เล่มที่ 11
คำว่า มหานาคา นี้ เป็นชื่อของหมู่ทหารที่แม้เมื่อช้างเป็นต้นว...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 342
เนื้อหา
คำว่า มหานาคา นี้ เป็นชื่อของหมู่ทหารที่แม้เมื่อช้างเป็นต้นวิ่ง มาตรงหน้า ก็ไม่ถอยกลับ. บทว่า สูรา ได้แก่ กล้าที่สุด ซึ่งคลุมด้วยตาข่ายก็ตาม สวม เกราะหนังก็ตาม ก็สามารถข้ามทะเลได้. บทว่า จมฺมโยธิโน ได้แก่พวกที่สวมเสื้อหนัง หรือถือโล่หนัง สำหรับต้านลูกธนูรบ. บทว่า ทาสิกปุตฺตา ได้แก่พวกลูกทาสในเรือน ซึ่งรักนายเป็น กำลัง. บทว่า อาฬาริกา ได้แก่พวกทำขนม. บทว่า กปฺปิกา ได้แก่พวกช่างกัลบก. บทว่า นฺหาปิกา ได้แก่พนักงานเครื่องสรง. พวกช่างดอกไม้เป็นต้น แจ่มแจ้งอยู่แล้ว. บทว่า คณกา ได้แก่พวกพูดไม่มีช่องให้ถาม. บทว่า มุทฺธิกา ได้แก่พวกอาศัยวิชานับหัวแม่มือเลี้ยงชีพ. บทว่า ยานิ วาปนญฺานิปิ ได้แก่พวกช่างเหล็ก ช่างฉลุงา และช่างเขียนลวดลายเป็นต้น. บทว่า เอวํ คตานิ ได้แก่เป็นไปอย่างนี้. บทว่า เต ทิฏฺเว ธมฺเม ความว่า พวกพลช้างเป็นต้นเหล่า นั้นแสดงศิลปศาสตร์มากอย่างเหล่านั้น ได้สมบัติมากจากราชสกุล เข้าไป อาศัยผลแห่งศิลปะที่เห็นประจักษ์นั่นแหละเลี้ยงชีพอยู่ได้. บทว่า สุเขนฺติ แปลว่า ทำให้เป็นสุข. บทว่า ปิเณนฺติ ได้แก่ทำให้เอิบอิ่มมีเรี่ยวแรงและกำลัง. บทว่า อุทฺธคฺคิกา เป็นต้น มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ ที่ชื่อว่า อุทฺธคฺคิกา เพราะอรรถว่า มีผลเลิศเหนือผลที่เกิดสูง ขึ้นไป.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน