เล่มที่ 11
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 553 ส่วน
สารบัญ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จดำเนินทางไกลระหว่าง กรุงราชคฤห์ และ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้รู้ผู้เห็น เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นพึ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อีกอย่างหนึ่ง เมื่อปุถุชนกล่าวชม ตถาคต พ...
- ะสมณโคดม ละคำเพ้อเจ้อ เว้นขาดจากคำเพ้อเจ้อ พูดถูกกาล พูดคำจร...
- ส่วนที่ 6
- ส่วนที่ 7
- ส่วนที่ 8
- ส่วนที่ 9
- ส่วนที่ 10
- ส่วนที่ 11
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ยังมีธรรมอย่างอื่นอีกแล ที่ลึกซึ้ง เห็นไ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ อาศัย ความ...
- เพราะเหตุว่า ข้าพเจ้าอาศัยความเพียรเครื่องเผากิเลส อาศัยความ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ อาศัย ความ...
- เพราะเหตุว่า ข้าพเจ้าอาศัยความเพียรเครื่องเผากิเลส อาศัยความ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ อาศัย ความ...
- เพราะเหตุว่า ข้าพเจ้าอาศัยความเพียรเครื่องเผากิเลส อาศัยความ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ เป็น นักตร...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้ ที่ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก รู้ตา...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสัตว์เหล่านั้น
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสัตว์เหล่านั้น สัตว์ที่เกิดก่อน มีอ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีเทวดาชื่อว่า ขิฑฑาปโทสิกะ เทวดาพวกนั้น...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีเทวดาชื่อว่า มโนปโทสิกะ
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ เป็น นักตร...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องนี้ตถาคตรู้ชัดว่า ฐานะเป็นที่ตั้งแ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ อาศัยความเ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ อาศัยความเ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ เป็น นักตร...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องนี้ตถาคตรู้ชัดว่า ฐานะเป็นที่ตั้ง ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวก ในโลกนี้ ไม่รู้ชัด...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ ไม่รู้ ชัด...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ ไม่รู้ชัด ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ เป็น คนเขล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์เหล่านั้น มีความเห็นดิ้นได้ ไม...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่ง มีความ เห็นว่า อัตต...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือ พราหมณ์พวกหนึ่งในโลกนี้เป็นนักต...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้แล ที่ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก รู้...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้แล ที่ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก รู้...
- ส่วนที่ 40
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องนี้ตถาคตรู้ชัดว่า ฐานะเป็นที่ตั้งแ...
- ส่วนที่ 42
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้แล ที่ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก รู้...
- ส่วนที่ 44
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้แล ที่ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก รู้...
- ส่วนที่ 46
- ส่วนที่ 47
- ส่วนที่ 48
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องนี้ตถาคตรู้ชัดว่า ฐานะเป็นที่ตั้งแ...
- พเจ้ามิได้กล่าวว่าไม่มี ท่านผู้เจริญ แต่อัตตานี้มิได้บรรลุนิ...
- พเจ้ามิได้กล่าวว่าไม่มี ท่านผู้เจริญ แต่อัตตานี้มิได้บรรลุนิ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์เหล่านั้น มีวาทะว่า นิพพาน ปัจ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องนี้ตถาคตรู้ชัดว่า ฐานะเป็นที่ตั้ง ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่า...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณพราหมณ์เหล่า...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาสมณพราหมณ์เหล่านั้น สมณ- พราหมณ์เหล...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดภิกษุรู้ชัดตามความเป็นจริงซึ่ง คว...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายของตถาคตมีตัณหาอันจะนำไปสู่ภพ ขาดแล้ว...
- แปล ข้าพเจ้าขอนมัสการด้วยเศียรเกล้า ซึ่งพระสุคต ผู้พ้นคติ (๕...
- ศีลกถา ธุดงคธรรม กรรมฐานทั้งปวง ฌาน- สมาบัติ พิสดาร ซึ่ง
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นที่พึ่งของสัตว์โลก ทรงบำเพ็ญพุทธ- ก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อน กัสสปะ เธอจัก ห่มได้หรือไม่...
- าน พระมหากัสสปะ กล่าวว่า เอาเถิดท่านผู้มีอายุทั้ง- หลาย เราท...
- ถามว่า ถ้าเมื่อเป็นอย่างนั้น แม้ท่านพระอานนท์จะยังเป็นพระเสข...
- ลำดับนั้นแล พวกภิกษุชั้นพระเถระได้ดำริกันว่า เราควรสังคายนา ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ปรินิพพานเวลาใกล้รุ่ง วันวิสาขปูรณมี
- แม้พระเถระ ผู้ใหญ่องค์อื่น ๆ ก็พาบริวารของตน ๆ ไป ต่างก็ประส...
- พระอานนท์ สลดใจด้วยคำพูดของเทวดานั้น แข็งใจดื่มยา ถ่ายเจือน้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ภิกษุทั้งหมดต่างก็ถือบาตรจีวรของตน ๆ ทิ้ง...
- ในวันที่ ๒ พระเถระเหล่านั้นได้ไปยืนอยู่ที่ประตูพระราชวัง
- ก็และในวันนั้น ภิกษุบางพวกได้พูดพาดพิงถึงท่าน พระอานนท์ อย่า...
- ครั้งนั้น ในวันที่ ๒ จากวันที่พระอานนท์บรรลุพระอรหัต คือ วัน...
- ภิกษุ เหล่านั้นถามอีกว่า พระอานนท์ ไปไหนเสียเล่า
- างนี้แล้วลุกจากอาสนะ ห่มจีวรเฉวียงบ่า ข้างหนึ่งนมัสการภิกษุช...
- พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลาย ยกปาราชิกที่เหลืออยู่ ๓ สิกขาบท ข...
- โดยอุบายวิธีนี้แหละ พระธรรมสังคาหกเถระทั้งหลาย ยกคัมภีร์ ขัน...
- พระมหากัสสปะ ถามว่า ในทีฆสังคีติ มีสูตร ๓๔ สูตร มีวรรค ๓ วรร...
- ครั้นสังคายนาพรหมชาลสูตรอย่างนี้แล้ว ต่อจากน
- ต่อจากการสังคายนาคัมภีร์อังคุตตรนิกายนั้น พระธรรมสังคาหก- เถ...
- พระพุทธพจน์ มี ๒ คือธรรมและวินัย นับอย่างไร ? จริงอยู่ พระพุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าบรรลุพระสัพพัญญุตญาณแล้ว ทรงพิจารณาซึ่ง ปั...
- พระพุทธพจน์ที่ชื่อว่าอภิธรรมปิฎก ได้แก่พระพุทธพจน์ ต่อไปนี้ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสไว้ดีแล้ว ในปิฎกนี้ เพราะตรัสอนุโลมตา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ในอภิธรรมนี้ว่า เป็นธรรมที่มีความเจ...
- ท่านกล่าวไว้โดยนัยมีอาทิว่า ผสฺโส โหติ เวทนา โหติ ผัสสะมี เว...
- ียกตามลำดับว่า อาณาเทศนา โวหาร- เทศนา ปรมัตถเทศนา ยถาปราธศาส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัส แล้วในปิฎกนี้
- ในปิฎก ๓ นี้ พึงทราบว่า แต่ละปิฎกมีคัมภีรภาวะ ทั้ง ๔ คือ ควา...
- สภาวธรรมที่มีเหตุใด ๆ ก็ดี สภาวธรรมที่มีผลใด ๆ ก็ดี เนื้อควา...
- จริงอยู่ การเล่าเรียนมี ๓ อย่าง คือ อลคัททูปมาปริยัติ การเล่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงมุ่งหมาย ตรัสไว้ว่า ธรรมเหล่านั้นที่บุ...
- สมด้วยคำที่ พระอริฏฐะ กล่าวไว้ว่า เรารู้ทั่วถึงธรรมที่ พระผู...
- ภิกษุปฏิบัติชั่วในปิฎก ๓ เหล่านี้ ย่อมถึงความวิบัติต่างด้วยค...
- มัชฌิมนิกาย คืออะไร ? คือ นิกายที่มีสูตร ๑๕๒ สูตร มีมูลปริยา...
- ในธรรมขันธ์ ๘๔,๐๐๐ นั้น พระสูตรที่มีหัวข้อเรื่องเดี
- ก็ในอวสานแห่งการสังคายนาพระพุทธพจน์นั้น แผ่นดินใหญ่นี้ได้ สั...
- ในคำเป็นนิทานแห่งพระสูตรนั้น พึงทราบวินิจฉัย
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วอย่างนี้จริง
- พระผู้มีพระภาคเจ้า นั้น ละเอียดโดยนัยต่าง ๆ ตั้งขึ้นด้วยอัธย...
- เม ศัพท์ เห็นใช้ในเนื้อความ ๓ อย่าง
- มีเนื้อความว่ากำหนัด เช่นในประโยคมีอาทิว่า อวสฺสุตา อวสฺสุตส...
- บรรดาบททั้ง ๓ ดังกล่าวมานี้ บทว่า เอวํ แสดงกิจแห่งวิญญาณ มีโ...
- อีกประการหนึ่ง ศัพท์ว่า เอวํ เป็นคำชี้กิจของบุคคล
- มารถทั้ง ๒ ประการนั้น ย่อมสำเร็จภาวะที่ท่าน พระอานนท์ จะได้น...
- ด้วยคำแสดงถึงการแทงตลอดประเภทแห่ง ธรรมที่ควรสดับว่า สุตํ นี้...
- อีกอย่างหนึ่ง ท่านพระอานนท์ เมื่อไม่ปฏิญาณว่าธรรมอันตนให้ เก...
- สองบทว่า เอกํ สมยํ แสดงสมัยที่ไม่แน่นอน
- มีเนื้อความว่า ลัทธิ เช่นในประโยคมีอาทิว่า เตน โข ปน สมเยน อ...
- ในคำว่า สมัยหนึ่ง นั้น ในบรรดาสมัยทั้งหลาย มีปีเป็นต้นเหล่าน...
- บำเพ็ญประโยชน์ผู้อื่นนี้ใด ในบรรดาสมัยแห่งกรณียะ ทั้งสองแก่ผ...
- แต่พระโบราณาจารย์ทั้งหลาย อธิบายว่า สมยศัพท์นี้ต่างกันแต่เพี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ให้ประ- จักษ์
- แก้อรรถคำ อนฺตรา จ ราชคหํ อนฺตรา จ นาลนฺทํ อนฺตรา ศัพท์ในคำว...
- แก้อรรถบท อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหติ เป็นต้น บทว่า อทฺธานมคฺคปฏ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จดำเนินทางไกลนั้นในกา
- อธิบายว่า กับด้วยพรหมทัตศิษย์หนุ่ม
- ฝ่าย พรหมทัตมาณพ ศิษย์ของ สุปปิยปริพาชก นั้น ผุดคิดขึ้นโดย อ...
- ในศัพท์เหล่านั้น ศัพท์ว่า วณฺณ ในบทว่า วณฺโณ ย่อมปรากฏ ในควา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น เป็นพระอรหันต์ เป็นพระ สัมมาส...
- ก็พระธรรมกถึก ผู้สามารถ พึงประมวลนวังคสัตถุศาสน์ในนิกาย ทั้ง...
- บทว่า อุชุวิปจฺจนิกวาทา ความว่า มีวาทะเป็นข้าศึกหลายอย่าง โด...
- ในกาลนั้น แม้ สุปปิยปริพาชก ก็อยู่ในอารามปริพาชกแห่งหนึ่งที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น ทั้ง หมดล้วนแต่เป็นผู้มักน้อย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้งนั้น ปริพาชก ครั้นได้เห็น พระผู้มีพร...
- ก็ในเวลาที่ อุปติสสะและโกลิตะ บวชในสำนักของ สัญชัย นั้น พวก ...
- คำว่า สุปฺปิโยปิ โข ความว่า แม้ สุปปิยปริพาชก แลดูพระอาทิตย์...
- ินัย ภิกษุ ๓ รูป เรียกว่าหลายรูป เกินกว่านั้น ไป เรียกว่า สง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทราบดีแล้ว
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น ทรง ทราบดีแล้ว ท่านจึงกล่าวคำ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทอดพระ เนตรเห็นด้วยมังสจักษุ จึงทรงทราบ เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงมีกิจแต่ที่มีประโยชน์เท่านั้น
- ู้มีพระภาคเจ้า ทำภัตกิจเสร็จแล้ว ทรงตรวจดูจิตสันดานของสัตว์เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ประทานกรรมฐานที่เหมาะแก่จริงของภิกษุเหล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น ครั้นเสร็จกิจหลังอาหารอย่างนี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแบ่งเป็น ๓ ส่วน คือ ทรงยับยั้งอยู่ด้วย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พึงเสด็จเข้าไปโดยทางทิศใด
- ประชุมบทเหล่านั้น บทว่า กายนุตฺถ ความว่า พวกเธอนั่งสนทนา กัน...
- จบวรรณนาความของคำเป็นนิทานแห่งพระสตรี บัดนี้ ถึงลำดับโอกาสที...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วทูลถามปัญหาโดยนัยมีอาทิว่า ข้าแต่พระอ...
- ในบรรดาเหตุที่ทรงตั้งพระสูตร ๔ ประการ ดังพรรณนามานี้ พรหมชาล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสขันธ์สอง คือตรัส สังขารขันธ์ด้วยบททั้...
- อย่างที่ตรัสไว้ว่า คนโกรธย่อมไม่รู้อรรถ คนโกรธย่อมไม่เห็นธรร...
- ในบทเหล่านี้ บทที่สอง พึงทราบว่าเป็นไวพจน์ของบทที่หนึ่ง บท ท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ตรัสสังขารขันธ์ด้วยบททั้งสอง ตรัสเวทนาข...
- าพูดว่า พระศาสดาของท่านทั้งหลายเป็นพระสัพพัญญู เป็นพระอรหันต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเริ่มด้วยบทสองบท คือ การ สรรเสริญและกา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ได้ตรัสศีล ทรงกระทำให้ยิ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ในปีที่ ๗ นับแต่ตรัสรู้ ได้ประทับ นั่งบนร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงบำเพ็ญพระบารมีมาสื่อสงไขย ยิ่งด้วยแสนก...
- ในข้อนั้น น้ำในมือยังไม่ถึงน้ำในถาด น้ำในถาดยังไม่ถึงน้ำใน ห...
- ในปุถุชน ๒ พวกนั้น บุคคลผู้ไม่มีการเรียน การสอบสวน การฟัง กา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต ด้วยเหตุ ๘ ประการ คือ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า แม้ของเราทั้งหลาย ก็เสด็จมาเหมือนอย่างนั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต แม้เพราะเสด็จไป อย่างน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะเสด็จไปอย่างนั้น ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะตรัสรู้ธรรมที่ แท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะตรัสรู้ ธรรมที่แท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะทรงเห็นอารมณ์ที่ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะมีพระวาจา ที่แท้จ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะทรงครอบงำ เป็นอย่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า บัณฑิตพึงทราบว่า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะ...
- คำว่า กตมญฺเจตํ ภิกฺขเว เป็นต้น ความว่า พระผู้มีพระภาค เจ้า ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสถามปัญหาเพื่อ การรับรองของภิกษุทั้งหล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มีพระพุทธประสงค์จะทรงแก้เนื้อความ ที่ได้ต...
- สาหัตถิกประโยค ประโยคที่ฆ่าด้วยมือตนเอง ๒
- บทว่า นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ความว่า มีไม้อันวางแล้ว และ มีมี...
- ในคำว่า ละอทินนาทานนี้ การถือเอาของที่เขาไม่ได้ให้ ชื่อ อทิน...
- พระสมณโคดม ชื่อว่า ทินนาทายี เพราะถือเอาแต่ของที่เขาให้ เท่า...
- อีกนัยหนึ่ง คำว่า มุสา ได้แก่เรื่องที่ไม่เป็นจริง ไม่แท้
- ชื่อว่า สัจจวาที เพราะพูดแต่คำจริง
- บทว่า อวิสํวาทโก โลกสฺส ความว่า ไม่พูดลวงโลก เพราะ ความเป็นผ...
- ตชฺโช วายาโม ความพยายามที่เกิดแต่ความมุ่งให้เขาแตกกัน นั้น ๔
- ข้อว่า สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา ความว่า กล่าวแต่วาจาที่ทำให้ เห...
- อกฺโกสิตพฺโพ ปโร คนอื่นที่ตนด่า ๒
- อกุศลเจตนาที่ให้เกิดกายประโยคและวจีประโยค อันเป็นเหตุให้ เข้...
- บทว่า อตฺถสญฺหิตํ ความว่า พูดคำที่ประกอบด้วยประโยชน์ เพราะผู...
- ชื่อว่า งดการฉันในเวลาวิกาล เพราะงดการฉันแบบนั้น
- ที่นอนเกินประมาณ เรียกว่า ที่นอนสูง เครื่องปูลาดที่เป็นอกัปป...
- บทว่า อามกธญฺมปฏิคฺคหาณา ความว่า จากการรับธัญชาติดิบ ทั้ง ๗...
- งานของทูต เรียกว่า การเป็นทูต ได้แก่การรับหนังสือ หรือ ข่าวส...
- ถาดทอง เรียกว่า ทองสัมฤทธิ์ การลวงด้วยถาดทองนั้น ชื่อว่า การ...
- การรับสินจ้างเป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บทว่า ฉ้อโกง ได้แ...
- บทว่า สาริโยโค ได้แก่วิธีโกง
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงเริ่มแสดงมัชฌิมศีล จึงตรัส พระบ...
- ที่ชื่อว่า พืชเกิด แต่ลำต้น ได้แก่พืชมีอาทิอย่างนี้ โพ ไทร ม...
- ในการสะสมผ้า มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ ผ้าที่ยังไม่ได้อธิฐานและย...
- ในการสะสมที่นอน มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บทว่า สยนํ ได้แก่เตียง
- ก็ในที่อยู่ของภิกษุ จะเก็บได้เพียงเท่านี้ คือ ข้าวสารทะนาน ๑...
- บทว่า เปกฺขํ ได้แก่มหรสพมีการรำเป็นต้น
- ในบรรดาการชนช้างเป็นต้น การต่อสู้กับช้างเป็นต้นก็ดี การให้ ช...
- บทว่า ขลิกํ ได้แก่ การเล่นสะกาบนกระดานสะกา
- บทว่า อาสนฺทึ ได้แก่อาสนะที่เกินประมาณ
- บทว่า กุตฺตกํ ได้แก่เครื่องลาดทำด้วยขนแกะ พอที่นางฟ้อน ๑๖ นา...
- ในเรื่องอบตัวเป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ กลิ่นกายของทารกที...
- ในเรื่องประดับข้อมือเป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ คนบางพวกเอ...
- ถ้อยคำที่เกี่ยวด้วยเรื่องครอบครัว โดยนัยเป็นต้นว่า บรรดาท่าน...
- ก็ในเรื่องญาติเป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ การพูดเกี่ยวกับค...
- บทว่า กุมฺภฏฺานกถํ ได้แก่การพูดเรื่องที่ตั้งน้ำ การพูดเรื่อ...
- บทว่า สหิตํ เม ในอธิการนั้น ความว่า คำพูดของข้าพเจ้ามี ประโย...
- ในบทว่า กุหกา เป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ ที่ชื่อว่า พูดหล...
- บทว่า อุปฺปาตํ ได้แก่ทายวัตถุใหญ่ ๆ เช่น อสนีบาต เป็นต้น ตกล...
- ก็การอมเมล็ดพันธุ์ผักกาดเป็นต้น พ่นเข้าในไฟ หรือการร่ายเวท เ...
- บทว่า วิจฺฉิกวิชฺชา ได้แก่วิชารักษาแมลงป่องต่อย
- ส่วนในการทายลักษณะแพะเป็นต้น พึงทราบความต่างกันดังนี้ว่า เนื...
- เรื่องจันทรคราสเป็นต้น พึงทราบโดยพยากรณ์ว่า ราหูจักถึงจันทร์...
- ที่ชื่อว่า ให้ฤกษ์อาวาหมงคล ได้แก่ให้ฤกษ์ทำพิธีอาวาหมงคลว่า ...
- บทว่า ทุพฺภคกรณํ ความตรงกันข้ามกับบท สุภคกรณํ นั้น
- บทว่า อาทิจฺจุปฏฺานํ ได้แก่บำเรอพระอาทิตย์เพื่อประโยชน์ ในก...
- บทว่า นฺหาปนํ ได้แก่อาบน้ำมนต์ให้คนอื่น
- คำว่า ธรรม ในพระบาลีนั้น ความว่า ธรรมศัพท์ เป็นไปใน อรรถทั้ง...
- ข้อว่า เย ตถาคโต สยํ อภิญฺา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ ความว่า ซึ่ง...
- ส่วนคำว่า อญฺเว นี้เป็นคำกำหนดไว้ในพระบาลีนี้ พึงประกอบ กับ...
- คือ ทรงบัญญัติพระวินัย ประการ ๑ ทรงกำหนดธรรมอันเป็น ภูมิพิเศ...
- อนึ่ง คนพวกที่ชื่อว่า สัสสตวาทะ มี ๔ คนพวกที่ชื่อว่า เอกัจจส...
- ในพระบาลีนั้น บทว่า สนฺติ ความว่า มีปรากฏเกิดขึ้น
- ใช้ในอรรถว่า สุด เช่นในประโยคมีอาทิว่า เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺส นี...
- ที่ชื่อว่า ปุพฺพนฺตานุทิฏฺิโน เพราะสมณพราหมณ์เหล่านั้น ผู้ ...
- คำว่า สสฺสตํ อตฺตานญฺจ โลกญฺจ ความว่า ยึดขันธ์มีรูปเป็นต้น อ...
- ข้อว่า ยถา สมาหิเต จิตฺเต ความว่า สมาธิซึ่งเป็นเหตุตั้งจิตไว...
- บทว่า สํสรนฺติ ความว่า ท่องเที่ยวไป ๆ มา ๆ
- คำว่า อิทํ ภิกฺขเว ปมํ านํ ความว่า บรรดาฐานะทั้ง ๔ ที่ ตรั...
- บทว่า วิมํสานุจริตํ ความว่า ดำเนินตามปัญญาพิจารณา มีประการ ท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง บันลือสีหนาทที่ใคร ๆ จะคัดค้านไม่ได้ว่...
- คำว่า เอวํ คหิตา ความว่า ฐานะเป็นที่ตั้งแห่งทิฏฐิเบื้องต้น ก...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิพพานของตถาคตปรากฏแล้ว
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะมีฉันทราคะไปปราศแล้ว ตถาคตจึงไม่ ยึ...
- บทว่า กทาจิ ความว่า ในกาลบางคราว
- บทว่า อายุกฺขยา วา ปุญฺกฺขยา วา ความว่า สัตว์เหล่าใด ทำบุญก...
- ความดิ้นรนว่า แม้คนเหล่านั้นฟังพระธรรมเทศนาของพระตถาคต แล้ว ...
- บทว่า วสี ปิตา ภูตภพฺยานํ ความว่า ย่อมสำคัญว่า เราชื่อว่า เป...
- บทว่า วณฺณวนฺตตโร จ ความว่า มีผิวพรรณงามกว่า อธิบายว่า มีรูป...
- บทว่า อติเวลํ ความว่า เกินกาล คือนานเกินไป
- ถามว่า ก็เทวดาเหล่านั้น เป็นพวกไหน
- ในวาระของนักตรึก มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ สมณะหรือพราหมณ์ผู้ตรึ...
- วาทะของสมณะหรือพราหมณ์พวกตรึก พึงทราบตามนัยที่กล่าว แล้วนั่น...
- บทว่า โส มมสฺส อนฺตราโย ความว่า ความร้อนใจนั้น พึงเป็น อันตร...
- บทว่า ฉนฺโท วา ราโค วา ความว่า แม้เมื่อไม่ยืนยัน ก็รีบ ตอบกุ...
- บทว่า ปณฺฑิตา ความว่า ผู้ประกอบด้วยคุณเครื่องเป็นบัณฑิต
- บทว่า โส มมสฺส วิฆาโต ความว่า ชื่อว่า แม้จะพูดซ้ำซาก ก็โต้ตอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแสดงปุพพันตกัปปิกทิฏฐิ ๑๘ ประการ อย่...
- ในพระบาลีนั้น บทว่า อโรโค ความว่า เที่ยง
- โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พวกที่ได้ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ เป็นพวก ปุพพ...
- ก็ในอธิการนี้ พึงทราบว่า ทิฏฐิ ๗ เหล่านี้ เกิดขึ้นด้วยอำนาจ ...
- ในทิฏฐธรรมนิพพานวาทะ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ ธรรมที่ประจักษ์ เ...
- ีแล้ว กลับไม่มี ชื่อว่า เป็นทุกข์ ด้วยอรรถว่า บีบคั้น ชื่อว่...
- คำที่เหลือในทิฏฐธรรมนิพพานวาทะนี้ ง่ายทั้งนั้น
- ในอนุสนธิแห่งพระสูตร ๓ อย่างนั้น พึงทราบปุจฉานุสนธิด้วย อำนา...
- แต่พึงทราบยถานุสนธิ ด้วยอำนาจแห่งพระสูตรทั้งหลาย อันเป็น ที่
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเริ่มไว้อีก เพื่อทรงแสดงปัจจัยสืบ ๆ กัน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงประมวลความรู้สึกในทิฏฐิทั้งปวง โดยนัยม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสผัสสา- ยตนะทั้ง ๖ เป็นต้นไว้ เพื่อจะท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อตรัสวัฏฏกถา ย่อมตรัสด้วยศัพท์อันเป็น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสวัฏฏะอันเป็นที่ตั้งอาศัยของตนผู้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ให้จบลงด้วยยอดคือ พระ อรหัตทีเดียว ดังนี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงความที่สมณพราหมณ์ผู้มีทิฏฐิ ท...
- ก็ในคำอุปมาว่า เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ดังนี้เป็นต้น มีคำเทียบเคีย...
- ข้อว่า เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ความว่า เมื่อพระผู้มี - พ...
- บทว่า อิทมโวจ ภควา ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัส พระสูต...
- มาในอรรถว่า อนุโมทนา ก็มี เช่นในประโยคว่า อภินนฺทิตฺวา อนุโม...
- ล้ว แม้ในคราวสังคายนาทั้ง ๓ ครั้ง แม้ในวันที่ พระมหินทเถระ ม...
- ราชอำมาตย์อีกคนหนึ่ง จึงกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ ...
- ( ๙๒) สมัยนั้น หมอชีวก โกมารภัจ นั่งนิ่งอยู่ในที่ไม่ไกล พระเ...
- ครั้งนั้นแล พระเจ้า อชาตศัตรู เวเทหิบุตร โปรดให้พวกสตรี ขึ้น...
- ลำดับนั้น พระเจ้า อชาตศัตรู เวเทหิบุตร เสด็จเข้าไปเฝ้า พระผู...
- พระ: มหาบพิตร พระองค์ทรงจำได้หรือไม่ว่า ปัญหาข้อนี้ มหาบพิตร...
- (๙๕) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ณ กรุงราชคฤห์นี้ หม่อม ...
- (๙๖) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ณ กรุงราชคฤห์นี้ หม่อม ...
- (๙๗) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ณ กรุงราชคฤห์นี้ หม่อม ...
- (๙๘) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ณ กรุงราชคฤห์ นี้ หม่อม...
- (๙๙) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สมัยหนึ่ง ณ กรุงราชคฤห์นี้ หม่อม ...
- (๑๐๐) ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์นั้นขอทูลถาม พระผู้มี ...
- พระเจ้าอชาตศัตรู ทูลว่า จะเป็นเช่นนั้นไม่ได้เลย พระเจ้าข้า อ...
- จะเป็นเช่นนั้นไม่ได้เลย พระเจ้าข้า อันที่จริงหม่อมฉันเสียอีก...
- (๑๐๓) มหาบพิตร อย่างไรภิกษุจึงชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ...
- เธอละคำเพ้อเจ้อ เว้นขาดจากคำเพ้อเจ้อ พูดถูกกาล พูดจริง พูดเป...
- ส่วนที่ 282
- ส่วนที่ 283
- ส่วนที่ 284
- ส่วนที่ 285
- ส่วนที่ 286
- ส่วนที่ 287
- (๑๒๑) มหาบพิตร ภิกษุสมบูรณ์ด้วยศีลอย่างนี้ ย่อมไม่ประสบ ภัยแ...
- มหาบพิตร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมทำความรู้สึกตัวในการก้าว ใน
- (๑๒๖) มหาบพิตร เปรียบเหมือนบุรุษจะพึงกู้หนี้ ไปประกอบ การงาน...
- มหาบพิตร เปรียบเหมือนบุรุษจะพึงเป็นทาส ไม่ได้พึ่งตัวเอง พึ่ง...
- ีกายสงบแล้ว ย่อมได้เสวยสุข เมื่อมีสุข จิตย่อมตั้งมั่น เธอสงั...
- มหาบพิตร เปรียบเหมือนห้วงน้ำลึก มีน้ำปั่นป่วน ไม่มีทางที่น้ำ...
- (๑๓๐) มหาบพิตร อีกประการหนึ่ง ภิกษุบรรลุจตุตถฌาน ไม่ มีสุข ไ...
- มหาบพิตร เปรียบเหมือนแก้วไพฑูรย์อันงาม เกิดเอง ๘ เหลี่ยม นาย...
- มหาบพิตร เปรียบเหมือนบุรุษจะพึงชักไส้ออกจากหญ้าปล้อง เขา จะพ...
- มหาบพิตร เปรียบเหมือนช่างหม้อ หรือลูกมือของช่างหม้อผู้ฉลาด เ...
- (๑๓๔) ภิกษุนั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิ...
- มหาบพิตร เปรียบเหมือนหญิงสาวชายหนุ่ม ที่ชอบการแต่งตัว เมื่อส...
- (๑๓๖) ภิกษุนั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มี ก...
- (๑๓๗) ภิกษุนั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ ผ่องแผ้ว ไม่มีกิ...
- มหาบพิตร นี้แหละสามัญญผลที่เห็นประจักษ์ ทั้งดียิ่งกว่า ทั้งป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสอย่างนี้แล้ว พระเจ้า อชาต- ศัตรูเวเทห...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสอย่างนี้แล้ว พระเจ้า อชาต- ศัตรูเวเทห...
- ก็ในคำว่า ราชคฤห์นี้มีนักปราชญ์อัน ๆ พรรณนาไว้มากมาย จะ มีปร...
- ในพระบาลีนั้น ที่ชื่อว่า ชีวก ด้วยอรรถว่า ยังเป็นอยู่ ที่ชื่...
- คำว่า ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส อมฺพวเน ท่านกล่าวหมายเอา พระวิหาร...
- เนมิตตกาจารย์ทั้งหลายได้ทราบข่าวดังนั้น พากันพยากรณ์ว่า พระโ...
- พระเทวทัต นั้น เมื่อไม่มีลาภ ก็ไม่อาจทำบริษัทให้เกิด ขึ้นได้...
- อชาตศัตรูราชกุมาร บอกแก่ พระเทวทัต ว่า ความปรารถนาของเรา สำเ...
- ลำดับนั้น พระเทวีทรงใส่ภัตตาหารไว้ในฉลองพระบาททอง ปิดดีแล้ว ...
- พระกุมารตรัสถามว่า แน่ะพนาย พระบิดาของเรายังดำรงพระชนม์ อยู่...
- เล่ากันว่า ในกาลก่อน พระราชาพิมพิสาร ได้ทรงฉลองพระ บาทเข้าไป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ ก็เสื่อ
- บทว่า เวเทหีปุตฺโต ความว่า พระกุมารนี้ เป็นพระโอรสของ พระธิด...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในวันที่ควรจำศีล นั้น วัดว่างภิกษุ
- บทว่า ราชา อมจฺจปริวุโต ความว่า พระราชาแวดล้อมด้วย อำมาตย์ทั...
- อาจารย์บางท่านกล่าวว่า ประทับนั่งเพราะเป็นวันเล่นนักษัตร ดัง...
- องเราผู้เข้าไปหา สมณะหรือพราหมณ์ผู้ฉลาดพูด เพื่อถามปัญหา พึง...
- หมอชีวก รู้ว่า พระราชาทรงกระทำแสงสว่างให้เป็นนิมิตแก่ตน หรือ
- อำมาตย์เหล่านั้นครั้นคิดอย่างนี้แล้ว จึงเริ่มกล่าวสรรเสริญสม...
- ชื่อว่า เจ้าหมู่ ด้วยอรรถว่า มีหมู่ กล่าวคือหมู่นักบวช
- ลำดับนั้น อำมาตย์อีกคนหนึ่งคิดว่า เราจักกล่าวคุณของสมณ- พราห...
- คำว่า ปกุทธ เป็นชื่อของครูคนหนึ่งนั้น
- ในพระบาลีนั้น บทว่า กึ ตุณฺหี ความว่า นิ่งเพราะเหตุไร พระราช...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น บทว่า กลฺยาโณ ความว่า ประกอบด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เถิด ถึงอย่างไร เมื่อพระองค์เข้าเฝ้า พระผ...
- บทว่า หตฺถิยานานิ ความว่า บรรดายานพาหนะมีม้าและรถ เป็นต้นที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอให้คนทุกคน ถวายอารักขาพระราชาตามสมควรแก...
- ราชฤทธิ์ เรียกว่า ราชานุภาพ
- หมอชีวก จัดคนถวายพระราชา ชนิดลูกศรที่คนยืนอยู่ท้ายสุดขบวน ยิ...
- ก็ขนชูชัน นี้นั้นย่อมมีด้วยปีติในเวลาเกิดอิ่มใจในขณะฟังธรรมเ...
- พระเจ้าอชาต ศัตรูอาศัยความเงียบสงัดนั้น เกิดหลากพระทัย ชักระ...
- บทว่า เอเต มณฺฑลมาเล ปทีปา ฌายนฺติ ความว่า หมอ ชีวก ทูลว่า ข...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ที่ว่าไม่ทรงทราบจึงตรัสถามนั้น ไม่ใช่ เหต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ณ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่
- ก็พระราชาตรัสอย่างนี้ก็จริง ถึงอย่างนั้นพระโอรสก็จักฆ่าพระอง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพราะ คนที่ถวายบังคมพระราชาแล้วถวายบังคมอ...
- หรือว่า ดูก่อน วาสวะ ท่านต้องการถามปัญหาข้อใดข้อหนึ่งในใจ จง...
- และในสัมภวชาดก มีพราหมณ์ผู้สะอาดเที่ยวไปทั่วชมพูทวีป ๓ ครั้ง...
- ในบทเหล่านั้น ด้วยบทว่า หตฺถาโรหา ย่อมแสดงถึงอาจารย์ฝึก ช้าง...
- คำว่า มหานาคา นี้ เป็นชื่อของหมู่ทหารที่แม้เมื่อช้างเป็นต้นว...
- ที่ชื่อว่า สคฺคสํวตฺตนิกา เพราะอรรถว่า ยังธรรม ๑๐ ประการ คือ...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อภิชานาสิ โน ตฺวํ เท่ากับ อภิชานาสิ นุ ต...
- ในบทว่า เอกมิทาหํ นี้ ตัดบทเป็น เอกํ อิธ อหํ แปลว่า สมัยหนึ่...
- บทว่า ปริปนฺเถ ได้แก่ยืนดักอยู่ที่ทางเพื่อชิงทรัพย์ของคนที่ผ...
- บทว่า วิชิเต ได้แก่ในประเทศที่อยู่ในอำนาจปกครอง
- บทว่า นตฺถิ ปุริสกาเร ความว่า สัตว์ทั้งหลายย่อมถึงสมบัติ ทั้...
- สงฺคติ ได้แก่การไปในภพนั้น ๆ ของอภิชาติทั้ง ๖
- บทว่า ฉฬาภิชาติโต ความว่า ครูมักขลิโคสาล กล่าวถึงอภิชาติ ๖ เ...
- บทว่า อฏฺ ปุริสภูมิโย ความว่า ครูมักขลิโคสาล กล่าวว่า ภูมิ ...
- ด้วยบทว่า รโชธาตุโย ท่านกล่าวหมายเอาฐานที่เปรอะเปื้อนธุลี มี...
- ได้ยินว่า แม้บัณฑิตก็ไม่อาจบริสุทธิ์ ในระหว่างได้
- ด้วยบทว่า นิพฺเพิยมานเมว ปเลติ ครูมักขลิโคสาล แสดงว่า เลยกา...
- บทว่า จาตุมฺมหาภูติโก ได้แก่สำเร็จแต่มหาภูตรูป ๔
- บทว่า กาโปตกานิ ได้แก่เท้าเตียงสีเหมือนนกพิราบ
- ในนิยตมิจฉาทิฏฐิทั้ง ๓ นั้น บางคนดิ่งลงสู่ทัศนะเดียว บางคน ๒...
- ในบทว่า ปวีกาโย เป็นต้น กองดินหรือดินรวมกัน ก็คือดิน นั่งเอ...
- วาทะของ ครูสญชัยเวลัฏฐบุตร มีนัยดังกล่าวแล้วในอมราวิกเขป- วา...
- ชื่อว่า ปิยวาที ด้วยอรรถว่า พูดแต่คำที่น่ารักเท่านั้น
- บทว่า ยคฺเฆ เป็นนิบาต ใช้ในอรรถว่าเตือน
- ท่านกล่าวว่า ธมฺมิกํ หมายถึงการคุ้มครองเป็นธรรมที่กล่าวแล้ว ...
- ข้อว่า สกฺกา ปน ภนฺเต อญฺมปิ ทิฏฺเว ธมฺเม ความว่า ใน ที่นี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดแสดงธรรมโดยย่อแก่ข้าพระองค์ ดังนี้เป็น...
- โดยแปลว่า ดี ย่อมส่องความว่า จงพึงธรรมนี้ให้ดี คือให้ได้เนื้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเทศนาโดยย่อบ้าง ตรัส โดยพิสดารบ้าง พระสุรเ...
- ตถาคต ศัพท์ในพระบาลีนั้น ตรัสไว้ในพรหมชาลสูตร ศัพท์ว่า อรหํ ...
- ในคำว่า ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ นั้น พระตถาคต ตั้งแต่ เสวยข้า...
- ด้วยบท ๓ บท ในที่นี้ พึงทราบว่า ท่านถือเอาสัตวโลกกับโอกาส- โ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทำให้ แจ้งด้วยหรือ เมื่อจะกำจัดความสงส...
- บทว่า อภิญฺา ได้แก่ด้วยความรู้ยิ่ง อธิบายว่า รู้ด้วยญาณอันย...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มัชฌิมาปฏิปทา ที่ตถาคตตรัสรู้ด้วยปัญญาอั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงละการแสดง อย่างนั้น ทรงแสดงเทศนาเกี่ยว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มิได้ทรงเพ่งโลกามิส มีพระหทัยอ่อนโยนด้วยเ...
- เวยยาวัจจะ ท่านกล่าวว่า พรหมจรรย์ ฝนเรื่องอังกุรเปรตนี้ว่า ฝ...
- ความเพียร ท่านกล่าวว่า พรหมจรรย์ ในโลมหังสนสูตรว่า อภิชานามิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นทรงแสดงธรรม งามในเบื้องต้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระ องค์นั้น เป็นสัมมาสัมพุทธะหนอ
- ในพระบาลีนี้ว่า นยิทํ สุกรํ ฯ เป ฯ ปพฺพเชยฺยํ ดังนี้ มี สังเ...
- ญาตินั่นแหละ ชื่อว่าเครือญาติ เพราะอรรถว่าเกี่ยวพัน
- บทว่า สีลสมฺปนฺโน ความว่า เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ๓ อย่าง ที่...
- บทว่า น กุโตจิ ภยํ สมนุปสฺสติ ยทิทํ สีลสํวรโต ความว่า ภัย เห...
- าวว่า ดูก่อนสุเมธะ พระพุทธเจ้าผู้มีสมันตจักษุ เสด็จ ขึ้นปราส...
- การกลับ เรียกว่า ปฏิกกันตะ ก้าวกลับ
- แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า ความเจริญแม้ฝ่ายอามิสก็มีประโยชน์ เ...
- แม้ในการเห็นพระเถระที่มีบริษัทบริวารมากก็นัยนี้แหละ
- ก็การเลือกอารมณ์กล่าวคือกรรมฐานที่ตนชอบใจในบรรดากรรมฐาน ๓๘ อ...
- ครั้งนั้น มนุษย์ทั้งหลายเห็นภิกษุนั้นก็ออกมาต้อนรับด้วยความย...
- ส่วนภิกษุใดกระทำวัตรปฏิบัติมีประการดังกล่าวแล้วก่อนทีเดียว ไ...
- ก็ภิกษุนี้ใด ที่กล่าวแล้วว่า นำไปด้วย นำกลับด้วย ภิกษุนั้น พ...
- ได้ยินว่า พระเถระนั้นบำเพ็ญคตปัจจาคตวัตรอยู่ ๑๙ ปี
- ได้ยินว่า ภิกษุเหล่านั้นได้กระทำข้อตกลงกันในวันเพ็ญเดือน ๘ ว...
- ก็ภิกษุบำเพ็ญคตปัจจาคตวัตร กล่าวคือนำกรรมฐานไปและนำกลับ มานี...
- ก็ความไม่หลงในการก้าวไปเป็นต้น ชื่อว่า อสัมโมหสัมปชัญญะ
- ในการก้าวไปเป็นต้น ใครคนหนึ่งก้าวไป หรือการก้าวไปของ ใครคนหน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสไว้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากว่านันท...
- ภวังคกิจ อาวัชชนกิจ ทัสสนกิจ สัมปฏิจฉันนกิจ สันตีรณกิจ โวฏฐั...
- พึงทราบวินิจฉัยในจักษุทวาร ก็เมื่อรูปารมณ์มาปรากฏ ถัดจาก ภวั...
- ขันธ์ สัมปยุตตธรรมมีผัสสะเป็นต้น เป็นสังขารขันธ์
- บทว่า สมฺมิญฺชิเต ปสาริเต ความว่า คู้เข้าหรือเหยียดออกแห่ง อ...
- ภิกษุอีกรูปหนึ่ง เมื่อเหยียดเท้า ได้เหยียดเท้าไปในกองไฟ
- ใคร ๆ ที่ชื่อว่าตนในภายใน ซึ่งคู้เข้าหรือเหยียดออก ย่อมไม่มี
- ิดขึ้นด้วยอำนาจมิจฉาชีพ มีนิมิตตกรรมเป็นต้น และ จีวรใดเมื่อภ...
- แม้ในการใช้สอยบาตร พึงทราบสาตถกสัมปชัญญะ ด้วยอำนาจ ประโยชน์ท...
- อีกอย่างหนึ่ง คนทั้งหลายเห็นคนอนาถามือเท้าด้วน มีหนองเลือด แ...
- ประโยชน์แม้ ๘ อย่างที่ตรัสไว้โดยนัยมีอาทิว่า เนว ทวาย มิใช่ ...
- ด้วยประการฉะนี้ วาโยธาตุย่อมนำอาหารเข้า เปลี่ยนแปลง ทรงไว้ ก...
- ก็ภิกษุถ่ายอุจจาระปัสสาวะในที่ไม่สมควร ย่อมเป็นอาบัติ ย่อมเส...
- ในบทว่า คเต เป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บทว่า คเต ได้แก่ใน...
- ษุใดนั่งนาน โดยกระทำการสาธยายเป็นต้น ภายหลังลุกขึ้น ย่อมพิจา...
- หน้าที่ของอสันโมหสัมปชัญญะ ท่านประสงค์ในมหาสติปัฏฐาน- สูตร
- ต่อมาภายหลัง เธอมีกำลังน้อยตามธรรมดาก็ดี ถูกความป่วยไข้ ครอบ...
- อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้
- อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ได้เภสัชเศร้าหมองหรือประณีต เธอ
- ก็บริขาร ๘ คือ ไตรจีวร บาตร มีดตัดไม้ชำระฟัน เข็ม ประคดเอว แ...
- ประคดเอว ย่อมเป็นเครื่องบริหารกายในเวลาพันกายเที่ยวไป เป็นเค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสว่า ภิกษุนี้เป็นผู้สันโดษ ด้วยจีวร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงอะไร ด้วยคำว่า โส อิมินา จ ดังนี้เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสไว้ว่า บทว่า เสนาสนะ ได้แก่เตียงก็...
- เสนาสนะที่ทั้งอยู่ที่สุดชั่ว ๕๐๐ ธนู ชื่อว่าป่า ก็เสนาสนะป่า...
- บางทีเอาฟางใส่ข้างบนกอไม้พุ่มไม้เป็นต้น นั่งบำเพ็ญสมณ- ธรรมอ...
- อีกอย่างหนึ่ง ในข้อนี้พึงทราบเนื้อความโดยนัยที่กล่าวแล้วใน ป...
- บทว่า อาโลกสญฺี ความว่า ประกอบด้วยสัญญาอันบริสุทธิ์ ปราศจาก...
- จริงอยู่ เมื่อเขารำพึงอยู่ว่า เราไม่มีหนี้ ย่อมได้ความปราโมท...
- บทว่า ปราธีโน ได้แก่ต้องพึ่งคนอื่น เป็นไปตามความพอใจ ของคนอื...
- เหมือนอย่างว่า คนกระสับกระส่ายเพราะโรคดี แม้เมื่อเขาให้น้ำ ผ...
- เหมือนอย่างทาสแม้เล่นนักษัตรอยู่ นายกล่าวว่า มีงานที่ต้องทำ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงเปรียบเทียบผู้ที่ละกามฉันท- นิวรณ์...
- เราจักพรรณนาธรรม ๖ ประการในนิวรณ์ทั้งหมด ในมหาสติปัฏฐานสูตรน...
- ิกษุก็ฉันนั้นเหมือนกัน คิดว่า ชื่อว่าอุทธัจจกุกกุจจะนี้ทำควา...
- บทว่า ปาโมชฺชํ ชายติ ความว่า เกิดอาการยินดี
- บทว่า ทกฺโข ได้แก่ผู้ฉลาด สามารถเพื่อจะทำ เพื่อจะประกอบ เพื่...
- บทว่า สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ความว่า น้ำเย็นทำห้วงน้ำ ...
- อุปมาความสุขในจตุตถฌาน มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ ในบทว่า ปริสุทฺ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสคงว่า ได้แก่ภิกษุผู้มีความชำนาญ ในสมา...
- บทว่า อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทธํสนธมฺโม ความว่า มี ความไ...
- บทว่า สุปริกมฺมกโต ได้แก่นายช่างเจียระไนอย่างดี เอาหินและ กร...
- อีกอย่างหนึ่ง เพราะขึ้นชื่อว่าความสุขในวิปัสสนานี้ เป็นเครื่...
- ก็ชื่อว่างูนี้ดำรงอยู่ในชาติของตน อาศัยระหว่างไม้หรือระหว่าง...
- ก็ทางที่ปลอดภัย คนเอาผ้าคลุมศีรษะค่อย ๆ เดินไป ย่อมกำหนด เสี...
- อุปมาทิพยจักษุ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บทว่า วีถึ สญฺจรนฺเต ได...
- จริงอยู่ มรรค ท่านเรียกว่า อาสวักขยะ ในบาลีนี้ว่า ขเย ยาณํ อ...
- ครั้นทรงแสดงสัจจะโดยสรุปอย่างนี้แล้ว เมื่อจะทรงแสดงย้ำอีก บร...
- บทว่า วุสิตํ แปลว่า อยู่แล้ว อยู่จบแล้ว
- บทว่า ปพฺพตสงฺเขเป แปลว่า บนยอดภูเขา
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงให้เทศนาจบลงด้ว
- ก็ อภิกฺกนฺต ศัพท์นี้ ปรากฏในอรรถว่า สิ้นไป ดังในบาลีมีอาทิว...
- อีกอย่างหนึ่ง บทว่า อภิกฺกนฺตํ มีอธิบายว่า น่าใคร่นัก น่า ปร...
- ความว่า ตั้งเอาปากลง หรือทั้งปากไว้ข้างล่าง
- พระเจ้าอชาตศัตรู ทรงชื่นชมพระเทศนาอย่างนี้แล้ว มีพระทัย เลื่...
- และมิใช่แต่อริยมรรคและนิพพานอย่างเดียวเท่านั้นที่เป็นพระธรรม...
- ชื่อว่า สรณะ ด้วยอรรถว่า เบียดเบียน อธิบายว่า ฆ่า เบียดเบียน...
- สรณคมน์มี ๒ อย่าง คือ โลกุตตรสรณคมน์และโลกิยสรณคมน์
- ขอท่านทั้งหลายโปรดทรงจำข้าพเจ้าว่า ข้าพเจ้าเป็น อันเตวาสิกขอ...
- กบ้าน นั้นสู่บ้านนี้ จากเมือง นั้นสู่เมืองนี้ นมัสการพระสัมพ...
- ก็เมื่ออุบาสกหรืออุบาสิกาผู้ถือสรณะอย่างนี้แล้ว ถึงไหว้ญาติแ...
- ก็สรณคมน์ที่เป็นโลกิยะ มีภวสมบัติบ้าง โภคสมบัติบ้าง เป็นผล แ...
- สรณคมน์ที่เป็นโลกุตตระไม่มีความเศร้าหมอง
- ? จริงอยู่ อุบาสกนั้น ชื่อว่าอุบาสก ด้วยอรรถว่า นั่งใกล้พระพ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุบาสก ผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมเป...
- ในอรรถว่า ประเสริฐที่สุด ในประโยคมีอาทิว่า ยาวตา ภิกฺขเว สตฺ...
- ชื่อว่า ธรรมราชา ด้วยอรรถว่า เป็นพระราชาโดยธรรมทีเดียว มิใช่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้ แล้ว
- บทว่า ธมฺมจกฺขุํ ได้แก่จักษุในธรรมทั้งหลาย หรือจักษุที่สำเร็...
- อรรถกถาสามัญญผลสูตร ในอรรถกถาทีฆนิกาย ช
- (๑๔๓) ก็สมัยนั่นแล อัมพัฏฐมาณพ ศิษย์ของ พราหมณ์โปกขร- สาติ เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้น เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยช...
- อัมพัฏฐมาณพ ถามว่า ท่านครับ ก็ไฉนเล่า ผมจักรู้ได้ว่า เกียรติ...
- (๑๔๔) ก็สมัยนั้นแล ภิกษุหลายรูปกำลังจงกรมอยู่กลางแจ้ง
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ประทับนั่งอยู่
- อัมพัฏฐมาณพ กดพวกศากยะว่า เป็นพวกคนรับใช้ นี้เป็นครั้งแรก ด้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงดำริเช่นนี้ว่า อัม- พัฏฐมาณพ ผู้นี้ กล่...
- พระราชกุมารเหล่า นั้นทรงสำเร็จการอยู่ร่วมกับพระภคินีของพระอง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสอย่างนี้แล้ว มาณพเหล่
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะอันพัฏฐมาณพ ว่า อัมพัฏฐะ ปัญหาประ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสกะ อัมพัฏฐมาณพ ว่า อัมพัฏฐะ เธอจงแก้เ...
- ข้าแต่ พระโคดม ผู้เจริญ ข้าพระองค์ได้ยินมาเหมือนอย่างที่พระโ...
- (๑๕๔) ดูก่อนมาณพ ครั้งนั้นหมู่อำมาตย์ราชบริษัทพากันเข้าไป หา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า รับสั่งกะ อัมพัฏฐมาณพ ว่า ดูก่อน อัมพัฏฐะ...
- (๑๕๖) ดูก่อน อัมพัฏฐะ เธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน พราหมณกุม...
- สมจริงดังคาถาที่ สนังกุมารพรหม ได้กล่าวไว้ดังนี้ ว่า (๑๕๙) ก...
- ด็จอุบัติในโลกนี้ เป็นพระ อรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ฯ ล ฯ ( พ...
- ส่วนที่ 483
- ดูก่อน อัมพัฏฐะ ทางเสื่อมแห่งวิชชาสมบัติและจรณสมบัติอันเป็น ...
- (๑๖๘) ดูก่อน อัมพัฏฐะ ก็ พราหมณ์โปกขรสาติ อาจารย์ของ เธอได้พ...
- ข้อนี้เป็นไม่ได้ พระโคดม ผู้เจริญ
- ไม่เหมือน พระโคดม ผู้เจริญ ฯ ล ฯ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงดำริว่า อัมพัฏฐมาณพ นี้เห็น มหาปุริสลั...
- ก็เกียรติศัพท์ของท่าน พระโคดม พระองค์นั้นที่ขจรไป จริงตามนั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เสียเองในขณะนั้นทีเดียว
- ทันใดนั้น จึงทรงบันดาลอิทธาภิสังขารให้ พราหมณ์โปกขรสาติ ได้เ...
- มีจิตคล่อง มีจิตอ่อน มีจิตปราศจากนิวรณ์ มีจิตสูง มีจิตผ่องใส...
- เอวมฺเม สุตํ ฯ เป ฯ โกสเลสุ อมฺพฏฺฐสุตฺตํ ในอัมพัฏฐสูตรนั้น ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มี ๒ อย่างคือ เสด็จจาริกอย่างรีบด่วน ๑ เส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า สามเณรเที่ยวไป บิณฑบาตในบ้านมาแล้วจึงถามว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสถามสามเณรนั้นว่า ติสสะ ที่ไหน เป็นที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงมีพระประสงค์จะเสด็จจาริกในมณฑลใหญ่ พระ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงอนุเคราะห์สัตว์โลกโดยนัยก่อนนั่น แหละ ...
- อีกประการหนึ่ง พระผู้มีพระภาคพระพุทธเจ้า ทั้งหลายจะเสด็จ จาร...
- พระผู้มีพระภาคพระพุทธเจ้า ทั้งหลายจะเสด็จจาริกไป ด้วยเหตุ ๘ ...
- บทว่า บ้านพราหมณ์ชื่ออิจฉานังคละตั้งอยู่โดยที่ใด คือ บ้าน พร...
- ัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงพระนามว่า กัสสปะ เรียนจบเวททั้ง ๓ ถวายทาน...
- ทีนั้น พระราชาทรงเลื่อมใสในศิลปะของเขา จึงได้พระราชทานมหานคร...
- นครที่เป็นไปพร้อมกับด้วยข้าว ชื่อว่า สมบูรณ์ด้วยข้าว
- บทว่า อสฺโสสิ แปลว่า ได้สดับตรับฟังมา คือ ได้ประสบมา ได้แก่ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ว่า โคตมะ ด้วยอำนาจแห่ง โคตร เพราะฉะนั้น ...
- ๑ แต่บัดนี้ชนทั้งหลาย เรียกพราหมณ์นั้นกระทำให้เป็นคำสรรเสริญ...
- บทว่า ลักษณะของมหาบุรุษ ได้แก่ศาสตร์อันมีปริมาณคัมภีร์ถึง ๑๒...
- บทว่า ผู้เจริญ นั้น คือ พระโคดมผู้เจริญ นั้น
- แต่ในที่นี้พึงทราบว่า เป็นไปใน ที่สุด
- ในบทว่า จักรรัตนะ เป็นต้น จักรนั้นด้วย เป็นรัตนะเพราะอรรถว่า...
- บทว่า มีจำนวน ๑,๐๐๐ เป็นเบื้องหน้า คือเกินกว่า ๑,๐๐๐
- แม้มาณพนั้นก็ปราศจากความหลงลืมในลักษณะแห่งคำพูดของ อาจารย์นั...
- บทว่า ถือเอากำเนิดในตระกูลมีชื่อเสียง คือเกิดในตระกูลที่ โด่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะตรัสถาม...
- บทว่า อมฺพฏฺโ ปน มาณโว มีเนื้อความว่า ดังได้สดับมา มาณพนั้น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ความว่า ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงด...
- อัมพัฏฐมาณพ นั้นโกรธ จึงได้กล่าวคำเป็นต้นว่า เย จ โข เต โภ โ...
- ในบทเหล่านั้น มีใจความว่า ความต้องการ กล่าวคือกิจที่จะต้อง ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงทราบ ว่าเขาโกรธหรือไม่ทรงทราบหนอ จึงได...
- คำว่า อิท ในคำว่า เอกมิหาหํ นี้ เป็นเพียงนิบาต
- บทว่า ด้วยที่นั่ง ความว่า ไม่มีการเชื้อเชิญให้นั่งอย่างนี้ว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงประกาศความที่ อัมพัฏฐะ นั้นเป็นทาส และ...
- ต่อมาพระราชาได้ทรงนำพระราชธิดาองค์อื่นที่ยังสาวสวยมาอภิเษก ไ...
- ในสมัยนั้นพระโพธิสัตว์ของพวกเราบังเกิดในตระกูลพราหมณ์ผู้มั่ง...
- พวกราชกุมารเหล่านั้น กระทำเช่นนั้นแล้ว พากันอาศัยอยู่ ณ ที่น...
- ในสมัยนั้นพระเจ้ากรุงพาราณสีทรงพระนามว่า รามะ ทรงเป็นโรค เรื...
- ส่วนที่ 528
- ต่อมาพระราชมารดาได้ตรัสกะกุมารผู้เจริญวัยแล้วว่า นี่แน่ะลูก ...
- บทว่า นางทาสีคลอดลูก ชื่อว่า กัณหะ คือคลอดลูกมีผิวดำ มีฟันเก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มีใจความว่า ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ...
- บทว่า ยักษ์ พึงทราบว่า มิใช่ยักษ์ธรรมดา แต่เป็น ท้าวสักก- เท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทอดพระเนตรเห็น และอัมพัฏฐะ ก็เห็น มีใจค...
- บทว่า ชนบททางทิศใต้ คือชนบททางทิศใต้แห่งแม่น้ำคงคา ที่ ปรากฏ...
- บทว่า อำมาตย์ทั้งหลาย คือมหาอำมาตย์ทั้งหลาย
- บทว่า ปลฺโลโม แปลว่า มีชนนอนราบแล้ว
- บทว่า อิตฺถิยา วา อิตฺถึ กริตฺวา คือแสวงหาหญิงกับหญิงหรือ
- ในบทเหล่านั้น บทว่า ชาติวาโท แปลว่า วาทะปรารภเชื้อชาติ
- บทว่า อปายมุขานิ แปลว่า ปากทางแห่งความพินาศ บทว่า ผู้ยังไม่ต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงหมายถึงข้อนี้ จึงตรัสว่า การบวชเป็นดาบ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรง หมายเอาพวกนี้ จึงตรัสพระดำรัสนี้ว่า ส...
- ดาบสเหล่าใดคิดว่า ชื่อว่าการแสวงหาภิกษาหารทุก ๆ วัน สำหรับ ผ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะทรงแสดงว่า อาจารย์และ อัมพัฏฐะ ยัง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงหมายเอาเหตุนั้น จึงตรัสว่า พระราชาทรงป...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า บนเครื่องปูลาดในรถ คือบนที่ที่เขา จัด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า กัสสปสัมมาสัมพุทธะ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มีกากสีดำอันเลือกทิ้งไป คือ มีกาก สีด...
- บทว่า พิจารณาดู คือเสาะดู ได้แก่พิจารณานับอยู่ว่า ๑-๒
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงกระทำสิ่งที่ทำได้ยากหรือ ดังนี้ ได้กล่...
- บทว่า คอยต้อนรับอยู่ คือรออยู่ ใจความว่า หวังการมาของเขา คอย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับนิมน
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเสวยเสร็จแล้วเช่นนั้น จึงนั่งในที่ว่าง...
- อริยสัจธรรมอันบุคคลนั้นเห็นแล้ว เพราะเหตุนั้น ชื่อว่า ผู้มีธ...