เล่มที่ 77
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ลักษณะเนื้อหา: การวิเคราะห์และจำแนกธรรมอย่างละเอียด จำนวนส่วน: 603 ส่วน
สารบัญ
- ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ...
- รูปใด ของสัตว์นั้น ๆ เอง ซึ่งมีในตน เฉพาะตน เกิดในตน เฉพาะบุ...
- หรือพึงทราบรูปทรามรูปประณีต โดยอาศัยเทียบเคียงรูปนั้น ๆ เป็น...
- าะห์เข้ากับส่วนปัจจุบัน ได้แก่ สุขเวทนา ทุกขเวทนา อทุกขสุขเว...
- เวทนาทราม เวทนาประณีต เป็นไฉน ? อกุศลเวทนาเป็นเวทนาทราม กุศล...
- อกุศลเวทนาเป็นเวทนาใกล้กับอกุศลเวทนา กุศลเวทนาเป็นเวทนา ใกล้...
- สัญญาใด ยังไม่เกิด ยังไม่เป็น ยังไม่เกิดพร้อม ยังไม่บังเกิด ...
- สัญญาทราม สัญญาประณีต เป็นไฉน ? อกุศลสัญญาเป็นสัญญาทราม กุศล...
- อกุศลสัญญาเป็นสัญญาใกล้กับอกุศลสัญญา กุศลสัญญาเป็นสัญญาใกล้ ...
- สังขารเหล่าใด ยังไม่เกิด ยังไม่เป็น ยังไม่พร้อม ยังไม่บังเกิ...
- สังขารทราม สังขารประณีต เป็นไฉน ? อกุศลสังขารเป็นสังขารทราม ...
- อกุศลสังขารเป็นสังขารใกล้กับอกุศลสังขาร กุศลสังขารเป็นสังขาร...
- วิญญาณใด ยังไม่เกิด ยังไม่เป็น ยังไม่เกิดพร้อม ยังไม่บังเกิด...
- วิญญาณทราม วิญญาณประณีต เป็นไฉน ? อกุศลวิญญาณเป็นวิญญาณทราม ...
- อกุศลวิญญาณเป็นวิญญาณใกล้กับอกุศลวิญญาณ กุศลวิญญาณเป็น วิญญา...
- ์ ดังนี้ นี้ ชื่อสุตตันตภาชนีย์ ๑ ในขันธวิภังค์ อันเป็นวิภัง...
- อนึ่ง ชื่อว่า ขันธ์ โดยฐานะว่าคุณ เหมือนในประโยคมีคำเป็นต้นว...
- พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงประมวลรูปทั้งหมด ทำให้เป็นกองแห่งรู...
- ธ์ เวทนา ที่เกิดพร้อมกับจิต ๘๙ มีกามาวจรกุศลจิต ๘ เป็นต้น ชื...
- ถามว่า ในรูปขันธ์นั้น ธรรมที่ชื่อว่า รูป ด้วยอรรถว่ากระไร ตอ...
- จริงอยู่ นรกหนึ่ง ๆ ในระหว่างทุก ๆ สามจักรวาล มีประม
- งอยู่ ในอเวจีมหานรกนั้น สัตว์นรกย่อมเสวยทุกข์ใหญ่ ในเวลาต้อง...
- ได้ยินว่า กาลกัญชิกาสูรตนหนึ่ง ไม่สามารถทนความระหายได้จึงลง ...
- ความที่รูปย่อยยับเพราะสัมผัสเหลือบเป็นต้น ปรากฏแล้วใน ประเทศ...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประสงค์จะรวมรูปแม้ทั้งหมดซึ่งมี ...
- หล่านั้น บทว่า ตตถ เป็นบทสัตตมีวิภัตติในมาติกาตาม ที่ทรงจัดต...
- ถาม ว่า รูปอะไร
- ในปริยายแห่งพระสูตร และในนิเทศแห่งพระอภิธรรมนั้น แม้รูป นี้ ...
- รูปที่มีกรรมเป็นสมุฏฐานไม่มีประเภทอดีตเป็นต้น ด้วยอำนาจ สันต...
- ว่าด้วยนิเทศแห่งรูปหินทุกะ (ข้อที่ ๖) พึงทราบ
- ว้นจากสมบัติ รูป ที่ไม่น่าปรารถนานั้นมีอกุศลกรรมเป็นสมุฏฐานโ...
- นี้เป็นกถามีอรรถเสมอกันของอาจารย์ทั้งหลายก่อน
- พึงถามท่านอาจารย์วิตัณฑวาทีนั้นว่า ก็ท่านกล่าวว่า ขึ้นชื่อว่...
- ถามว่า พระองค์ทรงจำแนกด้วยอำนาจใคร
- ตอบว่า เพราะความที่อารมณ์นั้นเป็นอิฏฐารมณ์
- พึงทราบวินิจฉัยในนิทเทสแห่งรูปทูรทุกะ (รูปไกลรูปใกล้) ต่
- บทว่า อิทํ วุจฺจติ รูปํ สนฺติเก (นี้เรียกว่ารูปใกล้) นี้ตรัส...
- รูปของคนอื่นที่เกิดในท้อง ชื่อว่า รูปใกล้ รูป ของบุคคลอื่นที...
- น สุขเวทนาทางกายและสุขเวทนา ทางใจมีอยู่ ทุกขเวทนาทางกายและทุ...
- บทว่า อกุสลา เวทนา (อกุศลเวทนา) เป็นต้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ต...
- สุขและทุกขเวทนา ชื่อว่า เวทนา
- าจารย์ผู้ไม่เหลียวแลดูเวทนาติกะในที่แห่งกุศลติกะมาแล้ว ไม่แล...
- ระจุฬนาคเถระผู้ทรงพระไตรปิฎกกล่าวว่า ในอกุศลไม่ควรยก ชื่อเวท...
- จริงอยู่ เวทนาที่เป็นอกุศลมี ๒ อย่าง คือ เวทนาที่เกิดพร้อมกั...
- ในกุศล ๔ อย่าง เวทนาที่เป็นกามาวจรกุศลเป็นเวทนาหยาบ เวทนา ที...
- ในวิบาก ๔ อย่าง เวทนาที่เป็นกามาวจรวิบากเป็นเวทนาหยาบ เวทนาท...
- ในบรรดากิริยาทั้ง ๓ ภูมิ เวทนาที่เป็นกิริยาในกามาวจรเป็นเวทน...
- เวทนาเป็นอกุศล ชื่อว่า เวทนาไกล จากเวทนาที่เป็นกุศลและ
- (บาลีข้อ ๑๔) พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศแห่งสัญญาขันธ์ ต่อไป
- แม้คำว่า สัญญาที่เกิดแต่ จักขุสัมผัส ฯลฯ สัญญาที่เกิดแต่กายส...
- แต่เมื่อว่าโดยนิปปริยาย (โดยตรง) สัญญาที่เป็นไปในปัญจทวาร ชื...
- สัญญาที่เป็นไปทางมโนทวารเป็นสัญญาละเอียด เพราะความที่สัญญา น...
- (บาลีข้อ ๒๖) พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศแห่งวิญญาณขันธ์ ต่อไป
- ว่าโดยการเกิดขึ้นครั้งแรกของขันธ์ ๕ บรรดาปกิณกะเหล่านั้น คำว...
- ในสันตติรูปเล็กน้อยอย่างนี้ ยังมีสันตติรูปที่เป็นประธาน ๓ กล...
- ริงอยู่ ในขณะปฏิสนธิของสัตว์ผู้เป็นโอปปาติกะมีอายตนะบริบูรณ์...
- จริงอยู่ จิต ๑๖ ดวง คือ ปฏิสนธิจิตของสัตว์ทั้งหมด ๑ จุติจิต ...
- อนึ่ง บุคคลผู้มาใหม่ถึงประเทศที่ตนยังไม่เคยมาย่อมไม่อาจพูดแก...
- อนึ่ง องค์ฌานในทวิปัญจวิญญาณทั้งหลาย ไม่มี องค์มรรคก็ไม่มี เ...
- ถามว่า กพฬิงการาหารของคัพภไสยกสัตว์นั้นจักมาแต่ที่ไหน ตอบว่า...
- พึงทราบขันธ์ ๕ โดยการเกิดก่อนและหลังดังพรรณนามาฉะนี้
- บุรุษคนหนึ่งมีเท้าสั้น คนหนึ่งมีเท้ายาว เมื่อคนทั้ง ๒ นั้นเด...
- ด้วยอาการอย่างนี้ พึงทำภวังคจิตดวงที่ ๒ (ปฏิสนธิจิตเป็นที่ ๑...
- กรรมชรูป ๓๐ ถ้วน ที่ตั้งขึ้นในฐิติขณะแห่งปฐมจิตเบื้องต้น ย่อ...
- ก็การกำหนดขณะ (ขณะนิยม) ของรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐานที่ข้าพเจ้า...
- ป็นต้น ก็ขันธ์ ๕ ที่เป็นอดีตเป็นต้นมีทุรทุกะ (รูปไกลรูปใกล้)...
- นักปราชญ์ครั้นทราบขันธ์ ๕ โดย ปกิณกะอย่างนี้แล้ว เพื่อความแต...
- แต่ว่า ลำดับแห่งเทศนา ย่อมควรเพราะว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้...
- อนึ่ง ในขันธ์ ๕ และอุปาทานขันธ์ ๕ เหล่านี้ นามขันธ์ ๔ มีเวทน...
- ๑ เพราะฉะนั้น จึงตรัสขันธ์ไว้ ๕ เท่านั้น แม้เพราะความที่วัตถ...
- ด้วย ทุกข์เกิดขึ้นแล้ว เพราะทำคือสั่งสมอกุศลกรรมไว้แล้ว เพรา...
- พึงเห็นสังขารทั้งหลายเหมือนต้นกล้วย พึงเห็นวิญญาณเหมือนเล่ห์...
- ส่วนที่ 73
- อนึ่ง ต่อมน้ำไม่มีแก่น ฉันใด แม้เวทนาก็ฉันนั้น ก็ต่อมน้ำนั้น...
- อนึ่ง พยับแดด ย่อมลวงมหาชน ย่อมให้กล่าวว่า ที่นั้นดูเหมือน บ...
- แม้วิญญาณ ก็ชื่อว่าเป็นเช่นเดียวกับมายา เพราะอรรถว่าไม่มีสาร...
- แต่เมื่อว่าโดยพิเศษ เมื่อเห็นอยู่ซึ่งรูปภายในโดยความเป็นของ ...
- ส่วนที่ 78
- รูปขันธ์หมวดละ ๓ คือ อัชฌัตติกรูปเป็นอุปาทา พาหิรรูป เป็นอุป...
- รูปขันธ์หมวดละ ๖ คือ จักขุวิญเญยยรูป โสตวิญเญยยรูป ฆานวิญเญย...
- มผัสสชาเวทนา ฯลฯ สุขกายสัม- ผัสสชาเวทนา ทุกขกายสัมผัสสชาเวทน...
- เวทนาขันธ์หมวดละ ๑ คือเวทนาขันธ์เป็นผัสสัมปยุต เวทนา- ขันธ์ห...
- เวทนาขันธ์หมวดละ ๑ คือ เวทนาขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต
- ะ เวทนาขันธ์ หมวดละ ๓ คือ เวทนาขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอ...
- เวทนาขันธ์หมวดละ ๗ คือ เวทนาขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอัพย...
- เวทนาขันธ์หมวดละ ๓๐ คือ เวทนาขันธ์เพราะจักขุสัมผัส เป็นปัจจั...
- กะ สัญญาขันธ์หมวดละ ๓ คือ สัญญาขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็น ...
- ๓ คือ สัญญาขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกขเวทนาสัมปยุต เป็...
- สัญญาขันธ์หมวดละ ๑ คือ สัญญาขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต สัญญาขันธ์ห...
- ดละ ๓ สัญญาขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกขเวทนาสัมปยุต เป็...
- ะ สัญญาขันธ์ หมวดละ ๓ คือ สัญญาขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอ...
- สัญญาขันธ์หมวดละ ๗ คือ สัญญาขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอัพย...
- สัญญาขันธ์หมวดละ ๓๐ คือ สัญญาขันธ์เพราะจักขุสัมผัสเป็น ปัจจั...
- สังขารขันธ์หมวดละ ๓ คือ สังขารขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็น อ...
- สชาเจตนา ฯลฯ สุขสหคต- กายสัมผัสสชาเจตนา ทุกขสหคตกายสัมผัสสชา...
- สังขารขันธ์หมวดละ ๑ คือ สังขารขันธ์เป็นจิตตสัมปยุต สังขารขัน...
- คือ สังขารขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกขเวทนาสัมปยุต เป็น...
- คือ สังขารขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกขเวทนาสัมปยุต เป็น...
- สังขารขันธ์หมวดละ ๑ คือ สังขารขันธ์เป็นจิตตสัมปยุต
- สังขารขันธ์หมวดละ ๑ คือ สังขารขันธ์เป็นจิตตสัมปยุต
- สังขารขันธ์หมวดละ ๑ คือ สังขารขันธ์เป็นจิตตสัมปยุต
- สังขารขันธ์หมวดละ ๑ คือ สังขารขันธ์เป็นจิตตสัมปยุต
- ขารขันธ์เพราะจักขุสัมผัส เป็นปัจจัย เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอ...
- ขารขันธ์เพราะจักขุสัมผัส เป็นปัจจัย เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอ...
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๓ คือ วิญญาณขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอั...
- คือ วิญญาณขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกข- เวทนาสัมปยุต เป...
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๑ คือ วิญญาณขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต
- คือ วิญญาณขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกขเวทนา- สัมปยุต เป...
- คือ วิญญาณขันธ์เป็นสุขเวทนาสัมปยุต เป็นทุกขเวทนาสัมปยุต เป็น...
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๑ คือ วิญญาณขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๑ คือ วิญญาณขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๑ คือ วิญญาณขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๑ คือ วิญญาณขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๗ คือ วิญญาณขันธ์เป็นกุศล เป็น อกุศล เป็นอ...
- วิญญาณขันธ์หมวดละ ๓๐ คือ วิญญาณขันธ์เพราะจักขุสัมผัส เป็นปัจ...
- สภาวธรรมนี้เรียกว่า วิญญาณขันธ์
- อย่าง แยกเป็น ๒ คือ สุขเกิดแต่กายสัมผัส ทุกข์เกิดแต่กายสัมผั...
- ตลอดพระดำรัสที่พระศาสดาทรงถือเอาธรรมหมวดติกะใส่เข้าในธรรม หม...
- กมูลกวาร มีวาระ ๙๕๐ วาระ มีวาระที่ประกอบติกะที่หนึ่งในทุกะที...
- ่าง ไว้ ๑๙ วาระ ประกอบกับภูมิ ๔ พร้อมกับติกะ ๑๙ ที่ได้อยู่แต...
- ก็บทว่า อตฺถิ กุสโล (เป็นกุศลก็มี) นี้ตรัสไว้ด้วยอำนาจกุศลที...
- ย่อมได้ด้วยอาการ ๓ เป็นอย่างไร
- อนึ่ง เมื่อรูปมาสู่คลองจักขุทวารแล้ว กุลบุตรผู้ดำรงอยู่ในการ...
- อนึ่ง เมื่อรูปมาสู่คลองจักขุทวารแล้ว กุลบุตรผู้หนึ่ง ย่อมเริ...
- ในการบรรลุพระอรหัตนั้น โสตวิญญาณชื่อว่าเป็นปัจจัยมีกำลัง เพร...
- แต่คำทั้งหมดว่า เมื่อกลิ่นเป็นต้นมาสู่คลองฆานทวารเป็นต้นแล้ว...
- คำทั้งหมดว่า ก็เมื่อธรรมารมณ์มาสู่คลองมโนทวารเป็นต้น พึงทราบ...
- ยู่ ในนิเทศแห่งสัญญาขันธ์ย่อมได้แม้เวทนาติกะ และปิติกะ ในติก...
- บรรดาขันธ์ ๕ ขันธ์ไหนเป็นกุศล ขันธ์ไหนเป็นอกุศล ขันธ์ไหน เป็...
- ขันธ์ ๔ เป็นนเหตุ สังขารขันธ์เป็เหตุก็มี เป็นนเหตุก็มี รูปขั...
- ขันธ์ ๘ เป็นโนอาสวะ สังขารขันธ์ เป็นอาสวะก็มี เป็น โนอาสวะก็...
- ขันธ์ ๔ เป็นโนคันถะ สังขารขันธ์เป็นคันถะก็มี เป็นโนคันถะ ก็ม...
- ขันธ์ ๔ เป็นโนปรามาสะ สังขารขันธ์ เป็นปรามาสะก็มี เป็นโนปราม...
- ขันธ์ ๔ เป็นนอุปาทานะ สังขารขันธ์ เป็นอุปาทานะก็มี เป็นนอุปา...
- ขันธ์ ๔ เป็นโนกิเลสะ สังขารขันธ์ เป็นกิเลสะก็มี เป็น โนกิเลส...
- รูปขันธ์ เป็นนทัสสนปหาตัพพะ ขันธ์ ๔ เป็นทัสสนปหาตัพพะ ก็มี เ...
- ปัญหาปุจฉกะ จบ ขันธวิภังค์ จบบริบูรณ์ บัดนี้ เ
- * อัฏฐสาลินี อรรถกถาธรรมสังคณี ขันธ์ ๔ เหล่านั้นนั่นเอง เป็น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงจำแนกขันธ์วิภังค์นี้นำออก ๓ ปริวรรต...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อจะทรงแสดงสุตตันตภาชนีย์ในอายตน...
- รสนฺติ ตํ สตฺตาติ รโส ชื่อว่า รส เพราะอรรถว่า เป็น ที่ยินดี ...
- จริงอยู่ ในบรรดาอายตนะทั้งหลายมีจักขุและรูปเป็นต้น มีอธิบาย ...
- ถิ่นที่เกิด เรียกว่า อายตนะ เช่นในประโยคมีอาทิว่า ทกฺขิณาปโถ...
- ธรรมเหล่านี้ เรียกว่า อายตนะ ด้วยเหตุแม้เหล่านั้น คือ เพราะ ...
- น* ลำดับแห่งเทศนาเท่านั้นย่อมควรใน อายตนวิภังค์แม้นี้
- จักขุวิญญาณย่อมเกิดเพราะอาศัยจักขุและรูป ฯลฯ มโนวิญญาณ ย่อมเ...
- พึงทราบวินิจฉัยอายตนะโดยย่อและพิสดารอย่างนี้
- อีกอย่างหนึ่ง บัณฑิตพึงเห็นอายตนะภายในเหมือนเรือนว่าง เพราะ ...
- จักขุนั้นนั่นแหละ ชื่อว่า เป็นทุกข์ ด้วยอรรถว่า บีบคั
- ม่เที่ยงด้วย ธรรมที่เหลือก็เหมือนกันเป็นทุกข์ หาใช่จักขุไม่ ...
- พระองค์ทรงแสดงอนัตตลักษะโดยความเป็นทุกข์ ในสูตรนี้ว่า ดูก่
- แต่อนิจจลักษณะและ ทุกขลักษณะ พระตถาคตทั้ง
- ตอบว่า อนิจจลักษณะก่อน ย่อมไม่ปรากฏ เพราะไม่มนสิการ ไม่แทงตล...
- เบญจขันธ์ นั้นนั่นเอง ชื่อว่า ทุกข์ เพราะพระบาลีว่า ส
- ในอายตนะ ๑๒ นั้น จักขายตนะ เป็นไฉน
- ความที่ ฯลฯ พึงดูในขันธวิภังค์ ข้อ (๗๔) เป็นลำดับไ
- ในนิเทศวารแห่งอายตนะเหล่านั้น พึงทราบคำว่า บรรดาอายตนะ ๑๒ เห...
- พึงโต้ท่านอาจารย์วิตัณฑวาทีว่า ก็เนื้อความนั้นเหมือนกับสูตรน...
- ลำดับนั้น ชนทั้งหลายก็จะกล่าวกะอาจารย์วิตัณฑวาทีนั้นว่า ท่าน...
- ความสิ้นโมหะ เป็นนิพพานหนึ่ง เมื่อสิ้นอกุศลมูล ๓ อย่าง นิพพา...
- ิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ เพราะ ว่า ความสิ้นอกุศลมูลเหล่านี้ แม้ท...
- าคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ ความสิ้น อกุศลมูลเหล่านี้แม้ทั...
- ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว ก็กล่าวกะอาจารย์วิตัณฑวาทีนั้นอย่างนี...
- อายตนะ ๑๑ เป็นนเหตุ ธรรมายตนะ เป็นเหตุก็มี เป็น นเหตุก็มี อา...
- อายตนะ ๑๑ เป็นโนอาสวะ ธรรมายตนะ เป็นอาสวะก็มี เป็นโนอาสวะก็ม...
- อายตนะ ๑๑ เป็นโนคันถะ ธรรมายตนะ เป็นคันถะก็มี เป็นโนคันถะก็ม...
- อายตนะ ๑๑ เป็นโนปรามาสะ ธรรมายตนะ เป็นปรามาสะ ก็มี เป็นโนปรา...
- อายตนะ ๑๑ เป็นนอุปาทานะ ธรรมายตนะ เป็นอุปาทานะ ก็มี เป็นนอุป...
- อายตนะ ๑๑ เป็นโนกิเลสะ ธรรมายตนะ เป็นกิเลสะก็มี เป็น โนกิเลส...
- อายตนะ ๑๐ เป็นนทัสสนปหาตัพพะ อายตนะ ๒ เป็น ทัสสนปหาตัพพะก็มี...
- ปัญหาปุจฉกะ จบ อายตนวิภังค์ จบบริบูรณ์ ในปัญหาป
- ส่วนที่ 172
- อาโปธาตุมี ๒ อย่าง คือ อาโปธาตุภายใน อาโปธาตุภายนอก
- ในเตโชธาตุ ๒ อย่างนั้น เตโชธาตุ เป็นไฉน
- วาโยธาตุมี ๒ อย่างคือ วาโยธาตุภายใน วาโยธาตุภายนอก
- อากาศ ธรรมชาติอันนับว่าอากาศ ความว่างเปล่า ธรรมชาติอันนับ ว่...
- สภาวธรรมเหล่านี้เรียกว่า ธาตุ ๖
- ความไม่สบายใจ ความทุกข์ใจ ความเสวยอารมณ์ท
- ความตรึก ความตรึกอย่างแรง อันประกอบด้วยวิหิงสา ฯลฯ มิจฉาสังก...
- ภาชนีย์ ด้วยหมวดธาตุ ๖ รวม ๓ หมวด ในธาตุวิภังค์ ซึ่งเป็นลำดั...
- คำว่า อากาสธาตุ (ธาตุคือช่องว่าง) ได้แก่ ธาตุที่สัมผัสไม่ได้
- คำว่า อชฺฌตฺตํ อุปาทินฺนํ (อุปาทินนรูปที่เป็นภายใน) ได้แก่ อ...
- ถามว่า ด้วยคำว่า เสยฺยถีทํ เกสา เป็นต้นนี้ ทรงแสดงอะไร
- โกศลแม้ทั้ง ๒ จักแจ่มแจ้งในสติปัฏฐานวิภังค์ข้างหน้า
- * ในที่นี้ที่ท่านไม่ได้บอกไว้ ผู้แปลได้นำมาจากหมวดธรรมในพระไ...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการทนฺตา (ฟันทั้งหลาย) ทนฺตา ฟันทั้งหลาย เกิด...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ มํสํ (เนื้อ) มํสํ เนื้อ ตั้งฉาบติดอยู่ซึ่...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ อฏิ (กระดูก) บรรดากระดูกทั้งหลาย กระดูกส...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ อฏฺิมิญฺชํ (เยื่อในกระดูก) อฏฺิมิญฺชํ เ...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ หทยํ (หัวใจ) หทยํ หัวใจ อาศัยตั้งอยู่ท่าม...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ กโลมกํ (พังผืด)
- บรรดาพังผืดทั้งหลาย พังผืดที่ปิดบัง (ปฏิจฺฉนฺนกิโลมกํ) ล้อม ...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ ปปฺผาสํ (ปอด) ปปฺผาสํ ปอด ห้อยปิดข้างบนหั...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ อนฺตคุณํ (ไส้น้อย) อนฺตคุณํ ไส้น้อย ตั้งอ...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ กรีสํ (อาหารเก่า) กรีสํ อาหารเก่า ตั้งอยู...
- พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศปฐวีธาตุภายนอก บทว่า อโย (เหล็ก) ได้แก...
- พึงทราบวินิจฉัยในวัตถุมีหญ้าเป็นต้น พฤกษชาติที่มีข้างนอกแข็ง...
- บทว่า พนฺนตฺตํ รูปสฺส (ธรรมชาติที่เกาะกุมรูป) ได้แก่ เครื่อง...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ เสมฺหํ (เสลด) เสมหํ เสลด มีประมาณเต็มกอบห...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ โลหิตํ (น้ำเลือด) โลหิต น้ำเลือด ที่ไหลไป...
- เสโท เหงื่อ ย่อมตั้งอยู่เต็ม และไหลออกตามช่องผมและขุมขน ในเว...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ อสฺสุ (น้ำตา) อสฺสุ น้ำตา ในเวลามันเกิดจะ...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ เขโฬ (น้ำลาย) เขโฬ น้ำลาย เมื่อมีปัจจัยที...
- ว่าด้วยวิธีมนสิการ ลสิกา (ไขข้อ) ลสิกา ไขข้อ ทำกิจหยอดข้อต่อ...
- คำว่า ยํ วา ปน นี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสหมายเอาอาโปธาตุใน โ...
- บทว่า สนฺตปฺปติ (ย่อมร้อน) ได้แก่กายนี้ย่อมร้อน คือ เกิดไออุ...
- บทว่า ยํ วา ปน (หรือธาตุใด) ความว่า ในสรีระนี้ มีอุตุ (คือไอ...
- บทว่า อุทฺธงฺคมา วาตา (ลมพัดขึ้นเบื้องบน) ได้แก่ ลมพัด ขึ้นข...
- บทว่า ยํ วา ปน (ก็หรือลมใด) ได้แก่ ลมที่พัดไปในโกฏฐาส วาโยธา...
- บทว่า ตาลวณฺฑวาตา (ลมใบตาล) ได้แก่ ลมที่เกิดแต่ใบตาล หรือวัต...
- บทว่า เยน * (ด้วยช่อง ๒) ความว่า สัตว์ย่อมกลืนกินสิ่งที่ควร ...
- พึงทราบวินิจฉัยนิเทศวิญญาณธาตุ ต่อไป ธาตุกล่าวคือ จักขุวิญญา...
- างนี้คือ) ธรรมที่ เป็นรูปและอรูปนั้นเป็นทุกขสัจจะ ตัณหาในภพก...
- ทรงกระทำให้เป็นคู่กัน เหมือนอย่างสุขและ ทุกข์นั่นแหละ จริงอย...
- บัดนี้ พึงทราบคำทั้งหมดมีอาทิว่า บรรดาธาตุ ๑๘ เหล่านั้น ท่าน...
- ๑ อาฆาตวัตถุ ๑๐ ประการ คือ ๑
- ยกว่า เนกขัมะ เพราะออกจากนิวรณ์ทั้งหลาย กุศลทั้ง หมดก็เรียกว...
- คำว่า โรสนา ได้แก่ ความขึ้งเคียด คำว่า วิโรสนา ได้แก่ เคียดแ...
- แม้ ในข้อนี้ก็พึงทราบความต่างกันแห่งอุปจารสมาธิและอัปปนาสมาธ...
- อัพยาปาทธาตุ และอวิหิงสาธาตุพระองค์ทรงถือเอาแม้ด้วยศัพท์ว่า ...
- [ ๑๒๕] ในธาตุ ๑๘ นั้น จักขุธาตุ เป็นไฉน
- ชิวหาใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า บ้านว่า...
- เวทนาขันธ์หมวดละ ๓ คือ เวทนาขันธ์เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็น
- ความสิ้นราคะ ความสิ้นโทสะ ความสิ้นโมหะ นี้เรียกว่า อสังขตธาต...
- บรรดาอุทเทสเหล่านั้น คำว่า โดยอรรถ พึงทราบวินิจฉัยโดยอรรถ ที...
- อีกอย่างหนึ่ง ขึ้นชื่อว่า อัตตาของพวกเดียรถีย์ย่อมไม่มีโดยภา...
- พึงทราบวินิจฉัยในธาตุนี้โดยอรรถอย่างนี้ก่อน
- ตอบว่า เพราะธาตุทุกอย่างมีอยู่โดยสภาวะร
- อีกอย่างหนึ่ง เพราะพระบาลีว่า กุศลธรรมแม้ทั้งหมด ชื่อว่า เนก...
- อีกอย่างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสธาตุไว้ ๑๘ เท่านั้น เพื่...
- ข้อว่า โดยการนับ คือ ว่าโดยชาติ จักขุธาตุ ได้แก่ จักขุประสาท...
- ว่าด้วยวินิจฉัยโดยเป็นธรรมควรเห็น ข้อว่า โดยเป็นธรรมควรเห็น ...
- รูป พึงเห็น เหมือนจักรกรด เพราะเป็นเครื่องหมายของอุปัทวะมีนา...
- ที่สมกัน) ได้แก่ มโนธาตุ ๒ อย่าง โดยเป็นกุศลวิบาก และอกุศลวิ...
- บทว่า มนญฺจ ปฏิจฺจ (อาศัยมโน) ได้แก่ ภวังคจิต
- ธาตุ ๑๖ เป็นอัพยากฤต ธาตุ ๒ เป็นกุศลก็มี เป็นอกุศลก็ มี เป็น...
- ธาตุ ๑๗ เป็นนเหตุ ธรรมธาตุ เป็นเหตุก็มี เป็นนเหตุก็มี ธาตุ ๑...
- ธาตุ ๑๗ เป็นโนอาสวะ ธรรมธาตุ เป็นอาสวะก็มี เป็น โนอาสวะก็มี ...
- ธาตุ ๑๗ เป็นโนสัญโญชนะ ธรรมธาตุ เป็นสัญโญชนะก็มี เป็นโนสัญโญ...
- ธาตุ ๑๗ เป็นโนคันถะ ธรรมธาตุ เป็นคันถะก็มี เป็น โนคันถะก็มี ...
- ธาตุ ๑๗ เป็นโนปรามาสะ ธรรมธาตุ เป็นปรามาสะก็มี เป็นโนปรามาสะ...
- ธาตุ ๑๗ เป็นนอุปาทานะ ธรรมธาตุ เป็นอุปาทานะก็มี เป็นนอุปาทิา...
- ธาตุ ๑๗ เป็นโนกิเลสะ ธรรมธาตุ เป็นกิเลสะก็มี เป็น โนกิเลสะก็...
- ธาตุ ๑๖ เป็นนทัสสนปหาตัพพะ ธาตุ ๒ เป็นทัสสนปหา- ตัพพะก็มี เป...
- ปัญหาปุจฉกะ จบ ธาตุวิภังค์ จบบริบูรณ์ ก็ในปัญห
- ในทุกขอริยสัจนั้น ชาติ เป็นไฉน
- ความไม่สบายกาย ความทุกข์กาย ความเสวยอารมณ์
- ยัมปิจฉังนลภติตัมปิทุกข์ เป็นไฉน ? ความปรา
- [๑๕๘ ] ทุกขสมุทยอริยสัจ เป็รไฉ
- รูปสัญญา เป็นปิยรูปสาตรูปในโลก ตัณหานี้ เมื่อเกิดก็เกิดที่ ร...
- ได้แก่ความสำรอกและความดับโดยไม่เหลือ ความปล่อยวาง ความ ส่งคื...
- รูปสัญเจตนา เป็นปิยรูปสาตรูปในโลก ตัณหานี้ เมื่อจะละก็ละที่ ...
- ค์ ๘ นั้น สัมมาทิฏฐิ เป็นไฉน ? ความรู้ในทุกข์ ความรู้ในทุกขส...
- ภิกษุในศาสนานี้ ผู้ประกอบด้วยความเพียรมีสัมปชัญญะ มีสติพิจาร...
- บัดนี้ พึงทราบวินิจฉัยในสัจจวิภังค์ในลำดับแห่งธาตุวิภัง
- อนึ่ง พระบาลีมีอาทิอย่างนี้ว่า ทุกข์ มีอรรถว่าบีบคั้น
- ้ จึงได้แก่ความไม่มีความท่องเที่ยวไปแห่งทุกข์ กล่าวคือการท่อ...
- อีกอย่างหนึ่ง ที่ชื่อว่า อริยสัจ เพราะอรรถว่า เป็นสัจจะของ พ...
- ต้นอย่างไร จริงอยู่ ใน สัจจะ ๔ เหล่านี้ ทุกขสัจจะ มีการเบียด...
- ตํ วินา นาญฺญโต ทุกฺขํ น โหติ น จ ตํ ตโ
- พึงทราบวินิจฉัย โดยถอดเอาความ อย่างไร
- มีพระภาคเจ้าเมื่อจะตรัสบอกความเป็นไปแห่งทุกข์ ก็ตรัสบอกพร้อม...
- อีกอย่างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสทุกข์ก่อน เพื่อให้เกิดค
- ่ง ญาณที่เป็นโลกิยะในสัจจญาณ ๔ เหล่านี้ ทุกขญาณ (ญาณใน ทุกข์...
- พึงทราบวินิจฉัยโดยกิจแห่งญาณในอริยสัจจะนี้ ด้วยประการฉะนี้
- ก็ในข้อว่า โดยอุปมา นี้ พึงเห็นทุกขสัจเหมือนของหนัก สม
- ด้วยมรรคและสามัญผล ทั้งหลาย ชื่อว่า เป็นทุกข์ เพราะเป็นสังขา...
- ๑ อีกอย่างหนึ่ง ความว่างในสัจจะ ๔ เทล่านั้น พึง ทราบอย่างนี้...
- ป็นต้น ความว่า ก็บรรดาสัจจะ ๔ เหล่านั้น ทุกข์ทั้งหมดทีเดียว ...
- แม้มรรคเล่าก็ชื่อว่ามีอย่างเดียว เพราะเป็นธรรมควรเจริญ เป็น ...
- เพราะในอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้ มรรคมีสัมมาวาจาเป็นต้นเป็นศีลอย่...
- จริงอยู่ ธรรม ๓ มีสัมมาวายามะเป็นต้น เกิดพร้อมกันเหมือนสหาย ...
- อีกอย่างหนึ่ง สัจจะทั้งหมดนั่นแหละมีอย่างเดียว เพราะเป็นภาวะ...
- ชื่อว่า วิสภาคะ (มีส่วนไม่เสมอกัน) โดยการกำหนดลักษณะของตน ก็...
- ้มีพระภาคเจ้าเพื่อทรงแสดงจำแนกสัจจะ ๔ มีทุกข์เป็นต้น ที่พระอ...
- จริงอยู่ ขึ้นชื่อว่าทุกข์นี้มีประการต่าง ๆ
- ในบรรดาทุกข์เหล่านั้น พึงกล่าวทุกขอริยสัจตั้งไว้ใน ๒
- จริงอย่างนั้น ศัพท์ว่าชาตินี้ มาในภพ ในประโยคนี้ ว่า เอกมฺปิ...
- ๒ แต่ศัพท์ชาติในอธิการนี้ ย่อมควรในขันธ์ที่เกิดครั้งแรกพร้อม...
- มาโผล่ขึ้นในภพนี้เป็นปัจจุปัฏฐาน ผลวเสน ทุกฺขวิจิตฺตต
- จริงอยู่ สัตว์นี้เมื่อบังเกิดในท้องมารดา มิได้บังเกิดในที่ทั...
- ทุกข์นี้ เป็นทุกข์มีการบริหารครรภ์เป
- ว่าด้วยทุกข์มีความพยายามของผู้
- ฺธนกาเร จ อสยฺหสีเต โลกนฺตเร ยํ อสุเรสุ ทุกฺขํ น ตํ ภเว ตตฺถ...
- * จริงอยู่ ชรานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงโดยภาวะของตนด้วย ...
- อนึ่ง ชรานั้น พระองค์ทรงแสดงโดยปกติ กล่าวคือความสิ้นอายุ และ...
- ในชราทั้ง ๒ นั้น ภาวะมีความเป็นผู้มีฟันหักเป็นต้นใดนี้ ย่อมป...
- บรรดาชราทั้ง ๒ นั้น ชรา (ความคร่ำคร่า) ของแก้วมณี ทอง เงน แก...
- บวินิจฉัยในข้อว่า พึงทราบอรรถแห่งชราเป็นทุกข์ นี้ ต่อไป แม้ช...
- พึงทรานวินิจฉัยในนิเทศมรณะ ต่อไป ที่ชื่อว่า จุติ ด้วยอำนาจแห...
- ด้วยบทว่า ชีวิตินฺทฺริยสฺส อุปจฺเฉโท (ความขาดแห่งชีวิตินทรีย...
- ิจฉัยในคำนี้ว่า พึงทราบอรรถแห่งมรณะเป็น ทุกข์ ต่อไป
- ในการอุปมานั้น ชื่อว่า การคร่าออกจากวงของเพื่อนและญาติแล้ว ใ...
- บทว่า ผุฏฺสฺส (ของผู้ที่ถูกกระทบ) ได้แก่ ของบุคคลผู้อันความ...
- บทว่า อญฺตรญฺตเรน ทุกฺขธมฺเนน (ด้วยเหตุแห
- คำว่า อยํ วุจฺจติ โสโก (นี้เรียกว่า โสกะ) ความว่า นี้เราย่อม...
- อุหเต ปุน, สมาวหติ จ พฺยาธิ ชรามรณเภทนํ ทุกฺขํปิ วิวิธํ ยสฺม...
- พึงทราบอรรถแห่งปริเทวะเป็นทุกข์ อนึ่ง พึงทราบวินิ
- นิเทศแห่งทุกข์และโทมนัส (บาลีข้อ
- อนึ่ง บุคคลผู้เพรียบด้วยทุกข์ทางใจ ย่ดมสยายผม ย
- พึงทราบอรรถแห่งอุปายาสเป็นทุกข์ อนึ่ง พึงทราบวินิ
- ว่าด้วยนิเทศอัปปิยสัมปโยคทุกข์ (บาลีข้อ ๑๕๔ ) พึ
- อีกอย่างหนึ่ง พึงเห็นเนื้อความในบททั้ง ๘ มีคำว่า อนตฺถกามา เ...
- ความว่า นี้เราเรียกชื่อว่า อัปปิยสัมปโยคทุกข์ อัปปิยสัมปโยคน...
- ในพระบาลีนั้น มีวิเคราะห์ว่า ที่ชื่อว่า มารดา เพราะอรรถว่า ย...
- (บาลีข้อ ๑๕๖) พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศอิจฉา (ความปรารถนา) ต่อไ...
- รารถนานั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เป็นทุกข์ เพราะ เป็นวัตถ...
- ัสหมายเอา เทศนา จริงอยู่ ใคร ๆ ไม่อาจย่อทุกข์ได้ เท่านี้เป็น...
- จริงอย่างนั้น ชาติเป็นต้นเบียดเบียนอยู่ซึ่งอุปาทานขันธ์ ๕ นั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อทรงแสดงย่อทุกข์ที่ตรัสแสดงไว้แต่ล
- ที่ชื่อว่า นันทิราคสหคตา (ประกอบด้วยความกำหนัดยินดี) เพราะอร...
- พึงทราบวินิจฉัยในคำมีอาทิว่า จกฺขํ โลเก จักษุเป็นปิยรูปสาตรู...
- ในบทเหล่านั้น บทว่า อุปปฺชฺชมานา (เมื่อเกิด) ความว่า เมื่อใด...
- พระศาสดาผู้ปฏิบัติอยู่ในเหตุ เพราะประพฤติเปรียบด้วยสีหะ จึงต...
- บัดนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อทรงแสดงความไม่มีแห่งตัณหาอันมร...
- กถาว่าด้วยนิเทศแห่งนิโรธสัจจะ จบ (บาลีข้อ ๑๖๒) พึงทราบวินิจฉ...
- บรรดาองค์มรรค ๘ เหล่านั้น แต่ละองค์มีกิจ คือหน้าที่องค์ล่ะ ๓
- ในธรรม ๘ ตามที่แสดงมานี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงสัมมาทิฏฐิ...
- สัมมาสังกัปปะนี้เป็นธรรมมีอุปการะมากแม้แก่สัมมาวาจา ดุจมี อุ...
- อนึ่ง เพราะสติตั้งมั่น ดีอย่างนี้แล้ว ก็จะตรวจดูคติทั้งหลายแ...
- การแทงตลอด (ปฏิเวธ) ด้วยการเรียน การสอบถาม การฟัง การทรง จำ ...
- (บาลีข้อ ๑๖๔) พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศแห่งสัมมาสังกัปปะ ต่อไป
- กรรมฐานที่เป็นข้าศึกต่ออกุศลวิตก ๓ อนึ่ง ในอารมณ์กรรมฐาน ๓๘ ...
- ต่ในขณะแห่งมรรค ย่อมเกิดเจตนา งดเว้นเป็นกุศลกล่าวคือสัมมาวาจ...
- จ้งด้วยสามารถการพรรณนาตามบท ในสัมมัปปธานวิภังค์
- ส่วนความแปลกของมรรคนั้น ด้วยกำหนดฌานเป็นบาทมีดัง ต่อไป ว่าด้...
- คำว่า อยํ วุจฺจติ สมฺมาสมาธิ (นี้เรียกว่าสัมมาสมาธิ) ความว่า...
- ย สัมมาวาจาและกัมมันตะนั้น ๆ แหละตัดขาดอกุศลมีการหลอกลวงเป็น...
- พระอริยสาวกประกอบด้วยมรรคใด เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและ จรณะ...
- ฐมภูมิ [โสดาปัตติผล] สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- การงด การเว้น การเลิกละ เจตนาเครื่องเว้น จากมิจฉาอาชีวะ กิริ...
- ฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมฌาน สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลาย บรร...
- กขสมุทัย เป็นไฉน ? ตัณหา กิเลสที่เหลือ อกุศลธรรมที่เหลือ กุศ...
- วิบากแห่งกุศลธรรมและอกุศลธรรมที่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ธรรมที่ เ...
- ั้น ทุกขสมุทัย เป็นไฉน ? กิเลสที่เหลือ อกุศลธรรมที่เหลือ กุศ...
- การปรารภความเพียรทางใจ ฯลฯ ความเพียรชอบ วิริยสัมโพชฌงค์ อันเ...
- ั้น ทุกขสมุทัย เป็นไฉน ? กิเลสที่เหลือ อกุศลธรรมที่เหลือ กุศ...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจาก อกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ัจจะทั้ง ๔ เหล่านั้น พระองค์มิได้ทรงแสดงทุกข์ ก่อน เพื่อต้อง...
- ในวาระทั้ง ๓ (ปัญจังคิกวาร อัฏฐังคิกวาร สัพพสังคาหิกวาร) เหล...
- บรรดาอริยสัจ ๔ อริยสัจไหนเป็นกุศล อริยสัจไหนเป็นอกุศล อริยสั...
- ัจจะ ๒ เป็นสเหตุกะ นิโรธสัจ เป็นอเหตุกะ ทุกขสัจ เป็นสเหตุกะก...
- รธสัจ เป็นอสังขตะ สัจจะ ๓ เป็นอนิทัสสนะ ทุกขสัจ เป็นสนิทัสสน...
- สัจ เป็นสัญโญชนะ สัจจะ ๒ เป็นโนสัญโญชนะ ทุกขสัจ เป็นสัญโญชนะ...
- มุทยสัจ เป็นนีวรณะ สัจจะ ๒ เป็นโนนีวรณะ ทุกขสัจ เป็นนีวรณะก็...
- ะ ๒ เป็นสารัมมณะ นิโรธสัจ เป็นอนารัมมณะ ทุกขสัจ เป็นสารัมมณะ...
- ยสัจ เป็นนอุปาทานะ สัจจะ ๒ เป็นอุปาทานะ ทุกขสัจ เป็นอุปาทานะ...
- สัจจะ ๒ เป็นนทัสสนปหาตัพพะ สัจจะ ๒ เป็นทัสสน- ปหาตัพพะก็มี เ...
- ปัญหาปุจฉกะ จบ สัจจวิภังค์ จบบริบูรณ์ พึงทราบว
- สัจจวิภังคนิเทศ จบ * บาลีข้อ ๒๒๔ ๑
- ความที่ ฯลฯ พึงดูในขันธวิภังค์ ข้อ (๗๔) เป็นลำดับไ
- ความไม่สบายทางใจ ความทุกข์ทางใจ ความเสวยอารม
- ปัญญา กิริยารู้ชัด ความวิจัย ความเลือกสรร ฯลฯ ความไม่หลง ควา...
- บัดนี้ พึงทราบวินิจฉัยในอินทริยวิภังค์ต่อจากสัจจวิภังค์นั้
- ในอินทริยวิภังค์ วรรณนาชื่อว่า สุตตั
- ก็ชื่อว่า อรรถแห่งอินทรีย์นั่นเป็นอย่างไร
- นี้วินิจฉัยโดยอรรถในอินทรีย์นี้ก่อน
- อนึ่ง เพื่อทรงแสดงข้อปฏิบัติว่า "ธรรมเหล่านี้พึงเจริญเพื่อคว...
- ข้อว่า โดยกิจ นั้น หากมีผู้ถามว่า "กิจของอินทรีย์ทั้งหลายเป็...
- การให้ ถึงอาการมัชฌัตตา (อุเบกขา) อันสงบและประณีต เป็นกิจของ...
- งหลาย ได้แล้ว ย่อมเข้าถึงซึ่งความสงบแห่งทุกข์ ได้แล
- บรรดาอินทรีย์ ๒๒ อินทรีย์ไหนเป็นกุศล อินทรีย์ไหนเป็นอกุศล อิ...
- อินทรีย์ ๔ เป็นเหตุ อินทรีย์ ๑๘ เป็นเหตุ อินทรีย์ ๗ เป็นสเหต...
- อินทรีย์ ๒๒ เป็นโนอาสวะ อินทรีย์ ๑๐ เป็นสาสวะ อินทรีย์ ๓ เป็...
- อินทรีย์ ๒๒ เป็นโนสัญโญชนะ อินทรีย์ ๑๐ เป็นสัญโญ- ชนิยะ อินท...
- อินทรีย์ ๒๒ เป็นโนคันถะ อินทรีย์ ๑๐ เป็นคันถนิยะ อินทรีย์ ๓ ...
- อินทรีย์ ๒๒ เป็นโนปรามาสะ อินทรีย์ ๑๐ เป็นปรามัฏฐะ อินทรีย์ ...
- อินทรีย์ ๒๒ เป็นนอุปาทนะ อินทรีย์ ๑๐ เป็นอุปาทานิยะ อินทรีย์...
- อินทรีย์ ๒๒ เป็นโนกิเลสะ อินทรีย์ ๑๐ เป็นสังกิเลสิกะ อินทรีย...
- อินทรีย์ ๑๕ เป็นนทัสสนปหาตัพพะ อินทรีย์ ๗ เป็น ทัสสนปหาตัพพะ...
- ปัญหาปุจฉกะ จบ อินทริยวิภังค์ จบบริบูรณ์ พึงทราบก
- ินทรีย์ เหล่านั้น ไม่รวมอยู่ในมัคคารัมมณติกะ
- งเดียวกับอภิธรรมภาชนีย์นั่นเอง ก็อินทริยวิภังค์นี้ พระผู้มี-...
- งขารเหล่านั้น อปุญญาภิสังขาร เป็นไฉน ? อกุศลเจตนาเป็นกามาวจร...
- ผัสสะเกิดเพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย เป็นไฉน
- ชาติเกิดเพราะภพเป็นปัจจัย เป็นไฉน
- ความร้องไห้ ความคร่ำครวญ กิริยาร้องไห้ กิริยาคร่ำครวญ สภาพร้...
- บัดนี้ พึงทราบวินิจฉัยในปฏิจจสมุปปาทวิภังค์ในลำดับต่อจากอินท...
- ข้าพเจ้า (พระพุทธโฆสาจารย์) ใคร่ ครวญประสงค์จะกล่าวพรรณนาปัจ...
- เหมือนอย่างว่า ในบุรุษ ๔ คน ผู้นำเถาวัลย์ไป คนหนึ่งเห็นโคน เ...
- เหมือนอย่างว่า ในบุรุษเหล่านั้น คนหนึ่งเห็นปลายเถาวัลย์ก่อนเ...
- เหมือนอย่างว่า ในบุรุษเหล่านั้น คนหนึ่งเห็นท่ามกลางเถาวัลย์ ...
- แต่เมื่อว่าโดยแปลกกันแห่งปฏิจจสมุปบาทนั้น เทศนาใดเป็นเทศนา โ...
- ตอบว่า อวิชชา มิใช่ไม่มีเหตุ เหตุแห่งอวิชชา พระองค์ตรัสว่า อ...
- ถามว่า เพราะเหตุไร พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อตรัสวัฏฏกถา จึงตรั...
- ก็บรรดาธรรมที่เป็นประธานแห่งวัฎฏกถาเหล่านี้ ในที่บางแห่ง พระ...
- พึงทราบวินิจฉัยโดยความต่างแห่งเทศนาในปฏิจจสมุปบาทนี้ ด้วย ปร...
- บาลีตอนญาณทัสสนวิสุทธิ หน้า ๓๔๖ แสดงว่า ทุกฺขสฺส บีฬนฏฺโ ทุ...
- คำว่า ปฏิจฺจ (อาศัย) ได้แก่ ไม่เว้นธรรมนั้น คือเว้นธรรมนั้นแ...
- ล่านั้น ไม่ปรากฏส่วนหนึ่ง ก็เจตนาที่เป็นกุศลและอกุศลที่เป็นไ...
- แผ่ไปซึ่งกาย (นามรูป) อันเป็นบ่อเกิดแห่งทุกข์ และ ย่อมนำไปสู...
- เวทยตีติ เวทนา ชื่อว่า เวทนา เพราะอรรถว่า เสวยอารมณ์
- บทว่า เอวํ (ด้วยประการฉะนี้) นี้เป็นบทอธิบายนัยแห่งปฏิจจสมุป...
- เป็นต้น พึงทราบโดย นัยที่กล่าวแล้วในสัจจวิภังค์นั้นแล
- เป็นต้น ที่ชื่อว่า มี ๒ อย่าง เพราะเป็นกุศลและอกุศล อนึ่ง เพ...
- พึงทราบวินิจฉัยในปัจจยาการนี้แม้โดยเป็นธรรมมีอย่างเดียวเป็นต...
- อดลักษณะพร้อมทั้งกิจรสตามความเป็นจริงของทุกขสัจจะ จึง ปกปิด ...
- ถามว่า ด้วยลักษณะอย่างนี้ ย่อมเป็นอันพระองค์ตรัสถึงอะไร
- คือ ปัญญา ชื่อว่า ญาณ ปัญญานั้น ย่อมกระทำสัจจธรรม ๔ ซึ่งเป็น...
- ปัญญา ชื่อว่า ปริโยคาหณา (ความหยั่งโดยรอบ) ก็มี ปัญญานั้น หย...
- อวิชชา ชื่อว่า โมหะ (ความหลง) ด้วยอำนาจแห่งความโง่
- มีลักษณะอย่างนี้ แม้ตรัสว่า ความไม่รู้ในทุกข์ เป็นต้น ก็ย่อม...
- (บาลีข้อ ๒๕๗) พึงทราบวินิจฉัยในบทแห่งสังขาร ต่อไป พระผู้มีพร...
