เล่มที่ 11
สงฺคติ ได้แก่การไปในภพนั้น ๆ ของอภิชาติทั้ง ๖
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 349
เนื้อหา
สงฺคติ ได้แก่การไปในภพนั้น ๆ ของอภิชาติทั้ง ๖. ความแปรไปตามเคราะห์ ตามความประจวบและตามสภาวะ ถึง ความเป็นประการต่าง ๆ ครูมักขลิโคสาล แสดงว่า ก็ผู้ใดพึงเป็นด้วย ประการใด ผู้นั้นย่อมเป็นด้วยประการนั่นแหละ ผู้ใดไม่พึงเป็น ผู้นั้น ย่อมไม่เป็น. ด้วยบทว่า ฉเสฺววาภิชาติสุ ครูมักขลิโคสาล แสดงว่า ผู้ดังอยู่ใน อภิชาติ ๖ นั่นแล ย่อมเสวยสุขและทุกข์ ภูมิที่ให้เกิดสุขเกิดทุกข์แห่งอื่น ไม่มี. บทว่า โยนิปฺปมุขสตสหสฺสานิ ความว่า กำเนิดที่เป็นประธาน คือกำเนิดชั้นสูงสุด ๑,๔๐๖,๖๐๐. บทว่า ปญฺจ จ กมฺมุโน สตานิ ได้แก่กรรม ๕๐๐. ครูมักขลิโคสาล แสดงทิฏฐิที่ไร้ประโยชน์ ด้วยเหตุเพียงตรึกอย่าง เดียว. แม้ในบทว่า ปญฺจ จ กมฺมานิ ตีณิ จ กมฺมานิ เป็นต้น ก็นัยนี้ เหมือนกัน. แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า บทว่า ปญฺจ กมฺมานิ นั้น ท่าน กล่าวหมายอินทรีย์ ๕ และกรรม ๓ ท่านกล่าวหมายกายกรรมเป็นต้น. ก็ในบทว่า กมฺเม จ อุปฑฺฒกมฺเม จ นี้ ครูมักขลิโคสาล นั้น มีลัทธิว่า กายกรรมและวจีกรรม เป็นกรรม มโนกรรมเป็นครึ่งกรรม. บทว่า ทฺวฏฺิปฏิปทา ความว่า ครูมักขลิโคสาล กล่าวว่า ปฏิปทา ๖๒. บทว่า ทฺวฏฺนฺตรกปฺปา ความว่า ในกัปหนึ่งมีอันตรกัป ๖๔. แต่ ครูมักขลิโคสาลนี้ ไม่รู้อันตรกัปอีก ๒ อันตรกัป จึงกล่าวอย่างนี้.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน