เล่มที่ 11
ชื่อว่า ธรรมราชา ด้วยอรรถว่า เป็นพระราชาโดยธรรมทีเดียว มิใช่...
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ประเภทเนื้อหา: คำสอน ลำดับที่: 462
เนื้อหา
ในบทเหล่านั้น บทว่า อจฺจโย แปลว่า ความผิด. บทว่า มํ อจฺจคมา ความว่า ก้าวล่วง คือครอบงำข้าพระองค์ เป็นไป. ในบทว่า ธมฺมิกํ ธมฺมราชานํ นี้ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ ชื่อว่า ธมฺมิกํ ด้วยอรรถว่า ประพฤติธรรม. ชื่อว่า ธรรมราชา ด้วยอรรถว่า เป็นพระราชาโดยธรรมทีเดียว มิใช่โดยอธรรมมีปิตุฆาตเป็นต้น. บทว่า ชีวิตา โวโรเปสึ ได้แก่ปลงชีวิต. บทว่า ปฏิคฺคณฺหาตุ ได้แก่จงอดโทษ. บทว่า อายตึ สํวราย ความว่า เพื่อสังวรในอนาคต คือเพื่อไม่ กระทำความผิดคือโทษ คือความพลังพลาดเห็นปานนี้อีก. บทว่า ตคฺฆ เป็นนิบาต ลงในอรรถว่า ส่วนเดียว. บทว่า ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ ความว่า จงกระทำอย่างที่ธรรมจะ ดำรงอยู่ได้ อธิบายว่า จงให้อดโทษเสีย. บทว่า ตนฺเต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม ความว่า ความผิดของมหาบพิตร นั้น เราอดโทษให้. บทว่า วุฑฺฒิ เหสา มหาราช อริยสฺส วินเย ความว่า มหา- บพิตร นี้ชื่อว่าเป็นวัฒนธรรมในวินัยของพระอริยะ คือในศาสนาของ พระผู้มีพระภาคเจ้า. คือการเห็นโทษโดยความเป็นโทษ แล้วกระทำคืนตามธรรม ถึง ความสำรวมต่อไป. แต่เมื่อทรงทำเทศนาให้เป็นบุคคลาธิฏฐานตามสมควร จึงตรัสว่า การที่บุคคลเห็นโทษ โดยเป็นโทษ แล้วสารภาพโทษ รับ สังวรต่อไป นี้เป็นวัฒนธรรมในวินัยของพระอริยเจ้าแล.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน