความว่า ในกาลนั้น พระเจ้...
- ยักษ์ตนหนึ่งชื่อว่า กุมภิระ มีพวกยักษ์กุมภัณฑ์แสนหนึ่งเป็นบร...
- ลำดับนั้น พระเจ้าโกรพยราชทรงพระดำริว่า ก่อนแต่นี้ เรายังไม่ ...
- ลำดับนั้น พระราชาเมื่อจะตรัสถามปุณณกยักษ์นั้นว่า ดูก่อนมาณพ ...
- พระราชาทรงสดับดังนั้นแล้วจึงตรัสพระคาถาว่า ดูก่อนมาณพ แก้วมณ...
- ูรณ์ด้วย ป้อม มีกำแพงและค่ายเป็นอันมาก มีถนนสามแพร่ง สี่แพร่...
- นครน่าอัศจรรย์ ขนพองสยองเกล้า เขาชักธงขึ้นประจำ ลาดด้วยทรายท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โสณฺเฑ จ ความว่า โรงสุราอันประ- กอบด้...
- ชายหญิง ขอเชิญทอดพระเนตรพื้นที่เป็นที่เล่น มหรสพ บนเตียงที่ซ...
- ในแก้วมณีดวงนี้ มีแม่น้ำอันมีท่า อันราบเรียบ ลาดด้วยทรายทอง ...
- ทหทวีป อมรโคยาน ทวีป อุตรกุรุทวีป และชมพูทวีป ขอเชิญทอดพระ- ...
- ราสาทมากกว่าพัน ใน ดาวดึงส์พิภพ พื้นลาดด้วยแผ่นแก้วไพฑูรย์ ม...
- จบมณิกัณฑ์ ปุณณกยักษ์ ครั้นกล่าวอย่างนั้นแล้วทูลถามว่า ข้าแต...
- กยักษ์นั้นว่า ดูก่อนมาณพ ท่าน อย่ากลัวเราว่าเป็นพระราชา ชัยช...
- พระราชาครั้นทรงขับเพลงสกาแล้ว ทรงพลิกลูกบาศก์ด้วยพระหัตถ์ โย...
- พระศาสดา เมื่อทรงประกาศความนั้นจึงตรัสพระคาถาว่า พระราชาของก...
- พระราชา ครั้นทรงปราชัยแล้ว ทรงเสียพระทัยเป็นกำลัง
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โส เม ชิโต ความว่า ข้าพระองค์ก็ ชนะพร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิวรตุ เอตมตฺถํ ความว่า ขอวิธุร- บัณฑ...
- ผู้เป็นอำมาตย์ผู้ตั้งอยู่ในธรรมแห่งแคว้นกุรุอย่างนี้ว่า อำมา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อามายทาสา ได้แก่ ทาสที่เกิดในท้อง ของ...
- พระราชา ได้ทรงสดับดังนั้น ทรงโทมนัสว่า วิธุรบัณฑิตนี้ ไม่ เห...
- ท่านวิธุรบัณฑิต คฤหัสถ์ผู้อยู่ครองเรือนจะพึงมี ความประพฤติอั...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิธุรบัณฑิตได้แสดงฆราวาสธรรมถวายพระราชาใ...
- พระมหาสัตว์ แสดงปัญหาในฆราวาสธรรมถวายแด่พระราชาอย่างนี้ แล้ว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตยาหมสฺมิ ความว่า ข้าพเจ้าย่อมรู้ว่า ...
- ปุณณกยักษ์ ครั้นกล่าวอย่างนั้นแล้ว เข้าไปสู่นิเวศน์ของพระมหา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตตฺถ ความว่า บรรดาปราสาททั้ง ๓ นั้น พ...
- ได้กล่าวกะภริยาผู้มีผิวพรรณอันผุดผ่อง ดุจแท่ง ทองชมพูนุท มีอ...
- ลูกสะใภ้รับคำว่า ดีละ แล้วเที่ยวไปตามปราสาท ร้องเรียกเพื่อนส...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ธมฺมปาโล ได้แก่ พระมหาสัตว์
- าโศก อย่าพิไรร่ำร่ำพันไปเลย สังขารทั้งปวงไม่เที่ยงไม่ยั่งยืน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อญฺาโต ได้แก่ ผู้มีคุณยังไม่ปรากฏ ผู...
- ราชเสวกต้องเป็นคนฉลาดในราชกิจ อันพระ- ราชาตรัสใช้ กลางวันหรื...
- เมื่อพระราชาทรงพระสำราญอยู่กับหมู่อำมาตย์ อันพระสนมกำนัลในเฝ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น มนฺเตยฺย ความว่า เป็นราชเสวก ไม่ควร...
- ราชเสวก ผู้ได้รับพระราชทานพระทวารเป็น พิเศษ ไม่ควรวางใจในพระ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น เตสํ อนฺตรํ คจฺเฉ ความว่า เป็น ราชเ...
- ราชเสวกพึงเลี้ยงดูมารดาบิดา พึงประพฤติอ่อน น้อมต่อยู่เจริญที...
- ราชเสวก พึงเข้าหาสมาคมสมณะและพราหมณ์ ผู้มีศีลเป็นพหูสูตโดยเค...
- อนึ่ง ราชเสวก พึงไปตรวจตราดูลานข้าวสาลี ปศุสัตว์และนาเสมอๆ พ...
- ราชเสวกพึงเป็นผู้มีศีล ไม่โลภมากพึงประพฤติ ตามเจ้านาย ประพฤต...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กุมฺภิมฺหิ อญฺชลึ กยิรา วายสํ วาปิ ปท...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้นจึงตรัสพระคาถาว่า วิธุร...
- พระราชาครั้นทรงสดับดังนั้นแล้ว เมื่อจะทรงแสดงว่า ดูก่อนบัณฑิ...
- ว่า มา เหว ธมฺเมสุ ความว่า ขอใต้ฝ่า ละอองธุลีพระบาท อย่าทรงต...
- พระศาสดา เมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้นจึงตรัสพระคาถาว่า พระม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เสนฺติ ความว่า บุตรพันหนึ่ง ธิดา พันห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กมฺมนฺตํ สํวิเธตฺวาน ความว่า จัด กิจท...
- พระมหาสัตว์บันลือสีหนาทด้วยประการอย่างนี้ จะได้สะดุ้งกลัวหาม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สาขาสุ เสเลสุ อสชฺชมาโน ความ ว่า ได้ย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อสชฺชมาโน ความว่า ไม่ติดขัด ไม่ กระทบ...
- แม้ในกาลเป็นที่ปรินิพพานแห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทวยเทพและ มน...
- ฝ่ายชาวพระนครกลับได้ความอุ่นใจว่า วิธุรบัณฑิตจักทูลบอกกับ พร...
- ลำดับนั้นปุณณกยักษ์คิดว่า ถ้าอย่างไรเราไม่พึงฆ่าวิธุรบัณฑิตน...
- เพราะเหตุนั้น พระศาสดาจึงตรัสพระคาถาว่า ปุณณกยักษ์นั้นมีจิตค...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โส ลมฺพมาโน ความว่า วิธุรบัณฑิต ผู้เป...
- พระมหาสัตว์ได้สดับดังนั้น จึงคิดว่า โลกนี้ย่อมฉิบหายเพราะควา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ธีตุกาโม ความว่า ข้าพเจ้าอยากได้คือ ป...
- ปุณณกยักษ์ได้ฟังดังนั้น จึงดำริว่า ได้ยินว่า ธรรมนี้จักเป็นธ...
- ปุณณกยักษ์ไม่อาจหยั่งรู้สาธุนรธรรม ๔ ข้อที่พระมหาสัตว์แสดงโด...
- พระมหาสัตว์แสดงสาธุนรธรรมแก่ปุณณกยักษ์ ด้วยพุทธลีลาด้วย ประก...
- ครั้งนั้น พระมหาสัตว์กล่าวกะปุณณกยักษ์นั้นว่า ดูก่อนมาณพ ท่า...
- เทวราชเจ้า อีกอย่างหนึ่งท่านเป็นคนหยาบช้ากล้าแข็งถึงเพียงนี้...
- บทว่า จริตํ คเณน ความว่า ที่ประทับ ของพระยานาคนั้น เป็นที่ ๆ...
- พระยานาคตรัสเป็นคาถาว่า ท่านได้ไปยังมนุษยโลก เที่ยวแสวงหาดวง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พฺยมฺหิโต แปลว่า ถูกความกลัวคุกคาม
- พระยานาคราชทรงสดับดังนั้น ทรงพอพระทัย เมื่อจะทรงทำความ ชมเชย...
- พระยานาคตรัสพระคาถาว่า วิมานนี้ เราได้มาเพราะอาศัยอะไรก็หามิ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มนุสฺสโลเก ได้แก่ ในกาลจัมปาก- นคร แค...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ชานาสิ ความว่า ถ้าว่าวิมานนั้นพระ- อง...
- พระยานาคได้ทรงสดับธรรมกถาของพระมหาสัตว์อย่างนี้แล้ว ทรง พอพร...
- กแก่เรา ปุณณกยักษ์นี้ชนะ ในการเล่นสกาจึงได้ท่านมา ปุณณกยักษ์...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนี้ จึงตรัสพระคาถานี้ว่า ใน...
- พระนางวิมลา ทอดพระเนตรเห็นวิธุรบัณฑิต ผู้มีปัญญากว้างขวางดัง...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ เมื่อจะทำปฏิสันถารกับพระนางวิมลาเทวี จ...
- ในนาคพิภพเพราะผลแห่ง บุญ เพราะเหตุนั้นแล ขอฝ่าพระบาท จงเป็นผ...
- พระมหาสัตว์ทูลว่า ข้าแต่พระนางเจ้านาคี ฝ่าพระบาทตรัสถึงธรรม ...
- พระศาสดา เมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้น จึงตรัสพระคาถาว่า ท้า...
- พระยานาคราชตรัสว่า ปัญญานั่นเอง เป็นดังใจของบัณฑิตทั้งหลาย เ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์เมื่อจะกระทำความชมเชยแก่ปุณณกยักษ์นั้น ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยถาปิ คจฺเฉ ความว่า ขึ้นชื่อว่าใจ ย่อ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้นจึงตรัสพระคาถานี้ว่า ปุ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยํ มาณโว ตฺยภิวทิ ความว่า พระมหา สัตว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สีลมยสฺส ความว่า กิ่งของต้นไม้นี้ ล้ว...
- อ อักษรในบทว่า อมชฺชปา นี้เป็นเพียงนิบาต อธิบายว่า พวกนักเลง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อภิหารยุํ ความว่า พระสนมกำนัลใน เป็นต...
- ครั้นท้าววาสวะมฆวาสุชัมบดีเทวราช ตรัสอย่างนี้แล้ว ก็โปรดประท...
- ดูก่อนนายนักการ ท่านจงลุกขึ้น จง รีบไปทูลพระเวสสันดรว่า ขอเด...
- นายนักการนั้น ครั้นรีบไปในพระราช นิเวศน์นั้นแล้ว ได้กราบทูลพ...
- พระนางมัทรีราชบุตรีผู้มีความงามทั่ว สรรพางค์ได้ทูลถามพระเวสส...
- ก่อนพระน้องมัทรี เธอพึงเอาใจใส่ใน ลูกทั้งสอง ในพระชนนีและพระ...
- ึงตรัสเรื่องลามก ข้าแต่พระมหาราช ข้อที่พระองค์จะพึงเสด็จพระอ...
- ครั้งนั้น เสียงดังกึกก้องโกลาหลน่า หวาดเสียวเป็นไปในพระนครนั...
- พระเวสสันดร กราบทูลพระเจ้าสัญชัย ผู้ประเสริฐธรรมิกราชว่า ขอเ...
- พระนางมัทรีราชบุตรีผู้งามทั่วพระวรกาย ได้กราบทูลพระสัสสุระนั...
- พระนางมัทรีราชบุตรี ผู้มีความสวยงาม ทั่วพระวรกาย ได้กราบทูลพ...
- พระมหาราชาได้ตรัสกะพระนางมัทรีผู้ มีความงามทั่วพระวรกายว่า ด...
- พระนางมัทรีราชบุตรี ผู้มีความงามทั่ว พระวรกาย ได้กราบทูลพระเ...
- พระนางมัทรีราชบุตร ผู้มีความงาม ทั่วพระวรกาย ได้กราบทูลพระเจ...
- เชิญดูเถิดมัทรี ที่ประทับของพระเจ้า สีพีราชปรากฏเป็นรูปอันน่...
- กษัตริย์ทั้ง ๔ พระองค์นั้น ทรงดำเนิน สิ้นมรรคายืดยาว เสด็จถึ...
- พระยาเจตราชทั้งหลายได้ทัศนาเห็น พระเวสสันดร ต่างก็ทรงกรรแสงเ...
- พระยาเจตราชทั้งหลายก็ทรงกันแสง พระเนตรนองด้วยอัสสุชล กราบทูล...
- พราหมณ์ชูชกผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่ง พรหม สวมรองเท้าแล้วพร่ำสั่ง...
- พราหมณ์ชูชกไปในนครนั้นแล้ว ได้ ถามประชาชนที่มาประชุมกันอยู่ใ...
- ใครเล่าหนอจะพึงบอกราชบุตรพระ- นามว่า เวสสันดรผู้ประเสริฐ ทรง...
- ในบริเวณอาศรมนั้น มีหมู่ไม้มะม่วง มะขวิด ขนุน ไม้รัง ไม้หว้า...
- ชูชกเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพราหมณ์ ได้ ฟังคำของเจตบุตรดังนี้แล้ว ...
- ข้าพเจ้าเป็นผู้ที่ท่านยังไม่สมควรจะ โกรธเคืองเพราะข้าพเจ้ามิ...
- อนึ่ง พันธุ์ไม้เป็นอันมาก เกิดขึ้น ใกล้ขอบสระนั้น คือ ตะไคร้...
- อนึ่ง ที่ใกล้สระนั้นมีผักกาด กระเทียม หอม เป็นอันมาก ต้นเต่า...
- ชูชกผู้เป็นเผ่าพันธุ์ แห่งพราหมณ์ครั้น สดับถ้อยคำของอจุตฤาษี...
- ลำดับนั้น สองพระกุมารพอหลุดพ้น จากพราหมณ์ก็รีบวิ่งหนีไป พระเ...
- ทุกข์นี้ไม่ใช่ทุกข์ที่แท้จริงของลูก เพราะทุกข์เช่นนี้อันลูกช...
- ลำดับนั้น พระเวสสันดรขัตติยราช ครั้นทรงบำเพ็ญทานแล้ว เสด็จเข...
- ลำดับนั้น พราหมณ์นั้นจับเถาวัลย์ถือ ไม้เท้า ทุบตีพระกุมารทั้...
- เทพเจ้าทั้งหลายผู้แปลงกายเป็นพาล- มฤค ได้ฟังพระวาจาอันไพเราะ...
- นี่อย่างไรฝ่าพระบาทจึงทรงนิ่งอยู่ เออ ก็ใจของหม่อมฉันเหมือนด...
- ตัวเราเป็นผู้ไม่ประมาท หมั่นปฏิบัติ พระสวามีบำรุงพระลูกน้อยท...
- หมู่นี้นี่ก็ต้นหว้า นี่ต้นยางทรายที่ทอด กิ่งค้อมลงมา เป็นรุก...
- เหล่านี้เป็นตุ๊กตาเนื้อทรายทองตัว เล็ก ๆ ตุ๊กตากระต่าย ตุ๊กต...
- ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ หม่อมฉัน มิได้เห็นพระลูกรักทั้งสองข...
- พระเวสสันดรราชฤาษี ทรงวักน้ำประ- พรมพระนางมัทรีราชบุตรีผู้ล้...
- ปฐพีก็บันลือลั่นเสียงสนั่นบันลือไปถึง ไตรทิพย์ สายฟ้าแลบอยู่...
- ห้วงน้ำ (ในปัญจมหานที) เต็มเปี่ยม ไม่มีเวลาเหือดแห้ง ฉันใด พ...
- ข้าแต่พระราชฤาษี หม่อมฉันเป็นท้าว สักกะจอมเทพ มาในสำนักของพร...
- นั่นหน้าของใครหนองามยิ่งนัก ดัง ทองคำอันนายช่างหลอมด้วยไฟสุก...
- ลำดับนั้น พระเวสสันดรราชเสด็จลง จากภูเขาแล้วประทับนั่งในบรรณ...
- พระเวสสันดรและพระนางเจ้ามัทรี ทอดพระเนตรเห็นพระบิดา ผู้มีควา...
- ทายาทผู้มีมโนรถยังไม่สำเร็จของฝ่า พระบาทผู้จอมสีพีรัฐ คือชาล...
- เมื่อพระญาติทั้งหลายมาพร้อมกันแล้ว ขณะนั้นได้เกิดเสียงสนั่นก...
- ก็พระเวสสันดรบรมกษัตริย์และพระ- มัทรี กลับมาได้ดำรงในสิริราช...
- พระนางมัทรีจะทรงงดงามด้วยพระ- ภูษาอย่างใด สมเด็จพระผุสดีสัสส...
- เหล่าพนักงานตกแต่งดรุณหัตถี มีวัย ปานกลาง อันเป็นช้างพระที่น...
- ราชวิถีที่จะเสด็จพระราชดำเนินนั้น ประชาราษฎร์ช่วยกันตกแต่งรา...
- กษัตริย์ทั้งหกพระองค์นั้น เสด็จเข้าสู่ พระนครอันน่ารื่นรมย์ ...
- บรรดาพร ๑๐ ประการนั้น ความเป็นอัครมเหสีของพระเจ้าสีวีราช เป็...
- เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า นางผุสดีนั้นจุติจากดาวดึงส์เทวโ...
- พระนางเจ้าผุสดีทรงครรภ์ถ้วนทศมาส เมื่อทรง ทำประทักษิณพระนคร ...
- เมื่อพระเวสสันดรบรมโพธิสัตว์ทรงคำนึงถึงทานเป็นไปในภายใน ซึ่ง...
- สมัยต่อมาพระนางมัทรีประสูติพระโอรส พระญาติทั้งหลายรับพระ- รา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปรุฬฺหกจฺฉนขโลมา ความว่า มีขน รักแร้ง...
- พระมหาสัตว์ทรงทำประทักษิณช้าง ๓ รอบ เพื่อทรงตรวจที่กายช้าง ซ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตทาสิ ได้แก่ ได้มีในเวลานั้น
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โฆโส ได้แก่ เสียงติเตียน
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุคฺคา ได้แก่ เด่น คือ รู้กันทั่ว คือ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วํสราชาโน ได้แก่ เป็นมหาราชมา ตามเชื้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มาสิ ตัดบทเป็น มา อโหสิ ความว่า จงอย่...
- ชาวเมืองสีพีรับพระราชดำรัสว่า พระโอรสนั้นจงยับยั้งอยู่สักราต...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กุมารํ ได้แก่ พระราชาที่นับว่าเป็น กุ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ขียนฺติ แปลว่า ขัดเคือง
- พระโพธิสัตว์ได้ทรงสดับดังนั้น จึงมีพระราชดำรัสว่า สาธุ เราจั...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า พระเวสสันดรบร...
- พระนางมัทรีรับพระดำรัสว่า สาธุ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สํสโย ความว่า เมื่อฉันผู้สุขุมาลชาติ ...
- พระนางมัทรีราชกัญญากราบทูลพระภัสดาอย่างนี้แล้ว เมื่อจะทรงพรร...
- พระนางมัทรีทรงพรรณนาถึงหิมวันตประเทศ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ราชปุตฺตี ได้แก่ พระนางผุสดีราชธิดา ข...
- เมื่อเราขับไล่ลูกที่รักผู้เป็นดุจธงชัยของชาวสีพี ก็ทำโดยเคาร...
- แม้มัทรีเคยเสด็จไปไหน ๆ ด้วยสิวิกากาญจน์ คานหามและรถที่นั่ง ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กณิการาว ความว่า เป็นราวกะดอก กรรณิกา...
- เหล่าสีพีกัญญาของพระเจ้ากรุงสญชัยทั้งปวงได้ยินเสียงคร่ำครวญข...
- พระเวสสันดรเป็นผู้อันมหาชนในเมืองของตน บูชาแล้ว ต้องเสด็จออก...
- เมื่อพระมหาสัตว์ทรงบริจาคทานอยู่อย่างนี้ ชาวนครมีกษัตริย์ พร...
- ก็ในกาลนั้น เทวดาทั้งหลายแจ้งแก่พระราชาในพื้นชมพูทวีปว่า พระ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ธมฺมิกํ วรํ ได้แก่ ผู้สูงสุดในระหว่าง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สมิชฺฌตุ ความว่า จงมีความสำเร็จด้วย ฌ...
- พระนางมัทรีราชบุตรผู้งามทั่วองค์ได้กราบทูล พระสุสระว่า หม่อม...
- พระนางมัทรีราชบุตรี ผู้งามทั่วองค์ได้กราบทูล พระเจ้ากรุงสญชั...
- สตรีใดเข็ญใจก็ร่วมทุกข์กับสามีผู้เข็ญใจในคราว ถึงทุกข์ สตรีใ...
- พระเจ้าสญชัยมหาราชได้ตรัสกะพระนางมัทรี ผู้งามทั่วองค์นั้นว่า...
- เด็กทั้งสองเคยทรงภูษากาสีรัฐโขมรัฐและโกทุม พรรัฐ เมื่อต้องทร...
- พระศาสดาเมื่อจะประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า พระนางมัทรีราชบุ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นพระราชา เวสสันดรทรงขับรถที่นั่ง...
- ด้วยเหตุนั้นท่านจึงกล่าวไว้ว่า เมื่อพระเวสสันดรเสด็จออกจากพร...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า พราหมณ์ทั้งหล...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อเถตฺถ ได้แก่ ครั้งนั้น ในป่านี้
- พระชาลีและพระกัณหาชินาได้ทอดพระเนตรเห็นต้นไม้ทรงผลต่าง ๆ สอง...
- เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า เทวดาทั้งหลายย่นมรรคาด้วยอนุเคร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ลกฺขณมาคตํ ความว่า พระนางมัทรี ผู้ถึง...
- ครั้งนั้น พระมหาสัตว์เมื่อจะตรัสถึงเหตุการณ์ที่พระองค์เสด็จม...
- ลำดับนั้น พระยาเจตราชทั้งหลายทูลพระเวสสันดรว่า ข้าแต่มหาราชเ...
- พระยาเจตราชทั้งหลายเหล่านั้นทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สเจ เอสา ปวตฺเตตฺถ ความว่า ถ้าในรัฐนี...
- รารถนาจะเสด็จเข้า ภายในพระนคร ครั้งนั้นพวกพระยาเจตราชจึงตกแต...
- ถัดนั้น พระองค์เสด็จพ้นวิปุลบรรพตนั้นแล้ว จักทอดพระเนตรเห็นแ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ราชิสิ ได้แก่ ผู้ที่เป็นพระราชาแล้ว บ...
- พระยาเจตราชทั้งหลายกราบทูลบรรดา ๑๕ โยชน์ แด่พระเวสสันดร อย่า...
- ฝ่ายพระมหาสัตว์ทอดพระเนตรเห็นทางเดินคนเดียว ทรงกำหนดว่า จักม...
- จำเดิมแต่นั้นมา พระนางนำผลาผลมาแต่ป่าบำรุงปฏิบัติพระราชสวามี...
- ครั้งนั้น พวกพราหมณ์หนุ่ม ๆ เหล่าอื่นเห็นอาจารสมบัติของนาง จ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อหุ แปลว่า ได้มีแล้ว
- นางอมิตตตาปนาได้รับบริภาษแต่สำนักนางพราหมณีเหล่านั้น ก็ถือ ห...
- ชูชกกล่าวว่า แน่ะพราหมณี พื้นฐานศิลปะหรือสมบัติคือ ทรัพย์และ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อมนาปนฺเต ความว่า เมื่อท่านไม่ยอม ไปเ...
- นางอมิตตตาปนารีบตระเตรียมเสบียงแล้วบอกแก่พราหมณ์ชูชก
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปกโต ความว่า พระเวสสันดรถูก เบียดเบีย...
- ชูชกนั้นถูกฝูงสุนัขล้อมไว้ ขึ้นนั่งบนต้นไม้ ได้กล่าวคาถาเหล่...
- ใครจะพึงบอกข่าวพระเวสสันดรมหาราชแก่เรา ได้ พระองค์เปรียบเหมื...
- ชูชกนั้น จึงคิดว่า พราหมณ์นี้ย่อมคร่ำครวญอยากจะพบพระเวสสันดร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อกิจฺจการี ความว่า แกเป็นผู้กระทำ สิ่...
- กาลนั้นพรานเจตบุตรก็มีความโสมนัส ด้วยคิดว่า ได้ยินว่า บัดนี้...
- พรานเจตบุตร เมื่อจะพรรณนาถึงอาศรมบทให้ยิ่งขึ้นกว่าที่กล่าวมา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า จารุติมฺพรุกฺขา ได้แก่ ต้นมะพลับ ทอง
- พรานเจตบุตรแจ้งสถานที่ประทับของพระเวสสันดรอย่างนี้แล้ว ชูชก ...
- ชูชกผู้เป็นเผ่าพันธุ์พราหมณ์ได้ฟังคำนี้แล้ว ทำ ประทักษิณเจตบ...
- ดูก่อนพราหมณ์ ผลมะพลับ ผลมะหาด ผล มะซาง และผลหมากเม่า เป็นผล...
- ชูชกได้ฟังดังนี้นั้นแล้วจึงกล่าวว่า ท่านผู้เจริญยังไม่ควรจะโ...
- ดอกกุ่มหล่นเกลื่อนในภูมิภาคอันน่ารื่นรมย์ ภาคพื้นเขียวไปด้วย...
- พระอัจจุตฤาษีพรรณนาสระโบกขรณีสี่เหลี่ยมอย่างนี้แล้ว เมื่อจะ ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ติฏฺนฺติ ความว่า ตั้งล้อมรอบสระ
- อนึ่ง ที่ใกล้สระนั้นมีพรรณผักกาดเป็นอันมาก ทั้งกระเทียมประกอ...
- อนึ่ง ในสระโบกขรณีนั้น มีเหล่าสัตว์ที่เที่ยวหา กินในน้ำเป็นอ...
- ยังมีนกทั้งหลายที่ใกล้สระนั้น คือเหล่านกขน เขียว เรียกนกพระย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นีลกา ได้แก่ มีขนปีกลายวิจิตรสวย งาม
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า ชูชกพรหมพันธุ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ทรงสดับเสียงเคาะพระทวารนั้น จึงตรัสทัก ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โปราณํ วิย ทิสฺสติ ความว่า การมา ของย...
- ฝ่ายพระโพธิสัตว์เมื่อจะทรงทำปฏิสันถารกับชูชกนั้น จึงตรัสว่า ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วณฺเณน ได้แก่ ด้วยเหตุ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิสฺสโร ความว่า ท่านจงเป็นใหญ่ คือเป็...
- ข้าแต่พระราชฤาษี ขอพระองค์ตรัสเรียกพระ- ราชบุตรพระราชบุตรีมา...
- พระเวสสันดรตรัสว่า ถ้าท่านไม่ปรารถนาจะพบพระมเหสีผู้ผู้มีวัตร...
- ชูชกทูลว่า ข้าพระองค์จักทำตามรับสั่งไม่ได้ ข้าพระองค์จัก นำท...
- ฝ่ายพระมหาสัตว์ได้ทรงสดับดังนั้นก็ตกพระทัย ทรงดำริว่า เด็กทั...
- พระนางกัณหาชินาราชกุมารีได้ทรงสดับพระดำรัสของพระราชบิดา จึงท...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า แต่นั้น พระเว...
- พระมหาสัตว์ ทรงบำเพ็ญบุตรทานแล้ว ยังพระปีติให้เกิดขึ้นว่า โอ...
- ข้าแต่พระบิดา พระมารดาเสด็จออกไปป่าแล้ว พระบิดาประทานหม่อมฉั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุทกฺขสิ ความว่า ไปสำนักพระมหา- สัตว์...
- บทว่า อมนุสฺโส ความว่า พราหมณ์นี้มิใช่มนุษย์ เป็นยักษ์ที่ เท...
- เมื่อพระชาลีราชกุมารกราบทูลอย่างนี้แล้ว พระมหาสัตว์ก็มิได้ตร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปุมุนา ความว่า ทุกข์นี้อันบุรุษผู้ท่อ...
- ขอเสด็จพ่อจงทรงประทานตุ๊กตาช้าง ตุ๊กตาม้า ตุ๊กตาวัวเหล่านี้ข...
- บรรดาบทเหล่านี้ บทว่า กนฺวชฺช ตัดบทเป็น กํ นุ อชฺช
- ครั้งนั้นความปริวิตกได้เกิดขึ้นแก่พระเวสสันดรมหาสัตว์ ด้วยทร...
- ฝ่ายชูชกตีพระชาลีและพระกัณหาชินาต่อหน้าพระที่นั่งแห่งพระมหา-...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า ชาลีราชกุมารแ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตํ ได้แก่ พระเจ้าสีวีราชผู้พระชนก ซึ่...
- พระกัณหากุมารียังเสด็จไม่ถึงประตูป่า ก็ทรงพิลาปรำพันพลางเสด็...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปาทุกา ได้แก่ เท้าน้อย ๆ
- ก็ในเมื่อ พระเวสสันดรราชฤาษี ทรงบริจาคปิยบุตรมหาทาน เกิด มหั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิทํ วจนมพฺรวุํ ความว่า เทวดา เหล่านั...
- ครั้งนั้น เทพบุตรทั้งสามรับคำของเทวดาเหล่านั้นว่า สาธุ ต่างจ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตสฺสา ได้แก่ เรานั้น
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เนลปตึ ความว่า วาจาอ่อนหวาน บริสุทธิ์...
- ลูกน้อยทั้งสองขะมุกขะมอมไปด้วยฝุ่นในสายัณห์ สมัย มาเกลือกกลิ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปิ รตฺเตว เม มโน ความว่า เออ ก็ใจของ...
- ข้าแต่พระราชบุตร วันนี้ถ้าพระองค์ไม่ตรัสกะ หม่อมฉันตลอดราตรี...
- พระนางมัทรีได้สดับพระราชดำรัสดังนั้นจึงทูลสนองว่า พระองค์ได้...
- พระมหาสัตว์ตรัสพระวาจาเท่านี้กับพระนางมัทรีแล้ว มิได้ตรัสอะไ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาจริยมิว มาณโว ความว่า เหมือน อันเตว...
- แม้พระนางมัทรีทรงพิลาปรำพันอยู่อย่างนี้ พระเวสสันดรมหาสัตว์ก...
- พระนางมัทรีทอดพระเนตรเห็นสัตว์เหล่านั้น จึงตรัสว่า ตุ๊กตาเนื...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น หาสิโต ได้แก่ ไม่ให้ลุกโพลง ท่านอธิ...
- แม้พระนางมัทรีกราบทูลถึงอย่างนี้ พระมหาสัตว์ก็มิได้ตรัสอะไรๆ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์เจ้าพระองค์สั่นด้วยทรงสำคัญว่า พระนาง ม...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า วันนี้พระเวสส...
- พระนางมัทรีทูลว่า ข้าแต่สมมติเทพ หม่อมฉันขออนุโมทนาปิย- บุตร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิชฺชุลตา อาคู ความว่า สายฟ้าผิด ฤดูก...
- เมื่อกษัตริย์ทั้งสององค์ คือพระเวสสันดรและพระนางมัทรีตรัสสัม...
- เมื่อท้าวสักกเทวราชทูลถามอย่างนี้แล้ว พระมหาสัตว์เมื่อทรงทำ ...
- เมื่อท้าวสักกเทวราชแปลงทูลอย่างนี้แล้ว พระมหาสัตว์มิได้ตรัสว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อทา ทานํ ความว่า พระเวสสันดร มหาสัตว์...
- พักตร์ของพระเวสสันดรซึ่งมีวรรณะดังดอกปทุมบาน ด้วยเข้าพระทัยว...
- น้ำมันและสังข์มีสีเสมอเหมือนกัน ฉันใด พระ- องค์และพระนางมัทร...
- เมื่อท้าวสักกะจอมเทพตรัสอยู่อยู่นั่นเอง ก็รุ่งเรืองเปล่งปลั่...
- เมื่อหม่อมฉันบริจาคทาน ทรัพย์สมบัติพึงไม่ หมดสิ้นไป บริจาคแล...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า ท้าวสักกะจอมเ...
- ในขณะนั้น มีเทพบุตรองค์หนึ่งแปลงเพศเป็นพระเวสสันดรมา ภาย หลั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วุตฺตตฺตมคฺคินา ได้แก่ หลอมร้อน แล้วด...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เกน วาจาย เปยฺเยน ความว่า ตาพราหมณ์ แ...
- พระราชาเวสสันดรควรพระราชทานทาส ทาสี ม้า แม่ม้าอัสสดร รถ ช้าง...
- พระเจ้ากรุงสญชัยได้ทรงสดับดังนั้น จึงตรัสว่า ดูก่อนพระหลานน้...
- ลำดับนั้น พระเจ้ากรุงสญชัยทอดพระเนตรเห็นพระราชนัดดาทั้งสอง ย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทาสา มยํ ความว่า ข้าแต่พระองค์ผู้ สมม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สหสฺสคฺฆํ หิ มํ ความว่า ข้าแต่ สมมติเ...
- พระเจ้าสญชัยได้พระราชทานสิ่งทั้งปวงอย่างละร้อยและทองคำพันตำล...
- แน่ะพ่อชาลี พระชนกชนนีทั้งสองของพ่อไม่มี พระโรคาพาธกระมัง ยั...
- พระชนนีของหม่อมฉันทั้งสองเป็นสุขุมาลชาติ ต้องทรงหาผลไม้ในป่า...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุทปชฺชึสุ ความว่า ย่อมเกิดขึ้น ลำดับ...
- พระเจ้าสญชัยได้ทรงสดับฟังพระชาลีตรัส จึงมีพระราชดำรัสเรียกหา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สนฺนาหยนฺตุ ได้แก่ จงผูกสอดอาวุธ ทั้ง...
- บทว่า ขรมุขานิ ได้แก่ สังข์ใหญ่เกิดแต่สมุทรเป็นทักษิณาวัฏ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มหตี ได้แก่กองทัพนับประมาณ ๑๒ อักโขภิ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า พระเวสสันดรรา...
- พระนางมัทรีได้ทรงสดับพระราชดำรัส จึงทอดพระเนตรกองทัพ ก็ ทรงท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทฬฺหํ กตฺวาน มานสํ ความว่า ประทับนั่ง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วุฏฺาเปตฺวาน เสนิโย ความว่า ให้พลนิก...
- พระมหาสัตว์ได้ทรงสดับพระดำรัสของพระบิดา จึงกราบทูลว่า ข้าแต่...
- ก็และครั้นกราบทูลอย่างนี้แล้ว พระเวสสันดรเมื่อจะทูลถามถึงข่า...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิกฺกีตา ได้แก่ ให้ทรัพย์ไถ่ไว้แล้ว
- พระเจ้าสญชัยตรัสว่า ยวดยานของพ่อไม่มีโรคภัย พาหนะยังใช้ได้ ค...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า พระชาลีและพระ...
- เหล่าอำมาตย์หกหมื่นผู้สหชาติของพระมหาสัตว์เห็นกิริยาของ ๖ กษ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า ความกึกก้องให...
- านี้ว่า พระองค์และ ชาวชนบท ชาวนิคมประชุมกันให้ เนรเทศหม่อมฉั...
- ครั้งนั้น เหล่าอำมาตย์หกหมื่นผู้สหชาติ รู้ว่าพระมหาสัตว์ทรงร...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า พระเวสสันดรมห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิทญฺจ ปจฺจยํ ลทฺธา ความว่า ดู ก่อนภิ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตุมฺหํ กามา หิ ปุตฺตกา ความว่า พระนาง...
- พระนางมัทรีสนานพระเศียร ทรงพระภูษาอัน สะอาด ประดับด้วยราชปิล...
- อมาตย์ทั้งหลายนำช่างตัวประเสริฐไม่แก่นักเป็น ช้างทนต่อหอกและ...
- พระเวสสันดรและพระนางมัทรีทั้งสองพระองค์ได้เสด็จไปสู่กองทัพ ด...
- พระเจ้าสญชัยนรินทรราช ครั้นเสด็จประพาสเล่นตามภูผาและราวไพร ป...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปยตฺโต ได้แก่ ตกแต่งเหมือนในกาล จัดบู...
- เมื่อพระเวสสันดรมหาสัตว์ผู้พระราชทานทรัพย์ เสด็จมาถึง การยกแ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า เมื่อพระเวสสั...
- จบ นครกัณฑ์ จบ อรรถกถาเวสสันดรชาดก ๑ จบอรรถกถาชาดก ภาคที่ ๑๐