เล่มที่ 44
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 638 ส่วน
สารบัญ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสรู้ใหม่ ๆ ประทับอยู่ที่โคนไม้- โพธิ์ ใ...
- พุทธเจ้าขอนอบน้อมนมัสการพระโลกนาถผู้ประ- กอบด้วยพระมหากรุณา ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุทานํ ความว่า ที่ชื่อว่า อุทาน ด้วย ...
- ก็อุทานเหล่านั้น เป็นอุทานของพระเถระและพระเถรีเหล่านั้น อย่า...
- ก็อุทานนี้นั้น นับเนื่องในสุตตันตปิฎกในบรรดาปิฎก ๓ คือ วินัย...
- บรรดาสูตร มี โพธิสูตร เป็นที่ ๑
- มา ในอวธารณะ (ห้ามความอื่น) ดูก่อนชาวกาลามะ ท่านสำคัญความข้อ...
- อนึ่ง อาการคือการแนะนำในความเพียบพร้อมด้วยมารยาทอันสม- ควรแก...
- แม้ในบทว่า เอวํ โน นี้ เพราะเมื่อตั้งคำถามว่า ไม่เป็นอย่างนั...
- ะเอียดเกิดจากอัธยาศัยเป็นอเนก สมบูรณ์ด้วยอรรถและพยัญชนะมีปาฏ...
- อาสยะนั้นแหละ ชื่อว่า อัธยาศัย
- พระผู้มีพระภาคเจ้าและ พระศาสนา เพราะกำจัดพวกเดียรย์เหล่านั้น...
- อีกอย่างหนึ่ง ฌานที่ ๔ และมรรค ชื่อว่า ปาฏิหาริย์ เพราะกำจัด...
- ย เอวํ ศัพท์มีนิทัสสนะเป็นอรรถ พระเถระเมื่อจะเปลื้องตนว่า เร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค
- สุต ศัพท์มีอรรถว่าวิสสุตธรรมใน ประโยคมีอาทิว่า สุตธมฺมสฺส ปส...
- สุต ศัพท์ที่เพ่งถึงเอวํศัพท์นั้น มีอรรถแน่นอน เพราะฉะนั้น สุ...
- จริงอยู่ การบัญญัติอาการ ว่า เอวํ นี้ เพราะอาศัยอาการแห่งควา...
- อนึ่ง บทว่า เอวํ และ เม ชื่อว่า อวิชชมานบัญญัติ บัญญัติในสิ่...
- จริงอยู่ ความแปลกกันโดยประการแห่งพระสูตรที่คนรู้แจ้งแล้ว ท่า
- ด้วย บทว่า เอวํ นั้น ส่องถึงการแทงตลอดมีประการต่าง ๆ ซึ่งจะก...
- อีกนัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์แสดงสภาวะแห่งสมบัติ คือ อัตถ- ปฏิสั...
- พระเถระ เมื่อจะแสดงว่า สูตรนี้เราฟังมาแล้
- สาวกของพระโคดมเมื่อกล่าวคำอย่างนี้ว่า เอวมฺ- เม สุตํ ย่อมชื่...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ ขณะและสมัยอันหนึ่งแล เพื่อความอยู่ประ...
- ส่วนที่ 26
- ก็ในข้อนี้ สมัย ชื่อว่า สมวายะ เพราะความสำเร็จ เพราะมีเหตุที...
- พึงทราบเหตุในการขยายอรรถแห่ง สมยศัพท์ เพิ่ม อภิสมยศัพท์
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามีอาทิ อย่างนี้ว่า สมัยเสด็จลงสู่พระครรภ์ ...
- คถูกรีดน้ำนมแล้ว นายโคบาลก็ไป เมื่อแม่โคมีน้ำนม นายโคบาลก็มา...
- ท่านพระอานนท์พิจารณาถึงอรรถนั้น ๆ แล้วกล่าว สมยศัพท์ไว้ในสุต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า บัณฑิตเฉลิมพระนามว่า ภควา เพราะเป็นผู้มีภ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าให้ประจักษ์
- บทว่า อุรุเวลายํ ได้แก่ ใกล้กองทรายใหญ่ อธิบายว่า ที่กอง ทรา...
- บทว่า นชฺชา ความว่า ชื่อว่านที เพราะไหล คือไหลไป
- ด้วยลำดับคำเพียงเท่านี้ พระเถระผู้เป็นธรรมภัณฑาคาริก เมื่อเร...
- อนึ่ง กล่าวคำเริ่มต้น เพื่อประกาศศาสนสมบัติ
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น จำเดิมแต่ต้นตามที่พระองค์ ทรงปฏิบัติม...
- ก็ในข้อนี้ พึงทราบสุตตนิกเขปบท (การตั้งพระสูตร) ๔ ประการ คือ...
- ีภาวะแห่งสุตตนิกเขปแผนกหนึ่งของ อัตตัชฌาสยะ เพราะประกาศเทศนา...
- ในนิกเขป ๔ อย่างนั้น อุทานเหล่านี้ คือ โพธิสูตร ๓ สูตร มีสูต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสรู้ ครั้งแรก ประทับอยู่ที่ควงไม้โพธิ์ ...
- ลุดพ้นที่หมายรู้ด้วยการไม่เกิดขึ้นแห่งนิวรณ์ มีกาม- ฉันทนิวร...
- ก็ในที่นี้ แม้อุเบกขา ก็พึงทราบว่าสุขเหมือนกัน เพราะพระบาลีว...
- ถามว่า ผลสมาบัตินั้น พวกไหนเข้าได้ พวกไหนเข้าไม่ได้
- ถามว่า ก็ผลสมาบัตินั้น เข้าอย่างไร หยุดอย่างไร ออกอย่างไร
- ความจริง ธรรมคืออริยมรรคเท่านั้นเป็น นิยยานิกธรรม
- ก็ผลสมาบัตินั้นมีการตั้งอยู่โดยอาการ ๓ อย่าง เพราะพระบาลีว่า...
- เพราะ- เหตุนั้น ท่านจึงกล่าวว่า บทว่า วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า อานนท์ เพราะเหตุนั้นแล ธรรม นั้...
- บทว่า อนุโลมํ ได้แก่ ปัจจยาการมีอวิชชาเป็นต้น ที่ท่านกล่าวไว...
- รุชฺฌติ ความว่า เพราะตรัสความไม่มีสังขารเป็นต้น ในเมื่ออวิชช...
- ยังไม่ละ ๑ ภาวะที่ควรเพิ่มผลโดยไม่ละภาวะ ที่ควรแก่ผลอันยังไม...
- จริงอยู่ ตั้งแต่บรรลุพระอรหัตมรรคจนถึงปรินิพพาน อายตนะ ๖ เป็...
- ด้วยบทว่า อุปฺปาทา นี้ พระเถระเมื่อจะแสดงความเกิด ขึ้นเป็นธร...
- ี่มีอยู่และการเกิดขึ้นตามที่กล่าวแล้วย่อม ให้รู้ได้ว่า เป็นป...
- ชื่อว่า ทุกข์ พราะ ทนได้ยาก, อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า ทุกข์ เพร...
- ผัสสะ มีการถูกต้องเป็นลักษณะ มีการ กระทบเป็นกิจ มีการประจวบเ...
- โทมนัส มีการบีบคั้นจิตเป็นลักษณะ มีความคับแค้นใจเป็น กิจ มีพ...
- อุทานนั้นมีอธิบายดังนี้ บทว่า ยทา แปลว่า ในกาลใด
- ก็เมื่อไร โพธิปักขิยธรรมหรือจตุสัจธรรม ปรากฏเกิดขึ้นหรือ แจ่...
- พระบาลีว่า อยมฺปิ อุทาโน วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตํ นี้ ปรากฏ...
- ความของบททั้งสองว่า เม สุตํ ได้กล่าวไว้ใน อรรถกถานิทานโดยอาก...
- ทุติยโพธิสูตรที่ ๒ มีวินิจฉัยดังต
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงประการที่พระองค์ทรงกระทำ ปฏิจ...
- ุเพียงเท่านี้ แม้ก็จริง ถึงกระนั้น เพื่อแสดงเนื้อ ความนี้ในอ...
- ระองค์ทรงรู้ รู้ทั่วถึง แทงตลอดความสิ้นไป กล่าวคือความดับไม่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- บทว่า อเสสวิราคนิโรธา ได้แก่ เพราะดับโดยไม่เหลือด้วยมรรค กล่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอุทานทั้ง ๓ เหล่านี้อันประ- กาศอานุภาพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพิจารณาธรรมในระหว่างภายใน สัปดาห์ทั้ง ๖...
- ๑ อชปาลนิโครธสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบรรลุสัมมาสัมโพธิญาณ แล้ว ประทับนั่งขัด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จ ออกจากสมาบัติแ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จากที่ ที่เขาเข้าไปเฝ้า
- พระผู้มีพระภาคเจ้า โดยพระโคตรว่า โคตมะ
- แต่พระองค์มิได้ทรงแสดงธรรมแก่พราหมณ์นั้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- บทว่า สาวตฺถิยํ คือใกล้นครชื่ออย่างนี้
- บทว่า อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ความว่า มหาเศรษฐีนั้น นาม ว่า สุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับอยู่ในเมืองสาวัตถี ไม่ควรกล่าวว่า ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเห็นท่านเหล่านั้นผู้สมบูรณ์ด้วยคุณมีศี...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ได้แก่ ทราบเนื้อความแห่งพราหมณ- ศัพท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน กลัน- ทกนิวาป...
- มหากัสสปสูตรที่ ๖ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า ราชคเห ได้แ...
- บทว่า มหากสฺสโป ความว่า ชื่อว่ามหากัสสปะ เพราะเป็นพระ- กัสสป...
- ยังอัตภาพให้เป็นไปได้หรือ ทุกขเวทนาสร่างลงไม่กำเริบหรือ ที่ส...
- เพราะเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวว่า อถโข อายสฺมา มหากสฺสโป อปเรน ส...
- บทว่า ปุพฺพณฺหสมยํ ได้แก่ สมัยหนึ่ง คือเวลาหนึ่ง ตอนเช้า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่อชกลาปกเจดีย์ อันเป็น ที่อยู่...
- บทว่า อชกลาปกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน ได้แก่ อันเป็นวิมานของยักษ์นั้...
- จริงอยู่ สมาคมของอชกลาปกยักษ์ เป็นเหมือนสมาคมของอาฬวก- ยักษ์...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า รตฺตนฺธการติมิสายํ แปลว่า ในความ มืดต...
- บทว่า ติกฺขตฺตุํ อกฺกุโล ปกฺกโลติ อกฺกุลปกฺกุลิกํ อกาสิ ความ...
- ก็เพราะเหตุที่เสียงนั้น มาปรากฏทางโสตทวารของสัตว์ทั้งหลายโดย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า กล่าวหมายถึงตนว่า สมณะ ผู้เจริญ ปีศาจผู้ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ทรงหวั่นไหว แม้ ด้วยความน่ากลัวอันมีภัย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง เปล่งอุทานนี้ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์ก็ได้ทำ ปฏิสันถารแล้ว พยากรณ์อรหัต...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปุราณทุติยิกา ความว่า เมื่อก่อนคือใน ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปุตฺเตนปิ ความว่า สมณะนี้ไม่ต้อง การบ...
- บทว่า อายนฺตึ อธิบายว่า ภรรยาเก่าผู้กำลังมา
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บทว่า โอสิญฺจนฺติ ความว่า บางพวกเอามือวักน้ำในสระแล้วรด ศีรษ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับยืนบนยอดเขา ทรงสดับเสียงโกลาหลนั้นข...
- บทว่า ธมฺโม ได้แก่ ธรรมคืออริยมรรค และธรรมคือผลจิต
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสว่า ดูก่อนพาหิยะ เวลานี้ยังไม่สมคว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสอนพาหิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- เพราะทรงผ้าคากรองทำด้วยไม้ และว่า พาหิยะ ตามชื่อ เดิมแม้โดยป...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สกฺกโต ความว่า เป็นผู้อันมหาชน สักการ...
- บทว่า รโหคตฺสฺส ได้แก่ อยู่ในที่ลับ
- บรรดาคนเหล่านั้น พระอนาคามีผู้ที่บังเกิดในพรหมโลก ซึ่งท่านหม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนุกมฺปิกา ได้แก่ ผู้มีปกติอนุเคราะห์
- ลำดับนั้น ท่านพาหิยะแลดูมหาพรหมผู้ยืนกล่าวอยู่ในอากาศ จึง คิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรัสรู้ยิ่ง ซึ่งธรรมที่ควรรู้ยิ่ง ซึ่งธ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า พาหิยะมาถึง ทรงพระดำริว่า ชั้นแ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น เหมือนคนบอดปรารถนาจักษุประสาท เหมือนค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าโดยธรรมกาย
- พระผู้มีพระภาคเจ้า งามคือบริสุทธิ์ไม่มีโทษ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นกาลวาที
- ก็เพราะเหตุไร ท่านพาหิยะนี้จึงมุ่งแต่อันตรายชีวิตเท่านั้นเป็...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตสฺมา ความว่า เพราะท่านเป็นผู้เกิด คว...
- จิต ๓ ดวงคือสัมปฏิจ- ฉนจิต สันติรณจิตและโวฏฐัพพนจิต ที่เกิดข...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงทรงจำแนกอารมณ์อันแตกต่าง โดยประเภทอารม...
- บทว่า หุรํ กล่าวว่า ปัจจยุปปันธรรม ธรรมเกิด แต่ปัจจัย
- ก็ท่านพาหิยะนั้นพอฟังธรรมของพระศาสดาเท่านั้น ชำระศีลให้ หมดจ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อจิรปกฺกนฺตสฺส แปลว่า เมื่อพระผู้มี- ...
- ถ้าคาถาแม้ตั้งพัน แต่ประกอบด้วยบทอันไม่เป็น ประโยชน์ บทคาถาบ...
- บทว่า อนุธมฺมํ ได้แก่ ธรรมคือ ปฏิปทามีสีลวิสุทธิเป็นต้น
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบว่าพระพาหิยเถระ ปรินิ...
- จบอรรถกถาพาหิยสูตรที่ ๑๐ จบโพธิวรรควรรณนาที่ ๑ รวมพระสูตรที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- * พระสูตรเป็น มุจจลินทสูตร อรรถกถาเป็น มุจลินทสูตร
- พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่มีอันตรายจากวิโรธิปัจจัย มีความหนาวเย็น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- บทว่า อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ เป็นฉัฏฐีวิภัตติ ใช้ในอรรถนิทธา...
- ชื่อว่า ราชา เพราะทำให้บริษัทยินดีด้วยสังคหวัตถุ ๔ มีทาน เป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นเสด็จเข้าไปอย่างนี้แล้ว ทรงเห็นภิกษุเ...
- บทว่า ธมฺมีกถา ได้แก่ ถ้อยคำที่ไม่ปราศจาก ธรรม คือสัจจะ ๔ อธ...
- หรือด้วยกรณียะแรก ทรงชักชวนในความเป็นผู้เชี่ยวชาญในอาคม (พระ...
- บรรดาบทเหล่านั้น ศัพท์ว่า โลก ในบทว่า ยญฺจ กามสุขํ โลเก นี้ ...
- พึงมีปาฐะของ เกจิอาจารย์เหล่านั้นว่า กลํ นาคฺฆนฺติ
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นเป็นพระอรหันต์ ฯ ล ฯ แม้ เพราะเหตุนี้ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บทว่า อหึ ทณฺเฑน หนนฺติ ความว่า พวกเด็กติดตามงูเห่าซึ่งได้ ร...
- บทว่า เปจฺจ โส ลภเต สุขํ ความว่า บุคคลใด เพียบพร้อม ด้วยขันต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าและภิกษุสงฆ์ไม่ได
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยประการทั้งปวง ถึงก...
