เล่มที่ 11
พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จดำเนินทางไกลนั้นในกา
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 121
เนื้อหา
บทว่า สุปปิยะ ในคำว่า แม ้สุปปิยปริพาชก แล เป็นชื่อของ ปริพาชกนั้น. ปิ อักษร มีเนื้อความประมวลบุคคล เพราะเป็นเพื่อนเดิน ทาง. โขอักษรเป็นคำต่อบท ท่านกล่าวด้วยอำนาจเป็นความสละสลวย แห่งพยัญชนะ. คำว่า ปริพาชก ได้แก่ปริพาชกนุ่งผ้า เป็นศิษย์ของ สญชัย. อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จดำเนินทางไกลนั้นในกาล ใด แม้ สุปปิยปริพาชก ก็ได้เดินทางในกาลนั้น. ก็ โหติ ศัพท์ในพระบาลี นี้มีเนื้อความเป็นอดีตกาล. ในคำว่า กับด้วย พรหมทัตมาณพ ผู้เป็นศิษย์ นี้ มีวินิจฉัยดังนี้ ชื่อว่า อันเตวาสี เพราะอรรถว่า อยู่ภายใน. อธิบายว่า เที่ยวไปในที่ใกล้ ท่องเที่ยวไปในสำนัก ได้แก่เป็นศิษย์. คำว่า พรหมทัต เป็นชื่อของศิษย์นั้น. คำว่า มาณพ ท่านเรียกสัตว์บ้าง โจรบ้าง ชาย- หนุ่มบ้าง. จริงอยู่ สัตว์ เรียกว่า มาณพ เช่นในประโยค มีอาทิว่า มาณพเหล่าใดถูกเทวทูตเตือนแล้ว ยัง ประมาทอยู่ มาณพเหล่านั้น เป็นพระผู้เข้าถึงหมู่ ที่เลว ย่อมเศร้าโศกตลอดกาลนาน. โจร เรียกว่า มาณพ เช่นในประโยคมีอาทิว่า สมาคมกับพวก มาณพผู้กระทำกรรมบ้าง ไม่ได้กระทำกรรมบ้าง. ชายหนุ่ม เรียกว่า มาณพ เช่นในประโยคมีอาทิว่า อัมพัฏฐ- มาณพ มัณฑัพยมาณพ. แม้ในพระบาลีนี้ ก็มีเนื้อความอย่างนี้เหมือน กัน.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน