เล่มที่ 34
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 487 ส่วน
สารบัญ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ว่าด้วยผ...
- เพราะเหตุนั้น ท่านทั้งหลายพึงสำเหนียกในข้อนี้อย่างนี้ว่า บุค...
- หลังจากนั้น เมื่อพวกโจรไม่มาตามวันที่ได้บอกไว้ ชาวชนบทก็คิด ...
- บทว่า พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ ความว่า อุปสรรคทั้งหลายย่อมเกิดขึ้น...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมีกรรมเป็นลักษณะ บัณฑิตก็มี กรรมเป็...
- จริงอยู่ ทางที่คนพาลไปแล้ว ย่อมเป็นเหมือนทางไปของไฟป่าซึ่งลา...
- พึงทราบวินิจฉัยในจินตสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้:-
- พึงทราบวินิจฉัย ในอัจจยสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้:-
- พึงทราบวินิจฉัยใน อโยนิโสสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้:-
- บทว่า อุปคเตหิ ได้แก่ เข้าถึงผลและเหตุ
- บทว่า อพฺภานุโมทิตา โหติ ความว่า บัณฑิตย่อมอนุโมทนา โดยแยบคา...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ พึงทราบว...
- พึงทราบวินิจฉัย ในสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้:-
- ภาวะของบุคคลทุศีล ชื่อว่า ทุสสียะ
- จบอรรถกถามลสูตรที่ ๑๐ จบพาลวรรควรรณนาที่ ๑ รวมพระสูตรที่มีใน...
- พึงทราบวินิจฉัยในญาตกสูตร แห่งรถการวรรคที่ ๒
- ถามว่า ก็ภิกษุ ผู้บอกกัมมัฏฐาน นี้ เป็นผู้ปฏิบัติเพื่อมิใช่ป...
- พระพี่ชายถามว่า คุณ กวฬิงการาหารนี้มีประโยชน์อย่างไร
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สถานที่ ๓ ตำบลนี้ย่อมเป็นที่ระลึก ตลอดชี...
- พึงทราบวินิจฉัยใน สารณียสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสโสดาปัตติมรรคไว้ด้วยสัจจะ ๔ ในสูตรนี้...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ จำพวกนี้มีอยู่ในโลก บุคคล ๓ จำพว...
- พึงทราบวินิจฉัย ในภิกขุสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้:-
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัส คำว่า โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ เป็นต้น
- บทว่า ปาปธมฺโม ได้แก่ ผู้มี ธรรมอันลามก
- บทว่า อนฺโตปูติ ได้แก่ มีภายในหมักหมมด้วยกรรมเสีย
- นบนอบธรรม มีธรรมเป็นธง มีธรรมเป็นตรา มีธรรมเป็น อธิปไตย จัดก...
- พระศาสดาทรงเริ่มเทศนาไว้อย่างนี้แล้ว ได้ทรงนิ่งเสีย
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสคำว่า อนฺโตชนสฺมึ ดังนี้เป็นต้น
- พราหมณ์ทั้งหลาย พระเจ้าจักรพรรดิ ก็ต้องอนุเคราะห์ด้วยไทยธรรม...
- บทว่า ธมฺมิโก ความว่า พระเจ้าจักรพรรดิทรงเป็นธัมมิกะ ด้วย อำ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับอยู่ ณ อิสิปตน- มิคทายวัน ใกล้ กรุง...
- พระเจ้าปเจตนะตรัสถามว่า เหตุอะไร ปัจจัยอะไร สหายช่างทำรถ ล้อ...
- หนึ่ง ภิกษุก็ตาม ภิกษุณีก็ตาม ยังละไม่ได้แล้ว ภิกษุ ภิกษุณีเ...
- บทว่า ฉหิ มาเสหิ ฉารตฺตูเนหิ ความว่า ได้ยินว่า ช่างรถนั้น จั...
- อนึ่ง พึงทราบการละความคดทางกายเป็นต้น ดังต่อไปนี้ ก่อนอื่น อ...
- เดินทำกัมมัฏฐาน เพื่อเป็นการเปลี่ยนอิริยาบถไป ในตัว พึงทราบว...
- ส่วนที่ 38
- ธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดในภูมิ ๓ และอกุศลธรรมที่เหลือมาแล้ว (โ...
- การทำลายอาสวะได้ชั่วขณะก็ดี อาการที่อาสวะสิ้นไปโดยไม่เหลือก็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า อาสวานํ ขยาย โดย ทรงหมายถึงผล อธิบ...
- บทว่า อาวรณิเยหิ ธมฺเมหิ ความว่า จากนิวรณ์ธรรม ๕ ประการ เพรา...
- บทว่า อุฏฺานสญฺํ มนสิกริตฺวา ความว่า ใส่ใจถึงสัญญาที่ กำหน...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกปริพาชกเดียรถีย์อื่นจะพึงถาม ท่านท...
- พึงทราบวินิจฉัย ในปฐมปาปณิกสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้:-
- ด้วยพ่อค้านั้น จะไม่ได้เป็นเจ้าของ หมดโอกาส สิ่งของที่ควรจะไ...
- อนึ่ง เวลาเย็น เธอไหว้เจดีย์ ทำการบำรุงพระเถระ แล้วเข้าไปสู่...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พ่อค้าประกอบด้วยองค์ ๓ นี้แล ย่อมถึง ควา...
- จบทุติยปาปณิกสูตรที่ ๑๐ จบรถการวรรคที่ ๒ พึงทราบวินิจฉัยในสู...
- า กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ความว่า เพื่อความ สมบูรณ์ คือเพ...
- ธรรมดาพระธรรมเทศนา จะมีการกำหนดโดย
- ท่าน สวิฏฐะ ตอบว่า อาวุโส สารีบุตร บุคคล ๓ จำพวกนี้มีอยู่ ใน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า ในเรื่องนี้ ไม่ง่ายเลย สารีบุตร ท...
- บสวิฏฐสูตรที่ ๓ * หมายความว่า ตั้งอยู่ในพระอรหัตมรรคแล้ว พึง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรง แสดงความพร้อมเพรียงแห่งอรหัตมรรค ด้วย...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในบุคคล ๓ ประเภทนั้น บุคคลประเภทที่ ได้เ...
- อธิบายว่า เมื่อภิกษุไข้นั้นไม่สามารถ จะพยาบาล ตามธรรมดาของตน...
- บทว่า นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ ได้แก่ความถูกกล่าว คือ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ จำพวกนี้ มีอยู่ในโลก บุคคล ๓ จำพ...
- อนึ่ง บุคคลลางพวก ปรุงกายสังขาร
- บทว่า เสยฺยถาปิ สตฺตา เนรยิกา มีอธิบายว่า เขาย่อมเสวย เวทนาเ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล (อาจารย์) ๓ นี้ เป็นผู้มี อุปการะม...
- พึงทราบวินิจฉัยในพหุการสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า อิมินา ปุคฺคเลน ได้แก่บุคคลผู้เป็นอันเตวาสิกนี้
- พึงทราบวินิจฉัยในวชิรสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า รตฺตนฺธการติมิสฺสาย ความว่า ในยามราตรี คือในเวลาที่ มื...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ นี้ มีอยู่ในโลก บุคคล ๓ คือใคร ค...
- พึงทราบวินิจฉัยในเสวิตัพพสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้:-
- บุคคลเว้นธรรมที่ไม่เป็นสัปปายะ ของศีล คือไม่เป็นอุปกา
- พึงทราบวินิจฉัยในชิคุจฉิตัพพสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า เอวเมว โข ความว่า บุคคลผู้มักโกรธก็ฉันนั้นเหมือนกันแล ...
- อปฺปมตฺคกํ ปน วจนํ วุตฺตกาเล มาทิสํ นาม เอวํ วทติ เอวํ วทติต...
- พึงทราบวินิจฉัยใน คูถภาณีสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ ในคาถานี้ว่า
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ มีอยู่ในโลก บุคคล ๓ คือใคร ? คือ...
- ส่วนอีกคนหนึ่งนี้ เรียกว่า บุคคล ตาเดียว ไม่เกี่ยวในเรื่องธร...
- บทว่า น เจว โภคา ตถารูปา ความว่า แม้โภคะชนิดนั้น ย่อม ไม่มีแ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ นี้ มีอยู่ในโลก บุคคล ๓ คือใคร ค...
- คนปัญญาดังหม้อคว่ำ โง่ ทึบ แม้ หากไป (ฟังธรรม) ในสำนักภิกษุท...
- าถา ๔ บทเป็นเบื้องต้น บททั้งสองเป็นท่ามกลาง (และ) บทสุดท้าย ...
- ในบทว่า เอวเมว โข นี้ พึงทราบวินิจฉัยดังต่อไปนี้ บุคคลผู้มี ...
- จบอรรถกภาอวกุชชิตสูตรที่ ๑๐ จบปุคคลวรรควรรณนาที่ ๓ รวมพระสูต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงประกาศตระกูลที่บูชามารดาบิดา ว่าเ...
- อธิบายว่า ในเวลาที่บุตรยังอยู่ในท้อง มารดาบิดาจะเกิดเมตตาจิต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า อาหุ เนยฺยา จ ปุตฺตานํ ดังนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นเข้าไปถึงแล้วถวายอภิวาทพระผู้มีพระภา...
- พึงทราบวินิจฉัยในอานันทสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า ปณีตํ ความว่า นิพพานชื่อว่าประณีต เพราะจิตตุปบาท ของบุ...
- บทว่า สนฺโต ได้แก่ (บุคคลนั้น) ชื่อว่า สงบเพราะกิเลสที่เป็น ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสารีปุตตสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว จึงปรารภคำมีอาทิว่า ปหานํ กามส...
- เพราะพระพุทธพจน์ว่า อญฺาวิโมกฺขํ ปพฺรูมิ จึงเป็นอันทรง พระป...
- จบอรรถกถาสารีปุตตสูตรที่ ๓ ๑
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นเหตุ ๓ นี้ เพื่อความเกิดขึ้นพร้อมมูลแ...
- พึงทราบวินิจฉัยในนิทานสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้:-
- บทว่า อขณฺฑานิ แปลว่า ไม่ถูกทำลาย
- (ชวนะ) จิต ๗ ชวนะ ชวนเจตนาดวงแรก ที่เป็นกุศลหรืออกุศล ในชวนว...
- อุปปัชชเวทนียกรรม นั้น อำนวยผลในอัตภาพต่อไป แต่ ในบรรดากุศลอ...
- ส่วนในบรรดากรรมหนักและกรรมไม่หนัก ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศล กร...
- เล่ากัน มาว่า พระเจ้าทุฏฐคามณีอภัยนั้น รบพ่ายแพ้ในจูฬังคณิยย...
- ลำดับนั้น พระโพธิยมาลกมหาติสสเถระ ได้ยินเสียงนั้นด้วยทิพยโสต...
- แม้พระราชาทรงพระดำริว่า พวกเราหิวเหลือเกินแล้ว จะพึงเป็น การ...
- ส่วนในบรรดากุศลกรรมและอกุศลกรรมทั้งหลาย กรรมใดสามารถ เพื่อจะ...
- ก็ในระหว่างแม่น้ำคงคา ได้มีอุบาสกชื่อว่า มหาวาตกาละ
- ส่วนที่ 105
- ในอุปปีฬกกรรมนั้น มีนัยดังต่อไปนี้
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธออย่ากล่าวเช่นนั้น นายโจรฆาตได้ กัล...
- ส่วนพระอภิธรรมปริยาย ท่านจำแนกกรรมไว้ ๑๖ อย่าง
- ก็ผู้ใด เกิดในท้องของหญิงทาสี หรือหญิงกรรมกร เพราะบาปกรรม (แ...
- ส่วนผู้ใดเกิดในเวลาข้าวยากหมากแพง ในเวลาตระกูลเสื่อมสิ้นสมบั...
- แต่กรรมของผู้เกิดในสุคติภพ ด้วยกัลยาณกรรมนั้น ชื่อว่า อาศัย ...
- อธิบายกรรม ๑๒ อย่าง ตามแนวแห่งปฏิสัมภิทามรรค บรรดากรรม ๑๒ อย...
- ส่วนกรรมที่จักไม่ได้วาระแห่งวิบากในอนาคต ที่ให้เกิดปฏิสนธิ ก...
- ตามปริยายแห่งปฏิสัมภิทามรรค ท่านจำแนกกรรมไว้ ๑๒ อย่าง ด้วยปร...
- พึงทราบข้อเปรียบเทียบ ในบทว่า เอวเมว โข ดังต่อไปนี้ กุศลกรรม...
- ส่วนที่ 116
- พระ: อย่างนั้น เจ้าชาย ตถาคตนอนเป็นสุข บรรดาคนที่นอนเป็นสุข ...
- พระ: ท่านจะทรงสำคัญข้อนี้ว่ากระไร เจ้าชาย ความเร่าร้อนทางกาย...
- บทว่า หตฺถโก อาฬวโก ได้แก่ ราชบุตรชาวเมืองอาฬวี ทรงได้ พระนา...
- บทว่า หิมปาตสมโย แปลว่า สมัยที่หิมะตก
- บทว่า ปชาปติโย ได้แก่ ภริยาทั้งหลาย
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวทูต ๓ นี้ ๓ คืออะไรบ้าง คือ บุคคลลางค...
- ส่วนที่ 123
- พญายม ครั้นซักไซ้ไล่เลียงเทวทูตที่สองแล้ว จึงซักไซ้ไล่เลียงเ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกนิรยบาลจับบุรุษนั้นไปลงมหานรก ก็ มหาน...
- พึงทราบวินิจฉัยในทูตสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้:-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงเริ่มคำว่า กาเยน ทุจฺจริตํ เป็นต้นไว...
- อยู่ในธรรม มีอยู่
- บทว่า ทณฺฑปรายนํ คือ มีไม้เท้าเป็นที่พึ่ง ได้แก่ มีไม้เท้า เ...
- แม้ใน ที่นี้ ธรรมดาว่าสัตว์ผู้เจ็บป่วยย่อมกล่าวโดยใจความอ
- ซากศพที่มีสี (เขียว) ขึ้นปริไปทั่ว เรียกว่า วินีละ วินีละนั้...
- เพราะผู้ที่มีบาปกรรมนิดหน่อยย่อมระลึกได้ตามธรรมดาของตนเองบ้า...
- ส่วนสัตว์ผู้ระลึกไม่ได้ตามธรรมดาของตน พญายมย่อมถามถึง เทวทูต...
- บทว่า สํเวเสตฺวา ความว่า (นายนิรยบาล) จับอัตภาพประมาณ ๓ คาวุ...
- บทว่า หีนกายูปคา ความว่า เข้าถึงกำเนิดที่ต่ำ
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมราชสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้:-
- ่า มนุษย์ทั้งหลายทำบุญ มี ประการต่าง ๆ มีการถึงสรณะ รับนิจศี...
- ต่อมาในวัน ๑๔ ค่ำ แม้บุตรของท้าวมหาราชทั้ง ๔ ก็ถือเอาแผ่นทอง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโ...
- บทว่า วุสิตวา ได้แก่ มีการอยู่จบแล้ว
- าวสักกะจอมเทวดา เมื่อจะ ปลุกใจเหล่าเทวดาดาวดึงส์ จึงภาษิตคาถ...
- ปุถุชนผู้มิได้สดับ ที่เมาในความหนุ่มก็ดี เมาในความไม่มีโรคก็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสคำนี้ เพราะทรง หมายถึงว่า พระองค์ไม่มี...
- ท้าวสักกะรับสั่งว่า สระโบกขรณีต้องไม่มีโคลนเลน เกลื่อนกล่นด้...
- ครั้นราตรีสว่าง มหาชนเห็นแล้วก็คิดกันว่า สระโบกขรณีคงจักมีใค...
- ส่วนที่ 146
- ปราสาทฤดูร้อนมี ๕ ชั้น
- เมื่อสร้างปราสาทสำเร็จลงอย่างนี้แล้ว พระราชาทรงดำริว่า โอรส ...
- พระมหาบุรุษกราบทูลพระราชบิดาว่า หม่อมฉันควรจะทำอะไร อย่างอื่...
- ทีนั้น เจ้าศากยะทั้งหลาย ก็กราบทูลพระมหาสัตว์นั้นว่า บัดนี้ ...
- ส่วนที่ 151
- เหตุผลที่ตรัสสุขสมบัติของพระองค์ พระตถาคตตรัสเล่าถึงสิริสมบั...
- บทว่า ยถาธมฺมา ได้แก่ มีสภาวะเป็นอย่างใดด้วยสภาวะทั้งหลาย มี...
- บทว่า นาหํ ภพฺโพ เอตรหิ กามานิ ปฏิเสวิตุํ ความว่า บัดนี้ เรา...
- ก็โลกาธิปไตย เป็นอย่างไร ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ อยู่ป่าก็ดี ...
- ก็ธรรมาธิปไตย เป็นอย่างไร ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ อยู่ป่าก็ดี...
- จบอธิปไตยสูตรที่ ๑๐ จบเทวทูตวรรคที่ ๔ พึงทราบวินิจฉัยในอธิปไ...
- บทว่า อธิปตึ กริตฺวา ได้แก่ ทำธรรมให้เป็นใหญ่ (สำคัญ)
- บทว่า ธมฺมาธิโป ได้แก่มีธรรมเป็นใหญ่
- พึงทราบวินิจฉัยใน สัมมุขีสูตรที่ ๑ แห่งจูฬวรรคที่
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้มีศรัทธาเลื่อมใส พึงรู้ได้ด้วยสถาน ๓ ...
- บทว่า ทสฺสนกาโม สีลวตํ ความว่า มีความประสงค์จะพบท่าน ผู้ทรงศ...
- แม้พระเจ้าสัทธาติสสมหาราช ตรัสถามว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอ พ...
- ภิกษุทั้งหลาย ส่งข่าวไปทูลพระราชาว่า พระเถระปรินิพพาน เสียแล...
- บทว่า สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ ความว่า เป็นผู้ประสงค์จะสดับ พระส...
- เรื่องภิกษุหนุ่มชาวติสสมหาวิหาร แม้ในเมืองทีฆวาปี มีภิกษุหนุ...
- หญิงอีกคนหนึ่ง เป็นชาวบ้านกาฬุมพระ อุ้มลูกไปยัง จิตตลบรรพต ด...
- บทว่า โย ธมฺมํ เทเสติ ความว่า บุคคลใดประกาศสัจธรรม ทั้ง ๔
- พึงทราบวินิจฉัย ในปัณฑิตสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้:-
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกว่า เป็นอริยะแล
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขตลักษณะของสังขตธรรม ๓ นี้ ๓ คืออะไร
- พึงทราบวินิจฉัยในอสังขตสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้:-
- ต้นไม้ใหญ่ ๆ ได้อาศัยภูเขาหินใน ป่าสูง ย่อมเจริญ แม้ฉันใด บุ...
- พึงทราบวินิจฉัย ในอาตัปปสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้:-
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาโจรได้องค์ ๓ ย่อมตัดช่องย่องเบา บ้าง ...
- ภิกษุชั่วอาศัยที่อันขรุขระเป็นอย่างไร ภิกษุชั่วประกอบด้วยกาย...
- บทว่า นทีวิทุคฺคํ ได้แก่สถานที่ที่แม่น้ำไหลไปไม่สะดวก คือ เก...
- จบอรรถกถามหาโจรสูตรที่ ๑๑ จบจูฬวรรควรรณนาที่ ๕ จบปฐมปัณณาสก์...
- ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้ความมีอายุ สั้น ผู้ที่ถูกชรานำเข้าไปใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อจะใหัพราหมณ์ทั้งสองนั้น ดำรงอยู่ในศี...
- จริงแล้ว พราหมณ์ ท่านแก่เฒ่า ฯลฯ ยังไม่ทำที่ป้องกันภัย แน่ะ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า พราหมณ์ คนที่เกิดราคะแล้ว อัน ร...
- พึงทราบวินิจฉัยในพราหมณสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้:-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้กำหนัด ถู...
- ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลที่โกรธ ฯลฯ ดูก่อนพราหมณ์ บุคคลผู้หลง ถูก...
- พึงทราบวินิจฉัยในปริพาชกสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้:-
- พึงทราบวินิจฉัยใน นิพพุตสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้:-
- อีกข้อหนึ่ง พราหมณ์ คนเดี๋ยวนี้ กำหนัดยินดีไม่เป็นธรรม โลภ เ...
- บทว่า อธมฺมราครตฺตา ความว่า ราคะเป็นอธรรมโดยส่วนเดียว เท่านั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระเจ้าได้ยิน...
- พึงทราบวินิจฉัยในชัปปสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้:-
- บทว่า โรหิณึสุ ได้แก่มีสีแดง
- บทว่า อวิชานนฺตา ได้แก่ ไม่รู้จักบุญเขต
- พราหมณ์ ติกัณณะ กราบทูลตอบว่า ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พราหมณ์เ...
- พราหมณ์ ผู้ได้วิชชา ๓ ในวินัยของพระอริยะเป็นอย่างนี้แล
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงการกำหนด อาการของบัณฑิตเป็นต้
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกว่า การถือเอาเตโชธาตุที่เกิดแต่ ...
- บทว่า อชฺฌายโก นี้ พึงทราบความดังต่อไปนี้ คำครหาเกิดขึ้น แก่...
- วิตัณฑวาทศาสตร์ (พูดกันเล่นสนุกๆ) ท่านเรียกว่า โลกายตะ บทว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นพราหมณ์นั้นทูลอาราธนาอยู่ ทรงรู้ว่า...
- บทว่า ยถา ในคำว่า ยถา ตํ นี้ เป็นอุปมา
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงสัจจะทั้งหลายโดยสรุปอย่างนี้แ...
- บทว่า วุสิตํ ได้แก่อยู่จบแล้ว คืออยู่เสร็จสิ้นแล้ว อธิบายว่า...
- วิชชา คือ อรหัตมัคคญาณ ชื่อว่า วิชชาในที่นี้
- บทว่า กลํ แปลว่า ส่วน
- ผู้ได้วิชชา ๓ ในอริยวินัย ย่อมมี อย่างไร ขอประทานพระวโรกาส ข...
- ภิกษุนั้น เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผ่องแผ้ว ไม่มีกิเลส ปรา...
- ดูก่อนพราหมณ์ ผู้ได้วิชชา ๓ ในอริยวินัยเป็นอย่างนี้แล
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเ...
- ส่วนที่ 210
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงดำริว่า สังคารวพราหมณ์ ถูกอานนท์ถามป...
- ดูก่อนพราหมณ์ ก็อาเทสนาปาฏิหาริย์เป็นไฉน ดู
- ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ บรรดาปาฏิหาริย์ ๓ อย่างนั้น ปาฏิหาริย์...
- พระ: ดูก่อนพราหมณ์ ท่านได้กล่าววาจาที่ควรนำไปใกล้เราแน่แท้ เ...
- จบสังคารวสูตรที่ ๑๐ จบพราหมณวรรคที่ ๓ พึงทราบวินิจฉัยในสังคา...
- บทว่า ยสฺส วา ตสฺส วา เท่ากับ ยสฺมา วา ตสฺมา วา แปลว่า จากตร...
- บทว่า อนุตฺตรํ พฺรหฺมจริโยคธํ ความว่า ธรรมอันถึงที่สุด ไม่มี...
- ส่วนที่ 218
- บทว่า อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา ได้แก่มนุษยธรรมชั้นสูง กล่าวคือ กุศ...
- บทว่า เอวมฺปิ เต มโน ความว่า ใจของท่านเป็นอย่างนี้คือ อาศัยโ...
- แม้พระเถระชาวโปลิยคาม อีกรูปหนึ่ง ได้เข้าไปบิณฑบาตในบ้าน
- บรรดาบทเหล่านั้น ปุถุชนผู้ได้เจโตปริยญาณ ย่อมรู้จิตของปุถุชน...
- บทว่า มายาสหธมฺมรูปํ วิย ขายติ ความว่า ย่อมปรากฏเป็น เหมือนร...
- จบอรรถกถาสังคารวรสูตรที่ ๑๐ จบพราหมณวรรควรรณนาที่ ๑ รวมพระสู...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์เหล่าที่มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ...
- ก็แลคำที่เรากล่าวว่า ธรรมที่เราแสดง ฯลฯ ไม่ค้าน คือ ธาตุ ๖ ด...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยธาตุ ๖ (ประกอบ พร้อมกันเข้า) ค...
- ทุกขสมุทัยอริยสัจ เป็นอย่างไร
- ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ เป็นอย่างไร
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิมุตตายตนะ (เหตุแห่งวิมุตติ) ๕ ประการเห...
- บทว่า ปรมฺปิ คนฺตฺวา ความว่า ถึงการสืบต่ออย่างใดอย่างหนึ่ง ใ...
- ติตถายตนะที่ดำเนินไปอย่างนี้ คือ อัตภาพของอาจารย์เราทั้งหลาย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโรคไว้๘อย่างเหล่านี้ คืออาพาธมีน้ำดี(ก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ คือ กุศล เจตนา ๑ อกุศลเจตนา ๑ วิปา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงว่า เราตถาคตกล่าว อย่างนี้ ก็เพื่อต...
- บทว่า สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ ได้แก่ ยึดถือโดยความเป็นสาระ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงแสดง ความที่ลัทธิเดียรถีย์เหล่านี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตั้งปัญหาถามว่า กตโม จ ภิกขเว แล้วตั้งม...
- พระโยคาวจรแม้เมื่อกำหนดกัมมัฏฐานด้วยอำนาจธาตุ ๖ โดยย่อก็ย่อม...
- ส่วน วิญญาณธาตุ ได้แก่ จิต ๘๑ โดยเป็นโลกิยจิต จิต ๘๑ ทั้งหมด...
- บทว่า จกฺขุํ ผสฺสายตนํ ความว่า จักษุ ชื่อว่า อายตนะ เพราะ หม...
- ในกัมมัฏฐานนั้น ว่าโดยย่อก่อน รูป ๙ เหล่านี้คือ จักขุ โสตะ ฆ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแต่เพียงปัจจัย
- คือ มารดาบิดาในโลกนี้อยู่ร่วมกัน ๑ มารดาไม่ใช่หญิงอยู่ในวัยท...
- ในบทว่า เวทิยมานสฺส นี้มีอธิบายดังต่อไปนี้ ผู้เสวยเวทนาอยู่ก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสคำว่า กตมญฺจ ภิกฺขเว เป็นต้น
- บทว่า เกวลสฺส แปลว่า ทั้งหมด
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับ ย่อมกล่าวภัย ๓ อย่างน...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีอยู่สมัยที่เกิดไฟไหม้ใหญ่ ฯลฯ เมื่อหมู...
- เมื่อบุตรเจ็บ มารดาก็ขอร้องไม่ได้ว่า ข้า ฯ จะเจ็บเอง ขอบุตรข...
- บทว่า ภยํ โหติ ความว่า มีภัยคือความหวาดสะดุ้งแห่งจิต
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงภัยที่มารดาและบุตรไม่ได้พบกัน...
- พราหมณ์ เราอาศัยหมู่บ้านหรือตำบลใด (เป็นที่โคจรบิณฑบาต) อยู่...
- พราหมณ์ เราอาศัยหมู่บ้านหรือตำบลใด (เป็นที่โคจรบิณฑบาต) อยู่...
- พึงทราบวินิจฉัยในเวนาคสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า อสฺโสสุํ ความว่า (พราหมณคหบดีทั้งหลาย) ฟัง คือ ได้ เข้...
- บทว่า ตํ โข ปน เป็นทุติยาวิภัติใช้ในความหมายบ่งบอกว่าเป็น อย...
- บทว่า โส อิมํ โลกํ ความว่า พระโคดมผู้เจริญนั้น
- บทว่า สยํ ในคำว่า สยํ อภิญฺา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ มี ความว่า ...
- วิเวกสุขํ เทเสติ ฏิกาจารย์ได้ขยายความออกไปว่า พระผู้มีพระ- ภ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงธรรม ก็ทรงแสดงศีลในเบื้องต้น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมบริบูรณ์ทั้งหมดทีเดียว แม้เทศนา...
- บทว่า สาธุ โข ปน ความว่า ก็แล การเห็นพระอรหันต์ทั้งหลาย เป็น...
- บทว่า นามโคตฺตํ ความว่า ชาวเวนาคปุระทั้งหลายเมื่อกล่าวว่า ข้...
- จิตผ่องใสทำให้อินทรีย์ ๕ ผ่องใส บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ยาวญฺ...
- บทว่า เนกฺขํ ชมฺโพนทํ ได้แก่ แท่งทองชมพูนุทซึ่งมีสีแดงกล่ำ
- บทว่า นิกามลาภี แปลว่า (พระสมณโคดมผู้เจริญ) มีปกติได้ ตามปรา...
- บทว่า เอวมฺภูโต ความว่า (เราตถาคต) เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วย ฌาน...
- พึงทราบวินิจฉัยในสรภสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
- ลำดับนั้น พวกเดียรถีย์ถามกันตั้งแต่คนสุดท้ายขึ้นไปว่า ท่านสา...
- พระมหาเถระรูปหนึ่ง เห็นเขาอยู่โดยทำนองนี้ จึงพูดว่า ท่านมี ศ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงตรวจดูสัตว์โลกในเวลาย่ำรุ่ง ได้ทรงเห็น...
- ๑ บทว่า อถโข สมฺพหุลา ภิกฺขู ความว่า ครั้งนั้นเมื่อปริพาชกนั...
- ในเวลาที่เราบำเพ็ญพุทธจริยา ผู้อื่นที่จะสามารถนำพาธุระแทนเรา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จหลีกออกจากที่เร้น ในเวลาเย็นแล้ว) ดั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อเสด็จเข้าไป ทรงนุ่งผ้าสองชั้นที่เขาย...
- บทว่า เต ปริพฺพาชกา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจุํ ความว่า ได้ยิน...
- บทว่า อญฺเญฺน วา อญฺํ ปฏิจริสฺสติ ความว่า หรือจัก กลบเกลื่อ...
- เมื่อพระตถาคตเจ้า ทรงบันลือสีหนาทด้วยบททั้ง ๓ อย่างนี้แล้ว ท...
- บทว่า อมฺพกมทฺทรี ได้แก่ลูกไก่ตัวเมีย ๆ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสตอบว่า ควรแล้วท่านจะสงสัย ความสงสัย ข...
- พระ: ท่านจะสำคัญความนั้นเป็นไฉน โลภความอยากได้เมื่อเกิดขึ้น ...
- ส่วนที่ 283
- พระ: เราได้กล่าวคำใดว่า ท่านอย่าได้ถือโดยได้ฟังตามกันมา อย่า...
- ครั้นตรัสสอนอย่างนี้แล้ว ตรัสปุจฉายก อโลภะ (ความไม่โลภ) อโทษ...
- ส่วนที่ 286
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแนะนำให้กาลามชนได้ปัญญา พิจารณาเห็น ด้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสพระธรรมเทศนาจบแล้ว กาลามชน ทูลรับว่า ...
- ชาวกาลามะเหล่านั้น แสดงความนี้แล้ว จึงกราบพูลพระผู้มีพระ- ภา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสบุพภาคแห่งเมตตา ด้วยบทมีอาทิว่า วิคตา...
- บทว่า สเจ โข ปน อตฺถิ ปโร โลโก ความว่า ถ้าชื่อว่า โลกอื่น นอ...
- ส่วนที่ 292
- ดูก่อนสาฬหะและโรหนะ ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้น เป็นไฉน ธ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสาฬหสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-
- ส่วนที่ 295
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ ๓ นี้ กถาวัตถุ ๓ คืออะไร คือบุค...
- ถ้าอารยชนใคร่จะพูด ก็เป็นผู้ฉลาด รู้จักกาล พูดแต่ถ้อยคำที่ปร...
- เมื่อกล่าวโดยนัยมีอาทิว่า ในปัจจุบันนี้ พระราชาพระนามอย่างโน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ทรงพยากรณ์ปัญหาแบบนี้ เป็นปัญหาที่ไม่คว...
- บทว่า อญฺวาเท น สณฺาติ ความว่า ไม่ตั้งมั่นในวาทะที่ รู้แล้...
- บทว่า านฏฺาเน สณฺาติ ความว่า สัสสตวาทีบุคคลมีพอที่จะ ข่มอ...
- บทว่า อญฺเนญฺํ ปฏิจรติ ความว่า กลบเกลื่อนถ้อยคำอย่าง หนึ่ง...
- บทว่า อภิมทฺทติ ความว่า ชักเหตุมาพูดย่ำยี
- คำทั้งหมดนี้ ตรัสไว้เพื่อประโยชน์แก่อรหัตผล เพราะฉะนั้น เมื่...
- บทว่า อนุสฺสุยฺยายมาโน ได้แก่ไม่ริษยา
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพระธรรมเทศนานี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย...
- พึงทราบวินิจฉัย ในติตถิยสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
- ส่วนที่ 308
- ตรงที่โน้น มีท่าน้ำอยู่ ท่านจงถือเอามีดโต้อันคมไปดักอยู่ที่ต...
- บทว่า มหาสาวชฺโช ความว่า ชื่อว่ามีโทษมาก ด้วยเหตุ ๒ สถาน คือ...
- คำที่เหลือ ในพระสูตรนี้ ง่ายทั้งนั้นแล
- พึงทราบวินิจฉัยในมูลสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า ตถาหยํ ตัดบทเป็น ตถา หิ อยํ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสหมายถึงต้นไม้นั้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับ ณ บุพพาราม ปราสาทของ (นางวิสาขา) ม...
- อริยสาวกในพระธรรมวินัยนี้ ระลึกถึงตถาคตว่า อิติปิ โส ภควา
- เมื่อเธอระลึกถึงพระสงฆ์อยู่ จิตย่อมผ่องใส ปราโมทย์ย่อมเกิดขึ...
- อริยสาวกใน พระธรรมวินัยนี้ระลึกถึงเทวดา (และธรรมที่ทำบุคคลให...
- วิสาขา อริยสาวกนั้นแล ย่อมพิจารณาเห็นด้วยตนเองอย่างนี้ว่า พร...
- วิสาขา อริยอุโบสถ เป็นอย่างนี้แล อุโบสถที่รักษาอย่างนี้ย่อมม...
- วิสาขา ๘๐๐ ปีมนุษย์เป็นคืนหนึ่งกับวันหนึ่งของเทวดาเหล่านิมมา...
- จบอุโปสถสูตรที่ ๑๐ จบมหาวรรคที่ ๒ พึงทราบวินิจฉัยในอุโปสถสูต...
- บทว่า เอวํ โข วิสาเข โคปาลกุโปสโถ โหติ ความว่า นี้เป็นอริยอุ...
- บทว่า นาหํ กฺวจินิ กสฺสจิ กิญฺจนํ ตสฺมึ ความว่าเราไม่มีความก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น เพราะสมาธิแม้นี้ พระผู้มีพระภา...
- บทว่า พฺรหฺมุโปสถํ อุปวสติ ความว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เขาเร...
- บทว่า สํฆํ อนุสฺสรติ ความว่า ระลึกถึงคุณของพระอริยบุคคล ๘ จำ...
- บทว่า เทวตา อนฺสฺสรติ ความว่า ระลึกถึงคุณมีศรัทธาเป็นต้น ของ...
- บทว่า นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา มีอธิบายว่า ชื่อว่า ทั้งทิ้งท่อน...
- ความว่า การที่เรากระทำอย่างนี้ จักเป็นอันชื่อว่า เจริญรอยตาม...
- เหตุแห่งความประมาทกล่าวคือ เจตนา ที่จะดื่มน้ำเมาคือ สุราและเ...
- ในบรรดามาลาเป็นต้น ดอกไม้อย่างใดอย่างหนึ่ง ชื่อว่า มาลา
- คำว่า องฺคานํ เป็นต้น เป็นชื่อของชนบทเหล่านั้น
- ส่วนผู้ไม่รู้บาลี ควรอธิษฐานว่า พุทฺธปญฺตฺตํ อุโปสถํ อธิฏฺ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้ ทรงหมายถึงแก้วมณี โดยกำเนิดนั...
- ท่านพระอานนท์ตอบว่า อาวุโส พวกข้าพเจ้านะสิ บัญญัติการละราคะ ...
- พึงทราบวินิจฉัยในฉันนสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๓
- พระเถระเมื่อจะพยากรณ์แก่เขา จึงกล่าวคำมีอาทิว่า รตฺโต โข อาว...
- ท่านผู้เจริญ บุคคลเหล่าใดแสดงธรรมเพื่อละราคะ โทสะ โมหะ ธรรมข...
- ประหลาดจริง ๆ ท่านผู้เจริญ (การแสดงธรรมอย่างนี้) ไม่ชื่อว่า ...
- ในคำว่า เตนหิ เป็นต้นนั้น ศัพท์ว่า เตนหิ เป็นการอ้างถึงเหตุ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระประ- ชวรไข้ เพิ่งหาย ก็แลเจ้ามหานามม...
- พึงทราบวินิจฉัยในสักกสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
- สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ที่ กูฏาคารศาลา ใน ป่ามหาวัน ใกล้...
- ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศีล ฯลฯ สมาทานศึกษาอยู่
- เมื่อท่านอานนท์แสดงธรรมอย่างนี้แล้ว เจ้าบัณฑิตกุมารกลิจฉวีกล...
- บทว่า ชานตา ความว่า รู้ด้วยอนาวรณญาณ
- ก็ศีลและสมาธิบางประเภท อันสัมปยุตด้วยพระอรหัตผลทรงประสงค์ เอ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสมาทปกสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแ...
- ส่วนที่ 351
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแ...
- ส่วนที่ 353
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานนท์ยังเป็น พระเสขะว่าในทางปัญญาละก็หา...
- บทว่า อผลํ ความว่า ไม่มีผล โดยผลที่ต้องการ
- กลิ่นดอกไม้หาไปทวนลมได้ไม่ กลิ่น จันทน์ กฤษณาและกระลำพักก็ไป...
- พึงทราบวินิจฉัย ในคันธสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในบทว่า อตฺถานนฺท คนฺธชาตํ นี้ ดังต่อไปนี้ กา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ฯลฯ กราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้อน...
- สหัสสีจูฬนิกาโลกธาตุเท่าใด โลกเท่านั้นคูณโดยส่วน ๑,๐๐๐ นี้เร...
- จบจูฬนีสูตรที่ ๑๐ จบอานันทวรรคที่ ๓ ในสูตรที่ ๑๐ มีข้อความที...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล พระผู้มี พระภาคเจ้าพระนามว่า...
- พระศาสดาทรงทราบว่า พวกพรหมเหล่านั้นไม่พอใจ จึงได้ตรัส กะอภิภ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้เสด็จกลับมายัง อรุณวดีนคร พร้อมกับพระเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระนามว่าสิขียืนอยู่บนพรหมโลก เปล่งรัศมีอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสคำนี้ว่า สาวโก โส อานนฺท อปฺปเมยฺยา ต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะทรงตอบปัญหาของพระอานนท์ เถระจึงตรั...
- ด้วยบทว่า ทวิสหสฺสี มชฺฌิมิกา โลกธาตุ นี้ ทรงแสดงว่า โลกธาตุ...
- ด้วยคำนี้พระองค์ทรงแสดงถึง วิสัยเขต เพราะตามธรรมดา วิสัยเขตข...
- ลำดับนั้น พระบรมศาสดาเมื่อจะทรงพยากรณ์ แก่พระอานนทเถระ จึงตร...
- ถามว่า เพราะเหตุใด
- บทว่า สทฺทมนุสฺสาเวยฺย ความว่า พระตถาคตยังเทวดาและมนุษย์ ทั้...
- บทว่า อุทายี ได้แก่ โลฬุทายีเถระ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงถือเอายอด ด้วยพระนิพพาน แล้วทรงยัง สีห...
- สิกขา ๓ ทั้งที่เป็นโลกิยะและโลกุตระ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว...
- บทที่เหลือมีความหมายง่ายทั้งนั้น แม้ในสูตรนี้ พระผู้มีพระภาค...
- พึงทราบวินิจฉัยในเขตตสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในวัชชีปุตตสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
- ได้ยินว่า ในโรหณชนบท ชาวชนบทคนหนึ่งชื่ออุตตระ อยู่ใน เภรปาสา...
- พระ: ดูก่อนภิกษุ เพราะยังต้องศึกษาอยู่ จึงเรียกว่า เสขะ ศึกษ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิกขาบทที่สำคัญ ๑๕๐ นี้ ย่อมมาสู่ อุทเทส...
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยเสขสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า อาทิพฺรหฺมจริยกานิ ความว่า สิกขาบทที่เป็นมหาศีล ๔ ซึ่ง...
- ผู้ทำได้เป็นบางส่วน - ผู้ทำได้สมบูรณ์ ในบทว่า ปเทสํ ปเทสฺการ...
- พึงทราบวินิจฉัยในตติยเสขสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-
- ส่วนพระอนาคามีใดบังเกิดในสุทธาวาสชั้นอวิหาเป็นต้น (แต่) ไม่ ...
- พระอนาคามีอีกท่านหนึ่ง ไม่สามารถบรรลุอรหัตผลได้อย่างนั้น (แต...
- ในวิโมกข์ทั้ง ๓ พระสกทาคามีบุคคลผู้บรรลุภูมิ ของพระสกทาคามี ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิกขาบทที่สำคัญ ๑๕๐ นี้ ย่อมมาสู่ อุทเทส...
- (สูตรนี้ ตอนต้นเหมือนสูตรก่อน ต่างกันแต่ตอนแก้ อธิ- ปัญญาสิก...
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยสิกขาสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :
- บทว่า วิญฺาณสฺส ได้แก่ แห่งจริมกวิญญาณ (จิตดวงสุดท้าย)
- พระ: ตรัสว่า จริงละ กัสสป ความผิดได้เกิดแก่ท่านแล้ว โดยที่เข...
- จบปังกธาสูตรที่ ๑๑ จบสมณวรรคที่ ๔ พึงทราบวินิจฉัยในปังกธาสูต...
- บทว่า ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ คือ ธรรมดำรงอยู่โดยประการใด เธอก็ทำโ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อัจจายิกกรณียะ (กิจที่ต้องรีบทำ) ของคฤหบ...
- พึงทราบวินิจฉัยในอัจจายิกสูตรที่ ๑ ดังต่อไปนี้ :-
- ว่าด้วยความสงัดจากกิเลส ๓ อย่าง
- พึงทราบวินิจฉัยในวิวิตตสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า สีลวา ได้แก่ ประกอบด้วยปาริสุทธิศีล ๔
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในหน้าสารท ท้องฟ้าแจ่ม ปราศจากเมฆ ดวงอาท...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัท ๓ นี้ บริษัท ๓ คืออะไร คือ (อคฺคว...
- พึงทราบวินิจฉัยในปริสาสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า สมคฺคา แปลว่า พร้อมเพรียงกัน
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนย ตัวประเสริฐของพระ- ราชา ประกอ...
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมอาชานียสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้;-
- ว่าด้วยองค์ ๓ ของม้าต้นและของภิกษุ (เหมือนสูตรก่อน ต่างกันแต...
- จบอรรถกถาทุติยอาชานียสูตรที่ ๖ ว่าด้วยองค์ ๓ ของม้าต้นและของ...
- หละ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนวกะก็ดี ภิกษุมัชฌิมะก็ดี ภิกษุเถระก็...
- ผ้าที่ตรัสว่าใหม่ เพราะอาศัยการกระทำ
- อมนำเขาไปนรกได้ บาปกรรมประมาณน้อย อย่างเดียวกันนั้น ลางคนทำแ...
- ส่วนที่ 412
- ภิกษุทั้งหลาย พรานแกะหรือคนฆ่าแกะลางคน อาจฆ่า มัด ย่าง หรือท...
- พึงทราบวินิจฉัยในโลณกสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-
- บทว่า เอวํ สนตํ ภิกฺขเว พฺรหฺมจริยวาโส โหติ ความว่า คำที่กล่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงด้วยบทว่า อภาวิตกาโย เป็นต้น
- บทว่า โอรพฺภิโก แปลว่า เจ้าของแกะ
- พึงทราบวินิจฉัยในสังฆสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :
- ในบทว่า โหติ โส ภิกฺขเว สมโย นี้ มีอธิบายว่า ที่ชื่อว่า สมัย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสคำว่า ยสฺส ยสฺส จ เป็นต้น
- จบสมุคคตสูตรที่ ๑๑ จบโลณผลวรรคที่ ๕ พึงทราบวินิจฉัยในสมุคคตส...
- บทว่า อุกฺกํ พนฺเธยฺย ได้แก่ พึงเตรียมกระเบื้องใส่ถ่าน
- ภิกษุทั้งหลาย เรายังมิได้รู้แจ้งซึ่งอัสสาทะ อาทีนพ และนิสสรณ...
- บทว่า โก นุ โข คือ กตโม นุ โข แปลว่าอะไรหนอแล
- จบมนุสสสูตรที่ ๒ * ดูปุพพสูตรที่ ๑ ประกอบ พึงทราบวินิจฉัยในม...
- จบอัสสาทสูตรที่ ๓ ข้อความในบททั้งปวง ในสูตรที่ ๓ ง่ายทั้งนั้...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การร้องไห้ในวินัยของพระอริยะ คือ การขับร...
- พึงทราบวินิจฉัยในอติตตสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมกูฏสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยกูฏสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมนิทานสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-
- จบทุติยนิทานสูตรที่ ๑๐ จบสัมโพธิวรรคที่ ๑ พึงทราบวินิจฉัยในท...
- พึงทราบวินิจฉัยในธรรมฝ่ายขาว ดังต่อไปนี้ บทว่า กมฺมานํ ได้แก...
- พึงทราบวินิจฉัยในอาปายิกสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๒
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ ในโลก บุคคล ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ ในโลก บุคคล ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่ตลอดกำหนดอายุใน
- พึงทราบวินิจฉัยในอาเนญชสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติ (ความเสีย) ๓ นี้ วิบัติ ๓ คือ อะไ...
- พึงทราบวินิจฉัยในอยสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วิบัติ ๓ นี้ วิบัติ ๓ คืออะไร คือ สีลวิบ...
- พึงทราบวินิจฉัยในอปัณณกสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-
- นี้แล ภิกษุทั้งหลาย สัมปทา ๓ จบกัมมันตสูตรที่ ๗ * ดูก่อนภิกษ...
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยโสเจยยสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้:-
- จบโมเนยยสูตรที่ ๑๐ จบอาปายิกวรรคที่ ๑ พึงทราบวินิจฉัยในโมเนย...
- จบอรรถกถาโมเนยยสูตรที่ ๑๐ จบอาปายิกวรรค
- พึงทราบวินิจฉัยในกุสินารสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๓
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในทิศใด เกิดแก่งแย่งทะเลาะ วิวาทกัน...
- พึงทราบวินิจฉัยในภัณฑนสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
- * พึงทราบวินิจฉัยในโคตมกเจติยสูตรที่ ๓ ดังต่อไปนี้:-
- บทว่า อกมฺปิตฺถ ได้แก่ ได้หวั่นไหวแล้วด้วยอาการ ๖ อย่าง อธิบ...
- เจ้ามหานาม ศากยะ รับพระดำรัสแล้วเสด็จเข้ากรุงกบิลพัสดุ์เที่ย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า มหานาม เธอจงตอบว่าต่างกัน
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิก คฤ...
- พึงทราบวินิจฉัยในหัตถกสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้:-
- อภิกฺกนฺตาย ศัพท์ ในบทว่า อภิกฺกนฺตวณฺณา นี้ ปรากฏในความว่า ...
- เกวล ศัพท์ ในบทว่า เกวลกปฺปํ นี้ มีอรรถมิใช่น้อย เช่น อนวเสส...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราตถาคตอนุญาตให้ฉัน ผลไม้ ตามสมณโวหาร ๕...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเที่ยวบิณฑบาตในกรุงพาราณสีแล้ว ภายหลั...
- พึงทราบวินิจฉัยในกฏุวิยสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้:-
- พระ: ตรัสตอบว่า อนุรุทธะ มาตุคามประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ เพรา...
- ท่านพระสารีบุตรตอบว่า อาวุโส อนุรุทธะ ข้อที่ท่านว่า ข้าพเจ้า...
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยอนุรุทธสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๓ นี้มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๓ คือใ...
- จบเลขสูตรที่ ๑๐ จบกุสินารวรรคที่ ๓ พึงทราบวินิจฉัยในเลขสูตรท...
- พึงทราบวินิจฉัยในโยธสูตรที่ ๑ แห่งโยธาชีววรร
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บริษัท ๓ นี้ บริษัท ๓ คืออะไร คือ (อุกฺก...
- พึงทราบวินิจฉัยในอุปปาทสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแม้เหล่านั้นย่อมเป็นกรรมวาทะ (กล่าวว่า กรร...
- บทว่า ตนิตาวุตานํ วตฺถานํ เป็นฉัฏฐีวิภัติ ลงในอรรถแห่ง ปฐมาว...
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมอัสสสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยอัสสสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-
- พึงทราบวินิจฉัยในตติยอัสสสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :
- จบอรรถกถาปฐมโมรนิวาปสูตรที่ ๑๑ ดูก่อนภิกษุทั
- จบอรรถกถาตติยโมรนิวาปสูตรที่ ๑๓ จบโยธาชีวร
- พึงทราบวินิจฉัยในอกุศลสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๕
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ เป็นคนพาล เ...
- ด วจีกรรมผิด มโนกรรมผิด ฯลฯ คือด้วยกายกรรมชอบ วจีกรรมชอบ มโน...
- จบสุปุพพัณหสูตรที่ ๑๐ จบมงคลวรรคที่ ๕ พึงทราบวินิจฉัยในสุปุพ...
- จบอรรถกถาสุปุพพัณหสูตรที่ ๑๐ จบมงคลวรรควรร
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างเป็นไฉน ? คือ อ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๓ อย่างนี้แล
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพื่อรู้ราคะด้วยปัญญาอันยิ่ง จึงควร เจริ...
- บทว่า อเจลโก คือไม่มีผ้า ได้แก่เป็นคนเปลือย
- บทว่า ทฺวินฺนํ ความว่า เมื่อคนสองคนกำลังบริโภคกันอยู่ เมื่อ ...
- บทว่า เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ได้แก่ในถาดใบเดียว ที่ชื่อว่า ทตฺติ...
- จบติกนิบาตวรรณนา ในอรรถกถา อังคุตตรนิกาย ชื่อ มโนรถปูรณี