- บทว่า ผุสนฺติ ผสฺสา อุปธึ ปฏิจฺจ ความว่า ขึ้นชื่อว่า ผัสสะ อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า จิรสฺสํ แปลว่า โดยกาลนาน
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุขํ วต ตสฺส โน โหติ กิญฺจิ ความว่า ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะทรงแสดงอานิสงส์ในความไม่มี กิเลสเค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- วา ศัพท์ใน บทว่า สมณสฺส วา ก็ดี พฺราหฺมณสฺส วา ก็ดี สปฺปิสฺส...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ครั้นทรงทราบโดยประการ ทั้งปว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- เอกปุตตสูตรที่ ๗ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า เอกปุตฺตโก แ...
- พระดำรัสนั้นมีความหมายดังนี้ว่า ดูก่อนอุบาสกทั้งหลาย ในวัน อ...
- เพราะเหตุนั้น ผู้ติด สยบ อธิบายว่า ถูกต้องด้วยความยินดีใน ปิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงวัฏฏะด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล้ว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่ากุณฑิฐานวัน * ใกล้ พระนครก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า พระนางสุปปวาสาโกลิยธิดาจงเป็นผู้มี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกท่าน พระมหาโมคคัลลานะว่า มานี่แน่...
- ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ฉันจะเป็นผู้ประกันธรรม ๒ อย่าง คือ โภคสม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า พระนางสุปปวาสา- โกลิยธิดา ทรงมี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรง * บาลีไทย กุณฺฑิฏฺานวเน
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สตฺต วสฺสานิ แปลว่า ถึง ๗ ปี
- ลำดับนั้น พระมารดาของพระราชกุมารทรงสดับเรื่องนั้นแล้ว จึง ส่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง การปฏิบัติ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า อันมีสิริดุจดอก ปทุมแย้มที่ประดับด้วยจักร...
- บทว่า ปรมํ เป็นการรับคำตอบ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า น้องหญิง เธอจงกลับได้สติ นั้นแล คว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าชื่อว่า ตถาคต โดยเหตุ ๘ ประการ, คือ ชื่อว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าชื่อว่า ตถาคต เพราะเสด็จไปโดย ประการนั้น เ...
- ็จมาถึง คือบรรลุไม่ผิด พลาด ซึ่งลักษณะอันถ่องแท้ไม่ผิดไม่กลา...
- ่องแท้ เป็นอย่างไร ? คือ พระ- ผู้มีพระภาคเจ้า ทรงรู้ทรงเห็นโ...
- ชื่อว่า ตถาคต เพราะทรงเห็นถ่องแท้ ด้วยประการฉะนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าคล้อยตามพระวาจา แม้พระวาจา ก็คล้อยตามกาย, ...
- อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า ตถาคต เพราะเสด็จไปโดยประการนั้น
- ชื่อว่า ตถาคต เพราะเสด็จไปโดยประการนั้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นโลกนาถ เมื่อตรัสมหาปฏิญญานี้นั้น อั...
- ชื่อว่า ตถาคต เพราะเสด็จไปโดยประการนั้น เป็นอย่างไร
- ล่านั้น ชื่อว่า ถ่องแท้ ไม่ผิด ไม่กลายเป็นอย่างอื่น เพราะไม่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า แจ่มแจ้งเหมือนมรรคญาณ ฉะนั้น ในข้อนั้น มี...
- ำหนดพร้อม ลักษณะแห่งประเภทของอรรถ ชื่อว่า อัตถปฏิสัมภิทา, ญา...
- สมจริง ดังพระดำรัสที่พระองค์ตรัสไว้ว่า ญาณในทุกข์ ชื่อว่า อั...
- าเดิม) คือ อัพยภิจารโวหาร (ถ้อย- คำที่ไม่คลาดเคลื่อน) อภิลาป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เป็นธรรมให้ผลในลำดับ อาจให้ผลตามลำ...
- คติ ๕ คือ นิรยคติ ติรัจฉานคติ เปตคติ มนุสสคติ และเทวคติ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า อันเป็น ไปโดยอาการ ๕๐ อันเป็นเหตุแจ่มแจ้ง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า อันเป็นเหตุ นิรมิตฤทธิ์ที่ทำต่าง ๆ กัน ไม...
- โลกสันนิวาสอันกองตัณหาสวมไว้ ถูกข่ายคือตัณหาครอบคลุมไว้ ลอยไ...
- โลกสันนิวาสถูกทุกข์ครอบงำ ถูกเบียดเบียนอยู่ตลอดกาลนาน ติด ใจ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มีประมาณเท่าใด ที่จะพึงรู้ ด้วยธรรมธาตุมี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เหล่านี้ ชื่อว่าถ่องแท้ ไม่ผิด ไม่กลายเป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า อันเป็นไปโดยอาการมากมายอย่างนี้ว่า เมื่อว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าที่เป็นไปในอนุปุพพวิหารสมาบัติ โดยอรรถว่าพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะมาถึง คือ บรรลุญา...
- ทรงเกิดบุรพนิมิตขึ้น ตรวจดูมหาวิโลกนะ ๕ ประการ ทรงพระ- ดำริว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแนะนำด้วยพระองค์เอง อย่างสิ้นเชิง
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเหล่านั้น มีประการ อย่างไร คือมีประการด้วย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เหตุพระ- องค์ทรงป
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ที่เฉลิมพระนามว่า ตถาคต เพราะความที่ พระอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระนามว่า ตถาคต เพราะพระองค์ทรง มีพระส...
- พระชินเจ้าทั้งหลาย ทรงละมลทินกิเลส มีกาม เป็นต้นได้เด็ดขาด ด...
- อนึ่ง พระองค์ตรัสรู้ด้วยปริญญาอันล่องแท้โดย ประการทั้งปวง ทร...
- แม้พระอริยสงฆ์ของพระ- ศาสดา ก็ชื่อว่า ตถาคต เพราะเป็นผู้พรั่...
- หาโมค- คัลลานะพระผู้เป็นเจ้าเป็นผู้รับประกัน คือ ถ้าว่าเป็นผ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า และ นมัสการภิกษุสงฆ์ในวันที่ ๗
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อสาตํ ได้แก่ ไม่อร่อย ไม่ดี ไม่น่า ปร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จ ภัตทิยนคร เธอพร้อมด้วยทาริกา ๕๐๐ คน ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยถาธิปฺปายํ แปลว่า ตามควรแก่ความ ประส...
- บทว่า สาธารเณ วิหญฺนฺติ นี้ เป็นบทไขความแห่งบทนี้ว่า สพฺพํ ...
- อีกอย่างหนึ่ง บทว่า สพฺพํ ปรวสฺสํ ความว่า ประโยชน์กล่าว คือค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสั่งภิกษุรูปหนึ่งว่า ดูก่อน ภิกษุ เธอจ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- ด้วยบทว่า สุญฺาคารคโต ท่านกล่าวว่า เว้นบ้านและอุปจาร บ้าน น...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิสฺสํสยํ คือ โดยไม่ต้องสนเท่ห์ อธิบา...
- บทว่า อนฺเตปุเร ได้แก่ ในภายในพระราชตำหนักอันเป็นที่สัญจร ขอ...
- บทว่า เอตรหิ ได้แก่ บัดนี้ นับตั้งแต่เวลาที่บวชมา
- บทว่า อิมํ โข อหํ ภนฺเต อตฺถวสํ ความว่า ข้าแต่พระผู้มี- พระภ...
- บทว่า อิติ ภวาภวตญฺจ วีติวตฺโต ความว่า เพราะเหตุที่สมบัติ ชื...
- จบอรรถกถากาฬิโคธาภัททิยสูตรที่ ๑๐ จบมุจลินทวรรควรรณนาที่ ๒ ร...
- บทว่า อญฺตโร ภิกฺขุ ได้แก่ ภิกษุผู้ขีณาสพรูปหนึ่ง ซึ่งไม่ ป...
- า เอตมตฺถํ ความว่า ทรงทราบโดยประการทั้งปวงถึงอรรถ นี้ กล่าวค...
- บทว่า อมมสฺสา ความว่า ชื่อว่าไม่ยึดถือว่าของเรา คือ เว้นจาก ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงประกาศเหตุในการให้เยียวยาพระ- เถระ ส...
- พระ: ดูก่อนนันทะ ท่านไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์ จักไม่สามารถ ท...
- ส่วนที่ 235
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงไถ่มาว่า ได้ยินว่า ท่านพระนันทะเป็นลูกจ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกาศพระธรรมจักรอันบวรแล้ว เสด็จไป กรุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงให้พระนางมหาปชาบดี ดำรงอยู่ในโสดา- ปัต...
- ส่วนมือทั้งสอง เท้าทั้งสอง และริมฝีปากของนาง เป็นเช่น กับแก้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงสดับคำของพระนันทะนั้นแล้ว ทรง พระ...
- บทว่า กกุฏปาทานิ ความว่า ชื่อว่ามีเท้าเหมือนเท้านกพิราบ เพรา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงปรารถนาให้ท่านนันทะอย
- บทว่า ภตกวาเทน แปลว่า ด้วยวาทะว่าลูกจ้าง
- บทว่า กุลปุตฺตา ได้แก่ กุลบุตร ๒ จำพวก คือกุลบุตรโดยกำเนิด ๑...
- บทว่า อญฺตรา เทวตา ได้แก่ พรหมเทวดาองค์หนึ่งผู้บรรลุมรรค
- ก็อุปัทวะมีประการต่าง ๆ มีการเบียดเบียนผู้อื่น ความเดือดร้อน...
- ผู้ตามเห็นโทษ ผู้อื่น ผู้สำคัญในการเพ่งโทษเป็นนิจ บุคคลนั้นช...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสแก่ท่านว่า เพราะเหตุที่เรา รู้ข้อน...
- น กล่าวคือการที่ท่านพระนันทะทำอาสวะทั้งปวงให้สิ้น แล้ว ถึงคว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามอย่างนี้แล้ว ท่านพระยโสชะ ได้กราบทู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ในพระนคร สาวัตถีตามพระอัธยาศัยแล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งอยู่ด้วยสมาธิ อันไม่หวั่นไหว ครั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับอยู่แล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เตธ ตัดเป็น เต อิธ
- บทว่า กินฺนุ แก้เป็น กิสฺส นุ อธิบายว่า กิมตฺถํ นุ แปลว่า เพ...
- บทว่า สํสาเมตฺวา ได้แก่ เก็บงำไว้ด้วยดี
- บทว่า เตเนวนฺตรวสฺเสน ได้แก่ ไม่เลยวันมหาปวารณาในภาย ในพรรษา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านี้ มี ๒ อย่าง คือ เสด็จจาริกไป โดยรีบด่วน...
- บทว่า อาโลกชาตา วิย แปลว่า เหมือนเกิดแสงสว่าง
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงทราบ การมาของภิกษุเหล่านั้น ไม่ทร...
- อนึ่ง พระโบราณาจารย์ทั้งหลายกล่าวไว้ว่า การบัญญัติฌาน ๕ เหล่...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยประการทั้งปวง ถึงอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรวมถึงความเป็นผู้คงที่ ด้วยการบรรลุพระ-...
- ก็ในที่นี้ พึงทราบอรรถโดยนัย ดังกล่าวแล้วในปฏิสัมภิทา ด้วยปร...
- บทว่า เอตมตฺถํ ความว่า พระองค์ทรงทราบโดยประการทั้งปวง ถึงอรร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บทว่า เอตมตฺถํ ความว่า ทรงทราบอรรถนี้ กล่าวคือการที่พระ- เถร...
- บทว่า สตตํ ภิกฺขุ สมาหิโต ความว่า ภิกษุนั้นมีสติปรากฏแล้ว อย...
- อีกอย่างหนึ่ง ด้วยบทว่า สติ กายคตา อุปฏฺิตา นี้ ทรงแสดงถึง ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมนสิการถึงขันธ์อันมีในก่อน ของท่านพระปิ...
- ็น พระอรหันต์ คิดว่า ก็พระเถระนี้เรียกภิกษุทั้งหลายอย่างนี้ ...
- บรรดาบทเหล่านั้น ศัพท์ว่า มา เป็นนิบาตใช้ในอรรถปฏิเสธ
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบอรรถนี้ กล่าวคือ ความ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันกลัน- ทกนิวาปส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงสดับอุทานของท้าวสักกะจอมเทพ เสด็จเหา...
- ก็อรรถว่าความตั้งมั่นนี้ คืออะไร ? คือ เพราะนิโรธสมาบัติเป็น...
- พึงทราบวินิจฉัยในคำว่า ก็สมัยนั้นแล ท้าวสักกะจอมเทพมีความ ปร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตนฺตํ วินาติ ได้แก่ ท้าวสักกะแสร้ง ทำ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ฆฏิยา แปลว่า จากหม้อข้าว
- จัดว่าทำกรรมหนักแล้ว วันนี้คนเข็ญใจบางคนถวายทานแก่อาตมาแล้ว ...
- พระมหากัสสปเรียกท้าวสักกะจอมเทพโดยโคตรว่า โกสิยะ ใน พระบาลีน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประ- ทับอยู่ที่พระวิหารนั่นเอง ทรงสดับเสี...
- บทว่า เอตมตฺถํ วทิตฺวา ความว่า ทรงทราบความนี้ว่า เทพก็ดี มนุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- ถามว่า ก็นัยนี้ สำหรับภิกษุผู้ไม่ถือบิณฑบาตเป็นวัตร ย่อมไม่ไ...
- ิ่มต่อท่านผู้เที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร เพื่อกำจัดกิเลส เพื่อทำตั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยอาการทั้งปวง ซึ่ง ...
- พราะไม่มีความซ่านไปแห่งตัณหาในอายตนะทั้ง ๖ กล่าวคือ โอกะ (น้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแรกตรัสรู้ ประทับอยู่ที่ควงไม้โพธิ์ ใกล้ฝั...
- จบโลกสูตรที่ ๑๐ จบนันทวรรคที่ ๓ โลกสูตรที่ ๑๐ มีวินิจฉัยดัง
- ผู้เดือดร้อน คือถูก ทุกข์เป็นอเนก บีบคั้น เบียดเบียน
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยประการทั้งปวง ถึงค...
- บทว่า เยน หิ มญฺติ ความว่า สัตวโลกเมื่อกล่าวเบญจขันธ์ อันเป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงวัฏฏะด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล้ว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงอริยมรรคอันเป็นเหตุนำสัตว์ออก ...
- แต่เกจิอาจารย์เหล่านั้นกล่าวว่า เพราะเหตุที่การแสวงหากามเป็น...
- บทว่า วิภเวน แปลว่า ด้วยการขาดสูญ (อุจเฉททิฏฐิ)
- พระศาสดาเมื่อทรงแสดงว่า สมณพราหมณ์เหล่าใด ไม่ข้องแวะ ส่วนสุด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดงปวัตติคือ (ทุกขสัจ และนิวัตติค...
- ก็ในบทเหล่านั้น ด้วยบทว่า โลกมิมํ นี้ อันดับแรกเมื่อจะทรงนำ ...
- ภพทั้งหมดนั้นมีรูปและเวทนาเป็นต้นเป็นธรรม ชื่อว่า ไม่เที่ยง ...
- ครั้นทรงแสดงอุปาทิเสสนิพพาน โดยการละตัณหาเป็นประธาน ดังพรรณน...
- จบอรรถกถาโลกสูตรที่ ๑๐ จบนันทวรรควรรณนาที่ ๓ รวมพระสูตรที่มี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสว่า ดูก่อนเมฆิยะ จงรอก่อน เราจะอยู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนเมฆิยะ ธรรม ๕ ประการ ย่อมเป็...
