เล่มที่ 11
ข้อว่า เย ตถาคโต สยํ อภิญฺา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ ความว่า ซึ่ง...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 217
เนื้อหา
ที่ชื่อว่า ละเอียด เพราะมีสภาพละเอียดอ่อน. ที่ชื่อว่า รู้ได้เฉพาะบัณฑิต เพราะบัณฑิตเท่านั้นพึงรู้ เหตุมิใช่ วิสัยของพวกพาล. ข้อว่า เย ตถาคโต สยํ อภิญฺา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ ความว่า ซึ่งเป็นคุณธรรมที่ตถาคตเป็นผู้ที่มิใช่มีบุคคลอื่นแนะนำ ก็ทำให้ประจักษ์ ด้วยพระปรีชาญาณอันวิเศษยิ่งเอาทีเดียว แล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้ง คือ แสดง กล่าว ประกาศ. บทว่า เยหิ ความว่า ด้วยคุณธรรมเหล่าใด. บทว่า ยถาภุจฺจํ แปลว่า ตามเป็นจริง. ข้อว่า วณฺณํ สมฺมา วทมานา วเทยฺยุํ ความว่า ผู้ประสงค์ จะกล่าวสรรเสริญตถาคต พึงกล่าวได้โดยชอบ อธิบายว่า อาจกล่าวได้ ไม่บกพร่อง. ถามว่า ก็และธรรมที่ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงสรรเสริญอย่างนี้นั้น ได้แก่อะไร ? ถามว่า ถ้าอย่างนั้น ทำไมถึงทรงท่านิเทศเป็นพหุวจนะ. ตอบว่า เพราะประกอบด้วยจิตมากดวง และมีอารมณ์มากมาย. จริงอยู่ พระสัพพัญญุตญาณนั้น ได้ในมหากิริยาจิตที่เป็นญาณ- สัมปยุต ๔ ดวง. และธรรมอะไร ๆ ที่ไม่ชื่อว่าเป็นอารมณ์ของพระสัพ- พัญญุตญาณนั้น หามิได้. สมดังคำที่พระสารีบุตรกล่าวไว้เป็นต้นว่า ชื่อว่า พระสัพพัญญุตญาณ เพราะรู้ธรรมทั้งหมด กล่าวคือ ธรรมส่วนอดีต อนาคต และปัจจุบัน ชื่อว่า อนาวรณญาณ เพราะไม่มีเครื่องขัดข้องใน พระญาณนั้น.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน