เล่มที่ 78
ก็จักร คือ พระธรรมนั้นมี ๒ อย่าง คือ ๑
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 583
เนื้อหา
ก็จักร คือ พระธรรมนั้นมี ๒ อย่าง คือ ๑. ปฏิเวธญาณ (ญาณในการแทงตลอด) ๒. เทสนาญาณ (ญาณในเทศนา) ใน ๒ อย่างนั้น ปฏิเวธญาณ อันนำมาซึ่งอริยผลของตนอันปัญญา อบรมแล้ว. เทสนาญาณ อันนำมาซึ่งอริยผลของพระสาวกทั้งหลายซึ่งเพิ่มพูน แล้วด้วยกรุณา. บรรดาญาณเหล่านั้น ปฏิเวธญาณ มี ๒ คือ ๑. อุปปัชชมานะ (ปฏิเวธญาณอันกำลังเกิดขึ้น) ๒. อุปปันนะ (ปฏิเวธญาณอันเกิดขึ้นแล้ว) จริงอยู่ ปฏิเวธญาณอันกำลังเกิดขึ้น นับจำเดิมตั้งแต่การออกมหา- ภิเนษกรมณ์ของพระพุทธเจ้า จนถึงอรหัตตมรรค. ในขณะแห่งผล ชื่อว่า ปฏิเวธญาณ อันเกิดขึ้นแล้ว. อีกอย่างหนึ่ง ปฏิเวธญาณ ชื่อว่า อันกำลังเกิด นับจำเดิมแต่เสด็จอยู่ภพดุสิต จนถึงพระอรหัตตมรรค ที่มหาโพธิบัลลังก์. ใน ขณะแห่งผล ปฏิเวธญาณ ชื่อว่า เกิดขึ้นแล้ว. อีกอย่างหนึ่ง นับจำเดิมแต่ การทรงพยากรณ์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงพระนามว่า ทีปังกร จนถึง พระอรหัตตมรรค ปฏิเวธญาณ ชื่อว่า อันกำลังเกิดขึ้น. ในขณะแห่งผล ปฏิเวธญาณ ชื่อว่า อันเกิดขึ้นแล้ว. แม้เทสนาญาณก็มี ๒ คือ ๑. ปวัตตนานะ (เทสนาญาณอันกำลังเป็นไป) ๒. ปวัตตะ (เทสนาญาณอันเป็นไปแล้ว) จริงอยู่ เทสนาญาณนั้น ชื่อว่า กำลังเป็นไป นับจำเดิมแต่โสดา- ปัตติมรรคของพระอัญญาโกณฑัญญะ ในขณะแห่งผล เทสนาญาณ ชื่อว่า เป็นไปแล้ว.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน