เล่มที่ 78
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ลักษณะเนื้อหา: การวิเคราะห์และจำแนกธรรมอย่างละเอียด จำนวนส่วน: 968 ส่วน
สารบัญ
- ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ...
- ภิกษุนั้น ย่อมเสพ เจริญ ทำให้มาก กำหนดด้วยดี ซึ่งนิมิตนั้น ภ...
- ด้วยอาการอย่างนี้ ภิกษุชื่อว่าพิจารณาเห็นกายในกายทั้งภายในแล...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- นา ก็รู้ชัดว่า เราเสวยสุขเวทนา เมื่อเสวยทุกขเวทนา ก็รู้ชัดว่...
- ภิกษุนั้น ย่อมเสพ เจริญ ทำให้มาก กำหนดด้วยดี ซึ่งนิมิตนั้น ภ...
- บทว่า อยู่ มีนิเทศว่า สืบเนื่องกันอยู่ ฯลฯ ด้วยเหตุนั้น จึงเ...
- ก็ภิกษุ พิจารณาเห็น จิตในจิตภายใน เนืองๆ อยู่ เป็น อย่างไร
- ก็ภิกษุ พิจารณาเห็นจิตใน จิตภายนอก เนือง ๆ อยู่ เป็น อย่างไร...
- เมื่อจิตของเขาผู้นั้น หลุดพ้น ก็รู้ชัดว่า จิตของเขาผู้นั้นหล...
- เมื่อ จิตหลุดพ้น ก็รู้ชัดว่า จิตหลุดพ้น เมื่อจิตยัง ไม่หลุดพ...
- อภิชฌาและโทมนัสดังกล่าวมานี้ ถูกกำจัด ถูกกำจัดราบคาบ สงบ ระง...
- เมื่อสติสัมโพชฌงค์ภายในจิตมีอยู่ ก็รู้ชัดว่า สติสัมโพชฌงค์ภา...
- ก็ภิกษุพิจารณาเห็น ธรรมในธรรมภายนอก เนือง ๆ อยู่ เป็นอย่างไร
- เมื่อธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ของเขาผู้นั้นมีอยู่ ฯลฯ เมื่อวิริยสัม...
- เมื่อพยาบาทมีอยู่ ฯลฯ เมื่อถีนมิทธะมีอยู่ ฯลฯ เมื่ออุทธัจจะก...
- ด้วยอาการอย่างนี้ ภิกษุ ชื่อว่าพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งภายใ...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- ธัมมานุปัสสนานิทเทส จบ สุตตันตภาชนีย์ จบ ภิกษุในศาสนานี้ พิจ...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ่อประหานทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากอกุศลธรรม ทั้งหลายแล้...
- ภิกษุ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐม- ฌาน...
- ฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ภิกษุ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐม ฌานอ...
- สติปัฏฐาน ๔ คือ ๑
- สติปัฏฐาน ๔ เป็นเนวทัสสนนภาวนาปหาตัพพเหตุกะ
- สติปัฏฐาน ๔ เป็นโนอาสวะ สติปัฏฐาน ๔ เป็นอนาสวะ สติปัฏฐาน ๔ เ...
- จบปัญหาปุจฉกะ สติปัฏฐานวิภังค์ จบบริบูรณ์ บัดนี้ พ
- การที่พระศาสดาเป็นผู้ประพฤติล่วงความยินดียินร้ายในหมู่สาวกผู...
- สติปัฏฐานนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง ประสงค์เอาไว้ที่นี้
- เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสสติปัฏฐานไว้ ๔ โดยไม่...
- นัยแห่งปกรณ์ มีเพียงเท่านี้ ๑
- ชนทั้งหลายผู้มาจากทิศใต้ ถือเอาสิ่งของอันมีอยู่แต่ทิศใต้แล้ว...
- ะภาคเจ้าประทับนั่งในเทวโลกตรัส สติปัฏฐานวิภังค์นี้ แม้ภิกษุร...
- อธิบายคำ อชฺฌตฺตํ กาเย (ในกายภายใน) คำว่า อชฺฌตฺตํ ท่านประสง...
- คำว่า กายานุปสฺสี ได้แก่ มีปกติตามเห็นกาย หรือว่า เห็นกาย อย...
- แปลว่า บุคคลเห็นอยู่ซึ่งสิ่งใด ๑ สิ่งนั้น ๒ ชื่อ ว่า อันเขาเ...
- อีกอย่างหนึ่ง พึงทราบอรรถอย่างนี้ว่า ชื่อว่า มีปกติตามเห็น ก...
- ส่วนที่ 39
- คำว่า สมฺปชาโน (มีสัมปชัญญะ) คือผู้ประกอบด้วยญาณ กล่าว คือ ส...
- อีกอย่างหนึ่ง พึงทราบว่า เพราะความหดหู่ภายในเป็นธรรม ทำ อันต...
- อนึ่ง ว่าโดยพิเศษ ในที่นี้ พึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส...
- ตรัสการได้สมถะ ด้วยสติหรือว่าด้วยอำนาจ กายานุปัสสนา
- อบว่า สุขเวทนาก่อน พึงตามเห็นโดยความเป็นทุกข์ ทุกขเวทนา พึงต...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงประสงค์จะกระทำสัตว์ทั้งหลาย ให้...
- คำว่า อิธ ภิกฺขุ คือ ภิกษุในศาสนานี้ ศัพท์ว่า อิธ ในที่นี้ เ...
- แต่หนังเข้าไป เมื่อค้นหาอยู่แม้โดยอาการ ทุกอย่าง ใคร ๆ ย่อมไ...
- ก็อาจารย์ผู้บอกกรรมฐาน พึงบอกโดย วิธีการ ๓ อย่าง คือ สำหรับ ...
- เพราะฉะนั้น อาจารย์เมื่อจะบอกกรรมฐาน พึงบอกอันเตวาสิกว่า ครั...
- ลำดับนั้น พึงว่าในเมทฉักกะว่า ปิตฺตํ เสมฺหํ ปุพฺโพ โลหิตํ เส...
- ข้อว่า วณฺณโต ความว่า พึงกำหนดสีแห่งโกฏฐาสทั้งหลาย มีผม เป็น...
- น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ในสติ- ปัฏฐานวิภังค์นี้ ด้วยสามาร...
- ก็พระโยคาวจร มนสิการโดยไม่รีบด่วน ฉันใด พึงมนสิการโดยไม่ ชัก...
- ข้อว่า อนุปุพฺพมุญฺจนโต ความว่า โกฏฐาสใด ๆ ไม่ปรากฏ เมื่อ ปล...
- โกฏฐาส ๓๒ ในกายนี้ เปรียบเหมือนต้นตาล ๓๒ ต้น ในดงตาล
- จริงอยู่ อาการ ๓๒ เปรียบเหมือนบ้าน ๓๒ สกุล
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ในกาลใดแล ภิกษุประกอบเนือง ๆ ซึ่งอธิจิ...
- พระสูตรนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๖ เ...
- พระโยคาวจร ผู้ปรารถนาจะไปอยู่ที่อื่น พึงให้อาจารย์บอกโดยพิสด...
- ต่อไปนี้เป็น อนุปุพพิกถา (การกล่าวตามลำดับ) ในโกฏฐาสทั้งปวงเ...
- ผมเป็น ของปฏิกูลโดยสีอย่างนี้
- ก็ผักสำหรับแกงอันเกิดขึ้นในที่อันไม่สะอาด ด้วยการหลั่งไหลไปแ...
- คำว่า นขา เป็นชื่อของใบเล็บ ๒๐ อัน เล็บทั้งปวงนั้น ว่าโดยสี ...
- คำว่า ตโจ คือ หนังหุ้มสรีระทั้งสิ้น เหนือหนังนั้น มีผิวสีดำ ...
- คำว่า มํสํ คือ ชิ้นเนื้อ ๙๐๐ ชิ้น
- คำว่า อฏฺี ความว่า เว้นกระดูกฟัน ๓๒ ซี่ กระดูกที่เหลือมี ปร...
- ว่าโดยทิศ เกิดในทิศทั้งสอง
- คำว่า วกฺกํ คือ ไต เป็นก้อนเนื้อ ๒ ก้อน มีขั้วเดียวกัน ไตนั้...
- คำว่า ยกนํ คือ เเผ่นเนื้อคู่ ตับนั้น ว่าโดยสี มีสีแดงพื้นเหล...
- คำว่า ปิหกํ คือ เนื้อเป็นดังลิ้นอยู่ในท้อง ม้ามนั้น ว่าโดยสี...
- คำว่า อนฺตคุณํ คือ ไส้ที่เป็นสายพันอยู่ในที่ขนดไส้ใหญ่ ไส้น้...
- ในอุทรเล่า ก็มีหมู่หมอนทั้งหลายแยกออกได้ถึง ๓๒ ตระกูล คือ มี...
- อนึ่ง ในอุทรใด ในอุทรนั้น ที่มีของกินมีน้ำและข้าวเป็นต้น ตกล...
- ว่าโดยปริจเฉท กำหนดด้วยเยื่อกระเพาะอุจจาระ และโดยส่วนที่เป็น...
- เมื่อน้ำดีนี้ กำเริบ สัตว์ทั้งหลายย่อมเป็นบ้า มีจิตวิปลาส ละ...
- ว่าโดยปริจเฉท กำหนดส่วนที่เป็นเสมหะ
- ว่าโดยปริจเฉท กำหนดส่วนที่เป็นโลหิต
- ว่าโดยปริจเฉท เบื้องต่ำกำหนดด้วยเนื้อ เบื้องบนกำหนดด้วยหนัง ...
- ั้งอยู่ที่ลิ้น แต่มิได้ขังอยู่ในที่นั้น ทุกเมื่อ แต่เมื่อใด ...
- ก็พระโยคีผู้กำหนดน้ำมูกเป็นอารมณ์ พึงกำหนดด้วยสามารถแห่ง น้ำ...
- ว่าโดยปริจเฉท กำหนดโดยภายในแห่งกระเพาะ และโดยสิ่งที่เป็น น้ำ...
- การปรากฏแห่งโกฏฐาสด้วยอำนาจแห่งปฏิกูล โดยอาการทั้งปวง เป็นปฏ...
- ตอบว่า ในตจ- ปัญจกะก่อน พึงทำการสาธยายโกฏฐาสเหล่านั้นตลอดกึ่...
- อนึ่ง อาจารย์ผู้บอก ก็ไม่พึงบอกกรรมฐานอย่างนี้ แก่ผู้มีปัญญา...
- อาจารย์ผู้บอกกรรมฐาน พึงบอกว่า เธอจงทำการสาธยาย ด้วย สามารถแ...
- ภิกษุนั้น ทำฌาน ให้เป็นบาท เริ่มตั้งวิปัสสนาได้แล้ว ย่อมบรรล...
- ไส้ใหญ่ ยาว ๓๒ ศอก ย่อมปรากฏเป็นราวกะว่างูเรือนที่เขาฆ่าแล้ว...
- ย่อมมนสิการว่า ขนทั้งหลายเกิดที่หนัง หุ้มสรีระ ขนเหล่านั้นย่...
- ภิกษุนั้น ใคร่ครวญอยู่ว่า นามรูปนี้ เกิดขึ้นเพราะไม่มีเหตุ ไ...
- ส่วนภิกษุใด กรรมฐานไม่ปรากฏโดยสี โดยปฏิกูล โดยสุญญตะ ภิกษุนั...
- อนึ่ง กรรมฐานของภิกษุใด ไม่ปรากฏในอุคคหสนธิ ภิกษุนั้นเรียน เ...
- เมื่อมนสิการโดยลำดับ ไม่พึงมนสิการโดยเร็วนัก ไม่มนสิการโดย ช...
- ภิกษุผู้ปฏิบัติอยู่อย่างนี้ พึงป้องกันความฟุ้งซ่านได้
- ข้อนี้ พึงทราบความอุปมานั้นนั่นแหละ พึงทราบว่า การที่ภิกษุผู...
- แต่ว่า ภิกษุนี้ย่อมบรรลุ อัปปนาในโกฏฐาสอันเป็นที่ตั้งแห่งควา...
- เหมือนอย่างว่า ปลิงเมื่อจะไป ยังไม่ได้ที่พึ่งข้างหน้าก็ยังไม...
- อีกอย่างหนึ่ง ในข้อนี้ พึงทราบการประกอบความแม้อย่างนี้ว่า ลิ...
- คำว่า โส ตํ นิมิตฺตํ ได้แก่ ภิกษุนั้น
- ตอบว่า ใช่ เพราะอสุภ ๑๐ เหล่านั้นดำรงอยู่ในฝ่ายอนุปาทินนกสัง...
- ข้อว่า โดยธาตุ คือ พระโยคาวจร ย่อมกำหนดอาการ ๓๒ โดย ธาตุ ด้ว...
- ในข้อนั้น เพื่อแสดงอนุปัสสนา ที่ชื่อว่า กายานุปสฺสี นั้น จึง...
- ข้อว่า กายนั้นเอง ชื่อว่าโลก ความว่า ภิกษุมีปรกติตามเห็น กาย...
- วิปัสสนา พึงทราบ ด้วยสัมปชัญญะ
- ได้ยินว่า พระเถระ ในเวลาที่ท่านไม่สบาย นอนร้องครวญครางอยู่ เ...
- กรรมฐานนั้นนั่นแหละ ตรัสว่า รูปปริคฺคโห (คือ การกําหนดรูป) บ...
- วิญญาณย่อมปรากฏแก่ภิกษุใด แม้ภิกษุนั้นก็ ย่อมกำหนดธรรมหมวด ๕...
- ก็แล ในที่นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะตรัสอรูปกรรมฐาน ก็ตร...
- ทนา ก็พระองค์ทรงแสดงอย่างนี้ ในสติปัฏฐานวิภังค์นี้อย่างเดียว...
- เวทนา ๖ ชื่อว่า ทุกขเวทนามีอามิส
- บทว่า วีตโทสํ คือ จิตที่เป็นกุศลและอัพยากตะฝ่ายโลกีย์
- ข้อว่า สราคมสฺส จิตฺตํ ได้แก่ จิตของเขาผู้นั้น มีราคะ
- ไม่เที่ยง ว่าไม่เที่ยง หรือในสิ่งที่เป็นทุกข์ ว่าเป็น ทุกข์ ...
- แม้เมื่อเสพกัลยาณมิตรผู้ยินดีในอสุภภาวนา เช่นกับพระติสสเถระ ...
- แต่คำว่า เจโต- วิมุตติ ได้แก่ อัปปนาเท่านั้น
- ขึ้นชื่อว่า ความโกรธผู้อื่น ย่อมเป็นเช่นกับผู้ต้อง การจับถ่า...
- ความบิดกาย (หรือความบิด ขี้เกียจ) ชื่อว่า วิชัมภิตา
- อีกอย่างหนึ่ง ธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นไปเพื่อการละถีนมิทธะคือ ...
- อุทธัจจกุกกุจจะเกิดขึ้น เพราะอโยนิโสมนสิการ ในเพราะความไม่เข...
- วิจิกิจฉาเกิดขึ้นเพราะอโยนิโสมนสิการในธรรมทั้งหลาย อันเป็นที...
- ในโพชฌังคปัพพะ คำว่า " สนฺตํ " ได้แก่ มีอยู่ด้วยสามารถแห่งกา...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมทั้งหลาย อันเป็นกุศลและอกุศล ฯลฯ อัน...
- การทำอินทรีย์ทั้งหลายมีศรัทธาเป็นต้นให้เสมอกัน ชื่อว่า การปร...
- ก็ว่าโดยพิเศษในที่นี้ บัณฑิตทั้งหลายสรรเสริญความเสมอกันแห่ง ...
- เพราะเหตุไร เพราะ จิตมีสติเป็นที่พึ่ง และมีสติเป็นเครื่องบำร...
- วิริยสัมโพชฌงค์ ย่อมเกิดขึ้นแม้แก่ผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์อย่า...
- ได้ยินว่า พระเถระอาศัยอยู่ในถ้ำ (ที่กำบัง) ของชาวนา ก็ในบ้าน...
- วิริยสัมโพชฌงค์ย่อมเกิดขึ้น แม้แก่ผู้พิจารณาความยิ่งใหญ่แห่ง...
- วิริยสัมโพชฌงค์ ย่อมเกิดขึ้นแม้แก่ผู้พิจารณาความยิ่งใหญ่แห่ง...
- อีกอย่างหนึ่ง ธรรม ๑๑ ประการ ย่อมเป็นไปเพื่อความเกิดขึ้น แห่...
- ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ เกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก...
- สมาธิสัมโพชฌงค์ เกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมถน...
- อุเปกขาสัมโพชฌงค์ เกิดขึ้นอย่างนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธร...
- ในข้อว่า ความเว้นบุคคลผู้ยึดถือสัตว์และสังขาร นี้ อธิบายว่า ...
- อรรถกถาโพชฌังคปัพพะ จบ ในข้อทั้งสอง (คือ นีวรณบรรพ และโพชฌงค...
- เทศนาปุคคลาธิษฐาน จบเพียงเท่านี้ ก็สติอันกำหนดกาย ละวิปัลลาส...
- คือในการตั้งมั่นด้วยฌานในโสดาปัตติมรรคแห่งกายานุปัสสนา ก่อน ...
- นปัญหาปุจฉกะ พึงทราบความที่สติปัฏฐานเป็นกุศลเป็นต้น โดยทำนอง...
- ระคองจิตไว้ ทำความเพียร เพื่อป้องกันบาปอกุศล ธรรมที่ยังไม่เก...
- ระคองจิตไว้ ทำความเพียร เพื่อป้องกันบาปอกุศลธรรมเหล่านี้ที่ย...
- เพียรละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว ก็ภิกษุ ทำฉันทะให้เก
- บทว่า พยายาม มีนิเทศว่า ความพยายาม เป็นไฉน
- ในบทเหล่านั้น กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น เป็นไฉน ? กุศลมูล
- เพียรรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วมิให้เสื่อม ก็ภิกษุ ท
- บทว่า พยายาม มีนิเทศว่า ความพยายาม เป็นไฉน
- เพียรป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นมิให้เกิดขึ้น ก็ภิก
- ภิกษุ เป็นผู้เข้าไปถึงแล้ว เข้าไปถึงแล้วด้วยดี เข้ามาถึงแล้ว...
- ฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- เพียรสร้างกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้นให้เกิดขึ้น ก็ภิกษุ
- เพียรรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม ก็ภิกษุ
- บทว่า ทำฉันทะให้เกิด มีนิเทศว่า ฉันทะ เป็นไฉน
- การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ สัมมาวายามะ วิริยสัมโพชฌงค์ อันเป...
- ระคองจิตไว้ ทำความเพียร เพื่อป้องกันบาปอกุศล ธรรมที่ยังไม่เก...
- สัมมัปปธาน ๔ เป็นอัชฌัตตะก็มี เป็นพหิทธาก็มี เป็นอัชฌัตตพหิท...
- ส่วนที่ 154
- ลานํ ธมฺมานํ ได้แก่ ธรรมทั้งหลายที่เป็นอกุศลในอรรถ ว่าไม่ฉลา...
- คำว่า อสมฺโมสาย ได้แก่ เพื่อความไม่เสื่อมไป
- คำว่า " อิมํ ฉนฺทํ ชเนติ " ได้แก่ ผู้ทำอยู่ซึ่งฉันทะนั่นแหละ...
- ในนิทเทสแห่งการประคองจิตไว้ พระโยคาวจรผู้ประกอบโดยการ ประคับ...
- ในสองอย่างนั้น สัมมัปปธานที่เป็นโลกิยะ ย่อมมีในบุพภาคทั้งหมด
- อย่างหนึ่ง ท่านกล่าวไว้ว่า สมถวิปัสสนาในกุศลอันมีมาก่อนนั้น ...
- พระเถระหันมาดูแล้วถามว่า "เธอมาเมื่อไร" สามเณรจึงเรียนว่า "ท...
- พระเถระให้ธมกรกคืนแก่สามเณรแล้วทำปทักษิณพระเจดีย์เดินไปตาม ก...
- ภายหลังวันหนึ่ง ธิดาของนายช่างหูกคนหนึ่ง ซึ่งมีรูปงาม ดำรงอย...
- า "ท่านอย่าสำคัญว่าพวกเรามีตระกูลสูง เราทุกคนเป็น ช่างหูก ท่...
- มาณพนั้น ระลึกถึงคำของอุปัชฌาย์ได้ในเวลานั้น จึงเริ่มร้องไห้...
- พวกสามเณรเห็นแล้วก็แลดูซึ่งกันและกันแล้วพูดว่า "พ่อของเธอ ปู...
- เมื่อมนุษย์นั้นกล่าวอยู่อย่างนั้นนั่นแหละ ภิกษุสามเณร ๓๐ เหล...
- กิเลสทั้งหลายอันยังไม่พึงเกิดขึ้นด้วยสามารถแห่งการไม่ปรากฏอย...
- ก็ภิกษุบางรูปเป็นผู้ปฏิบัติวิปัสสนา กระทำอยู่ซึ่งการงานในอนุ...
- พึงทราบความที่กิเลสทั้งหลายยังไม่เกิดขึ้น ด้วยสามารถแห่งการไ...
- กรรมอันเป็นกุศลและอกุศล ห้ามวิบากแห่ง กรรมอื่นแล้ว ให้โอกาสแ...
- เมื่อบุคคลลืมตาขึ้นครั้งเดียวแล้วถือเอาอารมณ์ ใคร ๆ ไม่พึงกล...
- ข้อนี้ สมจริงดังที่ท่านกล่าวว่า ถ้าว่า มรรคย่อมละกิเลสทั้ง ห...
- ตอบว่า เหมือนต้นไม้ที่ยังไม่เกิดผล ซึ่งมีมาในพระบาลี (สุต- ต...
- บัณฑิตพึงชี้แจงเนื้อความนี้ ด้วยยาที่บุคคลดื่มแล้ว เพื่อการไ...
- ือด้วยโลกียะและโลกุตตระไว้ในสัมมัปป- ธานวิภังค์นี้ด้วยประการ...
- ก็ในที่นี้ สัมมัปปธานวิภังค์ นี้ พึงทราบว่า พระผ
- วรรณนาปัจหาปุจฉกะ จบ อรรถกถาสัมมัปปธานวิภังค์ จบ อิทธบาท ๔ ค...
- ฉันทสมาธิและปธานสังขารดังกล่าวมานี้ ประมวลย่อ ๒ อย่างนั้นเข้...
- คำว่า อิทธิบาท ได้แก่ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญ...
- การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ สัมมาวายามะ อันใด นี้เรียกว่า วิร...
- การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ สัมมาวายามะ อันใด นี้เรียกว่า ปธา...
- จิตตสมาธิและปธานสังขารดังกล่าวมานี้ ประมวลย่อ ๒ อย่างนั้น เข...
- วีมังสาสมาธิและปธานสังขารดังกล่าวมานี้ ประมวลย่อ ๒ อย่างนั้น...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- คำว่า อิทธิบาท ได้แก่ ผัสสะ ฯลฯ ปัคคาหะ อวิกเขปะ ของ บุคคลผู...
- ภิกษุ เป็นผู้เข้าไปถึงแล้ว ฯลฯ ประกอบแล้วด้วยวิริยะ สมาธิ แล...
- ความตั้งอยู่แห่งจิต ฯลฯ สัมมาสมาธิ สมาธิสัมโพชฌงค์ อันเป็น อ...
- ในบทเหล่านั้น วีมังสา เป็นไฉน
- ฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- อิทธิบาท ๔ เป็นอสังกิลิฏฐาสังกิเลสิกะ
- ๒, ๓, ๔, ๕, ๖, ๗, ๘, ๙, จูฬันตรทุกาทิวิสัชนา อิทธิบาท
- ๑๑,๑๒,๑๓, อุปาทานโคจฉกาทิวิสัชนา อิทธิบาท๔ เป็นนอุปาทานะ ฯลฯ...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อจะทรงจำแนกแสดงอิทธิบาทเหล่านั้...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อจะทรงจำแนกแสดงบททั้งหลายมี ฉัน...
- คำว่า อุเปโต โหติ คือ กองแห่งธรรม กล่าวคือ อิทธิบาทเป็น สภาว...
- อาศัยฉันทะ เมื่อมีความต้องการด้วยฉันทะในกุศลธรรมของผู้ใคร่เพ...
- กษุผู้อาศัยฉันทะ เมื่อมีความต้องการ ด้วยกุศลธรรมฉันทะของผู้ใ...
- ภิกษุผู้ทำจิตตะให้เป็นใหญ่ ทำจิตตะให้เป็นธุระ ทำจิตตะ ให้เป็...
- ในธรรมเหล่านั้นนั่นแหละ วิริยะ ชื่อว่า อิทธิ, จิตตะ ชื่อว่า ...
- จริงอยู่บริกรรมของปฐมฌาน ชื่อว่า อิทธิบาท
- ในอภิธรรมภาชนีย์ มีอรรถตื้นทั้งนั้น
- เหมือนอย่างว่า พระราชบุตร ๔ องค์ ผู้มีพระชาติเสมอกัน มีวัย เ...
- ในโพชฌงค์ ๗ นั้น สติสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน
- ความเลือกสรรในธรรมภายใน มีอยู่ ความเลือกสรรในธรรมภายนอก มีอย...
- กายปัสสัทธิ มีอยู่ จิตตปัสสัทธิ มีอยู่ กายปัสสัทธิแม้ใด กายป...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญสติสัมโพชฌงค์ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ...
- การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ สัมมาวายามะ วิริยสัมโพชฌงค์อัน เป...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจาก อกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ในโพชฌงค์ ๗ นั้น สติสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ เป็นเหตุ, โพชฌงค์ ๖ เป็นนเหตุ โพชฌงค์ ๗ เ...
- ปัญหาปุจฉกะ จบ โพชฌังควิภังค์ จบบริบูรณ์ บัดนี้ พ
- พระอริยสาวกนี้ใด ท่านเรียกว่า โพธิ เพราะทำคำอธิบายว่า ย่อม ต...
- ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ มีการพิจารณาค้นคว้า (ปวิจยะ) เป็นลักษณะ
- พระบาลีใช้คำว่า สพฺพตฺถิกํ จะแปลว่า เป็น ธรรมจำปรารถนาในที่ท...
- จริงอยู่ สติ แม้เว้นจากปัญญา ก็เกิดขึ้นได้ สตินั้น เมื่อเกิด...
- คำว่า จิรกตมฺปิ ได้แก่ วัตรอันกระทำไว้นาน ๆ ด้วยกายของตน หรื...
- คำว่า ตสฺส ตํ ธมฺมํ ได้แก่ ภิกษุนั้น วิจัยธรรมนั้น ซึ่งมีประ...
- คำว่า ปสฺสทฺธกายสฺส สุขิโน ได้แก่ ผู้มีความสุข ด้วยความสุข อ...
- คำว่า อชฺฌตฺตธมฺเมสุ สติ (สติในธรรมภายในมีอยู่) ได้แก่ สติอั...
- ในนัยนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโพชฌงค์ ๗ เจือด้วยโลกยะและ โล...
- สมาธิสัมโพชฌงค์ ก็ย่อมได้ในกามาวจร โดยทำนองเดียวกัน
- บัดนี้ เมื่อจะทรงแสดงนัยที่ ๓ อันเป็นไปด้วยสามารถแห่งการเจริ...
- อาจารย์บางพวก กล่าวว่า อาศัยวิเวกทั้ง ๕ อย่าง ก็มี
- โวสสัคคะแม้ทั้งสองนั้น ย่อมควรในนัยแห่งการพรรณนาอันเจือด้วยโ...
- ภาวะแห่งความเป็นกลาง โดยการเป็นไปและไม่เป็นไป ชื่อว่า มัชฌัต...
- ิตพึงทราบ ความที่โพชฌงค์ทั้งหลาย ที่เป็นกุศลเป็นต้น โดยทำนอง...
- วรรณนาปัญหาปุจฉกะ จบ อรรถกถาโพชฌังควิภังค์ จบ
- ค์ ๘ นั้น สัมมาทิฏฐิ เป็นไฉน ? ความรู้ในทุกข์ ความรู้ในทุกขส...
- ภิกษุในศาสนานี้ พิจารณาเห็นกายในกายเนือง ๆ อยู่ มีความเพียร ...
- อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ ๑
- ส่วนที่ 234
- สติ ความตามระลึก ฯลฯ ความระลึกชอบ สติสัมโพชฌงค์ อัน เป็นองค์...
- การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ ความพยายามชอบ วิริยสัม- โพชฌงค์ อ...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- นี้เรียกว่า มรรคมีองค์ ๘ ธรรมทั้งหลายที่เหลือ เรียกว่า ธรรมท...
- ฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ภิกษุสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌาน อัน...
- บรรดาองค์มรรค ๘ ข้อไหนเป็นกุศล ข้อไหนเป็นอกุศล ข้อไหน เป็นอั...
- สัมมาทิฏฐิ เป็นเหตุ องค์มรรค ๗ เป็นนเหตุ องค์มรรค ๘ เป็นสเหต...
- องค์มรรค ๘ เป็นนทัสสเนนปหาตัพพะ องค์มรรค ๘ เป็นนภาวนายปหาตัพ...
- ในอภิธรรมภาชนีย์ พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ตรัสคำว่า อริโย ตรัสแต...
- ถามว่า เมื่อเป็นเช่นนี้ คำว่า มรรคประกอบด้วยองค์ ๕ นี้ พระผู...
- ข้าพเจ้าจักเปลื้อง แม้เพราะความที่วิรตีเป็นธรรนมีเจตนามากด้ว...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การงด การ เว้น การเว้นขาด เจตนาเป็นเครื่...
- จริงอยู่ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคำนี้ไว้ว่า ดูก่อนสุภัททะ อริ...
- ในที่นี้ บัณฑิตพึงนับนัยทั้งหลาย ดังนี้
- วรรณนาปัญหาปุจฉกะ จบ อรรถกถามัคควิภังค์ จบ ภิกษุในศาสนานี้
- ภิกษุนั้น ไปสู่ป่าก็ตาม ไปสู่โคนไม้ก็ตาม ไปสู่เรือนว่าง ก็ตา...
- บทว่า ในศาสนานี้ มีอธิบายว่า ในทิฏฐินี้ ในขันตินี้ ในรุจินี้...
- บทว่า สังวร ได้แก่ การไม่ล่วงละเมิดทางกาย การไม่ล่วงละเมิด ท...
- ความไม่ล่วงละเมิดทางกาย ความไม่ล่วงละเมิดทางวาจา ความไม่ ล่ว...
- ภิกษุบางรูปในศาสนานี้ ไม่เป็นผู้เทียวไปในสำนักของหญิงแพศยา ไ...
- ภิกษุเป็นผู้เห็นโทษ เห็นภัย เห็นความชั่วร้าย และเห็นการรื้อถ...
- เป็นผู้ไม่ถือนิมิต ไม่ถืออนุพยัญชนะ บาปอกุศลธรรม คืออภิชฌาแล...
- ใน ๒ อย่างนั้น ความเป็นผู้ไม่รู้ประมาณในโภชนะ เป็นไฉน
- ภิกษุ เป็นผู้เข้าไปถึงแล้ว ฯลฯ ประกอบแล้ว ด้วยความเป็นผู้รู้...
- ภิกษุ ย่อมเสพ เจริญ ทำให้มาก ซึ่งโพธิปักขิยธรรมเหล่านี้ ด้วย...
- บทว่า มีสัมปชัญญะ มีอธิบายว่า สัมปชัญญะ เป็นไฉน
- บทว่า สงัด มีอธิบายว่า แม้หากเสนาสนะใดจะอยู่ในที่ใกล้ แต่เสน...
- บทว่า ดง เป็นชื่อของเสนาสนะราวป่า
- คำว่า นั่งคู้บัลลังก์ ได้แก่ เป็นผู้นั่งคู้บัลลังก์
- คำว่า ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอภิชฌา มีอธิบายว่า อภิชฌา เป็นไฉ...
- ความพยาบาทและความประทุษร้ายนี้ สงบ ระงับ เข้าไประงับ ดับไป ด...
- ความพยาบาทอันใด ความพยาบาทอันนั้น ชื่อว่า ความประทุษร้าย ควา...
- ค่าว่า เป็นผู้ปราศจากถีนมิทธะ มีอธิบายว่า ชื่อว่า เป็น ผู้ปร...
- จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่า ภิ...
- บทว่า อยู่ มีอธิบายว่า สืบเนื่องกันอยู่ ฯลฯ พักอยู่ ด้วย เหต...
- วิจิกิจฉานี้ สงบ ระงับ เข้าไประงับ ดับไป ดับไปอย่างราบคาบ ถู...
- คำว่า ละนิวรณ์ ๕ เหล่านี้ได้แล้ว มีอธิบายว่า นิวรณ์ ๕ เหล่าน...
- ความตรอง ความพิจารณา ความตามพิจารณา ความเข้าไปพิจารณา ความที...
- บทว่า ฌาน ได้แก่ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตาแห่งจิต
- ความตรอง ความพิจารณา ความตามพิจารณา ความเข้าไปพิจารณา อารมณ์...
- บทว่า มีปีติและสุข มีอธิบายว่า ปีติ มีอยู่ สุข มีอยู่
- บทว่า เป็นผู้มีจิตเป็นอุเบกขา มีอธิบายว่า อุเบกขา เป็นไฉน
- คำว่า เป็นฌานที่พระอริยเจ้ากล่าวสรรเสริญผู้ได้ บรรลุ มีอธิบา...
- คำว่า เพราะละสุขและทุกข์ได้ มีอธิบายว่า สุ
- ความไม่สบายทางใจ ความทุกข์ทางใจ ความเสวยอารม
- บทว่า ฌาน ได้แก่ อุเบกขา สติ เอกัคคตาแห่งจิต
- รูปสัญญา สัททสัญญา คันธสัญญา รสสัญญา โผฏฐัพพสัญญา เหล่านี้เร...
- บทว่า บรรลุ ได้แก่ การได้ การกลับได้อีก การถึง ความถึง การถู...
- คำว่า วิญญาณน้อยหนึ่งไม่มี มีอธิบายว่า ภิกษุพิจารณา เห็นว่า ...
- บทว่า บรรลุ ได้แก่ การได้ การกลับได้อีก การถึง ความถึง การถู...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ เพราะคลาย ป...
- ่ง จิต มีในสมัยนั้น นี้เรียกว่า ทุติยฌานกุศล ธรรมทั้งหลายที่...
- ห่งจิต มีในสมัยนั้น นี้เรียกว่า ปัญจมณานกุศล ธรรมทั้งหลายที่...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญ โลกุตตรฌาน อันเป็นเครื่องนำออกไปจาก โล...
- ่วิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวก เป็น ทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญ...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ บรรลุ ปัญจมฌาน ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข เพราะ...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ บรรลุ ทุติย...
- ภิกษุ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐม- ฌาน...
- นสหรคตด้วย เนวสัญญานาสัญญายตนสัญญา ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข เพราะ...
- ฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- บรรลุ ทุติยฌานอันเป็นวิบาก เพราะโลกุตตรกุศลฌาน อันได้ทำไว้แล...
- ภิกษุ ในศาสนานี้ ฯลฯ นี้เรียกว่า ทุติยฌานวิบาก ธรรมทั้งหลาย ...
- ี้ เจริญ รูปาวจรฌาน อันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศลและไ...
- ภิกษุในศาสนานี้ ฯลฯ นี้เรียกว่า จตุตถฌานกิริยา ธรรมทั้งหลาย ...
- ภิกษุในศาสนานี้ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรล...
- บรรดาฌาน ๔ ฌานไหนเป็นกุศล ฌานไหนเป็นอกุศล ฌานไหน เป็นอัพยากต...
- ฌาน ๓ กล่าวไม่ได้ว่า แม้เป็นปริตตารัมมณะ แม้เป็นมหัคคตา- รัม...
- ฌาน ๔ เป็นเหตุ ฌาน ๔ เป็นสเหตุกะ ฌาน ๔ เป็น เหตุสัมปยุต ฌาน ...
- ฌาน ๔ เป็นนทัสสเนนปหาตัพพะ ฌาน ๔ เป็นนภาวนาย- ปหาตัพพะ ฌาน ๔...
- คำว่า ภิกฺขุ เป็นคำแสดงถึงบุคคลผู้ยังฌานเหล่านั้นให้เกิดขึ้น
- คำว่า คุตฺตทฺวาโร นี้ เป็นคำแสดงถึงความที่ภิกษุนั้น เป็นผู้ม...
- คำว่า อรญฺํ ฯ เป ฯ ปฏิสลฺลานสารูปํ นี้ (แปลว่า ภิกษุนั้น อา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงแสดงอาชีวปาริสุทธิศีล ด้วยคำว่า อา...
- ดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะแสดงจำแนกมาติกาตามที่ทรง ตั้ง...
- ขันติของพระพุทธเจ้านี้ ในรุจิของพระพุทธเจ้านี้ ในลัทธิของพระ...
- า ธรรมวินัย เพราะอรรถว่า เป็นสภาพกำจัด อกุศลธรรมทั้ง
- อีกอย่างหนึ่ง การแนะนำโดยธรรม ชื่อว่า ธรรมวินัย
- ชื่อว่า ปวจนะ เพราะอรรถว่า เป็นประธาน (เป็นใหญ่) กว่าถ้อยคำข...
- บทว่า ปฏิญฺาย ได้แก่ (เป็นภิกษุ) ด้วยปฏิญญาของตน
- บุคคลใด ย่อมทรงผืนผ้าที่ถูกทำลายโดยการทำลายซึ่งค่า (ราคา) ผั...
- ชื่อว่า ภิกษุ เพราะกำลังทำลายกิเลส ๕ ด้วยโสดาปัตติมรรค
- ก็พระอรหันต์ ชื่อว่า ภิกษุ เพราะละกิเลสโดยไม่จำเพาะส่วน
- ภิกษุผู้ไม่มัวหมอง ผ่องใส ชื่อว่า ภิกษุผู้บริสุทธิ์ผ่องใส
- คำว่า ตฺติจตุตฺเถน (แปลว่า มีญัตติเป็นที่ ๔) ได้แก่ กรรม อั...
- ย่อมรักษา ย่อมให้หลุดพ้น ย่อม เปลื้องจากทุกข์ทั้งหลายมีทุกข์...
- การงดเว้นของบุคคลผู้งดเว้นจากปาณาติบาตเป็นต้น ชื่อว่า เจตสิก...
- เพราะภิกษุย่อมตั้งมั่นในพระศาสนานี้ หรือกุศลธรรมทั้งหลายเท่า...
- อีกอย่างหนึ่ง เปรียบเหมือนช่างย้อม ซักผ้าด้วยน้ำด่าง เมื่อผ้...
- กแล้ว ย่อมแผ่ไปสู่อวัยวะน้อย ใหญ่ ฉันใด กุศลอันเป็นไปในภูมิ ...
- คำว่า สํวุโต ได้แก่ อันเขาปิดแล้ว อธิบายว่า มีอินทรีย์ อัน ส...
- อีกอย่างหนึ่ง เพราะการประกอบความเพียรในกัลยาณธรรม ย่อม เป็นธ...
- ในข้อนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงจำแนกแสดงอาจาระอย่างใด...
- ไม้ไผ่ใด ที่ไม่ได้ปลูกไว้ เกิดขึ้นเองก่อน ไม้ไผ่นั้นเป็นครุภ...
- ในอรรถกถาพระวินัย ท่านกล่าวไว้ว่า พวกมนุษย์ถูกไฟไหม้บ้าน ถือ...
- ก็ เมื่อว่าโดยหัตถกรรมอย่างสูง ภิกษุย่อมได้สักว่าที่เป็นที่ต...
- คำทั้งปวง แม้ในคำว่า การให้ใบไม้ เป็นต้น ซึ่งมีคำว่า ด้วย กา...
- พึงทราบวินิจฉัยใน การให้ดอกไม้ ดอกไม้ทั้งหลายที่จัดเป็นครุภั...
- ในการให้ผลไม้ แม้ผลไม้ ที่สงฆ์กำหนดแล้ว เหมือนดอกไม้นั้นแหละ...
- ในการให้ไม้ชำระฟัน ไม้ชำระฟัน อันเขายังไม่ใช้ เป็นครุภัณฑ์
- อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า ที่เป็นที่ไม่ซึมเข้าไปแห่งน้ำแกงถั่วเข...
- อนึ่ง พวกมนุษย์ เรียกว่า พวกกระผมจักถวายทาน จักกระทำบูชา จัก...
- แม้ในโคจรนิทเทส บัณฑิตก็พึงทราบการกระทำ ในเพราะถ้อยคำ แห่งอโ...
- คำว่า ปณฺฑกา ได้แก่ บัณเฑาะก์ผู้มีถ้อยคำ อาศัยโลกามิส มีกิเล...
- ่า เป็นผู้มีความโศก มีความสนุกสนาน มีสุขทุกข
- คำว่า อปฺปสนฺนานิ ได้แก่ ไม่สามารถเพื่อทำจิตให้ผ่องใส ไม่ ขุ...
- คำว่า ตถารูปานิ กุลานิ ตระกูลทั้งหลาย มีตระกูลแห่งกษัตริย์ เ...
- ก็ในคำทั้งหลาย มีคำว่า โอปานภูตานิ เป็นต้น คำว่า โอปานภูตานิ...
- พึงทราบว่า พระสุมเถระผู้มีปกติอยู่ในทิวาวิหาร ท่านกล่าวไว้ก่...
- ในอาจริยเถรวาทกล่าวไว้ก่อนว่า การเปิดเผยด้วยการอธิษฐานด้วยสต...
- ก็ในคำเหล่านั้น พึงทราบประมาณดังนี้ ๓๖ ปรมาณู ประมาณ ๑ อณู ๓...
- คำว่า อุปาสกสิกฺขา ได้แก่ สิกขา อันอุบาสกทั้งหลาย พึงศึกษา
- ในนิทเทสหมวดสองแห่งบทว่า อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โภชเน มตฺต...
- ในข้อว่า สีหเสยฺยํ นี้ ได้แก่ เสยยา (การนอน) ๔ อย่าง คือ กาม...
- อนึ่ง การนอนประกอบด้วยญาณที่ ๔ พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียก ...
- คำว่า สาตจฺจํ เนปกฺกํ อธิบายว่า ภิกษุประกอบแล้ว ประกอบ เนือง...
- พึงทราบวินิจฉัยในนิทเทสแห่งคำว่า อภิกฺกนฺเต เป็นต้น การก้าว ...
- ส่วนที่ 352
- การที่ภิกษุกำหนดสัปปายะ และอสัปปายะ ในการเดินไปแล้วกำหนด เอา...
- แม้การเห็นอสุภะ ก็เป็นไปกับด้วยประโยชน์
- อนึ่ง การที่ภิกษุเรียนเอาโคจร กล่าวคือ กรรมฐานอันชอบใจแก่ จร...
- พระอรรถกถาจารย์ทั้งหลาย กล่าวว่า แม้ถ้าว่า พวกมนุษย์ไม่ต้อง ...
- ภิกษุนั้นกล่าวว่า ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย กรรมใดแม้มารดาบิดา...
- ภิกษุนี้ ท่านเรียกว่า ย่อมนำกรรมฐานกลับมา แต่ไม่นำไป
- ภิกษุเหล่านั้น ครั้นทำกติกวัตรอย่างนี้แล้ว เมื่อไปภิกขาจาร ย...
- พระเถระไม่อนาทรถ้อยคำนั้น กระทำสมณธรรมอยู่ด้วยจิตอันประกอบ ด...
- ก็ท่านพระมหานาคนั้น ยกเท้าขึ้นด้วยจิตอันประกอบด้วยกรรมฐาน นั...
- ภิกษุเหล่านั้น บรรลุพระอรหัตภายใน ๓ เดือนนั่นแหละ ปวารณา แล้...
- ครั้นทำกิจด้วยน้ำเสร็จแล้ว ก็สงบจิตพิจารณาถึงความลำบากในการ ...
- ก็การไม่หลงลืมในอิริยาบถทั้งหลาย มีการก้าวไปข้างหน้าเป็นต้น ...
- ในการเป็นไปเช่นนี้ มีใครหรือที่ก้าวไป หรือว่า เป็นการก้าวไปข...
- ในบรรดาการแลดูเหล่านั้น เมื่อจิตเกิดขึ้นว่า เราจักแลดูข้างหน...
- ก็อีกอย่างหนึ่ง พึงทราบ อสัมโมหสัมปชัญญะในที่นี้ ด้วยสามารถ ...
- บัณฑิตพึงทราบอสัมโมหสัปชัญญะในที่นี้ ด้วยสามารถแห่งมูลปริญญา...
- เมื่อหมู่มนุษย์ทั้งปวงในบ้านหลังหนึ่งตายแล้ว เวลา (อายุ) ของ...
- ด้วยอาการอย่างนี้ การแลดูข้างหน้า การแลดูข้าง ๆ ในเพราะการ ป...
- ท้านานเกินไป หรือว่าเหยียด ออกนานเกินไป ทุกขเวทนา ย่อมเกิดขึ...
- ว่าด้วยโคจรสัมปชัญญะ ก็โคจรสัมปชัญญะ บัณฑิตพึงแสดงด้วยเรื่อง...
- ในข้อว่า สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ นี้ (แปลว่า เป็นผู้รู้ชัดอยู่โ...
- ในข้อว่า สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ นี้ ชื่อว่า เป็นสัปปายสัมปชัญญ...
- แม้ในการทรงบาตร ภิกษุก็ไม่ถือบาตรโดยเร็วเกินไป เมื่อถือเอา บ...
- ในฐานะเช่นนี้ แม้บาตรก็ไม่มีเจตนา แม้มือก็ไม่มีเจตนา
- พึงทราบวินิจฉัย ในคำว่า อสิเต เป็นอาทิ
- ปฐวีธาตุ ย่อมช่วยให้อาหารทรงอยู่ ย่อมให้เปลี่ยนแปลง ย่อมให้ ...
- ส่วนถ้อยคำพิสดารในที่นี้ บัณฑิตพึงทราบและศึกษาในคัมภีร์วิสุท...
- เปรียบเหมือนอะไรเล่า เหมือนบุคคลเทน้ำเก่า จากหม้อน้ำ น้ำเก่า...
- ภิกษุนี้ ชื่อว่า ผู้มีปกติทำสัมปชัญญะในข้อว่า ในการเดิน เป็น...
- คำว่า ตุณฺหีภาเว ได้แก่ การนิ่ง การไม่พูด
- ตอบว่า ย่อมทรงแสดงเสนาสนะอันเป็นสัปปายะ อันเป็นวิถีแห่งการ ป...
- บรรดาคำเหล่านั้น คำว่า วิวิตฺตํ ได้แก่ เป็นเสนาสนะว่างเปล่า ...
- คำว่า ภชติ ได้แก่ เข้าถึงอยู่
- อนึ่ง บรรดาเสนาสนะทั้งหลายมีโคนไม้เป็นต้น ชื่อว่าโคนไม้ เพรา...
- คำว่า อพโภกาสํ (แปลว่า ที่แจ้ง) คือสถานที่ไม่มีที่กำบัง
- คำว่า วิชนวาตํ ได้แก่ เว้นจากลมแห่งสรีระแห่งชนผู้สัญจรมาใน ภ...
- คำว่า ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา (แปลว่า นั่งคู้บัลลังก์) ได้แก่ กา...
- อภิชฌานิทเทสมีอรรถตื้นทั้งนั้น แล
- จิต ย่อมพยาบาท ย่อมละปกติภาวะ ด้วยธรรมชาตินี้ เช่นกับขนม กุม...
- คำว่า สโต สมฺปชาโน (แปลว่า มีสติสัมปชัญญะ) ได้แก่ ผู้ ประกอบ...
- อาการอันไม่สงบ ชื่อว่า อุทธัจจะ ในบทว่า อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ น...
- ภิกษุใด ออกไปแล้วจากความสงสัย เพราะเหตุนั้น ภิกษุนั้น จึง ชื...
- คำใดที่ข้าพเจ้าพึงกล่าวในนิทเทสทั้งหลาย แม้มีคำ วิวิจฺเจว กา...
- แม้ในนิทเทสแห่ง สมติกกมะ (แปลว่า เพราะการก้าวล่วง) ชื่อว่า ก...
- เมื่อภิกษุน้อมกายไปสู่ฌานที่ ๔ เพื่อทำ อิทธิวิธะ ด้วยอำนาจแห...
- ฌานที่ ๔ อันเป็น ทิพพจักขุญาณ ชื่อว่า เป็นปริตตารัมมณะ เพราะ...
- แม้ในคำว่า จตุตฺถชฺฌานํ นี้ ว่าโดยกุศล ในจตุตถฌาน ๑๓ ไม่ พึง...
- จตุตถฌานอันเป็น ทิพพโสตญาณ ชื่อว่า เป็นปัจจุปปันนารัมมณะ เพร...
- จตุตถฌานอันเป็น ยถากัมมูปคตญาณ ย่อมกระทำอดีตกรรมเท่านั้น ให้...
- จตุตถฌานอันเป็น เจโตปริยญาณ เป็นพหิทธารัมมณะอย่างเดียว
- วรรณนาปัญหาปุจฉกะ จบ อนึ่ง ในฌานวิภังค์นี้ พระสัมมาสัมพุทธเ
- ์โลกทั้งปวง เพราะเป็นผู้มีจิตเสมอในสัตว์ทุก หมู่เหล่า อยู่
- บทว่า แผ่ไป คือ กระจายออกไป น้อมจิตไป
- ั้งปวง เหมือนบุคคลเห็นบุคคลคนหนึ่ง ผู้ตกทุกข์ได้ยากแล้ว พึงส...
- ์โลกทั้งปวง เพราะเป็นผู้มีจิตเสมอในสัตว์ทุกหมู่ เหล่า มีอธิบ...
- จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่า จิ...
- จิตนี้ สหรคต เกิดร่วม เจือปน สัมปยุต ด้วยมุทิตานี้ ด้วยเหตุ ...
- บทว่า แผ่ไป คือ กระจายออกไป น้อมจิตไป
- บทว่า อยู่ มีอธิบายว่า สืบเนื่องกันอยู่ ฯลฯ พักอยู่ ด้วยเหตุ...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ เพราะคลายปี...
- ภิกษุ ในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ เพราะคลาย ...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ บรรลุ ตติยฌ...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ บรรลุ ทุติย...
- สหรคตด้วย เมตตาอันเป็นวิบาก เพราะรูปาวจรกุศลกรรมอันได้ทำไว้แ...
- สหรคตด้วยเมตตาอันเป็นวิบาก เพราะ รูปาวจรกุศลกรรมอันได้ทำไว้แ...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ เพราะคลาย ป...
- ภิกษุสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐม- ฌานท...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ เพราะคลาย ป...
- ภิกษุสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐม- ฌานท...
- หรคตด้วยกรุณา อันเป็นวิบาก เพราะ รูปาวจรกุศลกรรมอันได้ทำไว้แ...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ภิกษุในศาสนานี้ เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ เพราะคลายปี...
- ภิกษุสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ปฐมฌาน ที...
- รคตด้วยมุทิตา อันเป็นวิบาก เพราะ รูปาวจรกุศลกรรมอันได้ทำไว้แ...
- รรลุ จตุตถ- ฌานที่สหรคตด้วยอุเบกขา ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข เพราะ...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- านี้ เจริญรูปาวจรฌานอันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศล แล...
- ์โลกทั้งปวง เพราะเป็นผู้มีจิตเสมอในสัตว์ทุกหมู่เหล่า อยู่
- อัปปมัญญา ๔ เป็นกุศลก็มี เป็นอัพยากตะก็มี อัปปมัญญา ๓ เป็นสุ
- เมตตา เป็นเหตุ อัปปมัญญา ๓ เป็นนเหตุ อัปปมัญญา ๔ เป็นสเหตุกะ...
- ุเบกขา เป็นอวิจาระ อัปปมัญญา ๓ เป็นสัปปีติกะ
- คำว่า อิธ ภิกฺขุ ได้แก่ ภิกษุในพระศาสนานี้
- การแผ่เมตตา โดยเจาะจง (โอธิโส) พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรง กำหนดท...
- อนึ่ง ในคำว่า วิปุเลน นี้ บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นเมตตาอันไพบูล...
- ในคำเหล่านั้น คำว่า เสยฺยถาปิ นาม เป็นนิบาตลงในอรรถแห่ง ความ...
- คำว่า เมตฺตาเยยฺย (แปลว่า พึงแผ่เมตตาไป อธิบายว่า พึง กระทำเ...
- ในนิทเทสแห่งคำว่า วิปุลา (แปลว่า อันไพบูลย์) เป็นต้น ก็ เพรา...
- (แปลว่า เหมือนบุคคลเห็นบุคคลหนึ่ง ผู้ตกทุกข์ได้ยาก พึงสงสาร ...
- แม้คำว่า "เนว มนาปํ น อมนาปํ" (แปลว่า เหมือนบุคคล เห็นบุคคลค...
- วรรณนาปัญหาปุจฉกะ จบ อนึ่ง ใน อัปปมัญญาวิภังค์นี้ อันพระสัมม...
- าณาติปาตาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวรจกุศลจิต สหรคตด้วยโสม...
- าณาติปาตาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยอุเ...
- าณาติปาตาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยอุเ...
- มาทัฏฐานาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสม...
- มาทัฏฐานาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยอุเ...
- าณาติปาตาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสม...
- กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ เกิดข
- มาทัฏฐานาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสม...
- มาทัฏฐานาเวรมณีสิกขาบท เป็นไฉน ? กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสม...
- กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ มีรูป
- สุราเมรยมัชชปมาทัฏฐานาเวรมณีสิกขาบท ติกมาติกาปุจฉา - ทุกมาติ...
- สิกขาบท ๕ เป็นนเหตุ สิกขาบท ๕ เป็นสเหตุกะ สิกขาบท ๕ เป็นเหตุ...
- สวิตักกะ เป็นสวิจาระ สิกขาบท ๕ เป็นสัปปีติกะ ก็มี เป็นอัปปีต...
- คำว่า สิกฺขาปทานิ (แปลว่า สิกขาบททั้งหลาย) ได้แก่ บทที่ กุลบ...
- สุราและเมรัยแม้ทั้งสองนั้น ชื่อว่า มัชชะ (น้ำเมา) เพราะอรรถว...
- บัดนี้ เพื่อความกระตุ้นญาณในสิกขาบททั้งหลายเหล่านี้ บัณฑิต พ...
- มุสาวาท บางครั้งมีโลภะโมหะเป็นมูล บางครั้งมีโทสะโมหะ เป็นมูล
- อทินนาทาน มีโทษ ดังนี้ การถือเอาสิ่งของ ของบุคคลผู้ทุศีล มีโ...
- มุสาวาท (พูดเท็จ) เพื่อต้องการทรัพย์มีประมาณกากณิกหนึ่ง ( คํ...
- กะ (คือทำด้วยมือของตน เอง) ก็มี เป็นอาณัติกะ (คือ ใช้ให้คนอื...
- ว่าโดยเวทนา สิกขาบทแม้ทั้งหมดเป็นสุขเวทนา หรือเป็นมัชฌัตต- เ...
- ว่าโดยปโยคะ ศีล ๕ แม้ทั้งปวง บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นสาหัตถิก- ...
- บัณฑิตพึงทราบความที่สิกขาบททั้งหลายเป็นกุศล เป็นต้น โดยทำนอง...
- ปฏิภาณปฏิสัมภิทา ความรู้แตกฉานในทุกข์ ชื่อว่า อัตถปฏิสั
- ปฏิสัมภิทา ๔ คือ ๑
- ปฏิสัมภิทา ๔ คือ ๑
- แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยกามาวจรกุศลจิต ๘ ปฏิสัมภิทา ๔ คือ ๑
- แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยรูปาวจรกุศลจิต ปฏิสัมภิทา ๔ คือ ๑
- แจกปฏิสัมภิทา ๔ ด้วยโลกุตตรกุศลจิต ปฏิสัมภิทา ๔ คือ ๑
- นสมัยนั้น ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่า ธรรมเป็นอกุศล ความรู้ แตกฉานใ...
- ความรู้แตกฉานในวิบากแห่งธรรมเหล่านั้น ชื่อว่า อัตถปฏิสัมภิทา
- ปฏิสัมภิทา ๓ คือ ๑
- อปรารภอารมณ์ใด ๆ เกิดขึ้น เพราะกามาวจร- กุศลกรรมอันได้ทำไว้แ...
- บัญญัติแห่งธรรมเหล่านั้น ย่อมมีด้วย นิรุตติใด ความรู้แตกฉานใ...
- แจกปฏิสัมภิทา ๓ ด้วยกามาวจรวิบากจิต ๘ ปฏิสัมภิทา ๓ คือ ๑
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- โยคาวจรบุคคล เจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงอรูปภพ เพราะก้าวล่วง...
- โยคาวจรบุคคล สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุ ป...
- ปฏิสัมภิทา ๓ คือ ๑
- มโนธาตุ ๑ อันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และไม่ใช่กรรม...
- ไฉน ? มโนวิญญาณธาตุ อันเป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และ...
- ปฏิภาณปฏิสัมภิทา ติกมาติกาปุจฉา - ทุกมาติกาปุจฉา บรรดาปฏิสัม...
- ปฏิสัมภิทา ๓ เป็นปริตตะ, อัตถปฏิสัมภิทา เป็นปริตตะก็มี เป็น ...
- เหตุโคจฉกวิสัชนาและจูฬันตรทุกวิสัชนา ปฏิสัมภิทา ๔
- ๔, ๕, ๖, ๗, ๘, ๙, ๑๐, ๑๑, ๑๒
- ปัญหาปุจฉกะ จบ ปฏิสัมภิทาวิภังค์ จบบริบูรณ์ บัดนี้ พ
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะทรงจำแนกแสดงปฏิสัมภิทาทั้งห...
- อธิบายคำว่า ธัมมนิรุตติ (ภาษาของสภาวะ) พึงทราบวินิจฉัยในข้อว...
- ภาษามคธเป็นภาษาทั่วไปของสัตว์โลก ก็แลครั้นท่านกล่าวแล้ว จึงก...
- ตอบว่า ก็เพราะเพื่อจะนำมาซึ่งอรรถ (ประโยชน์) ได้โดยง่าย
- ปฏิสัมภิทาของ ผู้ถึงเสกขภูมิ คือ ของ พระอานันทเถระ ของ จิตตค...
- บรรดาเหตุ ๕ เหล่านั้น พึงทราบปฏิสัมภิทาทั้งหลายของ พระติสส- ...
- ปฏิสัมภิทาของ พระติสสทัตตเถระ และของ พระนาคเสนเถระ ได้บริสุท...
- วรรณนาสังคหวาระ ๑ จบ บัดนี้ เพื่อจำแนกปฏิสัมภิทาทั้งหลายโดยน...
- อนึ่ง ธรรมเหล่าใด อันต่างด้วยรูปและอรูปธรรม (ขันธ์ ๕) อันเกิ...
- บรรดาปฏิสัมภิทา ๔ เหล้านั้น ปฏิสัมภทา ๓ คือ ธัมมะ, นิรุตติ, ...
- ถามว่า ก็ในวาระว่าด้วยกุศลและอกุศลทั้งหลาย ท่านกล่าวว่า ญาณ ...
- บัดนี้ เพื่อแสดงซึ่งความเป็นไปในญาณทั้งหลาย ที่รู้ซึ่งญาณใด ...
- แต่ภิกษุพหูสูตกล่าวว่า ท่านทั้งหลายจักทราบได้ในเวลาฟัง ธรรมว...
- ส่วนคำว่า "กิริยโต จตูสุ" นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้ว ด้ว...
- ะ บัณฑิตพึงทราบ ความที่ปฏิสัมภิทา ๔ เป็นกุศล เป็นต้น โดยทำนอ...
- อัตถปฏิสัมภิทา เป็นมัคคเหตุกะ ด้วยสามารถแห่งสหชาตเหตุ
- ิทา เป็นอตีตารัมมณะแก่ผู้พิจารณาอยู่ซึ่งกุศลญาณ วิปากญาณ กิร...
- จริงอยู่ ในปฏิสัมภิทาวิภังค์นี้ พระสัมมาสัมพุทธเ
- วิญญาณ ๕ มีวัตถุเป็นปัจจุบัน มีอารมณ์เป็นปัจจุบัน มีวัตถุเกิ...
- ย่อมไม่จุติ ไม่เกิด แม้ต่อจากลำดับแห่ง วิญญาณ ๕
- ญาณวัตถุหมวดละ ๒ ย่อมมี ด้วยประการฉะนี้
- สวิตักกสวิจารปัญญา เป็นอุปาทินนุปาทานิยะก็มี เป็นอนุปาทิน- น...
- อวิตักกวิจารมัตตปัญญา เป็นอาจยคามินีก็มี เป็นอปจยคามินีก็มี ...
- อวิตักกาวิจารปัญญา เป็นอดีตก็มี เป็นอนาคตก็มี เป็นปัจจุบัน ก...
- ปีติสหคตปัญญา สุขสหคตปัญญา เป็นอุปปันนะก็มี เป็นอนุ- ปันนะก็...
- อุเปกขาสหคตปัญญา เป็นอุปปันนะก็มี เป็นอนุปปันนะก็มี เป็น อุป...
- ปัญจก - ฉักก - สัตตก - อัฏฐก - นวกมาติกา ญาณวัตถุ หมวด ๕ คือ
- ส่วนที่ 526
- ส่วนที่ 527
- ส่วนที่ 528
- คำว่า วิญญาณ ๕ มีวัตถุเป็นปัจจุบัน มีอารมณ์เป็น ปัจจุบัน นั้...
- คำว่า วิญญาณ ๕ ไม่เกิด เพราะไม่พิจารณา นั้น คือ เมื่อ พิจารณ...
- คำว่า วิญญาณ ๕ ไม่มีความนึกคิด นั้น คือ ความนึก ความคิด ความ...
- คำว่า บุคคลย่อมไม่สมาทานกุศลธรรมและอกุศลธรรมด้วย วิญญาณ ๕ นั...
- ปัญญาในกุศลธรรมและอัพยากตธรรมในภูมิ ๓ ชื่อว่า โลกิย
- ปัญญาในกุศลธรรมและอัพยากตธรรมในภูมิ ๓ นั้น ชื่อว่า
- ปัญญาในกุศลธรรมและอัพยากตธรรมในภูมิ ๓ ชื่อว่า นีวรณ
- ปัญญาอันสัมปยุตด้วยวิตก ชื่อว่า สวิตักกปัญญา
- ปัญญาในกุศล ธรรมในภูมิ ๓ ในวิปากธรรมในภูมิ ๔ ในกิริ
- ในการงานทั้งหลายที่ต้องน้อมนำไปด้วยปัญญาก็ดี ในศิลปะทั้งหลาย...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- อมรู้ชัดว่า เมื่อเราพิจารณาธรรมเหล่านี้ กุศลธรรม ที่ยังไม่เก...
- ปัญญาในกุศลธรรมในภูมิ ๓ ชื่อว่า อาจยคามินีปัญญา
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- ปัญญาทั้งหมดนั้นแลเป็นอัชฌัตตปัญญาก็มี เป็นพหิทธา- ปัญญาก็มี...
- อนุโลมิกญาณ ขันติญาณ ทิฏฐิญาณ รุจิญาณ มุติญาณ เปกขญาณ ธัมมนิ...
- สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่า หนึ่งได้รู้ทุกข์แล้ว ได้รู้ทุกขส...
- ปัญญาในกามาวจรกุศลธรรม ชื่อว่า อาจยโนอปยปัญญา
- สติอันสมควรแก่ธรรมนั้นตั้งมั่น ปัญญา ชื่อว่า ฐิติภาคินี
- สัญญามนสิการอันสหรคตด้วยวิญญาณัญจายตนฌาน ซ่านไป ปัญญา ชื่อว่...
- ความรู้แตกฉาน ในธรรม ชื่อว่า ธัมมปฏิสัมภิทา
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐ...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมาทิฏฐ...
- ในญาณเหล่านั้น สังขารญาณ เป็นไฉน
- ญาณวัตถุหมวดละ ๕ ย่อมมีด้วยประการฉะนี้
- เหล่านั้นชื่อว่า ญาณวัตถุในธรรมหมวดละ ๗ ละ ๗
- ในญาณวัตถุ หมวดละ ๘ ปัญญาในมรรค ๔ ผล ๔ เป็นไฉน
- พระตถาคตในโลกนี้ ย่อมทรงทราบว่า ข้อที่บุคคลผู้โสดาบันถึงพร้อ...
- พระตถาคตในโลกนี้ ย่อมทรงทราบว่า ข้อที่พระอรหันตสัมมาสัม- พุท...
- พระตถาคตในโลกนี้ ย่อมทรงทราบว่า ข้อที่หญิงจะพึงเกิดเป็นพระ- ...
- พระตถาคตในโลกนี้ ย่อมทรงทราบว่า ข้อที่วจีสุจริต และมโนสุจริต...
- พระตถาคตในโลกนี้ ย่อมทรงทราบว่า ข้อที่บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วย...
- ส่วนที่ 561
- กัมมสมาทานอันเป็นบุญบางอย่าง อาศัย กาลสมบัติ จึงให้ผลก็มี
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- ญาณรู้ควานแก่กล้าและไม่แก่กล่าแห่งอินทรีย์ ของสัตว์เหล่าอื่น...
- ก็อนุสัยของสัตว์ทั้งหลาย เป็นไฉน
- ราคานุสัยของสัตว์ทั้งหลาย ย่อมนอนเนื่องอยู่ในปิยรูป สาตรูป ใ...
- สัตว์ทั้งหลายผู้มีธุลีคือกิเลสมากเหล่านั้น เป็นไฉน
- สัตว์เหล่านั้นใด มีอาสยะชั่ว มีอนุสัยชั่ว มีจริตชั่ว มีอัธยา...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- ยังมีโยคาวจรบุคคลผู้เจริญฌานอีก ๔ จำพวก คือ โยคาวจรบุคคลผู้ ...
- เพราะก้าวล่วงอากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวง โยคาวจรบุคคล จึ...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม สัมมา- ทิ...
- ญาณรู้ความสิ้นอาสวะ ตามความเป็นจริงของ พระตถาคต เป็นไฉน
- แต่ในที่นี้ พึงทราบว่า ชื่อว่า ญาณวัตถุ เพราะอรรถอันมีนัยก่อ...
- สำหรับ ทุกมาติกา ทรงตั้งไว้หมวดละ ๒
- นวกมาติกา ทรงตั้งไว้ หมวดละ ๙ มี ๑ หมวด
- พึงเทียบกำลัง ดังนี้ กำลังบุรุษ ๑๐ คน เท่ากับกำลังช้าง ตระกู...
- นี้ ชื่อว่า ญาณพละ (กำลังคือพระญาณ)
- คำว่า ปริสาสุ ได้แก่ ในบริษัท ๘ *
- คำว่า พฺรหฺมํ ในข้อว่า พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ นี้ ได้แก่ ประ- ...
- จักกะ ศัพท์ ย่อมปรากฏในอรรถว่า ทาน อันมาแล้ว ในคำว่า ขาท ภุญ...
- ก็จักร คือ พระธรรมนั้นมี ๒ อย่าง คือ ๑
- ในเทสนาญาณเหล่านั้น ปฏิเวธญาณเป็นโลกุตตระ เทสนา- ญาณเป็นโลกิ...
- ่ ๒ คำว่า กมฺมสมาทานํ ได้แก่ กรรมอันเป็นกุศล และอกุ
- วรรณนากำลังของพระตถาคตข้อที่ ๕ คำว่า นานาธิมุตฺติกตํ (แปลว่า...
- วรรณนากำลังพระตถาคตข้อที่ ๘, ๙, ๑๐
- นี้เป็นการวรรณนาเนื้อความในมาติกาก่อน
- บทว่า สารมฺมณเมว นี้ ตรัสด้วยสามารถแห่งอารมณ์เป็นเครื่อง ยึด...
- คำว่า อนิจฺจเมว ได้แก่ วิญญาณ ๕ ชื่อว่า เป็นอนิจจะทั้งนั้น เ...
- มโนวิญญาณ ชื่อว่าเป็นภายใน มีวัตถุภายนอก เพราะเวลาเกิดขึ้น ก...
- จักขุวิญญาณมีวัตถุที่เนื่องกัน มีทวารที่เนื่องกัน มีอารมณ์ที...
- คำว่า สมนฺนาหรนฺตสฺส ได้แก่ เมื่อนำอาวัชชนะมาอยู่นั่นแหละ ปั...
- ณ ๕) อธิบายว่า บุคคลย่อมไม่รู้แจ้ง ซึ่ง กุศลหรืออกุศลแม้สักอ...
- รมด้วยวิญญาณ ๕ ย่อมไม่ สมาทานธรรมอันเป็นกุศลอกุศลด
- ธรรม ย่อมไม่แล่นไปสู่พระนิพพาน
- โดยทำนองเดียวกัน เมื่อบุคคลกำลังหลับสนิท ใครๆ ประโคมดนตรี ที...
- บุคคลย่อมเห็นแม้สุบิน (ฝัน) ด้วยชวนจิตทางมโนทวารนั้นนั่นแหละ...
- ในเหตุ ๔ เหล่านั้น บุคคลย่อมฝันเห็นสิ่งใดโดยธาตุกำเริบ และโด...
- อนึ่ง พระเสกขะและปุถุชนเท่านั้น ย่อมฝันเห็นสุบินนิมิต
- ถ้าบุคคลไม่หลับ ไม่ตื่น ย่อมฝันได้ เขาย่อมจะชื่อว่า ไม่ฝันเห...
- ถามว่า กุศลธรรมและอกุศลธรรมที่บุคคลทำในขณะฝันเป็นธรรม มีวิบา...
- คำว่า จตูสุ ภูมีสุ กุสเล (แปลว่า ในกุศลธรรมในภูมิ ๔) ได้แก่ ...
- อีกอย่างหนึ่ง ปัญญานี้ แม้ทั้งหมด ชื่อว่า ชาปิตัตถา เพราะให้...
- อีกอย่างหนึ่ง ปัญญานี้แม้ทั้งหมด ชื่อว่า ชาปิตัตถา เพราะให้เ...
- ศิลปะที่ใช้ปัญญา (มุทฺธา) ศิลปะการคำนวณ (คณนา) ศิลปะขีดเขียน...
- จริงอยู่ การงานอันบุคคลผู้มีปัญญา แม้กระทำตามธรรมดาของตน ย่อ...
- อนึ่ง บัณฑิตบางพวก ยังฐานะแห่งวิชาทั้งหลาย มีมนต์อันยังนาค ใ...
- คำว่า ยํ เอวรูปึ (แปลว่า อันใด ซึ่งมีลักษณะอย่างนั้น) ได้แก่...
- ้วยสามารถแห่งความเป็นสิ่ง ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาบ่อย...
- คำว่า สมาปนฺนสฺส (แปลว่า ผู้เข้าสมาบัติ) อธิบายว่า ปัญญา ในภ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประสงค์เอาปัญญาอันสัมปยุตด้วยเจตนาในศีล...
- อนึ่ง สมาบัติ ๘ อันเป็นเครื่องดำเนินไปในวัฏฏะ ชื่อว่า จิต ด้...
- ก็กัมมัสสกตาญาณ ชื่อว่า ปัญญา ด้วยสามารถแห่งการสงเคราะห์ ไว้...
- ย่าง คือ อนัตถหานิ (การละความพินาศ คือ อกุศลธรรม) และ อัตถุป...
- ณาด้วยปัญญาของตนอย่างนี้ ย่อม รู้ชัดว่า กุศลธรรมทั้งหลายที่ย...
- คำว่า อิทํ วุจฺจติ (แปลว่า นี้เรียกว่า กัมมัสสกตาญาณ) อธิบาย...
- การคล้อยตามมัคคสัจจะ และปรมัตถสัจจะแล้ว กุศล ปัญญาที่เหลือเป...
- คำว่า ปตฺเตน (แปลว่า ทรงบรรลุแล้ว) คือ ทรงบรรลุซึ่งธรรม เพรา...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้า จะทรงน้อมไปซึ่งนัยด้วยญาณนั้น โดย ...
- ก็นัยพิเศษ ในปริจจญาณนี้ แม้โลกุตตรจิตก็ย่อมได้ในคำว่า อนุตฺ...
- คำว่า น จ อภิญฺญาโย ปฏิวิชฺฌติ (แปลว่า แต่ไม่ได้แทงตลอด อภิญ...
- ถามว่า ปัญญาในทุติยฌานและตติยฌานนี้ใด ปัญญานี้นั้น ย่อม เสพส...
- คำว่า อวิตกฺกสหคตา (แปลว่า สหรคตด้วยฌานอันไม่มีวิตก) ได้แก่ ...
- ัมปโยคะอันเป็นไปกับสังขาร ยาก ลำบาก เป็นทุกข์ คือว่า ข่มกิเล...
- คำว่า ชรามรเณเปตํ าณํ (แปลว่า ญาณแม้ในชราและมรณะ) นี้ พระผู...
- ปัญญาใด เกิดขึ้นแผ่จิตไปสู่บุคคลอื่น เพราะเหตุนั้น ปัญญากำหน...
- จริงอยู่ เมื่อบุคคลออกจากผลสมาบัติแล้ว กายวิญญาณที่สหรคตด้วย...
- สมาธินี้ ชื่อว่า สัมมาสมาธิ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสแล้ว ด...
- คำว่า ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติาณํ ได้แก่ ญาณอันสัมปยุตด้วยการ ตา...
- บรรดาคำเหล่านั้น คำว่า ขยธมฺมํ (แปลว่า มีความสิ้นไปเป็น ธรรม...
- คำว่า โสตาปตฺติมคฺเค ปญฺา ได้แก่ ปัญญาในโสดาปัตติมรรค อธิบา...
- ในคำว่า มาตรํ (แปลว่า มารดา) เป็นต้น มารดาผู้เป็นที่เกิด บิด...
- คำว่า ทุฏเน จิตฺเตน (แปลว่า ผู้มีจิตประทุษร้าย) ได้แก่ มี จ...
- ส่วนที่ 635
- อนึ่ง ในข้อนี้ กรรม (การกระทำ) นั่นแหละเป็นอุทเทส หรือเป็น ป...
- ในข้อนี้ บัณฑิตพึงกล่าวถึง หมวด ๔ แห่งการฆ่าแพะ หมวด ๔ แห่งส...
- ในโลหิตตุปบาท ชื่อว่า การไหลออกแห่งพระโลหิตเพราะการตัด ซึ่งธ...
- ในสังฆเภท เมื่อสงฆ์อยู่ในสีมาไม่ประชุมกันแล้ว การแตกแห่ง สงฆ...
- คำว่า ว่าโดยทวาร ก็กรรมเหล่านั้นทั้งหมด ย่อมตั้งขึ้นแต่กายทว...
- คำว่า ว่าโดยปากะ ก็อนันตริยกรรม อันบุคคลใดทำแล้วทั้ง ๕ อย่าง...
- คำว่า อญฺํ สตฺถารํ (แปลว่า ศาสดาอื่น) อธิบายว่า พระโสดาบัน ...
- จริงอยู่ พระศาสดา ทรงพิจารณาชั่งแล้วด้วยการพิจารณาของพระ- พุ...
- คำว่า เอกิสฺสา โลกธาตุยา (แปลว่า ในโลกธาตุเดียวกัน) ได้ แก่ ...
- ก็พุทธเกษตรทั้ง ๓ นั้น คำว่า ยกเว้นจักรวาลนี้ พระพุทธเจ้า ทั...
- จริงอยู่ ชื่อว่า อันตรธาน (ความสูญหาย) มี ๓ อย่าง คือ ปริยัต...
- ในกาลใด ปริยัตินั้น ย่อมอันตรธานไป ในกาลนั้น พระ- อภิธรรมปิฎ...
- เมื่ออุภโตวิภังค์ อันตรธานไปแล้ว แต่มาติกาแม้ยังดำรงอยู่ พระ...
- ธาตุปรินิพพาน (การดับสนิทแห่งพระธาตุ) จักมีในอนาคต กาล
- จริงอยู่ พระพุทธเจ้าทั้งหลายทุกองค์ล้วนเป็นมนุษย์อั
- อีกอย่างหนึ่ง ด้วยเหตุนี้ พระนาคเสนเถระ อันพระยามิลินท์ทรง ถ...
- พระเถระ ทูลว่า ขอถวายพระพร มหาบพิตร หมื่นโลกธาตุนี้ทรง พระพุ...
- ดูก่อนมหาบพิตร อีกอย่างหนึ่ง เปรียบเหมือนบุรุษพึงบริโภคอาหาร...
- ขอถวายพระพร ในข้อนี้ เกวียนสองเล่มเต็มด้วยรัตนะ จนเสมอขอบ บุ...
- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าสองพระองค์ ย่อมไม่ทรงอุบัติขึ้นในขณะเดียว...
- พระราชา ข้าแต่ท่านนาคเสน ปัญหาพระผู้เป็นเจ้าแก้ดีแล้ว ด้วย เ...
- อธิบายหญิงเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นต้นไม่ได้ ในข้อว่...
- แม้ในข้อว่า ยํ อิตฺถี ราชา อสฺส จกฺกวตฺติ (แปลว่า ข้อที่ ว่า...
- อธิบายกายทุจจริตเป็นต้น ไม่เกิดผลน่าปรารถนาเป็นต้น พึงทราบใน...
- ก็ตราบใด สัตว์ทั้งหลาย ยังไม่บรรลุพระอรหัต นิมิตแห่งการเกิด ...
- พระเถระดำริว่า บิดาของผู้เช่นกับเรา ขึ้นชื่อว่า จักเกิดในนรก...
- ในบรรดาความพรั่งพร้อม (สมังคิตา) เหล่านั้น คำว่า ความ พรั่งพ...
- ความสำเร็จด้วยดีในอัตภาพ ชื่อว่า อุปธิสมบัติ
- ได้ยินว่า ในกาลแห่ง พระเจ้าภาติกราช พวกอำมาตย์ทั้งหลาย จับชน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงทราบว่า บาปกรรมทั้งหลาย อันกาลสมบั...
- บุคคลแม้อื่นอีกที่มีบาปกรรมมาก บาปกรรมเหล่านั้น ไม่พึงให้ผล ...
- ลนั้นตั้งอยู่ในกาลวิบัติแล้ว ย่อม กระทำอกุศลกรรม ๑๐ ม
- กาลที่ อกุศลกรรมไม่ได้โอกาสให้ผล ก็เพราะบุคคลนั้นเกิ
- แม้ในคำทั้งหลายมีคำว่า กรรมสมาทานอันเป็นกุศลบางอย่าง มีอยู่ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงทราบว่า กัลยาณกรรมทั้งหลาย อันอุปธ...
- กัลยาณกรรม อันจะให้ซึ่งผลเพราะอาศัยสมบัติ ๔ แต่ย่อมไม่ ให้ผล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมทรงทราบว่า กัลยาณกรรมเหล่านี้ ไม่อาจใ...
- ภายหลัง ครั้นเมื่อภัยสงบแล้ว ภิกษุสงฆ์อาศัยท้าวสักกเทวราช แล...
- ลำดับนั้น พระจูฬสิวเถระ กล่าวกะ พระอิสิทัตตเถระ ว่า ผู้ มีอา...
- พระเถระกล่าวว่า ดูก่อนอุบาสก อาตมาจักไปสู่ทิศทักษิณ (ใต้) ดั...
- แม้ พระอิสิทัตตเถระ เมื่อจาริกไปโดยลำดับ ก็บรรลุถึงอฬชน- บท
- มารดาและบิดาของทาริกาคนหนึ่งในบ้านนั้น เมื่อจะไปป่า ได้สั่งว...
- ครั้นเมื่อโจรชื่อติสสะผู้เป็นพราหมณ์ตายแล้ว ปิตุมหาราชก็ยังร...
- พระมหาโสณเถระ กระทำการจัดแบ่งสิ่งเหล่านั้น แก่ภิกษุสงฆ์เรียบ...
- * ก็ภัยแต่โจรชื่อว่า ติสสะ ผู้เป็นพราหมณ์เกิดขึ้นในกาลแม้แห่...
- สามเณรปัดกวาดที่สำหรับเป็นที่อยู่เพื่อพระเถระ
- สามเณรรับรวงผึ้งแล้วไปสู่ที่อยู่ของพระเถระ ยืนอยู่ในภายนอก ก...
- สามเณร รักษาตนได้ ครั้นเมื่อภัยสงบแล้ว ก็ถือเอาพระอุปัชฌาย์ ...
- ได้ยินว่า พระเจ้ากูฏกัณณราช ทรงรักใคร่ พระจูฬสุธัมมเถระ ผู้อ...
- ชื่อว่า การยกศีรษะซบลงที่เตียงอันไม่สะอาด แล้วร้องคร่ำครวญ เ...
- บัณฑิต ครั้งแสดงกำลังข้อที่ ๒ ด้วยสามารถแห่งพระบาลีด้วยอาการ...
- คำว่า อิทํ ตถาคตสฺส (แปลว่า นี้เป็นกำลังของพระตถาคต) นี้ บัณ...
- ชื่อว่า (ทาง) ไปสู่นรก เพราะอรรถว่าย่อมเคลื่อน ไปสู่นรก
- อนึ่ง บรรดาชนทั้งหลาย ผู้อยู่ในบ้านทั้งสิ้น ร่วมกัน ถวายอาหา...
- ย่อมทรงทราบว่า บรรดามนุษย์ทั้งหลาย ผู้นี้จักเกิดเป็น พระราชา...
- คำว่า ขนฺธนานตฺตํ (แปลว่า ความเป็นต่าง ๆ แห่งขันธ์) อธิบาย ว...
- คำว่า อเนกธาตุํ นานาธาตุํ โลกํ (แปลว่า โลกธาตุเป็นอเนกธาตุ เ...
- ถามว่า บุคคลผู้ทุศีลคบหาสมาคมกับผู้ทุศีลด้วยกัน บุคคลผู้มีศี...
- กุศลและอกุศล อันมี สังขารทั้งหลายมีกายเป็นต้นปรุงแต่
- บุคคลเหล่าใด ย่อมกำหนดเหตุ (การณะ) อันเขากล่าวแนะนำแล้ว สามา...
- ว่าด้วยอาสยะของสัตว์ผู้ไม่อาศัยวัฏฏะ บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ...
- ก็อาจารย์วิตัณฑวาที (ผู้มีปกติกล่าวเคาะ) กล่าวว่า ธรรมดาว่า ...
- พึงทราบในนิทเทสแห่งอนุสัย ดังนี้
- ใน นิทเทสแห่งจริต ได้แก่ เจตนาอันเป็นปุญญาภิสังขาร ๑๓ อปุญญา...
- ในนิทเทสแห่งอาการชั่ว เป็นต้น ก็เหมือนกัน
- ส่วนที่ 701
- ในที่นี้ ชนสองจำพวกไม่ได้ฌานอย่างนี้นั่นแหละ พระผู้มี- พระภา...
- พึงทราบวินิจฉัยในสมาธิทั้งหลายอันเป็นจตุกกนัย และปัญจกนัย ต่...
- จริงอยู่ การออกจากฌานทั้งหมด ย่อมมีด้วยภวังค์
- ญาณที่ ๒ ย่อมรู้ซึ่งความแตกต่างกันแห่งธรรมและวิบาก เท่านั้น
- ตอบว่า ผู้รู้ก็จักกล่าวว่า ญาณทั้ง ๗ ตามลำดับ คือตั้งแต่ ฐาน...
- อกุศลมูล ๓ อกุศลวิตก ๓ อกุศลสัญญา ๓ อกุศลธาตุ ๓ ทุจริต ๓ อาส...
- อาสวะ ๔ คันถะ ๔ โอฆะ ๔ โยคะ ๔ อุปาทาน ๔ ตัณ- หุปปาทา ๕ อคติค...
- ในเอกกมาติกาเหล่านั้น ความมัวเมา
- ความมัวเมา ฯลฯ ความที่จิตต้องการเป็นดุจธง เพราะอาศัยสักการะ ...
- ความมัวเมาในความเป็นผู้รัตตัญญู เป็นไฉน
- ความมัวเมา ฯลฯ ความที่จิตต้องการเป็นดุจธง เพราะอาศัยศิลปะ นี...
- ความมัวเมา กิริยาที่มัวเมา สภาพที่มัวเมา ความถือตัว กิริยาที...
- ความอยากได้เกินประมาณ เป็นไฉน
- การพูดเสียดแทง สภาพที่พูดเสียดแทง การพูดเป็นสี่เหลี่ยมสี่คม ...
- ความง่วงงุน กิริยาที่ง่วงงุน สภาพที่ใจง่วงงุน ความเกียจคร้าน...
- การทำนิมิต ความฉลาดในการทำนิมิต การพูดเกี่ยวด้วยปัจจัย การ พ...
- ความสำคัญตนว่าเสมอเขา เป็นไฉน
- ผู้เลิศกว่าเขา สำคัญตนว่าเสมอเขา เป็นไฉน
- ผู้เสมอเขา สำคัญตนว่าเลิศกว่าเขา เป็นไฉน
- ผู้เลวกว่าเขา สำคัญตนว่าเลิศกว่าเขา เป็นไฉน
- ความถือตัว กิริยาที่ถือตัว สภาพที่ถือตัว การยกตน การเทิดตน ค...
- ความสำคัญว่าได้บรรลุธรรมวิเศษ เป็นไฉน
- วามดำริผิด อันอิงอาศัย กามคุณ ประกอบด้วยทุกกรกิริยา หรือประก...
- ใน ทุกมาติกาเหล่านั้น โกธะ ความโ
- มัจฉริยะ ความตระหนี่ เป็นไฉน
- บุคคลบางคนในโลกนี้ ประพฤติทุจริตด้วยกาย วาจา ใจ แล้วตั้ง ควา...
- ภวทิฏฐิ ความเห็นว่าเกิด เป็นไฉน
- อนันตวาทิฏฐิ ความเห็นว่าไม่มีที่สุด เป็นไฉน
- โทวจัสสตา ความเป็นผู้ว่ายาก เป็นไฉน
- อโสรัจจะ ความไม่สงบเสงี่ยม เป็นไฉน
- การไม่คุ้มครอง กิริยาที่ไม่คุ้มครอง การไม่รักษา การไม่สำรวม ...
- ทิฏฐิวิปัตติ ความวิบัติแห่งทิฏฐิ เป็นไฉน
- ความอาฆาตย่อมเกิดขึ้นด้วยคิดว่า ผู้นี้ได้กระทำความเสื่อมเสีย...
- ความไม่รู้ในทุกข์ ความไม่รู้ในทุกขสมุทัย ความไม่รู้ใน
- กามสัญญา พยาบาทสัญญา วิหิงสาสัญญา บรรดาสัญญา ๓ นั้น กามสัญญา...
- กายสัญเจตนาฝ่ายอกุศล ชื่อว่า กายกรรมฝ่ายอกุศล วจีสัญเจตนาฝ่า
- ปุถุชนเคลือบแคลงสงสัยในพระศาสดา เคลือบแคลงสงสัยในพระ- ธรรม เ...
- ความกำหนัด ความกำหนัดนักแห่งจิต ฯลฯ อันประกอบด้วยรูปธาตุ และ...
- ความพอใจในกาม ฯลฯ ความหมกมุ่นในกาม อันใด นี้เรียกว่า กาเมสนา
- ความพอใจในภพ ฯลฯ ความหมกมุ่นในภพ อันใด นี้เรียกว่า ภเวสนา
- ความกลัว ความขลาด ความหวาดเสียว ความชูชันแห่งขน ความ สะดุ้งแ...
- เหล่านั้นเรียกว่า ติตถายตนะ ๓
- อัตตานุทิฏฐิ ความตามเห็นว่ามีอัตตาตัวตน เป็นไฉน
- บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเบียดเบียนสัตว์ทั้งหลายด้วยฝ่ามือบ้าง...
- ยน นี้เรียกว่า นานัตตสัญญา สัญญาต่าง ๆ อกุศลสัญญา แม้ทั้งหมด...
- อสันตุฏฐิตา ความไม่สันโดษ เป็นไฉน
- การปล่อยจิต ความเพิ่มพูน การปล่อยจิตไปในกายทุจริต วจีทุจริต ...
- อัสสัทธิยะ ความไม่มีศรัทธา เป็นไฉน
- ็นผู้ถือนิมิต เป็นผู้ ถืออนุพยัญชนะ บาปอกุศลธรรมทั้งหลาย คือ...
- อริยอทัสสนกัมยตา ความไม่อยากเห็นพระอริยเจ้า เป็นไฉน
- บรรดาบทเหล่านั้น ความคิดแข่งดี เป็นไฉน ความคิดแข่งดี ความ คิ...
- กุมมัคคเสวนา การเสพทางผิด เป็นไฉน
- ความไม่รู้ในทุกข์ ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ นี้เรียก...
- โอฆะ ๔ ฯลฯ โยคะ ๔ ฯลฯ อุปาทาน ๔ เป็นไฉน
- ตัณหาเมื่อจะเกิดขึ้นแก่ภิกษุ ย่อมเกิดเพราะจีวรเป็นเหตุบ้าง ต...
- ามเข้าใจผิดด้วยอำนาจทิฏฐิ ในสิ่งที่ เป็นทุกข์ว่าเป็นสุข ความ...
- ราชภัย โจรภัย อุทกภัย อัคคีภัย เหล่านี้เรียกว่า ภัย ๔
- ส่วนที่ 759
- ส่วนที่ 760
- กามฉันทนิวรณ์ ธรรมอันห้ามกุศลธรรมไม่ให้เกิดขึ้น คือ กามฉันทะ...
- ส่วนที่ 762
- โทษแห่งความไม่อดทน ๕ เป็นไฉน
- ใน ฉักกมาติกา เหล่านั้น วิวาทมูล
- ความยินดีในการก่อสร้าง ความยินดีในการสนทนา ความยินดีในการ หล...
- ความสบายทางใจ ความสุขทางใจ ควานเสวยอารมณ์ที่สบายเป็นสุข อันเ...
- ่สบายทางใจก็ไม่ใช่ ความเสวย อารมณ์ที่ไม่ทุกข์ไม่สุขอันเกิดแต...
- ใน สัตตกมาติกา เหล่านั้น อนุสัย ๗
- กามราคปริยุฏฐาน ปฏิฆปริยุฏฐาน มานปริยุฏฐาน ทิฏฐิปริยุฏฐาน วิ...
- ส่วนที่ 770
- ส่วนที่ 771
- ส่วนที่ 772
- ส่วนที่ 773
- ส่วนที่ 774
- ความยินร้ายในทุกข์ นี้เรียกว่า จิตตป
- ส่วนที่ 776
- อสัญญีวาทะ ๘ คือ ๑
- เหล่านี้เรียกว่า อสัญญีวาทะ ๘
- ในนวกมาติกาเหล่านั้น อาฆาตวัตถุ
- ปุริสมละ ๙ คือ ๑
- มัญญิตะ ๙ ผันทิตะ ๙ ปปัญจิตะ ๙ สังขตะ ๙ เป็น ไฉน
- อกุศลกรรมบถ ๑๐ คือ ๑
- อันตคาหิกทิฏฐิวัตถุ ๑๐ เป็นไฉน
- ในมาติกานั้น ตัณหาวิจริต ๑๘ อาศัยเบญจขันธ์ภาย ใน เป็นไฉน
- ก็ตัณหาว่า เราเป็นโดยประการนี้ คืออย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราเป็นโดยประการอื่น คืออย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราจักเป็นโดยประการนี้ คืออย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราแน่นอน คืออย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราพึงเป็นอย่างนั้น คืออย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราพึงเป็นโดยประการนี้บ้าง คืออย่างไร
- ตัณหาวิจริต ๑๘ อาศัยเบญจขันธ์ภายนอก เป็นไฉน
- ก็ตัณหาว่า เรามีด้วยรูป ฯลฯ หรือวิญญาณนี้ คือ อย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราเป็นอย่างนั้นด้วยรูป ฯลฯ หรือ วิญญาณนี้ คืออย่...
- ก็ตัณหาว่า เราจักเป็นโดยประการนี้ด้วยรูป ฯลฯ หรือวิญญาณนี้ ค...
- ก็ตัณหาว่า เราจักเป็นโดยประการอื่นด้วยรูป ฯลฯ หรือวิญญาณนี้ ...
- ก็ตัณหาว่า เราพึงเป็นด้วยรูป ฯลฯ หรือวิญญาณ นี้ คืออย่างไร
- ก็ตัณหาว่า เราพึงเป็นอย่างนั้นด้วยรูป ฯลฯ หรือ วิญญาณนี้ คือ...
- ตัณหาว่า เราพึงเป็นโดยประการนี้ด้วยรูป ฯลฯ หรือวิญญาณนี้บ้าง...
- ก็ตัณหาว่า เราพึงเป็นโดยประการอื่นด้วยรูป ฯลฯ หรือวิญญาณนี้บ...
- ตัณหาวิจริตดังกล่าวนี้เป็นอดีตกาล ๓๖ เป็นอนาคตกาล ๓๖ เป็น ปั...
- ระ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปรารภ ไว้ในบทมาติกาที่ทรงตั้งไว้ใ...
- แม้ในนิทเทสแห่งความมัวเมาในโคตรเป็นต้น ก็พึงทราบเนื้อความ โด...
- มานะ ที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจความมัวเมาว่า เรามีลาภมากสัตว์ทั้งห...
- มานะที่เกิดขึ้นแก่ผู้ครองเรือนผู้มีบริวารมากก่อน ด้วยอำนาจคว...
- มานะ ที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจความมัวเมาว่า สัตว์ทั้งหลายที่เหลือ...
- มานะที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจควานมัวเมาว่า สัตว์ทั้งหลายที่เหลือเ...
- มานะที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจความมัวเมาว่า สัตว์ทั้งหลายที่เหลือ ...
- อาการที่ทำโดยไม่ ติดต่อกัน ชื่อว่า อสาตัจจกิริยตา
- ชื่อว่า ความหัวดื้อ เพราะอรรถว่า กระด้าง
- ผู้ไม่ครองเรือน (สมณะ) ผู้มีการแข่งดีมีอยู่ เมื่อผู้หนึ่งเรี...
- เรื่องของผู้มีความโลภเกินประมาณ ได้ยินว่า กฏุมพีคนหนึ่ง นิมน...
- กัสสป บุตรเศรษฐี คนหนึ่งชื่อว่า มิตตวินทุกะ ไม่มีศรัทธา ไม่เ...
- เมื่อนายมิตตวินทุกะนั้น ก้าวขึ้นเรือไป
- ภมติ มตฺถเก แปลว่า บุรุษนั้น (นายมิตตวินทุกะ) ละจาก นางเวมาน...
- อธิบาย ความมักมาก หรือความหิวกระหาย บุคคลใด ปรารถนาวัตถุทั้ง...
- อคฺคิกฺขนโธ สมุทฺโท จ มหิจฺโฉ จาปิ ปุคฺคโล พหุเก ปจฺจเย เทนฺ...
- พึงทราบวินิจฉัยในคำว่า บางคนในโลกนี้ เป็นผู้ไม่มีศรัทธา เมื่...
- แม้ผู้ศึกษาน้อย ก็จะนั่งในท่ามกลางแห่งอุปัฏฐาก ย่อมกล่าวว่า ...
- แม้ภิกษุผู้เกียจคร้าน ก็นั่งในท่ามกลางแห่งอุปัฏฐาก ย่อมกล่าว...
- แม้ผู้มีจิตไม่ตั้งมั่น ก็ย่อมถามปัญหาในพระอรรถกถาจารย์ ในที่...
- แม้ผู้ยังไม่สิ้นอาสวะ เห็นทารกในบ้านแล้ว ถามว่า มารดาบิดาของ...
- เรื่องพระอรหันต์ย่านไทร (ปาโรหอรหันต์) ภิกษุโกหก (ผู้หลอกลวง...
- ความเป็นแห่งบุคคลผู้ปรารถนาลามก ชื่อว่า สภาพลามก ก็เมื่อว่า ...
- การตกแต่งจีวร ด้วยวัตถุทั้งหลายมีการทำให้เรียบร้อยเป็นกลีบเป...
- ความประพฤติไม่คล้อยตามพระพุทธพจน์ ชื่อว่า ความประพฤติไม่ สมค...
- คำว่า ปนฺเตสุ แปลว่า ในเสนาสนะอันสงัด อีกอย่างหนึ่ง ได้แก่ เ...
- คำว่า ภุตฺตาวิสฺส ได้แก่ ของผู้บริโภคอาหาร
- เบื้องหน้าแต่นี้ไป พึงทราบ กุหนวัตถุ (เรื่องความหลอกลวง) ๓ อ...
- พวกคหบดีในโลกนี้ ย่อมนิมนต์ภิกษุด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะและค...
- อีกอย่างหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้วางหน้าเฉยเมย ทำหน้าสยิ้ว หลอกลวง ...
- ในคำเหล่านั้น คำว่า การซ่องเสพปัจจัย ในคำว่า ปจฺจยปฏิเสวน- ส...
- อีกอย่างหนึ่ง การพูดแนะนำตนเอง ว่า อาตมา ชื่อว่า ติสสะ พระ- ...
- ได้ยินว่า ภิกษุ ๒ รูป เข้าไปสู่บ้านหนึ่ง นั่งที่โรงภัตตาหาร ...
- คำว่า นิมิตฺตํ ได้แก่ กายกรรม วจีกรรม อันประกอบพร้อมด้วย การ...
- หญิงแม่เรือนมาแล้วก็กล่าวว่า เราไม่ได้ข้าวสาร ดังนี้
- อีกอย่างหนึ่ง การพูดยกโทษขึ้นอย่างนี้ว่า โอ ท่านทานบดี ไม่ให...
- อธิบาย การแลกเปลี่ยนลาภด้วยลาภ
- อธิบาย ความสำคัญตนว่าเลิศกว่าเขา คำว่า ชาติยา (แปลว่า โดยชาต...
- อธิบาย ความสำคัญตนว่าเลวกว่าเขา คำว่า โอมานํ ชปฺเปติ ได้แก่ ...
- บรรดามานะเหล่านั้น ก็คำว่า กตโม เสยฺยสฺส เสยฺโยหมสฺมิ (แปลว่...
- แม้มานะในข้อว่า ผู้เลิศกว่าเขา สำคัญตนว่าต่ำกว่าเขา ก็ย่อม เ...
- อนึ่ง มานะที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริง ในข้อว่า ผู้เลิศกว่าเขา...
- อธิบาย ความถือตัว ความเย่อหยิ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า โ...
- ถามว่า ก็ความสำคัญตนว่าได้บรรลุธรรมวิเศษนี้ ย่อมเกิดแก่ใคร ย...
- ในข้อนั้น พึงทราบการชี้แจงสักเรื่อง หนึ่ง ดังนี้
- พระธัมมทินนะ จึงกล่าวว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ถ้าอย่างนั้น ขอท...
- คำว่า รูเป อสฺมีติ มาโน (แปลว่า ความสำคัญในรูป ว่าเป็น ตัวเร...
- ความตรึกอันเกิดขึ้นแก่ผู้ยินดีอยู่ว่า ชนบทของเราทั้งหลาย มีภ...
- คำว่า ปรานุทฺทยตาปฏิสํยุตฺโต (แปลว่า ความคิดเกี่ยวด้วยความ เ...
- คำว่า อนวฺตฺติปฏิสํยุตฺโต (แปลว่า ความคิดด้วยความไม่อยาก ใ...
- การตั้งความโกรธ บ่อย ๆ โดยส่วนทั้งปวง ชื่อว่า ความดำรงความโก...
- อธิบายว่า คุณแม้มีประมาณน้อย ย่อมไม่มีเพราะอาศัยความลบหลู่ดู...
- ปลาสะ ความตีเสมอนั้นด้วย เป็นอาหารเพราะการนำมาซึ่งความ ชนะขอ...
- ชื่อว่า การปกปิด เพราะ ย่อมปกปิดบาปด้วยกายกรรม วจีกรรม ราวกะ...
- นิทเทสแห่งอวิชชาเป็นต้น มีเนื้อความดังที่กล่าวไว้แล้วนั่นแหล...
- ศัพท์ว่า อมุทุตา ท่านแสดงเนื้อความแห่งผู้ไม่อ่อนน้อมนั้นให้ว...
- บรรดาสัญโญชน์เหล่านั้น ทั้งภายในและภายนอก มีอย่างละ ๕ ด้วย เ...
- ในนิทเทสแห่งอาสวะ โดยปริยายแห่งสุตตันตะ พระผู้มีพระภาคเจ้า ต...
- การดำรงอยู่แห่งอาการ ในคำว่า ชนทั้งหลาย ย่อมกล่าวยกย่องตนว่า...
- อวิชชา พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสไว้ ด้วยความ มีวิจิกิจฉาเป็น ส...
- คำว่า ติตฺถายตนานิ ได้แก่ อายตนะ คือ คำสั่งสอนอันเป็นลัทธิ ต...
- ก็พวกนิครนถ์เหล่านั้น มีปกติกล่าวอย่างนี้ คือกล่าวปฏิเสธการเ...
- ปัจจัย ก็แต่ว่า บุคคลย่อมเสวยเวทนาเหล่านี้ได้ เพราะเหตุที่ผู...
- ปลิโพธทั้งหลาย ชื่อว่า ธรรมเป็นเครื่องกังวล
- อธิบาย ความทำให้ไม่สม่ำเสมอ คือ กิเลส ก็เพราะ สัตว์ทั้งหลาย ...
- นี้เป็นเรื่องแห่งการเผาไหม้ของราคะก่อน
- ทิฏฐิอันลามก ชื่อว่า มิจฉาทิฏฐิ (เช่นเห็นว่า ทานที่บุคคลให้แ...
- ามไม่สามารถประกอบความเพียร ด้วย การเจริญกุศลธรรม ของผู้มีจิต...
- ความเป็นแห่งบุคคลผู้ไม่มีศรัทธา ชื่อว่า ความไม่ศรัทธา
- คำว่า ความดูถูก ได้แก่ การหยาบหยาม
- จิตใดย่อมประมวลมาซึ่งอารมณ์อื่นนอกจาก อารมณ์ของภวังค์ เหตุนั...
- บุคคลใด ย่อมกระทำวัตถุอันเป็นของมีเจ้าของให้เป็นของไม่ใช่เจ้...
- ชนทั้งหลายมิใช่พระอริยะ ย่อมดำเนินไปสู่อคติ ด้วยธรรม มีฉันทะ...
- คำว่า อริยโวหารา ได้แก่ โวหารคือถ้อยคำทั้งหลาย อันมิใช่ของ พ...
- ได้ยินว่า ในมหาสมุทร คลื่นชื่อว่า มหินทวีจิ ตั้งขึ้นไปในเบื้...
- คำว่า สุขทุกข์ตนทำเองด้วย คนอื่น
- คำว่า ธมฺเม ได้แก่ ย่อมสงสัยในพระปริยัตติธรรม ในพระปฏิเวธ- ธ...
- ที่ชื่อว่า นิวรณ์ เพราะย่อมปิด ย่อมกั้นกุศลธรรม ทั้งหลาย
- ผู้ไม่ได้ฌานเพราะความมักมากในกามคุณ ย่อมคิดว่า ใครหนอจะรู้ ซ...
- านั้น ผู้ครองเรือน ย่อมกระทำกรรมอันเป็นอกุศลเป็นอันมาก เพราะ...
- บุคคลผู้โกรธแล้ว ย่อมถึงการทะเลาะ การวิวาท การโต้เถียงกัน ด้...
- ก็ภิกษุใด ไปฟังธรรมที่สงฆ์ประกาศแล้ว โดยไม่เคารพ
- วา ศัพท์ในบททั้งปวง ในคำว่า อตฺถิ เม อตฺตาติ วา นี้ เป็น นิบ...
- กไม่มี เพราะ ความที่อัตตานั้นมีอยู่ในกาลทุกเมื่อ
- ปริยุฏฐาน คือ กามราคะ ชื่อว่า กามราคปริยุฏฐาน
- คำว่า รูปี ได้แก่ มีรูป
- สัตตกนิทเทส จบ ๑
- ส่วนที่ 888
- โทษทั้งหลายของบุรุษ ชื่อว่า ปุริสโทส
- อีกอย่างหนึ่ง เมื่อสงฆ์กล่าวว่า อาบัติอะไร ๆ เห็นปานนี้ ท่าน...
- วาทะอันเป็นไปในคำว่า อัตตาไม่มีสัญญา ชื่อว่า อสัญญีวาทะ
- คำว่า อาฆาตวัตถุ ๙ นี้ เป็นธรรมที่เกิดขึ้นในสัตว์ทั้งหลาย
- ก็ คำว่า ฉนฺโท ในวิภังค์นี้ เป็นชื่อของราคะม
- ระภาคเจ้า ตรัสตัณหามูลกธรรม ๙ เพื่อห้ามอกุศลธรรม อื่น ๆ ในเพ...
- กิเลสวัตถุ ๑๐ คือ กิเลส ๑๐ นั่นแหละ
- ส่วนการยึดถือเอา โดยอุปนิธายะ มี ๒ อย่าง คือ โดยความเปรียบ เ...
- ส่วนที่ 897
- ในคำทั้งหลายมีคำว่า ขตฺติโยสฺมิ (แปลว่า ตัณหาว่า เราเป็นกษัต...
- คำว่า อิติ เอวรูปานิ อตีตินิ ฉตฺตึส ได้แก่ ตัณหาวิจริตใน อดี...
- วรรณนาขุททกวัตถุวิภังค์ในอรรถกถาวิภังค์ ชื่อสัมโมหวิโนทนี จ
- คือ กุศลเหตุ ๓ อกุศลเหตุ ๓ อัพยากตเหตุ ๓ ในเหตุ ๙ เหล่านั้น
- คือ กพฬิงการาหาร ผัสสาหาร มโนสัญเจตนาหาร วิญญาณาหาร เหล่านี้...
- คือ ทุกขสัจจะ สมุทยสัจจะ มั
- คือ ทุกขสัจจะ สมุทยสัจจะ มั
- คือ กุศลเหตุ ๓ อกุศลเหตุ ๒ อัพยากตเหตุ ๓
- ูปธาตุ สัจจะ ๓ ในอรูปธาตุ เป็นไฉน ? คือ ทุกขสัจจะ สมุทยสัจจะ...
- คือ มโนวิญญาณธาตุ ธัมมธาตุ เหล่านั้นเรียกว่า ธาตุ ๒ ในโลกุตต...
- บรรดาเหตุ ๖ เหล่านั้น กุศลเหตุ ๓ เป็นไฉน ? คือ กุศลเหตุคืออ
- กามธาตุ สัจจะ ๒ ไม่นับเนื่องในกาม- ธาตุ ทุกขสัจจะ นับเนื่องใ...
- สัจจะ ๓ ไม่นับเนื่องในรูปธาตุ
- ทุกขสัจจะ นับเนื่องในอรูป- ธาตุก็มี ไม่นับเนื่องในอรูปธาตุก็...
- อกุศลเหตุ ๓ เป็นโลกิยะ เหตุ ๖ เป็นโลกิยะก็มี เป็นโลกุตตระก็ม...
- อาหาร ๔ ย่อมเกิดปรากฏแก่สัตว์ทุกจำพวก
- ด ขันธ์ ๕ เหล่านี้ ย่อมเกิดปรากฏแก่สัตว์ทุกจำพวก
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด อายตนะ ๙ ย่อมเกิดปรากฏแก่ สัตว์จำพวกไ...
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด ธาตุ ๑๐ ย่อมเกิดปรากฏแก่สัตว์ จำพวกไห...
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด ธาตุ ๗ ย่อมเกิดปรากฏแก่สัตว์ จำพวกไหน
- ในขณะที่เกิด อินทรีย์ ๑๓ คือ จักขุนทรีย์ โสตินทรีย์ ฆานินทรี...
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด อินทรีย์ ๑๐ ย่อมเกิดปรากฏแก่ สัตว์จำพ...
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด อินทรีย์ ๘ ย่อมเกิดปรากฏแก่ สัตว์จำพว...
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด อินทรีย์ ๕ ย่อมเกิดปรากฏแก่ สัตว์จำพว...
- ในกามธาตุ ในขณะที่เกิด เหตุ ๒ ย่อมเกิดปรากฏแก่สัตว์ จำพวกไหน
- ในรูปธาตุ ในขณะที่เกิด ขันธ์ ๕ เหล่าไหน ย่อม เกิดปรากฏ
- ในรูปธาตุ ในขณะที่เกิด อาหาร ๓ เหล่าไหน ย่อมเกิด ปรากฏ
- ในอรูปธาตุ ในขณะที่เกิด ขันธ์ ๔ เหล่าไหน ย่อมเกิดปรากฏ
- คือ ผัสสาหาร มโนสัญเจตนาหาร วิญญาณาหาร ในอรูปธาตุ ใน ขณะที่เ...
- ธรรมที่ไม่ใช่รูปาวจร เป็นไฉน
- คือ กุศลธรรม อกุศลธรรม อัพยากตธรรม ที่เป็นอารมณ์ของ อาสวะ
- อายุของเหล่ามนุษย์ มีประมาณเท่าไร
- คือ ๔๐๐ ปีของมนุษย์ นับเป็นวันหนึ่งและคืนหนึ่งของเหล่าเทวดาช...
- ผู้เจริญปฐมฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นพรหม ปาริ...
- ผู้เจริญปฐมฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดเป็นพวก เทวดาชั้นมหา พรหม...
- อายุของเหล่าเทวดาอสัญญสัตว์ และเหล่าเทวดาชั้นเวหัปผลา มีประม...
- อายุของเหล่าเทวดาผู้เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนภพ มี ประมาณเท่...
- รูปขันธ์ เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม ไม่ใช่ปหา- ตัพพธร...
- นิโรจสัจ เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม ไม่ใช่ปหา- ตัพพธร...
- อกุศลเหตุ ๓ เป็นอภิญเญยยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม เป็น ปหาตัพพธร...
- มโนวิญญาณธาตุ เป็นอภิญเญยธรรม เป็นปริญเญยยธรรม เป็น ปหาตัพพธ...
- นิโรธสัจ เป็นอนารัมมณธรรม ทุกขสัจ เป็นสารัมมณธรรม
- ทุกขสัจ เป็นสารัมมณารัมมณธรรม ก็มี เป็นอนารัมมณารัมมณ- ธรรม ...
- รูปขันธ์ เป็นทิฏฐธรรม ก็มี เป็นสุตธรรม ก็มี เป็นมุตธรรมก็มี ...
- เหตุ ๙ ไม่ใช่ทิฏฐธรรม ไม่ใช่สุตธรรม ไม่ใช่มุตธรรม เป็นวิญญาต...
- มโนวิญญาณธาตุสัมผัส เป็นกุศลก็มีเป็นอกุศลก็มีเป็นอัพยากตะก็ม...
- ธาตุ ๕ สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา
- โทสะที่เป็นอกุศลเหตุ สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา
- ขันธ์ ๔ เป็นวิปากธรรม ก็มี เป็นวิปากธัมมธรรมก็มี เป็นเนววิปา...
- เวทนา ๕ สัญญา ๕ เจตนา ๕ จิต ๕ เป็นวิปากธรรม
- สัจจะ ๒ เป็นอนุปาทินนานุปาทานิยธรรม
- มโนธาตุ เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรมก็มี เป็นอนุปาทินนุปาทา นิยธ...
- มโนธาตุ เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
- อกุศลเหตุ ๓ เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
- ขันธ์ ๔ เป็นโลกิยธรรมก็มี เป็นโลกุตตรธรรมก็มี อายตนะ ๑๐ เป็น...
- ธาตุ ๒ เป็นโลกิยธรรมก็มี เป็นโลกุตตรธรรมก็มี
- วาระที่ ๔ ชื่อว่า วิชชมานาวิชชมานธัมมทัสสนวาระ คือ วาระว่าด้...
- อธิบายอุปปัตตานุปปัตติทัสสนวาระที่ ๒ ในวาระที่ ๒ ธรรมเหล่าใด...
- อธิบายวิชชมานาวิชชมานธัมมทัสสนวาระที่ ๔ ในวาระที่ ๔ คำว่า เอ...
- คำว่า อุโปสถกมฺมํ กริตฺวา ได้แก่ เข้าจำอุโบสถอันประกอบ ด้วยอ...
- ในบุคคลเหล่านั้น ในบ้านของบุคคลเหล่าใด มีทรัพย์ต้นทุนเก็บไว้...
- ก็ในบ้านของบุคคลใด มีทรัพย์ต้นทุนอย่างต่ำสุด ๘๐ โกฏิ และย่อม...
- ในเทวดาเหล่านั้น เทวดาเหล่าใด ยังชีวิตให้ดำเนินไป ยังชีวิตให...
- พรหมที่ชื่อว่า ปริตตาภา เพราะมีรัศมีน้อย
- ในอธิการนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสอารมณ์และมนสิการไว้โดย ส...
- พรหมเหล่านั้น ที่ชื่อว่า เวหัปผลา เพราะผลของเขาเหล่านั้น ไพบ...
- ส่วนภุมมเทวดา แม้บรรลุพระอรหัต แล้วย่อมดำรงอยู่ตลอด ชีวิต
- ถามว่า สมาบัติที่ถึงพร้อมแล้วในสมัยใกล้มรณะไม่มี อะไร ย่อม ก...
- สมุทยสัจจะ บัณฑิตพึงทราบด้วยสามารถแห่งปหานปริญญา ในคำว่า สมุ...
- ขอสัตว์โลกผู้ยินดียิ่งในพระธรรม จงเจริญทุกเมื่อ และขอชนบททั้...
- ขอปกรณ์ อันแสดงนัยแห่งปัญญา วิสุทธินี้ จงตั้งอยู่ในโลก เพื่อ...