- พิจารณาความเกิดและความดับ เป็นอริยะ ชำแรกกิเลสให้ถึงความสิ้น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานนี้ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่มี อุปัฏฐากประจำ บางคราวได้มีพระนาคสมาล...
- ได้ยินว่า เมื่อก่อนที่นั้นเป็นพระราชอุทยาน ที่พระเถระเคยเป็น...
- บทว่า ทิวาวิหารํ นิสีทิ ความว่า พระเถระนั่งพักผ่อนในกลางวัน
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเห็นกาลไกล ได้เห็นเหตุอันน่าอัศจรรย์...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงอนุญาตให้เธอไปในที่ นั้น เพราะพระองค...
- เมื่อเว้นบุคคลผู้เกียจคร้าน เสพ คบ เข้าไปนั่งใกล้บุคคลผู้ริเ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กลฺยาณมิตฺโต ความว่า ชื่อว่ากัลยาณ- ม...
- บทว่า อยํ ปโม ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ ความว่า ธรรมอัน หาโทษ...
- อนึ่ง เพื่อจะแสดงประการที่บุคคลเป็นผู้มีศีล สมบูรณ์ด้วยศีล จ...
- อีกนัยหนึ่ง ชื่อว่า ปาติ เพราะมีปกติตกไปในอบายมากครั้ง เพราะ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ธรรมิศร ชาวโลกเฉลิมพระ- นามว่า ปติ เพรา...
- ชื่อว่า สังวร เพราะเป็นเครื่องปิดกั้น
- ส่วน โคจรมี ๓ อย่าง คือ อุปนิสัยโคจร ๑ อารักขโคจร ๑ อุป- นิพ...
- บทว่า อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี ความว่า ผู้มีปกติเห็นภัย ...
- บัดนี้ เพื่อจะแสดงเหตุเครื่องนำมาซึ่งความเบื่อหน่ายเป็นต้น อ...
- ลามก เพราะมีความต้องการ ในลาภสักการะและเสียงเยินยอ ซึ่งท่านห...
- ผู้มักน้อยในอธิคม ๑ ใน ๔ จำพวก นั้น ผู้มักน้อยในปัจจัย ๔ ตรว...
- บทว่า สนฺตุฏฺิ ในคำว่า สนฺตุฏฺิกถา นี้ ได้แก่ ความยินดีด้ว...
- อนึ่ง ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ได้บิณฑบาตที่ปอนๆ หรือประณีต เธ
- ผู้ชอบพอกันเสีย อยู่ในเสนาสนะอันเป็นสัปปายะเป็นของภิกษุผู้ชอ...
- ภิกษุอีกรูปหนึ่งมีบุญมาก ได้เภสัชที่ประณีตมี น้ำมัน น้ำผึ้ง ...
- แม้ในกถาอื่นจากนี้ ก็นัยนี้ เหมือนกัน
- คคลพึงดำเนินไป คือ พึงให้เป็น ไปตามวิธี ก็ความเพียรนั้น คือ ...
- ก็ในที่นี้ เพราะพระบาลีมีอาทิว่า ภิกษุเป็นผู้มักน้อยด้วยตนเอ...
- บทว่า ปญฺวา ได้แก่ ผู้มีปัญญาด้วยปัญญาอันสัมปยุตด้วย วิปัสส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงศาสนสมบัติทั้งสิ้นโดยความเป็นผู้มี ...
- บทว่า เมตฺตา ได้แก่ กรรมฐานมีเมตตาเป็นอารมณ์
- บทว่า เอตมตฺถํ วิหิตฺวา ความว่า ทรงทราบเนื้อความนี้ กล่าวคือ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่สาลวัน อันเป็นที่เสด็จ ประพาส...
- ก็ภิกษุเหล่านั้นเว้นการพิจารณา มี ความเพียรย่อหย่อน อยู่ด้วย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อรกฺขิเตน ความว่า ชื่อว่าไม่คุ้มครอง ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงวัฏฏะโดยมุข คือทรงติเตียนภิกษุเหล่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในโกศลชนบทพร้อม ด้วยภิกษุสงฆ์ห...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกไปแล้วไม่นาน บุรุษคนหนึ่งได้ปลงชี...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สนฺทสฺเสสิ ความว่า พระองค์เมื่อทรง แส...
- บทว่า อปฺโปทกปายาสํ แปลว่า ข้าวปายาสมีน้ำน้อย
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งท่านหมาย กล่าวไว้ว่า อถ โข สมฺพหุลา ภ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันกลัน- ทกนิวาปส...
- ท่านพระมหาโมคคัลลานะ ได้เห็นยักษ์นั้นประหารที่ศีรษะ แห่งท่าน...
- ชุณหสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า กโปตกนฺทรายํ ได...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อญฺตรํ สมาธึ ได้แก่ อุเบกขา พรหมวิหา...
- บทว่า สีเส ปหารํ อทาสิ ความว่า ทำความอุตสาหะให้เกิดด้วยเรี่ย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อวฏฺาสิ แปลว่า ได้ตกไปแล้ว
- บทว่า เอตมตฺถ วิทิตฺวา ได้แก่ ทรงทราบความที่ท่านพระ- สารีบุต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าละจากหมู่อยู่ผู้เดียว ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงหลีกเร้นอยู่ในที่ลับ ทรงเกิดความปริวิตก...
- นาคสูตรที่ ๕ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า โกสมฺพิยํ ความว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงพระดำริอย่างนั้นแล้ว จึงทรงชำระ พ...
- พระศาสดาเสด็จจาริกไปตามลำดับคามและนิคม ทรงพระดำริ ว่า เราจัก...
- บทว่า หตฺถินาโค ได้แก่ พญาช้าง คือจ่าโขลง
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่า พญาช้างปรารถนา จึงสมกับจิตที่ปร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอน...
- บทว่า อารญฺโก ความว่า ชื่อว่า อารัญญกะ เพราะท่านอยู่ใน ป่าโ...
- อีกอย่าง หนึ่ง ธรรมเครื่องกำจัดกิเลส ท่านก็เรียกว่า ธุตะ
- บทว่า เอตมตฺถํ วิหิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยประการทั้งปวง ซึ่ง...
- จบอรรถกถาปิณโฑลภารทวารสูตรที่ ๖ ว่าด้วยความโศก
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- นางสุนทรีปริพาชิกา รับคำของพวกอัญญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น ...
- ก็สมัยนั้นแล มนุษย์ทั้งหลายในพระนครสาวัตถี เห็นภิกษุ ทั้งหลา...
- ลำดับนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นเรียนคาถานี้ในสำนักของพระ- ผู้มีพร...
- สุนทรีสูตรที่ ๘ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- อรรถแห่งบทมีอาทิว่า...
- ฝ่ายอัญญเดียรถีย์นอกนี้ ได้ฟังดังนั้นจึงคิดว่า เรื่องนี้ท่าน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุสฺสหสิ แปลว่า ย่อมอาจ
- โดยล่วงไป ๒-๓ วัน พวกเดียรถีย์จึงให้ค่าจ้างแก่พวกนักเลงแล้ว ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อญฺึสุ แปลว่า รู้แล้ว
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าอย่างนั้น แม้พวกเธอก็จงโต้ตอบ มนุษย์เ...
- บทว่า อการกา แปลว่า ผู้ไม่กระทำความผิด
- ฝ่ายพระราชา จึงสั่งบังคับพวกราชบุรุษ เพื่อทราบถึงผู้ที่ฆ่านา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงไม่ตรัสบอกแก่พวกภิกษุว่า นี้เป็นการกระท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตุทนฺติ วาจาย ชนา อสญฺตา สเรหิ สงฺคา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นนายกของโลก แวดล้อม ด้วยภิกษุสงฆ์หมู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน กลันทกนิวาปสถ...
- บทว่า อุปเสโน ในบทว่า อุปเสนสฺส นี้ เป็นชื่อของพระเถระ นั้น
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า รโหคตสฺส แปลว่า อยู่ในที่ลับ
- พระศาสดาประทับนั่งในพระคันธกุฎีนั้นแล ทรงทราบเรื่องนั้น ด้วย...
- บัดนี้ เพื่อจะแสดงความที่ภิกษุนั้น ไม่มีเหตุแห่งความโศกโดย ป...
- จบสารีปุตตสูตรที่ ๑๐ จบเมฆิยวรรคที่ ๔ สารีปุตตสูตรที่ ๑๐ มีว...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยอาการทั้งปวง ถึงอร...
- ด้วยเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวว่า ชื่อว่าผู้มีจิตสงบระงับ เพราะท่...
- จบอรรถกถาสารีปุตตสูตรที่ ๑๐ จบเมฆิยวรรควรรณนาที่ ๔ รวมพระสูต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- ก็ครั้นตรัสยืนยันแล้ว เพราะความที่พระองค์มีปัญญาอ่อน จึงทรง ...
- ลำดับนั้น พระราชาทรงพระดำริว่า นางมัลลิกานี้ เป็นผู้ฉลาด เป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอนา...
- :- คำว่า อจฺฉริยํ ภนฺเต แม้นี้ พึงทราบโดยข้ออัศจรรย์ที่น่าติ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยความยากยิ่ง ก็ยังถูกห้าม แต่เราทูลขอด...
- ระโพธิสัตว์ประสูติได้ ๗ วัน พระมารดาของพระโพธิสัตว์ก็สวรรคต ...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิหิตฺวา ความว่า ทรงทราบว่า อายุในอัตภาพ ของม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน กลัน- ทกนิวาป...
- ลำดับนั้นแล สุปปพุทธกุฏฐิมีธรรมอันเห็นแล้ว มีธรรม อันบรรลุแล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหต...
- สุปปพุทธกุฏฐิสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ดุจช้าง ตระกูลคันธะซึ่งสวมเกราะไว้ด้วยดี ...
- บทว่า สพฺพาวนฺตํ แปลว่า มีบุคคลทุกหมู่เหล่า คือ มีบุคคลทุก เ...
- บทว่า ทานกถํ ได้แก่ กถาอันเกี่ยวเนื่องด้วยคุณของทานมีอาทิ อย...
- บทว่า สีลกถํ ได้แก่ กถาที่เกี่ยวเนื่องด้วยคุณแห่งศีลมีอาทิอย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาทีนวํ แปลว่า โทษ
- ศัพท์ อถ แปลว่า ภายหลัง
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จไปยังพระวิหาร แม้ตนเองก็ได้ไปยังพระว...
- ดังนั้น เรานั้น จึงชื่อว่าอริยทรัพย์ ๗ ประการนี้ เพราะบุคคล ...
- ในบรรดาธรรมมีปวัตติ (ทุกขสัจ) เป็นต้น จาก ธรรมนั้นนั่นแล ชื่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิกฺกุชฺชิตํ ได้แก่ วางคว่ำไว้ หรือ เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า โดยความประสงค์นี้ว่า พระผู้มีพระ- ภาคเจ้า...
- จริงอยู่ ในพระคาถาว่า มรรคตรัสว่า เป็นธรรมเครื่องสำรอกราคะ
- เล่ากันมาว่า ในอดีตกาล สุปปพุทธกุฏฐินั้นเป็นบุตรเศรษฐีคนหนึ่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว จึงทูลถามถึงเบื้องหน้า (ของเขา)
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เหตุ ได้แก่ เหตุที่ไม่ทั่วไป
- พระปัจเจกสัมพุทธเจ้า นามว่า ตครสิขี ผู้อยู่ในภายในพระปัจเจก-...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงแล้ว ตรัสแล้ว ทรงประกาศแล้ว
- บทว่า กายสฺสส เภทา ได้แก่ เพราะละขันธ์ที่มีใจครอง
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยประการทั้งปวง ซึ่ง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า พระองค์ทรงทราบโดยอาการ ทั้งป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ปุพพาราม ปราสาทของ นางวิสาขาม...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในมหาสมุทร มีธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยมี...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้ข้อที่แม่น้ำทุกสายในโลก ไหลไปรวมลงในม...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในธรรมวินัยนี้ ก็มีธรรมอันน่า อัศจรรย์ ไ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วรรณะ ๔ จำพวก คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมวินัยนี้มีรัตนะมากมายหลายชนิด ใน ธรร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรง เปล่งอุทาน...
- บทว่า อทฺทส ได้แก่ ได้เห็นอย่างไร
- ชื่อว่า ผู้มีการงานซ่อนเร้น เพราะเธอมีการงานปิดบังไว้ โดย กร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงพระดำริว่า บัดนี้ เสนียดเกิด ขึ้นในภิก...
- บทว่า อฏฺานํ แปลว่า เหตุอันไม่สมควร
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อภิรมนฺติ แปลว่า ย่อมประสบความ ยินดี ...
- ในที่ที่ไหลไปตรงทางหลังศิลาดาด ประมาณ ๖๐ โยชน์ เรียกว่า กัณณ...
- บทว่า เอกรโส ได้แก่ มีรสไม่เจือปน
- อนุปัสสนา ๗ มหาวิปัสสนา ๑๘ การจำแนกอารมณ์ ๓๘ และโพธิปักขิยธร...
- บทว่า รตนานิ ความว่า ชื่อว่ารัตนะ เพราะอรรถว่าให้เกิดความ ยิ...
- บรรดาธรรมเหล่านั้น ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถว่าหยั่งลงปรากฏ ใน...
- บทว่า ปญฺจินฺทฺริยานิ ได้แก่ อินทรีย์ ๕ มีสัทธินทรีย์เป็นต้น
- บทว่า อริโย อฏฺงฺคิโก มคฺโค ความว่า ชื่อว่า อริยะ เพราะ ไกล...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบความกล่าวคือความ ไม่ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อา- ฐานของท่าน...
- เมื่ออุบาสกโสณโกฏิกัณณะกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระ- มหากัจจานะ...
- ก็โดยสมัยนั้น อวันตีทักขิณาบถมีภิกษุน้อย ครั้งนั้นแล ท่านพระ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- เขาไปยังที่บำรุงของพระเถระตามเวลาอันสมควร และพระเถระก็ ได้แส...
- ได้ยินว่า ในเวลาที่ยังเป็นเด็ก เปรตเหล่านั้นเลี้ยงชีพด้วยการ...
- ะผู้เป็นเจ้ามหากัจจานะ แสดง บอก บัญญัติ เริ่มตั้ง เปิดเผย จำ...
- บรรดาบทเหล่านั้น ด้วยบทว่า เอกภตฺตํ นี้ ท่านกล่าวหมายถึง การ...
- บทว่า ปพฺพชฺชาภิสงฺขาโร ได้แก่ เริ่มคืออุตสาหะ เพื่อบรรพชา
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเราได้ ฟังมาว่า เห็นปานนี้ ๆ คือ ทรงประกอบ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ยังทรงพระชนม์อยู่
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงกระทำปฏิสัน- ถาร ในการเข้าสมาบัติ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถาม หมายถึงท่าน
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบโดยอาการทั้งปวง ซึ่งอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเปล่งอุทานอย่างนี้แล้ว ท่านโสณะลุก จาก...
- จริงอยู่ ปัญญาที่สัมปยุตด้วยมรรค ในที่นี้ ท่านประสงค์เอาว่า ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงชมเชยการบรรลุอริยมรรค ของท่านพร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- สมจริงดังพระดำรัสที่ตรัสไว้ว่า สงฆ์แตกกันด้วยอาการ ๕ อย่าง ค...
- ส่วนพระเทวทัต พอให้ส่วนเบื้องต้นแห่งสังฆเภททั้งหมดสำเร็จ แล้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในโกศลชนบทกับภิกษุ สงฆ์หมู่ใหญ...
- รถนี้ คือทราบว่า คนเหล่านั้นไม่สำรวมวาจา จึงทรงเปล่งอุทานนี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเข้า ไปยังท่ามกลางวิหาร ประทับนั่งในพ...
- วา ศัพท์ในบาทพระคาถานั้น มีอรรถไม่แน่นอน
- บทว่า ลทฺธาน ปุพฺพาปริยํ วเสสํ ความว่า ได้บรรลุบารมีอย่าง สู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงกระทำนิมิตอันแจ้งชัด กระ- ทำโอภาสอันแจ้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะท่านพระอานนท์ ว่า ดูก่อนอานนท์ เธอจง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัส กะมารผู้มีบาปนั้นว่า ดูก่อนมารผู้ม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ในที่นั้น เขาก็เรียกว่าปาวาลเจดีย์ โดยคำอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงโดยไม่กำหนดด้วยประการดังนี้ แ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จงดำรงอยู่ตลอดกัป คือเป็นการประกาศ ความเป...
- บทว่า ตํ ในบทว่า ยถาตํ มาเรน ปริยฏฺิตฺโต นี้ เป็นเพียง นิบา...
- บทว่า คจฺฉ ตฺวํ อานนฺท ความว่า เพราะเหตุที่ท่านมาในที่นี้ เพ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิยตฺตา ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญ โดยการ บร...
- บทว่า พฺรหฺมจริยํ ได้แก่ ศาสนพรหมจรรย์ทั้งสิ้นที่สงเคราะห์ด้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงปลงอายุสังขาร ตามมารขอร้อง จักไม่ป...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงรู้อาการทั้งปวงถึงอรรถนี้...
- พึงทราบวินิจฉัยในพระคาถาดังต่อไปนี้
- อีกอย่างหนึ่ง บทว่า ตุลํ ได้แก่ ชั่งอยู่ คือพิจารณาอยู่
- จบอรรถกถาอายุสมโอสัชชนสูตรที่ ๑ [ ๑๓๒ ] ข้าพเจ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมหาบพิตร มหาบพิตร เป็นคฤหัสถ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่า ดูก่อน มหาบพิตร มหาบ...
- ปฏิสัลลานสูตรที่ ๒ มีวินิจฉัยดังต
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปุตฺตสมฺพาธสยนํ ได้แก่ ทรงนอน เบียดเส...
- เจตนา ชื่อว่าโวหาร ในประโยคนี้ว่า อริยโวหาร ๔ อนริยโวหาร ๔
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มิได้ตรัสถึงคนเหล่านั้นแก่พระราชา โดย
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า ทรงทราบความนี้ กล่าวคือ การท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- บทว่า อเนเก จ กุสเล ธมฺเม ได้แก่ พระองค์ทรงนั่งพิจารณา กุศล ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จกลับจากบิณฑบาตภายหลัง ภัต เสด็จเข้าพร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อหุ ปุพฺเพ ความว่า ก็ก่อนแต่เกิด อรหั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงพิจารณาถึงอกุศลธรรมที่ พระองค์ล...
- ส่วนที่ 499
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ในพระนครสาวัตถี นี้แล ...
- ส่วนที่ 501
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกันแล พวกอัญญเดียรถีย์ปริพา...
- บทว่า สนฺติ แปลว่า มีอยู่ คือมีอยู่พร้อม ได้แก่ เกิดอยู่
- ด้วยบทว่า ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ นี้ สมณะหรือพราหมณ์ย่อมพิจารณา เห...
- ในวาทะเหล่านั้น ส่วนเบื้องต้นของการทะเลาะ
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนฺธา ความว่า ชื่อว่า ผู้บอด เพราะ เว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงประกาศว่า เดียรถีย์เหล่านั้นเป็นดั...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อมฺโภ เป็นอาลปนะ
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนบอดแต่กำเนิด เหล่านั้นไม่มีจักษุประสาท...
- กิร ศัพท์ ในคำว่า อิเมสุ กิร ฯ เป ฯ สชฺชนฺติ นี้ เป็นอรุจิสู...
- สมณพราหมณ์พวกหนึ่งมีวาทะต่างอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ๒
- พราหมณ์เหล่านั้นบาดหมางกัน ทะเลาะกัน วิวาทกัน ทิ่มแทง กันและ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บัดนี้ เพื่อจะทรงแสดงวาทะนั้นของคนผู้มีทิฏฐิเป็นคติ กล่าวยึด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อัญญเดียรถีย์ป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเปล่งอุทานนี้ อันแสดงถึง ความเป็นไปล่วง...
- แต่จะมีเพียงปฏิจจสมุปปันนธรรม กล่าว คือความไม่เที่ยงอย่างเดี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอน...
- ในการเข้าสมาบัตินั้น เริ่มตั้งแต่ทุติยฌานไป รูปาวจรสมาธิก็ดี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงปรารภธรรมเครื่องอยู่ คืออรหัตผลสมาบัติ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึงทรง เปล่งอุทานน...
- ได้ยินว่า ในกรุงราชคฤห์ ในวันมหรสพวันหนึ่ง พวกนักเลงเป็น อัน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยญฺจ ปตฺตํ ความว่า เบญจกามคุณมี รูปเป...
- บทว่า เย จ สิกิขาสารา ความว่า ก็เหล่าชนที่เขาเรียกว่า บริสุท...
- บทว่า อิจฺเจเต อุโภ อนฺตา ได้แก่ ที่สุดโต่ง ๒ อย่างเหล่านี้ค...
- บทว่า เอเต เต อุโภ อนฺเต อนภิญฺาย ความว่า อันธปุถุชน เหล่าน...
- อีกอย่างหนึ่ง บางพวกย่อมจมลงด้วยอำนาจยึดถือสัสสตทิฏฐิ บาง พว...
- บทว่า วฏฺฏํ เตสํ นตฺถิ ปญฺาปนาย ความว่า ชนเหล่าใด เป็น บุรุ...
- อุปาติสูตรที่ ๙ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า รตฺตนฺธการติม...
- ก็ในวันนั้น อุบาสกชาวเมืองสาวัตถีจำนวนมากชำระร่างกายแต่เช้า ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อธิปาตกา แปลว่า แมลงเม่าซึ่งท่าน กล่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว ทรง เปล่งอุทานนี้ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ แล้ว ทรงป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสปาเวรุ- ชาดกว่า แม้ในอดีตกาล เรายั...
- จบอรรถกถาอุปปัชชันติสูตรที่ ๒ จบชัจจันธวรรคว
- จูฬวรรค ปฐมภัททิยสูตรที่ ๑ มีวินิจฉัยดังต
- วันหนึ่ง เมื่อพระศาสดาประทับอยู่ในพระเชตวัน ท่านพร้อมด้วยอุบ...
- บทว่า ธมฺมิยา กถาย ได้แก่ ด้วยธรรมีกถาอันประกาศความเกิดและดั...
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า พระองค์ทรงทราบโดยอาการ ทั้งป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- ยู่ตามเดิมนั่นแหละบรรลุธรรม เครื่องสิ้นไปแห่งอาสวะ ด้วยโอวาท...
- เพราะเหตุที่ตัณหาเป็นเหตุเกิดแห่งทุกข์ กิเลสชื่อว่า อันท่านย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- ปฐมกามสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า กาเมสุ ได้แก่...
- เล่ากันมาว่า สมัยนั้น เว้นพระอริยสาวกเสีย ชาวกรุงสาวัตถี ทั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- คำที่เหลือ มีนัยดังกล่าวแล้วในสูตรติดต่อกันนั่นเอง
- บททั้งสามคือ นมุจิ กณฺโห ปมตฺตพนฺธุ เป็นชื่อของมาร
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนั้นมีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก ก็ สมาบ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทุพฺพณฺณํ ได้แก่ รูปน่าเกลียด
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนี้ไม่ใช่เป็นภิกษุพอดี พอร้าย ใคร ๆ...
- ดังนั้น พระศาสดาทรงแสดงท่านลกุณฐกภัททิยะ ให้เป็นผู้มีจักร ด้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส ไว้ว่า อญฺาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโ เพราะต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพิจารณากิเลส อัน เป็นเหตุแห่งความพินาศใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอนา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กรุงสาวัตถี วันหนึ่ง เที่ยวบิ...
- เล่ากันมาว่า ท่านพระมหากัจจานะนี้ ยังฌานให้บังเกิด โดย กายคต...
- แต่เมื่อว่าโดยเวลาพิจารณา พึงทราบความดังต่อไปนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงเปล่งอุทานอันแสดงถึงการที่ท่านพระ- มหา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะท่านพระอานนท์ว่า ดูก่อน อานนท์ เร็วเ...
- อุทปานสูตรที่ ๙ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :- บทว่า มลฺเลสุ ความว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า บัณฑิตพึงทราบว่า สมณะ เพราะสงบบาป
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมา ณ ภายนอก
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงคำนึงถึงประการอันแปลกของ พวกพราหมณ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว บาง พวกถวายบังคมพระ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วเดินไป เป็นเหมือนไหลออกจาก ปากบ่อตั้งอ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กึ กยิรา อุทปาเนน อาปา เจ ยทิ สพฺพทา ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนคร โกสัมพี ...
- จบอุเทนสูตรที่ ๑๐ จบจูฬวรรคที่ ๗ อุเทนสูตรที่ ๑๐ มีวินิจฉัยด...
- อาว์ได้ฟังดังนั้น จึงขึ้นสู่ปราสาทเปิดคลัง เอาผ้าให้ชุ่มที่ต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ถามถึง อภิสัมปรายภพของหญิงเหล่านั้น
- ฝ่ายพระเจ้าอุเทนแล ทรงสดับว่า ข่าวว่า พระตำหนักของพระนาง สาม...
- จบอรรถกถาอุเทนสูตรที่ ๑๐ จบจูฬวรรควรรณ
- ปาฏลิคามิยวรรค ปฐมนิพพานสูตรที่ ๑ มีวินิจฉัยดังต
- ค์ทรงทราบโดยอาการ ทั้งปวง ซึ่งภาวะที่ภิกษุเหล่านั้น มีการกระ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกาศถึงสังขตธาตุว่า มีอยู่โดย ปรมัตถ์...
- ้น เพราะเหตุที่พระนิพพาน มีสภาวะผิดตรงกันข้ามจาก สังขารทั้งป...
- ำนั้น มีอธิบายดังต่อไปนี้ ขันธโลกนี้ใด อันได้โวหารว่า ความ เ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวการมาของอะไร ๆ จากที่ไหนๆ ที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงประกาศอานุภาพแห่งอมตมหานิพพาน อันเป็นเ...
- ตติยนิพพานสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ ทั้งหมด เป็น...
- ดังนั้น พระศาสดา ครั้นตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย พระนิพพานไม่ เกิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิสฺสิตสฺส จลิตํ ความว่า บุคคลผู้ ถูก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงประกาศอานุภาพแห่งอมตมหานิพพาน อันเป็นเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเสวยภัตของนาย- จุนทกัมมารบุตรแล้ว เกิดอ...
- ครั้งนั้นแล แม่น้ำนั้นถูกล้อเกวียนบดแล้ว ขุ่นมัวหน่อย หนึ่งไ...
- ครั้นกาลต่อมา พระธรรมสังคาหกาจารย์ได้รจนาคาถาเหล่านี้ไว้ว่า ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- บทว่า ปฏิยาทาเปตฺวา ความว่า ให้จัดแจง คือ ให้หุงต้ม
- บทว่า ภุตฺตาวิสฺส ได้แก่ ผู้บริโภคอยู่
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงเสด็จไปยังกรุงกุสินารา เพราะเหตุไร พระ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้เสด็จ ดำเนินไปในกาลนั้น ด้วยอานุภาพของ...
- กำลังแห่งช้างตามปกติ ๑๐ เชือก กล่าวคือช้างตระกูลกาฬาวกะ ตามท...
- บทว่า ปาเท ปาทํ ได้แก่ ซ้อนพระบาทซ้ายเหลื่อมพระบาทขวา
- บทว่า ปวตฺตา ภควาธ ธมฺเม ความว่า พระศาสดา ชื่อว่า ภควา เพราะ...
- พระตถาคต ทรงเสวยบิณฑบาตที่นางสุชาดาถวายแล้ว จึงตรัสรู้ ทานนั...
- บทว่า อายุสํวตฺตนิกํ แปลว่า เป็นทางให้อายุยืนนาน
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงอาศัยทักขิณาสมบัติของนายจุนทะ และ ทรงอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะอุบาสกชาวปาฏ- ลิคามว่า ดูก่อนคฤหบดีท...
- อีกประการหนึ่ง กิตติศัพท์อันงามของบุคคลผู้มีศีล ผู้ถึงพร้อม ...
- ก็สมัยนั้นแล มหาอำมาตย์ชื่อสุนีธะและวัสสการะใน แคว้นมคธ จะสร...
- พระ: ดูก่อนอานนท์ มหาอำมาตย์ชื่อสุนีธะและวัสสการะในแว่นแคว้น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงอนุโมทนาแก่มหา- อำมาตย์ชื่อสุนีธะแ...
- ปาฏลิคามิยสูตรที่ ๖ มีวินิจฉัยดังต
- ได้ยินว่า ในปาฏลิคาม พวกคนของพระเจ้าอชาตศัตรู และของ พระเจ้า...
- ั้น ก็ยังไม่ได้ตบแต่ง ให้ควรแก่ พระพุทธเจ้า พวกชาวปาฏลิคามเห...
- จริงอยู่ ในท่ามกลางอาสนะทั้งหลาย พวกเขาตบแต่งพุทธอาสน์ มีค่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า สำคัญเวลาอันสมควร ณ บัดนี้เถิด พระ- ผู้มี...
- ลำดับนั้นแล รัศมีซ่านออกจากพระวรกายของพระองค์ เหมือน กลุ่มสา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ได้จรดที่ประมาณ ๘๐ ศอก อนึ่ง พระพุทธม...
- ไฟชนวนหลายพันดวงโผล่ขึ้นเบื้องพระพักตร์ของพระผู้มีพระภาค- เจ...
- พระชินเจ้าพระองค์นั้น เสด็จเยื้องกรายดุจพญาช้าง ย่อมงดงามในก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็จริง ถึงกระนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทุสฺสีโล ได้แก่ ผู้ไร้ศีล
- บทว่า สมฺมุฬฺโห กาลํ กโรติ ความว่า จริงอยู่ เมื่อบุคคลผู้ทุศ...
- อีกอย่างหนึ่ง ด้วยศัพท์ว่า อบาย ทรงแสดงถึงกำเนิดสัตว์ดิรัจฉา...
- บทว่า ปาฏลิคามิเย อุปาสเก พหุเทว รตฺตึ ธมฺมิยา กถาย ความ ว่า...
- แต่ในอานิสงส์อาวาสทานนี้ ท่านยกคาถานี้แหละขึ้นสู่สังคายนา ส่...
- บทว่า สุนีธวสฺสการา ได้แก่ พราหมณ์ ๒ คนคือ สุนีธพราหมณ์ และว...
- นอย่างว่า เพราะอาศัยมนุษย์ผู้ เป็นบัณฑิตคนหนึ่ง ในตระกูลหนึ่...
- วา ศัพท์ ในบทว่า อคฺคิโต วา เป็นต้น เป็นสมุจจยัตถะ
- บทว่า ปุพฺพณฺหสมยํ แปลว่า ในเวลาเช้า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ควรอุทิศทักษิณาแก่เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ใ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อณฺณวํ นี้ เป็นชื่อของน้ำ ที่ลึกและ ก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งอยู่ในมือของตน
- บทว่า เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ความว่า พระองค์ทรงทราบว่าท่าน พระนาค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ บุพพารามปราสาทของ นางวิสาขามิ...
- พระ: ดูก่อนนางวิสาขา ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ท่านพึง เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว จึง ทรงเปล่งอุทานน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยคิดว่า ไฉนหนอในเวลาเราไปเฝ้าพระศาสดา ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันกลัน- ทกนิวาปส...