เล่มที่ 63
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 435 ส่วน
สารบัญ
- ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ...
- มีเลี้ยงชีพอยู่เสมอ แน่ะนาย สารถี ถ้าท่านฝังเราเสียในป่า ท่า...
- แน่ะนายสารถี เราไม่ต้องการด้วยราช- สมบัติที่เราจะพึงได้ด้วยก...
- ความหวังผลของเหล่าบุคคลผู้ไม่รีบร้อน ย่อมสำเร็จแน่นอน เรามีพ...
- ข้าแต่พระราชบุตร แม้ข้าพระองค์ก็จัก บวชในสำนักของพระองค์ ขอพ...
- ข้าแต่พระแม่เจ้า ขอพระแม่เจ้าโปรด ประทานอภัยแก่ข้าพระองค์ ข้...
- นายสารถีทั้งหลายจูงม้าที่เทียมรถและม้า- สินธพซึ่งเป็นพาหนะว่...
- พระลูกรัก ดิฉันไม่ดื่มน้ำจัณฑ์ ไม่โปรด น้ำจัณฑ์ อนึ่ง ใจของด...
- ดิฉันไม่บริโภคใบหมากเม่า โภชนะของ ดิฉันไม่ใช่อย่างนี้เลย ดิฉ...
- พฤติพรหมจรรย์ควรเป็นคนหนุ่ม การบรรพชาควร เป็นของคนหนุ่ม ข้อน...
- ลูกรัก ดิฉัน ขอมอบกองพลช้าง กอง พลรถ กองพลม้า กองพลราบ และกอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระศาสดาทรงสดับ เรื่องนั้นด้วยทิพโสต เสด็...
- ฝ่ายอัครมเหสีของพระเจ้ากาสิกราช ผู้เป็นพระธิดาแห่ง พระเจ้า- ...
- ครั้งนั้น พระมหาสัตว์ได้ทรงฟังพระดำรัสของพระบิดา ทั้งกลัวทั้...
- คราวนั้น เทพธิดาผู้สิงอยู่ที่เศวตฉัตร เคยเป็นมารดาพระโพธิสัต...
- พระโพธิสัตว์กลับได้ความอุ่นพระหฤทัย เพราะคำของเทพธิดานั้น จึ...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ข้าแต่พระมหาราช ธรรมดา ทา...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ข้าแต่พระมหาราช ธรรมดา ทา...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ข้าแต่พระมหาราช ธรรมดา ทา...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ขอเดชะ ธรรมดาทารก แปดขวบย...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ขอเดชะ ธรรมดาทารกสิบขวบ ย...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ขอเดชะ ธรรมดาทารก สิบสามข...
- แต่นั้น คณะอมาตย์กราบทูลพระราชาว่า ขอเดชะ ธรรมดาทารก สิบห้าข...
- ลำดับนั้น กาลเมื่อพระโพธิสัตว์มีพระชนม์ได้สิบหกพรรษา หมู่ อม...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ทอดพระเนตรเห็นพระมารดา ทรงกันแสง ก็เป็น...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กาสุํ ได้แก่ หลุมสี่เหลี่ยม นายสารถีไ...
- แต่นั้น นายสารถีคิดว่า นี่ใครหนอ ตั้งแต่มาก็สรรเสริญแต่ตนเท่...
- บุคคลผู้ใดมิได้ประทุษร้ายเหล่ามิตร ชน เป็นอันมากอาศัยบุคคลผู...
- บุคคลผู้ใดมิได้ประทุษร้ายเหล่ามิตร บุคคล ผู้นั้นตกเหว ตกภูเข...
- สุนันทสารถีได้ฟังดังนั้น แม้พระมหาสัตว์ทรงแสดงธรรมด้วยคาถา ม...
- พระมหาสัตว์ทรงสดับดังนั้นแล้ว ตรัสว่า พระชนกและพระชนนีสละเรา...
- นายสารถีกราบทูลว่า พระองค์มีพระดำรัสไพเราะ และมีพระวาจา สละส...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อสนฺธิตา แปลว่า เพราะไม่มีที่ต่อ
- พระมหาสัตว์ได้ตรัสอุทานคาถาซ้ำอีก เพื่อประกาศความประสงค์ไม่ ...
- นายสารถีได้ฟังดังนั้น คิดว่า เมื่อเราไปสู่พระนคร ถ้าพระกุมาร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กโรมิ เต ตํ ความว่า เรากระทำตาม คำนั้...
- พระศาสดาเมื่อทรงประกาศความข้อนั้น ตรัสว่า พระชนนีทอดพระเนตรเ...
- ลำดับนั้น นายสุนันทสารถี กราบทูลพระนางว่า ข้าแต่พระแม้เจ้า ข...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิสฏฺวจโน ได้แก่ มีพระดำรัส บริสุทธิ...
- ขณะนั้น พระมหาสัตว์ทอดพระเนตรเห็นอาศรมบทนั้น ทรงอ่าน หนังสือ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุทฺธริยนฺตุ ได้แก่ จงบรรเลงสนั่น
- แต่นั้น พระราชาตรัสว่า ม้าอ้วนเสื่อมความว่องไว ม้าผอมเสื่อมถ...
- ิตรไม่เสวยน้ำจัณฑ์ ไม่ทรงโปรดน้ำจัณฑ์หรือ พระหฤทัยของมหาบพิต...
- พระมหาสัตว์ทูลถามว่า ขอถวายพระพร มหาบพิตรเสด็จมาดีแล้ว พระอง...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ตรัสว่า ถ้าพระราชาไม่ประทับนั่งบนบัลลัง...
- ขณะนั้น พระนางจันทาเทวีแวดล้อมไปด้วยหมู่นางสนมเสด็จมา ทรง จั...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์เมื่อจะทูลตอบแด่พระราชา จึงตรัสว่า มหาบ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า หตฺถานีกํ ความว่า ช้างโขลงใหญ่ ตั้งแต...
- พระราชาตรัสถามว่า สัตวโลกถูกอะไรครอบงำไว้ และถูกอะไรห้อม ล้อ...
- พระราชาทรงสดับธรรมกถาของพระมหาสัตว์แล้ว ไม่ทรงคิดผูกพัน ด้
- นหนุ่มสาว ซึ่งต้องแก่ ทำไมจะต้องให้ ชราครอบงำ ในโลกสันนิวาสซ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ชิยฺเยถ ความว่า มหาบพิตร พระองค์ ทรงเ...
- ระชาชนมีเหล่าอมาตย์เป็นต้น นับตั้ง แต่พระราชาและพระนางจันทาเ...
- กษัตริย์สามนตราช
- พระศาสดาครั้นทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแล้ว ตรัสว่า ดูก่อน
- การงานอันใด ยังไม่ถึงที่สุดด้วยความ พยายาม การงานอันนั้นก็ไร...
- บุรุษผู้เป็นบัณฑิตพึงหวังเข้าไว้ ไม่ พึงเบื่อหน่าย เราเห็นกา...
- เมื่อไรเราจักละกรุงมิถิลาราชธานีอัน มั่งคั่ง ซึ่งนายช่างผู้ฉ...
- เมื่อไรเราจักละกรุงมิถิลาราชธานี อันมั่งคั่ง มี ระเบียบแห่งห...
- เมื่อไรเราจักละพระตำหนักยอดอันจำแนกปัน สมส่วน ออกบวช ความประ...
- เมื่อไรเราจักละกองม้า ซึ่งประดับประดาด้วย สรรพาลังการ และเหล...
- เมื่อไรเราจักละกองรถเทียมแพะ แกะ เนื้อ โค ซึ่งติดเครื่องรบ ซ...
- เมื่อไรเราจักได้ปลงผมห่มผ้าสังฆาฏิ อุ้มบาตร เที่ยวบิณฑบาต จั...
- เราทั้งหลายผู้ไม่มีความกังวล มีชีวิต เป็นสุขดีหนอ เมื่อกรุงม...
- อันตรายมากทีเดียว คือ ความหลับ ความเกียจคร้าน ความง่วงเหงา ค...
- ข้าแต่ท่านมิคาชินะ ข้าพเจ้าเห็น ประเพณีของโลก เห็นโลกถูกกิเล...
- ชนทั้งปวงคือกองช้าง กองม้า กองรถ กองเดินเท้า ตกใจว่า พระราชา...
- แน่ะนางกุมาริกาผู้ยังนอนกับแม่ ผู้ ประดับกำไลมือเป็นนิตย์ กำ...
- ดูก่อนช่างศร ท่านจงฟังอาตมา ท่าน หลับจักษุข้างหนึ่ง เล็งดูลู...
- ระศาสดาเมื่อประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงพระปรารภ มหาภิ...
- ครั้งนั้น ท้าวสักกเทวราชทรงขับเกวียนถึงแม่น้ำ แห่งหนึ่ง ไกลร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปสฺสนฺตีรํ แปลว่า แลไม่เห็นฝั่งเลย
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปฺปตฺวา ว ความว่า ยังไม่ทันถึงฝั่งเล...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อจฺจนฺตํ ความว่า ผู้ใครรู้แจ้งการงาน ...
- ตว์นั้น เมื่อจะสรรเสริญ มหาสัตว์ จึงกล่าวคาถาว่า ท่านใดถึงพร...
- ในกาลนั้น พระเจ้าโปลชนกราชไม่มีพระโอรส มีแต่พระธิดาองค์หนึ่ง...
- เมื่อพระเจ้าโปลชนกราชสวรรคต ถวายพระเพลิงพระบรมศพเสร็จแล้ว อม...
- ฝ่ายพระราชธิดา ตรัสสั่งราชบุรุษคนหนึ่งเพื่อจะทรงทดลองพระ มหา...
- ส่วนที่ 79
- ส่วนที่ 80
- มหาชนก็โห่ร้องเซ็งแซ่ถวายสาธุการสรรเสริญพระปัญญา รู้สึกปีติ ...
- ลำดับนั้น พระราชาทรงดำริว่า เราจักบริจาคทรัพย์นี้ในทานมุข จึ...
- พระมหาสัตว์ประทับ พระราชอาสน์ ภายใต้พระมหาเศวตฉัตร ทอดพระเนต...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาสึเสเถว ความว่า ไม่ตัดความหวัง เสีย...
- ตั้งแต่นั้นมา พระมหาสัตว์ทรงบำเพ็ญทศพิธราชธรรม ครองราช สมบัต...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มิเค เป็นคำกล่าวรวมถึงสัตว์ทั้งปวง อธ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุขกามา ได้แก่ ผู้ใคร่ความสุข คือ พระ...
- เมื่อพระมหาสัตว์ทรงเจริญสมณธรรมอยู่บนประสาทนั่นแล เวลาล่วง ไ...
- เมื่อไรเราจักละกรุงมิถิลาราชธานี อันมั่งคั่ง มี ร้านตลาดในระ...
- เมื่อไรเราจักละพระราชมณเฑียรสถาน อันน่า รื่นรมย์ จำแนกปันสถา...
- เมื่อไรเราจักละสระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์ ซึ่ง นกจากพรากร่ำร้อ...
- เมื่อไรเราจักละกองรถม้า ซึ่งติดเครื่องรบชักธง ประจำ หุ้มหนึ่...
- เมื่อไรเราจักละภาชนะทองคำน้ำหนักร้อยปัลละ จำหลักลวดลายนับด้ว...
- ได้ยินว่า พระมหาสัตว์บังเกิดในกาลที่คนมีอายุหมื่นปี เสวยราชส...
- ได้ยินว่า พระราชาของพวกเราทรงผนวชเสียแล้ว พวกเราจักได้ พระรา...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระเจ้ามหาชนกราชนั้นทรงทิ้ง พระสนมนารีเจ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เภสฺมา แปลว่า น่ากลัว
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นตฺถิ กิญฺจนํ ความว่า ความกังวล กล่าว...
- บทว่า รฏํ ความว่า พวกโจรทำลายแว่นแคว้นของพระองค์ อันธรรมรัก...
- ในกาลนั้น มีดาบสรูปหนึ่งชื่อ นารทะ อยู่ที่สุวรรณดูหาในหิมวัน...
- มชนนี้ตามข้าพเจ้า ผู้ละพวกเขาไปในที่นี้ ข้าพเจ้าผู้ล่วงสีมาค...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มาสฺสุ ติณฺโณ อมญฺิตฺโถ ความว่า ท่าน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นิทฺทา ได้แก่ หลับอย่างลิง
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พฺราหฺมณ อนุสาสสิ ความว่า ข้าแต่พราหม...
- นารทดาบสนั้นถวายโอวาทพระมหาสัตว์อย่างนี้แล้ว กลับไปที่อยู่ขอ...
- พระมหาสัตว์ทรงห้ามปัญหาแห่งมิคาชินดาบสนั้น อย่างนี้แล้ว บัดน...
- ดาบสใคร่จะฟังเหตุการณ์นั้นโดยพิสดาร จึงกล่าวคาถาว่า ใครหนอเป...
- ก็แลครั้นตรัสอย่างนี้แล้ว พระมหาสัตว์จึงตรัสคาถาเพื่อทรงแสดง...
- มิคาชินดาบสได้ฟังดังนั้น แล้ว จึงถวายโอวาทแด่พระราชาว่า ขอพร...
- ลำดับนั้น พระนางสีวลีเทวีกราบทูลพระมหาสัตว์ว่า ข้าแต่พระองค์...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อชฺฌุฏฺมาริว ความว่า เหมือนใกล้ จะตา...
- เมื่อกษัตริย์สององค์ตรัสสนทนากะกันอยู่อย่างนี้ พลางเสด็จดำเน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทุนีวารา แปลว่า กำไลสองอัน
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กุมาริยา ได้แก่ ที่นางกุมาริกากล่าวแล...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นครมุปาคมุํ ความว่า เสด็จเข้าไปแล้ว ส...
- คำที่เป็นคาถานั้นมีเนื้อความว่า แน่ะเพื่อนช่างศร ท่านหลับตาข...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุณสิ ความว่า เธอฟังคาถาหรือ พระมหาสั...
- พระนางได้ฟังพระดำรัสของพระมหาสัตว์แล้วตรัสว่า จำเดิมแต่นี้ไป...
- พระศาสดาครั้น ทรงนำพระธรรมเทศนานี้มาแสดงแล้ว ตรัสว่า ดูก่อน ...
- ว่าด้วยสุวรรณสามบำเพ็ญเมตตาบารมี ใครหนอใช้ลูกศรยิงเรา ผู้ประ...
- ดูก่อนสามะ มฤคปรากฏแล้ว มาสู่ ระยะลูกศร เห็นท่านเข้าก็หนีไป ...
- ดูก่อนสามะผู้งดงามน่าดู ท่านอย่าปริ- เทวะมากเลย เราเป็นผู้ฉล...
- ครั้นกาลล่วงไปอย่างนี้ในวันนี้ ไม่พูดอะไร ๆ เลย เราจะต้องไปส...
- เราเป็นพระราชาของชาวกาสี คนเรียก เราว่า พระเจ้าปิลยักษ์ เราล...
- ข้าแต่ทุกูลบัณฑิต ท่านพูดกับใครซึ่ง บอกว่า ข้าพเจ้าฆ่าสามกุม...
- ข้าแต่ท่านผู้เชื้อชาติเนสาท ท่านกล่าว เป็นธรรม ท่านบำเพ็ญควา...
- เป็นบุตรนอนเกลือกเปื้อนด้วยฝุ่นทราย ได้กล่าวคำสัจว่า ลูกสามะ...
- นางพสุนธรีเทพธิดาอันตรธานไปจาก ภูเขาคันธมาทน์ มากล่าวสัจจวาจ...
- ข้าแต่มหาราชเจ้า โลกย่อมสำคัญซึ่ง บุคคลผู้ยังมีชีวิตอยู่ เสว...
- ระทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงพระปรารภ พระภิกษุรูปหนึ่งผู...
- งภิกษุผู้เป็นบุตรแห่งสกุลรูปนี้ พระองค์จึงทรงพรรณนาคุณแห่ง บ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอดีตกาล ณ ที่ไม่ไกลแต่กรุงพาราณสี มีบ้...
- นคราวนั้น ทุกูลกุมารส่งข่าวลับไปถึงนางปาริกาว่า ถ้าปาริกามี ...
- ท้าวสักกเทวราชเสด็จมาสู่ที่บำรุงแห่งพระมุนีทั้งสองนั้น วันหน...
- อยู่มาวันหนึ่ง เมื่อดาบสดาบสินีทั้งสองนำมูลผลาผลในป่ากลับมาใ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์คิดว่า บิดามารดาของเรา ในวันอื่น ๆ เคย ...
- สมัยนั้น พระราชาพระนามว่า ปิลยักขราช เสวยราชสมบัติอยู่ใน กรุ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปมตฺตํ ความว่า ผู้ไม่ตั้งสติในการ เจร...
- พระราชาทรงสดับดังนั้น ทรงดำริว่า บุรุษนี้แม้ถูกเรายิงด้วยลูก...
- พระราชาทรงสรรเสริญกำลังของพระองค์ ดังนี้แล้ว เมื่อจะตรัสถาม ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภทฺทนฺเต ความว่า ข้าแต่พระมหาราช ขอพร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุพฺพิชฺชิ แปลว่า หนีไป
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น ตทฺทส ความว่า เนื้อเห็นท่าน ไม่ตกใจ
- ก็แลครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว ก็บ่นรำพันปรารภบิดามารดา กล่าวว่า...
- อุสามตฺตํ ได้แก่ พอเป็นอาหาร ได้ยินว่า คำว่า อุสา เป็นชื่อขอ...
- ความคร่ำครวญของพระโพธิสัตว์ ทรงคิดว่า บุรุษ นี้เป็นผู้ประพฤต...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ได้สดับพระวาจาของพระราชานั้นแล้วจึงทูลว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วุตฺโต วชฺชาสิ ความว่า พระมหา- สัตว์ท...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศความข้อนั้น จึงตรัสว่า พระราชานั้นทร...
- พระราชาทรงคร่ำครวญว่า ก็ในป่าอันหามนุษย์มิได้นี้ ใครเล่าควร ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น จึงตรัสว่า เทพธิดานั้นอั...
- พระราชาทรงสดับคำของเทพธิดาแล้วทรงเชื่อว่า เราเลี้ยงบิดามารดา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มนุสฺสสฺเสว ความว่า เสียงฝีเท้าที่มาน...
- เนื้อความของคาถานั้น ได้กล่าวไว้แล้วในสัตติคุมพชาดก แต่ในที่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นาติพฺรหา ความว่า ไม่สูงไป ไม่ เตี้ยไ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วาทินา ความว่า ผู้กล่าวว่า ข้าพเจ้า ฆ...
- ก็แลครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว ดาบสดาบสินีทั้งสอง ก็ข้อนทรวงด้วย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ธมฺโม ได้แก่ สภาพหรือเหตุการณ์ บทว่า ...
- ดาบสทั้งสองประคองอัญชลีไหว้ เมื่อจะทูลวิงวอนว่า ขอถวายพระพร ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พฺรหา ได้แก่ สูงยิ่ง
- ก็แลครั้นทรงนำไปแล้ว ประทับยืนในที่ใกล้สุวรรณสามแล้วตรัส ว่า...
- ลำดับนั้น ฤๅษิณีผู้มารดาแห่งพระโพธิสัตว์ เมื่อบ่นเพ้อเป็นหนั...
- เมื่อมารดาทำสัจจกิริยาด้วยเจ็ดคาถาอย่างนี้ สามกุมารก็พลิกตัว...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศความข้อนั้น จึงตรัสว่า นางพสุนธรีเทพ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์แลเห็นพระราชา เมื่อจะทูลปฏิสันถาร จึง ก...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปิ ชีวํ ได้แก่ ยังเป็นอยู่แท้ ๆ
- บทว่า ภิยฺโย ความว่า เพราะข้าพเจ้าได้ทำผิด ในผู้ที่มีศีลบริส...
- พระมหาสัตว์แสดงธรรมถวายพระราชาอย่างนี้แล้ว เมื่อจะถวายโอวาท
- ว่าด้วยพระเจ้าเนมิราชทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมี เมื่อใดพระเจ้าเนม...
- พระราชาเหล่านี้คือ พระเจ้าทุทีปราช พระเจ้าสาครราช พระเจ้าเสล...
- สดับคุณ ที่ควรพรรณนา ทั้งสูงทั้งต่ำเป็นอันมากนี้ ของมนุษย์ ท...
- ดูก่อนมาตลีเทพสารถี ท่านจงนำเรา ไปโดยทางทั้งสอง คือทางไปที่อ...
- จ้าเนมิราชผู้ไม่ทรงทราบ ว่า สัตว์เหล่าใดเหล่าหนึ่งเป็นผู้ตระ...
- มาตลีเทพสารถีอันพระเจ้าเนมิราชตรัส ถามแล้วได้ทูลพยากรณ์วิบาก...
- แม่น้ำนี้มีน้ำมาก มีตลิ่งไม่สูง มีท่า อันดีไหลอยู่เสมอ สัตว์...
- สัตว์นรกเหล่านี้นายนิรยบาลผูกคอไว้ เพราะเหตุอะไร ยังพวกอื่นอ...
- ห้วงน้ำนี้เต็มด้วยเลือดและหนอง มี กลิ่นเหม็นไม่สะอาด เน่า ฟุ...
- หญิงนรกเหล่านั้นมีร่างกายแตกทั่ว มี ชาติทราม มีแมลงวันตอม เป...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์ พระดำรัส ถามตามที่ทราบวิบากแห่งสัตว์...
- วิมาน ๕ ยอดนี้ปรากฏอยู่ เทพธิดาผู้มี อานุภาพมาก ประดับดอกไม้...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัส ถามตามที่ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- วิมานอันบุญญานุภาพตกแต่งแล้วนี้ ประกอบด้วยภูมิภาคน่ารื่นรมย์...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัส ถามตามที่ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- วิมานอันบุญญานุภาพตกแต่งแล้วนี้ ประกอบด้วยภูมิภาคน่ารื่นรมย์...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัส ถาม ตามที่ทราบวิบากแห่งสัตว์...
- ข้าแต่มหาราชเจ้า สถานที่อยู่ของผู้มี กรรมลามก พระองค์ก็ทรงทร...
- พระเจ้าเนมิมหาราชประทับอยู่บน ทิพยาน อันเทียมม้าสินธพหนึ่งพั...
- สิ่งใดที่ได้มาเพราะผู้อื่นให้ สิ่งนั้น เปรียบเหมือนยวดยาน หร...
- ครั้นตรัสดังนี้แล้วก็อภิเษกพระราชโอรสในราชสมบัติ แล้วพระราช-...
- พระเนมิกุมารนั้นเป็นผู้ทรงยินดีในการบำเพ็ญรักษา ศีลและอุโบสถ...
- พระศาสดาเนื้อตรัสแก่ภิกษุสงฆ์ทรงทำเนื้อความนั้นให้แจ้งชัด จึ...
- ได้ยินว่า พระเจ้าเนมิราชนั้นทรงสมาทานอุโบสถศีล ในวันอุโบสถ ๑...
- ท้าววาสวะทรงทราบว่าพระเจ้าเนมิราชมีพระโลมชาติ ชูชัน ได้ตรัสต...
- ในบทว่า หีเนน เป็นต้นมีวินิจฉัยว่า ในลัทธิเดียรถีย์โดยมาก ศี...
- ท้าวสักกเทวราชตรัสสรรเสริญว่า ดูก่อนพระมหาราช การประพฤติ พรห...
- อยู่พรหมจรรย์ บังเกิดในพรหมโลก จึงตรัสว่า ฤๅษีผู้ไม่มีเหย้าเ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุตฺตเรน ความว่า ดูก่อนมหาราช ในอดีตก...
- ครั้งนั้น มีดาบสรูปหนึ่งมาสู่กรุงพาราณสีทางอากาศ นุ่งห่มเรีย...
- กาลต่อมา ดาบสนั้นคิดว่า เราได้ถวายปฏิญญาเพื่อไปเฝ้าพระราชา เ...
- ดูก่อนมหาราช ก็พระเจ้าพาราณสีในกาลนั้น มิใช่ผู้อื่น คือหม่อม...
- แล้ว ท้าวสักกเทวราช ทรงโอวาทพระเจ้าเนมิ- ราชนั้นว่า ดูก่อนมห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปกฺกมิ แปลว่า หลีกไปแล้ว อธิบาย ว่า ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อพฺภูโต ได้แก่ ไม่เคยมีแล้ว อีกอย่าง ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปมุโข ความว่า เป็นผู้สูงสุด หรือเป็น ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทุสฺสีลานํ ได้แก่ ของคฤหัสถ์ทุศีล ของ...
- พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรเห็นเหล่าสัตว์ถูกทุกข์ใหญ่เบียดเบียน...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถาม ตามที่ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้น ตรัสว่า พระราชาตรัสว่า...
- แต่นั้นมาตลีเทพสารถี ยังประเทศนั้นให้อันตรธานขับรถไปข้างหน้า...
- มาตลีเทพสารถีขับรถไปข้างหน้า นายนิรยบาลทั้งหลายทิ่มแทง สัตว์...
- มาตลีเทพสารถีขับรถไปข้างหน้า เหล่าสัตว์ถูกนายนิรยบาลที่น่ากล...
- ่ทรงทราบว่า ข้าแต่พระองค์เป็นจอมประชาชน สัตว์เหล่าใดเมื่อยัง...
- มาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป ได้ยินว่า ในประเทศนั้นมีแน่น้ำมีน้ำเ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนิขาตกูลา ได้แก่ มีฝั่งไม่ลึก
- มาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป นายนิรยบาลทั้งหลายล้อมเหล่าสัตว์นรก ...
- มาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป แสดงนิรยาบายอื่นอีก นายนิรยบาลผูก คอ...
- มาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป แสดงนิรยาบายอื่นอีก พระเจ้าเนมิราช ท...
- มาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป ในนรกอื่น ๆ สัตว์นรกเหล่านี้อันความ ...
- มาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป นายนิรยบาลที่อุสสุทนรกอื่นอีก เอา เบ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กิเมเต ความว่า เพราะเหตุไร สัตว์นรก เ...
- นาตลีเทพสารถีขับรถต่อไป สัตว์นรกในนรกนั้น ตั้งอยู่ในหลุมใหญ่...
- บทว่า โกลิตฺถิยาโย ได้แก่ เป็นกุลธิดาดำรงอยู่ในตระกูล
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถามตามที่ ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถาม ตาม ที่ทราบวิบากแห่งสัตว์...
- คาถานั้นมีเนื้อความว่า ข้าแต่มหาราชเจ้า พระองค์ทรงทราบสถาน ท...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถาม ตาม ที่ทราบวิบากแห่งสัตว์...
- ก็แลครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว มาตลีเทพสารถีได้ขับรถต่อไป แสดง ว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ททฺทฬฺหมานา แปลว่า โชติช่วงอยู่
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถาม ตาม ที่ทราบวิบากแห่งสัตว์...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถามตามที่ ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- มาตลีเทพสารถีนั้นทูลบอกกรรมของเทพบุตรเหล่านั้น แด่พระเจ้า- เ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นชฺโช เป็นวจนะวิปลาส ความว่า แม่น้ำสา...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถามตามที่ ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- มาตลีเทพสารถีทูลพยากรณ์พระดำรัสถามตามที่ ทราบวิบากแห่งสัตว์ผ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุทยมาทิจฺโจ ได้แก่ ดวงอาทิตย์ แรกขึ้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เวหายสาเม ความว่า วิมานเหล่านั้น ลอยอ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาวาสํ ความว่า ข้าแต่มหาราชเจ้า พระอง...
- มาตลีเทพบุตรถูกพระเจ้าเนมิราชตรัสถามอย่างนี้แล้ว จึงทูลตอบว่...
- บทว่า อนุปุพฺพสมุคฺคตา ความว่า ภูเขาทั้ง ๗ เหล่านั้นสูงขึ้นไ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อเนกรูปํ ได้แก่ มีชาติไม่น้อย
- พระเจ้าเนมิราชนั้นประทับอยู่บนทิพยานเสด็จไป ได้ทอดพระเนตร เห...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเมื่อความนั้น จึงตรัสว่า เทวดาทั้งหล...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยํ ปรโต ทานปจฺจยา ความว่า สิ่งใด ที่ไ...
- ลำดับนั้น พระเจ้าเนมิราชเชิญท้าวสักกเทวราชมาตรัสว่า ข้าแต่- ...
- พระเจ้าเนมิราชตรัสคาถาแล้ว เป็นเหมือนพระราชาองค์ก่อน ๆ ทรงผน...
- ว่าด้วยพระมโหสถบัณฑิตทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี ดูก่อนพ่อมโหสถ พระเ...
- ข้าแต่พระองค์ผู้สมมติเทพ ขอพระองค์ ทรงเหยียดพระยุคลบาทให้ผาส...
- ปลาอยากกินของสดคือเหยื่อ ย่อมกลืนเบ็ดที่ คดซึ่งปกปิดไว้ด้วยเ...
- เลี้ยงไว้ในที่บรรทม ปราสาทของพระเจ้าสีวิราช พระราชาพระองค์นั...
- ดูก่อนมาธุรสุวบัณฑิต สิริย่อมไม่มีแก่ ผู้ด่วนได้ ขอเชิญท่านอ...
- ข้าแต่พระจอมประชาชน เอาเถิด ข้าพระองค์ จักไปสู่ปัญจาลบุรีที่...
- ดูก่อนพระเจ้าวิเทหราช พระองค์เสด็จ มาดีแล้วเสด็จมาแต่ไกลก็เห...
- ข้าแต่บรมกษัตริย์ พระองค์เป็นผู้ ประมาทแล้ว เป็นไปล่วงความคิ...
- ข้าแต่บรมกษัตริย์ กรรมของมนุษย์ที่ เป็นไปล่วงแล้ว ทำได้ยาก เ...
- ท่านจงฟังคำนี้ของข้าพเจ้า ท่านเห็นภัย ใหญ่นั่นหรือ บัดนี้ข้า...
- แต่นั้นมโหสถผู้เป็นบัณฑิตที่ปัญญาเห็น ประโยชน์ เห็นพระเจ้าวิ...
- พระเจ้าวิเทหราช เสด็จออกจากอุโมงค์ ขึ้นสู่เรือแล้ว มโหสถรู้ว...
- ถ้าบุคคลมีความคิด แม้มีเสนาน้อย ย่อมชนะบุคคลผู้ไม่มีความคิด ...
- พระองค์ด่วนไสช้างที่นั่งตัวประเสริฐมา ทำไมหนอ พระองค์มีพระหฤ...
- เจ้าทั้งหลายจงตัดมือและเท้า หูและจมูก ของมโหสถผู้ปล่อยพระเจ้...
- ข้าแต่พระมหาราชเจ้า เชิญเถิด ขอ เชิญพระองค์ทอดพระเนตรดูภายใน...
- เจ้ารู้เล่ห์กลอันเป็นทิพย์ หรือเจ้าได้ทำ อุบายเพียงบังตา ในก...
- ดูก่อนมโหสถบัณฑิต ข้าให้ทอง ๑,๐๐๐ นิกขะ และบ้าน ๘๐ บ้านในแคว...
- แน่ะเสนกาจารย์ การอยู่ร่วมด้วยเหล่า บัณฑิตเป็นสุขดีหนอ เพราะ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในอดีตกาล มีพระราชาพระนามว่า วิเทหะ เสวย...
- ก็บ้านทั้ง ๔ คือ บ้านชื่อทักขิณยวมัชฌคาม ๑ ปัจฉิมยวมัชฌคาม ๑...
- ในวันตั้งชื่อพระมหาสัตว์ ท่านมหาเศรษฐีคิดว่า เราไม่ต้องการชื...
- หัวข้อว่า โค มีความว่า บุรุษชาวปาจีนยวมัชฌคามคนหนึ่งคิดว่า เ...
- หัวข้อว่า เครื่องประดับทำเป็นปล้อง ๆ มีความว่า ยังมีหญิงเข็ญ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ยังมหาชนให้รู้เหตุการณ์นั้นแล้วถามว่า แ...
- หัวข้อว่า บุตร มีความว่า ยังมีสตรีคนหนึ่งพาบุตรไปสระโบกขรณี ...
- หัวข้อว่า รถ มีความว่า กาลนั้นยังมีบุรุษคนหนึ่งนั่งในรถออกจา...
- จบ ปัญหาของทารก ๗ ข้อ หัวข้อว่า ท่อนไม้ มีความว่า วันหนึ่งพร...
- หัวข้อว่า ศีรษะ มีความว่า อยู่มาวันหนึ่ง พระเจ้าวิเทหราชให้น...
- หัวข้อว่า ไก่ มีความว่า อยู่มาวันหนึ่ง พระเจ้าวิเทหราชส่งข่า...
- หัวข้อว่า ให้โคตัวผู้ตกลูก มีความว่า ได้ยินว่า วันหนึ่งพระรา...
- หัวข้อว่า ข้าว มีความว่า ในวันอื่นอีก พระราชาทรงดำริว่า เรา ...
- หัวข้อว่า ชิงช้าห้อยด้วยเชือกทราย มีความว่า ในวันนั้นอีก พระ...
- หัวข้อว่า อุทยาน มีความว่า อีกวันหนึ่ง โปรดให้ส่งข่าวไปอีก โ...
- อีกวันหนึ่ง พระเจ้าวิเทหราชทรงปรึกษากับเสนกะว่า เราจะนำ มโหส...
- คาถานั้นมีความว่า ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ ถ้าพระองค์ทรงสำคั...
- พระเจ้าวิเทหราชตรัสถามมโหสถว่า เจ้าจักเป็นข้าหลวงเรือนในหรือ...
- จบปัญหา ๑๙ ข้อ อีกวันหนึ่ง พระเจ้าวิเทหราชเสด็จไปพระราชอุทยา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น อุนฺนมติ ความว่า วันนี้กิ้งก่าไม่ ล...
- บทว่า สีลวตี ในคาถานั้น ความว่า ถึงพร้อมด้วยอาจารมรรยาท
- จบปัญหาสิริกับกาลกรรณี วันอื่น พระเจ้าวิเทหราชเสวยกระอาหารเช...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปฏิสนฺถาย ได้แก่ เชื่อกันและกัน แล้วพ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สมฺมสิตฺวาน ความว่า นักปราชญ์ เหล่านี...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อุคฺคปุตฺตราชปุตฺติยานํ ความว่า แห่งบ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ติณมาสิ ปลาสมาสิ ความว่า กินหญ้าด้วย ...
- พระราชาเมื่อไม่ทรงทราบความที่อาจารย์เหล่านั้นรู้ปัญหาเพราะอา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กเมตฺถ เสยฺโย ความว่า บรรดาคน ๒ พวกนี...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิธเมว ความว่า สำคัญว่าอิสริยะ ของเรา...
- พระราชาทรงสดับดังนั้น แล้วตรัสว่า พ่อมโหสถบัณฑิต เจ้าจะกล่าว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พหุชฺชโน ความว่า มนุษย์เป็นอันมาก ประ...
- พระราชาตรัสอีกว่า พ่อบัณฑิต เจ้าจะแก้ออย่างไร มโหสถบัณฑิต กร...
- พระราชาทรงสดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสถามเสนกะ ว่าจะแก้อย่างไร เส...
- ลำดับนั้น เสนกะกล่าวคาถานี้ว่า ถ้าคนมีปัญญาดุจแผ่นดิน ไม่มีท...
- ลำดับนั้น เสนกะกล่าวคาถานี้ว่า ช้าง โค ม้า กุณฑลแก้วมณี และน...
- ลำดับนั้น ครั้นพระราชาตรัสถามเสนกะว่าจะแก้อย่างไร เสนกะ กราบ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อตฺเถสุ ได้แก่ เมื่อกิจทั้งหลาย
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สตํ ได้แก่ สัตบุรุษทั้งหลายมีพระพุทธ-...
- คาถานั้นมีความว่า ข้าแต่นาย ท่านเข้าไปภายในหมู่บ้านแล้วจะเห็...
- จบการแสวงหานางอมราเทวี อยู่มาวันหนึ่ง เสนกะเห็นปุกกุสะ กามิน...
- ลำดับนั้นคนสอดแนมเนื้อความของมโหสถนำความมาแจ้งแก่มโหสถ มโหสถ...
- ักรัตนะ ๔ คน ณ กาลครั้งนั้น เทวดาผู้สิงอยู่ที่เศวตฉัตรแห่งบร...
- เสนกะได้ฟังเทพปัญหานั้นก็ไม่รู้ความ บ่นปัญหานั้น ๆ ว่า ใคร ป...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สนฺตมฺหิ ปชฺโขเต ความว่า เมื่อไฟ มีอย...
- จบ ปัญหาหิงห้อย พระราชาถูกมรณภัยคุกคาม รุ่งขึ้นให้เรียกอมาตย...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สจฺจํ กิร ความว่า แน่ะท่านอาจารย์ อาจ...
- ลำดับนั้น อมาตย์กล่าวกะมโหสถว่า แน่ะพ่อบัณฑิต เทวดาผู้สิงอยู...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุขี หิ ความว่า แน่ะบัณฑิต ก็คน บางพว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทีนํ ความว่า พึงถอนตนที่ต่ำช้า คือ เข...
- ก็แลครั้น กล่าวอย่างนี้แล้ว เมื่อจะแสดงความที่ตนมิใช่ผู้ประท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า น สาธุ ได้แก่ ไม่บริสุทธิ์ คือไม่งาม
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า หนฺติ แปลว่า ย่อมประหาร
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์อธิบายปัญหาที่ ๒ นั้นว่า ข้าแต่พระมหา- ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ทูลแก้ปัญหานั้นแด่พระราชาว่า ข้าแต่พระ-...
- จบเทวปัญหา บัณฑิตทั้ง ๔ เหล่านั้นปรึกษากันอีกว่า บัดนี้ มโหส...
- ครั้นพระราชาตรัสอย่างนี้แล้ว เสนกะคิดว่า เราจักให้พระราชา เข...
- แต่นั้นเสนกะยินดีว่า บัดนี้เราทั้งหลายยังพระราชาให้เข้าในพวก...
- แต่นั้น พระราชาตรัสถามเทวินทะว่า แน่ะอาจารย์เทวินทะ ท่านเห็น...
- ขณะนั้น พระเจ้าวิเทหราชบรรทม ณ ที่บรรทมอันมีสิริ ทรงอนุสรณ์ ...
- ลำดับนั้น พระราชาตรัสคาถาตอบพระนางว่า มโหสถผู้มีปัญญาจะถูกฆ่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อภิโทสคโต ความว่า ดูก่อนพ่อมโหสถ บัณฑ...
- พระเจ้าวิเทหราชได้ทรงสดับคำของมโหสถก็ทรงพระพิโรธด้วยทรง เห็น...
- พระราชาทอดพระเนตรดูเสนกะแล้วมีราชกระทู้ถามว่า จริงหรือ เสนกะ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อสพฺภรูโป ความว่า กามินทะนั้นอัน อาพา...
- บุคคลไม่ควรเปิดเผยข้อความลับเผย ควรรักษา ข้อความลับนั้นไว้ ด...
- พระเจ้าวิเทหราชได้ทรงสดับ ถ้อยคำแห่งมโหสถก็ทรงพิโรธว่าอาจารย...
- กาลนั้นมีพระราชาองค์หนึ่งพระนามว่า สังขพลกะ ในกัมพลรัฐ ให้ เ...
- สุวโปดกได้ฟังเรื่องนั้นทั้งหมด ในกาลเมื่อพราหมณ์กับพระราชา ค...
- ฝ่ายพระเจ้าจุลนีพรหมทัตเชื่อคำแห่งเกวัฏ อันหมู่เสนาแวดล้อมแล...
- เหล่าบุรุษที่วางไว้สดับเหตุการณ์ ก็ส่งข่าวแก่มโหสถว่า พระเจ้...
- ฝ่ายสหชาตโยธาของมโหสถกลับถึงกรุงมิถิลาโดยราตรีเดียว แจ้งกิจท...
- มีวิทยาทางโลหธาตุ มีเครื่องประดับ มีธงเกลื่อน กล่นด้วยช้างม้...
- เล่ากันมาว่า วันหนึ่งมีบุรุษคนหนึ่งถือข้าวสารหนึ่งทะนาน ข้าว...
- บทว่า ขตฺยา ได้แก่ กษัตริย์ทั้งหลาย
- พระมหาสัตว์ได้สดับพระดำรัสของพระเจ้าวิเทหราชดังนี้แล้ว ดำริว...
- มโหสถบัณฑิตยังพระราชาให้อุ่นพระหฤทัยแล้วออกมาให้ยังกลองแจ้ง ...
- ฝ่ายกองทัพของพระเจ้าจุลนีพรหมทัตหนีไปได้ ๓ โยชน์ ฝ่ายเกวัฏก็...
- ลำดับนั้น พวกเสนาก็จับอนุเกวัฏนำไปถวายพระเจ้าพรหมทัต พระ ราช...
- พระเจ้าจุลนีพรหมทัตประทับอยู่ ณ เมืองอุตตรปัญจาละกับพระราชา ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สนฺถวกาโม เต ความว่า ข้าแต่พระ- มหารา...
- รดาบทเหล่านั้น บทว่า ปฏินิชฺฌตฺโต ความว่า เพื่อระงับ การทะเล...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิทํ ความว่า บทมนต์นี้ที่บุตรของเรา เ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ฉนฺนํ ความว่า พ่อบัณฑิต พวกเรา ๖ คน ค...
- ปลาอยากกินของสดคือเหยื่อ ย่อมกลืนเบ็ดที่คด ซึ่งปกปิดไว้ด้วยเ...
- พระเจ้าวิเทหราชถูกพระมหาสัตว์ข่มอย่างเหลือเกินทีเดียว ก็ทรงพ...
- พระเจ้าวิเทหราชด่าบริภาษมโหสถแล้วตรัสว่า บุตรคฤหบดีทำ อันตรา...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้น จึงตรัสว่า แต่นั้นมโหส...
- สุวโปดกได้ฟังคำของนางนกสาลิกาแล้ว คิดว่า ถ้าเราบอกว่ามาแต่ ม...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตสฺส เมกา ความว่า หางนกสาลิกา ตัวหนึ่...
- นางนกสาลิกาได้ฟังคำของสุวโปดกก็ดีใจ แต่ยังไม่ให้สุวโปดกรู้ว่...
- ก็แลครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว สุวบัณฑิตเมื่อจะนำเรื่องอดีตมาชี้...
- สุวบัณฑิตนำอุทาหรณ์นี้มาอย่างนี้แล้วกล่าวว่า กษัตริย์แม้เห็น...
- นางนกสาลิกานั้น ได้ฟังคำของสุวโปดกแล้ว กล่าวว่า ข้าแต่นาย ขึ...
- ลำดับนั้น นกทั้งสองก็กระทำเมถุนสังวาสในสายัณหสมัยนั้นเอง มี ...
- นางนกสาลิกาได้ฟังคำของสุวบัณฑิตนั้นแล้ว จึงกล่าวอย่างนี้ว่า ...
- นางนกสาลิกาบอกความลับแก่สุวบัณฑิตโดยไม่เหลือ ด้วยประการ ฉะนี...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มญฺเ โอกนฺตสนฺตํ ความว่า เนื้อเป็นเช...
- เนื้อความของกึ่งคาถานั้นมีว่า บุรุษผู้เป็นบัณฑิตได้อิสริยยศใ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เวเทหสฺส ได้แก่ แด่พระองค์ผู้เป็น พระ...
- ฝ่ายพระมหาสัตว์เมื่อไปในที่ทั้งหลายนั้น ก็ให้สร้างบ้านบ้านหน...
- ลำดับนั้น พระเจ้าจุลนีทรงทำปฏิสันถารตรัสถามมโหสถว่า พระราชา ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ไปสู่ตำหนักพระราชมารดาของพระเจ้าจุลนีก่...
- พระเจ้าจุลนีได้ทรงสดับก็ยินดี ด้วยทรงเห็นว่า การรบกันภายในเม...
- ต่อนั้นล่วงมาได้ ๔ เดือน พระมหาสัตว์ได้ส่งทูตไปเพื่อเชิญเสด็...
- พระเจ้าวิเทหราชเสด็จไปโดยลำดับถึงฝั่งคงคา ลำดับนั้นพระมหาสัต...
- ฝ่ายพระเจ้าจุลนีได้ทรงสดับถ้อยคำของราชทูตก็ทรงโสมนัส ดำริว่า...
- ฝ่ายพระเจ้าจุลนีตรัสตอบว่า หม่อมฉันจะถวายพระราชธิดาผู้งดงามท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กินฺนุ มญฺนฺติ ความว่า พระเจ้า วิเทห...
- คนเหล่านั้นทั้งหมดมีพระเจ้าวิเทหราชเป็นต้นก็ตกใจกลัวตาย พระร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ปมตฺโต ความว่า ข้าแต่พระมหาราชเจ้า พร...
- ลำดับนั้น มโหสถข่มพระเจ้าวิเทหราชยิ่งขึ้น ด้วยหวังว่าพระองค์...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า นานุวิชฺฌนฺติ ความว่า บัณฑิตทั้งหลาย ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กมฺมํ ความว่า ข้าแต่พระมหาราชเจ้า กรร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อตีรทสฺสี ความว่า ผู้เรือแตกกลางทะเล ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กึ กิจฺจํ ความว่า ท่านจะสำคัญสิ่งที่ ...
- พระราชาตรัสถามกามินทะว่า ท่านจงฟังคำนี้ของข้าพเจ้า ท่านเห็นภ...
- เทวินทะกราบทูลว่า พวกเราจงเอาไฟเผาเสียตั้งแต่ประตู หรือจงจับ...
- ใจของเราสั่น และปากก็แห้งผาก เราเป็นเหมือน ถูกไฟไหม้กลางแดด ...
- มโหสถบัณฑิตได้สดับดังนั้น คิดว่า พระราชาพระองค์นี้ทรงลำบาก เ...
- ฝ่ายพระเจ้าวิเทหราชได้ทรงสดับคำของมโหสถ ก็กลับได้ความอุ่น พร...
- โหสถ เห็นกิริยาแห่งเสนกะ จึงถามว่า นั่นท่านอาจารย์ทำอะไร เสน...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น ตรัสว่า เสนกะเดินไปก่อน ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น ตรัสว่า พระเจ้าวิเทหราชเ...
- พระเจ้าวิเทหราชทรงรับคำว่าดีแล้ว ก็มโหสถไม่กล่าวอะไร ๆ ปรารภ...
- ลำดับนั้น พระราชาได้ตรัสดาถาว่า ดูก่อนบัณฑิต เจ้าเป็นผู้มีเส...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุสุขํ วต ความว่า การอยู่ร่วมด้วย บัณ...
- พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศข้อความนั้น ตรัสว่า พระเจ้าจุลนีผู้ม...
- บัดนี้ พระเจ้าจุลนีเมื่อจะตรัสสั่งให้จับเป็นพระเจ้าวิเทหราช ...
- พระเจ้าจุลนีตรัสคุกคามพระเจ้าวิเทหราชอย่างนี้แล้ว ทรงทำในพระ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กุญฺชรํ ได้แก่ ช้างตัวประเสริฐ
- บทว่า โหติ โข ความว่า ธรรมดาความถึงพร้อมแห่งผิว พรรณเห็นปานน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ภินฺนมนฺโตสิ ความว่า มโหสถกล่าวว่า พร...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทิสฺวาน ได้แก่ เห็นด้วยแสงจันทร์
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อาตปปํ ความว่า จงเสียบบุตรคฤหบดี นี้ใ...
- ถ้าพระองค์จักทิ่มแทงข้าพระองค์ด้วยหอก พระ- เจ้าวิเทหราชก็จัก...
- พระเจ้าจุลนีได้ทรงสดับดังนั้นแล้วทรงพระดำริว่า บุตรคฤหบดีพูด...
- อมาตย์นั้นพร้อมด้วยบริวารไปสู่พระราชนิเวศน์ เปิดพระทวารเข้าไ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิโต ท่านแสดงถึงอุโมงค์
- เมื่อพระมหาสัตว์พรรณนารูปสิริของพระนางนันทาเทวีอย่างนี้แล้ว ...
- ในฐานะเท่านี้ หาสรรเสริญ กษัตริย์อีก ๓ องค์ไม่ ด้วยประการฉะน...
- มโหสถได้พึงรับสั่งจึงทูลว่า ข้าพระองค์รู้เล่ห์กลอันเป็นทิพย์...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า หตฺถีนํ ความว่า ขอเชิญพระองค์ทอด พระเ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิเทหานํ ความว่า เป็นลาภของชาว วิเทหะ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วุตฺตึ ได้แก่ เครื่องเป็นไปแห่งชีวิตท...
- ลำดับนั้น พระเจ้าจุลนีตรัสกะมโหสถว่า แน่ะบัณฑิต ถ้าอย่างนั้น...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยาว ความว่า มิใช่เพิ่มเป็นสองเท่า อย่...
- ลำดับนั้น เสนกะเมื่อจะกราบทูลข้อความนั้น จึงกล่าวว่า ข้าแต่พ...
- ลำดับนั้น พระมหาสัตว์ทูลตอบว่า ข้าแต่พระจอมวิเทหรัฐ ข้าพระอง...
- ฝ่ายเสนกบัณฑิตเมื่อจะรับพระราชดำรัส ได้กล่าวคาถานั้นนั่นแลว่...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ชนเป็นอันมาก ทั้งชาวพระนคร ทั้งชาวบ้านสี...
- พระนางนันทาเทวีสวมกอดพระธิดาจุมพิตที่พระเศียรแล้วตรัสว่า แม่...
- ในกาลนั้น มีปริพาชิกาคนหนึ่ง ชื่อ เภรี เคยเข้าไปฉันในพระราช-...
- พวกสตรีคนสนิทที่พระนางนันทาเทวีประกอบยืนอยู่ที่หน้าต่าง เห็น...
- ลำดับนั้น พระราชาจึงตรัสถามมโหสถว่า ดูก่อนบัณฑิต เจ้าได้พบ น...
- อีกวันหนึ่งเมื่อไปสู่พระราชนิเวศน์ ได้คิดปัญหาชื่อว่า ทกรักข...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สตฺตนฺนํ ความว่า ของคน ๗ คน เหล่านั้น...
- ปัญหานี้จบด้วยกถามรรคเท่านี้ ความที่พระราชามีพระหฤทัยดีในพระ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โปเสตา ความว่าง ทรงให้อาบ ให้ดื่ม ให้...
- ก็ในวันที่พ่อครัว จุลนีราชกุมาร และบุตรพ่อครัวหนี โกลาหลเป็น...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทหรา วิย ความว่า แม้ทรงชราแล้ว ก็ยังท...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อิตฺถีคุมฺพสฺส ได้แก่ หมู่สตรี
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อนตฺถวสมาคตํ/B> ความว่า รู้ว่าข้าพ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เยโนจิตา ได้แก่ ที่ให้เจริญแล้ว
- พระราชาเมื่อจะตรัสโทษของติขิณกุมารนั้น ตรัสว่า ติขิณราชกุมาร...
- ลำดับนั้น พระเจ้าจุลนีเมื่อจะกล่าวโทษของธนุเสขกุมารนั้น ตรัส...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สพฺพนิมิตฺตานํ ความว่า เป็นผู้ฉลาด ใน...
- ต่อนั้น ปริพาชิกาเมื่อจะทูลถามว่า ข้าแต่พระมหาราชเจ้า พระองค...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สสมุทฺทปริสาสํ ได้แก่ ประกอบด้วย เครื...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า กิมฺหิจิ กาเล แปลว่า ในกาลไหน ๆ บทว่า...
- นางเภรีปริพาชิกาถือเอายอดธรรมเทศนาด้วยคุณทั้งหลายของพระ- มหา...
- ส่วนที่ 435