- ในสังขารเหล่านั้น สังขาร ๓ แรก ทรงถือเอาด้วยอำนาจแห่ง ปริวิม...
- มิ ๔ ตรัสโดยไม่กำหนด ไว้ว่า เจตนาที่เป็นกุศล แต่เพราะทรงกำหน...
- ส่วนกถานี้เป็นกถาโดยพิสดารว่า บรรดาปัจจัย ๔ มีจีวรเป็นต้น หร...
- ุญญาภิสังขาร ต่อไป บทว่า อกุสลา เจตนา (อกุศลเจตนา) ได้แก่ เจ...
- แต่ อรูปาวจรกุศลเจตนา ๔ ดวง เท่านั้น ตรัสเรียกว่า อาเนญช
- คำว่า วจีสัญเจตนา ได้แก่ เจตนา ๒๐ ดวงนั้นนั่นเองเป็นไป ทางวจ...
- แม้ อปุญญาภิสังขาร พึงเป็นกายสังขารในเวลาเป็นไปด้วยอำนาจ กาย...
- ะอวิชชาในสัจจะ ๔ นั้น จึง ไม่รู้อยู่ซึ่งทุกข์กล่าวคือผลแห่งบ...
- ว่าด้วยอวิชชาเป็นปัจจัยแก่สังขารอย่างไร ถามว่า ในอธิการนี้ ห...
- อนึ่ง ข้อว่า อวิชชาเป็นปัจจัยแก่อปุญญาภสังขารซึ่งมีข้างหน้า ...
- จริงอยู่ ในข้อว่า ผสฺสปจิจยา เวทนา (เวทนาย่อมเกิด เพราะ ผัสส...
- ในข้อนี้ หากมีผู้กล่าวถามว่า แม้เมื่อเป็นเช่นนั้น อวิชชาเป็น...
- (ความไม่รู้) กล่าวคืออวิชชา ในสัจจะ ๔ มีทุกข์ เป็นต้นไม่ได้ ...
- ผู้หลงใหลในสังสาร เมื่อไม่ถือ ซึ่ง สังสารที่ท่านพรรณนาไว้อย่...
- ยทา ตฺวา จ โส ธมฺมํ สจฺจานิ อภิสเมสฺสติ ตทา อวิชฺชูปสมา อุป...
- ดไซร้ วิบากทั้งหมดก็พึงเกิดแก่เหล่าสัตว์ทุกจำพวก แต่ก็หาเกิด...
- บรรลุปัญญจฌานอันเป็น วิบาก เพราะรูปาวจรกุศลอันได้ทำไว้แล้ว ไ...
- วิญญาณโดย ย่อมมีเพราะสังขารเป็นปัจจัย บัณฑิตทราบวิญญาณนั้น ต...
- ต่อจากนั้น มโนธาตุที่เป็นกุศลวิบากในลำดับแห่งจักขุวิญญาณเป็น...
- นวิญญาณธาตุที่เป็นอเหตุกะ ๒ ดวง คือ เป็นกุศลวิบาก และอกุศลวิ...
- วิญญาณ (เป็นวิบาก) แม้ ๓๒ ย่อมเป็นไปเพราะสังขารเป็นปัจจัย ใน...
- อนึ่ง ตทารัมมณะนี้ ย่อมไม่ติดตามมหัคคตะและโลกุตรธรรม ฉันใด แ...
- อีกอย่างหนึ่ง จะมิประโยชน์อะไรด้วยยุติกถา (กถาประกอบ) นี้ เพ...
- ิ ย่อมมีด้วยอเหตุกมโนวิญญาณธาตุ ที่เป็นอกุศลวิบาก ๑ ดวง ปฏิส...
- ได้ยินว่า บุรุษชื่อ นายโคปกสีวลี ยังบุคคลให้สร้างพระเจดีย์ใน...
- ภาพ (วรรณะ) อย่างหนึ่ง ปรากฏในภูมิ (โอกาส) ของสัตว์ที่จะ บัง...
- ปฏิสนธิมีอารมณ์อดีตต่อจากจุติมีอารมณ์อดีต คือ ในเบื้องต้น บา...
- ในมรณสมัยของบุคคลอื่นอีก หีนารมณ์ (อารมณ์เลว) มีราคะเป็นต้น ...
- ปฏิสนธิมีอารมณ์อดีตหรือนวัตตัพพะในลำดับจุติมีอารมณ์อดีต อนึ่...
- ในมรณสมัยของบุคคลอื่นอีก พวกญาติพากันแสดงอารมณ์ กล่าวว่า ดูก...
- ะด้วยอำนาจแห่งฌานมีปฐวีกสิณเป็นต้น บรรดากุศลกรรม กรรมนิมิต ค...
- กล่าวนั้นแหละ แต่อารมณ์ที่ เป็นเหตุเกิดอกุศลย่อมมาสู่คลองในป...
- บรรดาวิญญาณเหล่านั้น วิญญาณที่ระคนกับรูป ๒ อย่าง เพราะความต่...
- ก็ปฏิสนธิวิญญาณนี้นั้น มีกำหนดรูปอย่างต่ำอย่างนี้ เมื่อเกิดข...
- อนึ่ง กำหนดอย่างต่ำ รูป ๓๐ กลาป ย่อมเกิดพร้อมกับปฏิสนธิ- วิญ...
- ลทฺธปฺปจิจยมิติ ธมฺม มตฺตเมตํ ภวนฺตรมุเปติ นาสฺส ตโต สงฺกนฺต...
- อนึ่ง ในวิญญาณทั้งหลายเหล่านี้ วิญญาณดวงก่อน เรียกว่า จุติ เ...
- ก็ในอธิการนี้ หากมีผู้ถามว่า เมื่อความไม่เคลื่อน ความปรากฏมี...
- ู้เข้าไปเสวย หรือเรียกว่า ผู้มีสุข ผู้มีทุกข์ เพราะความเกิดข...
- เหมือนอย่างว่า นายประกันคนใดคนหนึ่งให้โลก เพื่อรับมอบ ประโยช...
- ว่าด้วยปุญญาภิสังขารเป็นปัจจัย บรรดาสังขารเหล่านั้น พึงทราบว...
- ังขารเป็นปัจจัย อปุญญาภิสังขาร จำแนกโดยอกุศลเจตนา ๑๒ ดวง เป็...
- แม้ในวจีสังขาร ก็นัยนี้เหมือนกัน
- อนึ่ง อปุญญาภิสังขาร ย่อมให้วิบาก ด้วยอำนาจปฏิสนธิในกาม- ภพ ...
- แม้ในวจีสังขาร ก็นัยนี้ เหมือนกัน
- ถามว่า ขันธ์ เหล่านี้เท่านั้น ชื่อว่าเป็นนาม วิญญาณไม่ชื่อว่...
- แต่เมื่อว่าโดยการถือเอาจำนวนที่ยังมิได้ถือเอาก็ได้ธรรม ๑๔ โด...
- แต่เมื่อว่าโดยอย่างต่ำ บัณฑิตพึงลดลง ๆ แห่งธรรมคือสันตติรูปท...
- สำหรับโอปปาติกะกำเนิด ในเวลาที่ตนกล
- ก็ในข้อว่า โดยสงเคราะห์ นี้อธิบายว่า บัณฑิตพึงสงเคราะห์ โดยส...
- ก็พึงทราบวินิจฉัยในข้อว่า โดยนัยแห่งปัจจัย นี้ ต่อไป
- ในข้อนั้น หากมีผู้ถามว่า ก็ข้อนี้จะพึงรู้ได้อย่างไรว่า "นามร...
- นิเทศแห่งนามรูปมีวิญญาณเป็นปัจจัย จบ (บาลีข้อ ๒๖๐) พึงทราบวิ...
- * ในข้อนั้น หากมีผู้ถามว่า ก็ข้อนี้จะพึงทราบได้อย่างไรว่า "น...
- แม้ในปวัตติกาล นามคือวิบากเป็นปัจจัยโดยนัยที่กล่าวแล้วเหมือน...
- แม้ในปวัตติกาล นามที่เป็นวิบากก็ เป็นปัจจัย แก่อายตนะที่เป็น...
- ก็ในอายตนะเหล่านี้ รูปไม่เป็นปัจจัย แม้แก่อายตนะหนึ่งในอรูปภ...
- ทราบนามรูปแม้นั้นและโดยประการนั้น ใน ที่ทุกแห่ง
- ว่าด้วยสฬายตนะเป็นปัจจัยแก่ผัสสะ ก็ในสฬายตนะเป็นปัจจัย แก่ผั...
- ในข้อนี้ หากมีผู้ถามว่า ผัสสะหนึ่งย่อมไม่เกิดแต่อายตนะทั้งหม...
- ในคาถานั้น มีอธิบายดังนี้ อายตนะภายในมีจักขวายตนะเป็นต้น เป็...
- จริงอยู่ ว่าโดยทวาร เวทนา ๖ อย่างเท่านั้น มีเวทนาเกิดแต่จักข...
- นิเทศเวทนาเกิดเพราะผัสสะเป็นปัจจัย จบ (บาลีข้อ ๒๖๓) พึงทราบว...
- ตัณหาเหล่านั้นในรูปภายในเป็นต้นมี ๑๘ อย่าง ในภายนอกมี ๑๘ อย่...
- ฉะนั้น เวทนาแม้ทั้ง ๓ จึงเป็นปัจจัย แก่ตัณหา พระมหาฤาษี จึงต...
- อีกอย่างหนึ่ง อัตตา ก็เป็นเพียงกล่าวถึงคนเท่านั้น เพราะฉะนั้...
- แต่เมื่อว่าโดยพิสดาร ความยืดมั่นด้วยตัณหาทั้ง ๑๐๘ ประเภท ตาม...
- ก็ในข้อว่า โดยลำดับ นี้ ลำดับมี ๓ อย่าง คือ อุปฺปตฺติกฺกโม ล...
- ก็บรรดาอุปาทาน ๔ เหล่านี้ ทรงแสดงกามุปาทานก่อน เพราะเป็น กิเ...
- นิเทศอุปาทานเกิดเพราะตัณหาเป็นปัจจัย จบ (บาลีข้อ ๒๖๕) ในนิเท...
- ภพคือความเกิดขึ้น ชื่อว่า อุปปัตติภพ
- อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า โวการภพ เพราะอรรถว่า ภพนี้มีขันธ์เดียว
- สังขารเหล่านั้น ปุญญาภิสังขาร เป็นไฉน ? กุศลเจตนา กามาวจร ดั...
- ขันธ์ทั้งหลาย ที่เกิดขึ้นแต่กรรมนั้น ชื่อว่า อุปปัตติภพ
- อีกนัยหนึ่ง ว่าโดยไม่ต่างกัน กรรมที่ให้สัตว์เข้าถึงกามภพเพรา...
- ส่วนอีกคนหนึ่ง มีความรู้อันการฟังพระสัทธรรมเป็นต้นพอกพูนแล้ว...
- อีกบุคคลหนึ่ง อาศัยอุจเฉททิฏฐิว่า "ที่ชื่อว่า อัตตานี้ ขาดสู...
- หากมีผู้สงสัย ถามว่า "ก็ในนิเทศนี้ อุปาทานอะไร เป็นปัจจัย อย...
- ตอบว่า รู้ได้ เพราะแสดงความต่างกันแห่งภาวะมีความเลวและ ประณี...
- นิเทศแห่งชาติเกิดเพราะภพเป็นปัจจัยเป็นต้น จบ (บาลีข้อ ๒๗๓) พ...
- ปเป็นของเรา ดังนี้ ย่อมเกิดโสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาส...
- ก็เพราะเมื่ออวิชชาสำเร็จแล้ว เพราะเมื่อปัจจัยมีจึงมีอย่างนี้...
- งนี้ หรือว่า เว้นจากอัตตาผู้เสวยสุข และ ทุกข์ ที่เขาสมมติกัน...
- อธิบายว่า ธรรม ๒ คือ อวิชชา และตัณหา พึงทราบว่าเป็นมูล แห่งภ...
- ก็ภวจักรนี้มีสนธิ ๓ คือ เหตุผล- สนธิ ๑ ๑ ผลเหตุสนธิ ๑ เหตุ ๓...
- ๒ คำว่า สังคหะ ๔ ในอภิธัมมัตถสังคหะ ท่านเรียกว่า สังเขป ๔ อน...
- คำว่า ความใคร่ คือตัณหา ความว่า ความใคร่ คือ ความปรารถนาในอุ...
- คำว่า ประสาทคืออายตนะ นี้ กล่าวไว้ด้วยอำนาจ อายตนะ ๕ มีจักขว...
- คำว่า ในอนาคตมีผล ๕ ได้แก่ ผล ๕ มีวิญญาณเป็นต้น
- นี้เกิดขึ้นพร้อมแล้วประกอบ ด้วยเหตุ เป็นทุกข์ ไม่เที่ยง มีคว...
- นเกิด ในคาถานั้น เพราะคำที่ตรัสไว้ในสัจจวิภังค์ว่า " กุศลและ...
- อนึ่ง เพราะในภวจักรนี้ คํวว่า "สังขารทั้งหลายเกิดเพราะ อวิชช...
- ก็หรือว่า เพราะในภวจักรนี้ อวิชชาย่อมครอบงำสัตว์ทั้งหลาย โดย...
- พึงทราบภวจักรโดยประเภทแห่งความลึกซึ้ง ก็อีกอย่างหนึ่ง เพราะพ...
- นี้เป็นความลึกซึ้งโดยธรรมในภวจักรนี้
- บรรดานัยที่ ๔ นั้น ความไม่ขาดแห่งสันดาน (ความสืบต่อ) เหมือนค...
- อนึ่ง ความเกิดขึ้นแห่งธรรมมีสังขารเป็นต้น ด้วยเหตุทั้งหลายมี...
- วรรณนาสุตตันตภาชนีย์ จบ * สํ
- สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณเกิดเพราะสังขารเป็นปัจ...
- สังขารมีอวิชชาเป็นเหตุ เกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณมีสัง...
- สังขารอันสัมปยุตด้วยอวิชชา เกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณอ...
- สังขารอันสัมปยุตด้วยอวิชชา เกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณอ...
- สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย อวิชชาเกิดแม้เพราะสังขารเป็น...
- สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย อวิชชาเกิดแม้เพราะสังขารเป็น...
- [นัย ๘ มีสังขารมูลกนัยเป็นต้น] อวิชชาเกิดเพราะสังขารเป็นปัจจ...
- อธิบายนัยแห่งมาติกามีอวิชชาเป็นมูล ในคา
- ในข้อนั้น หากมีข้อสงสัยว่า แม้วาระที่ ๓ นี้ก็ประกอบด้วยองค์ท...
- บรรดาวาระทั้ง เหล่านั้น วาระที่หนึ่ง ตรัสว่า สัพพสังคาหิกะ (...
- ส่วนธรรมทั้งหมดมี โสกะ เป็นต้น เพราะไม่เกิดในขณะแห่งจิต ดวงเ...
- สังขารเป็นปัจจัยแก่วิญญาณ ๘ อย่าง คือ โดยปัจจัยที่เป็นสาธารณ...
- ตัณหาเป็นปัจจัยแก่อุปาทาน เหมือนอวิชชาเป็นปัจจัยแก่สังขาร อุ...
- แม้ในวาระที่ ๒ เป็นต้นก็นัยนี้เหมือนกัน
- ตอบว่า เพื่อแสดงความต่างกันแห่งปัจจัย และเพื่อสงเคราะห์เข้าด...
- วยอำนาจแห่งสัตว์ผู้เกิดในครรภ์ แห่งโอปปาติกะผู้มีอายตนะไม่บร...
- บัณฑิตครั้นทราบเหตุต่างกันแห่งวาระทั้ง ๔ เหล่านั้น อย่างนี้แ...
- ก็โดยลำดับแห่งคำเพียงเท่านี้ องค์ใดที่กล่าวในวาระทั้ง ๔ ว่า ...
- ถามว่า ก็เพราะเหตุไรในองค์มีภพเป็นต้น จึงไม่ทรงทำศัพท์ว่า เท...
- ส่วนอาจารย์บางพวกกล่าวว่า ภพซึ่งระคนด้วยอุปบัติ โดยพระบาลีว่...
- (บาลีข้อ ๒๘๒) แม้ในสัมปยุตตจตุกะ ก็ทรงแสดงความที่สังขารมีอวิ...
- าแห่งนัยมีอวิชชาเป็นมูล จบ อธิบายนัยแห่งมาติกามีสังขารเป็นมู...
- อกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยทิฏฐิมีรูปเป็นอารมณ์ หรื...
- นามเกิดเพราะวิญญาณเป็นปัจจัย เป็นไฉน
- ภพเกิดเพราะอุปาทานเป็นปัจจัย เป็นไฉน
- ในสมัยนั้น สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณ เกิดเพราะส...
- เหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อม...
- นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน
- ในสมัยนั้น สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณเกิด เพราะส...
- นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อันใด...
- ความสบายทางใจ ความสุขทางใจ ความเสวยอารมณ์ที่สบาย เป็น สุขอัน...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อัน ใ...
- ในสมัยนั้น สังขารมีอวิชชาเป็นเหตุ เกิดเพราะอวิชชาเป็น ปัจจัย...
- นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน
- ในสมัยนั้น สังขารมีอวิชชาเป็นเหตุ เกิดเพราะอวิชชาเป็น ปัจจัย...
- นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน
- ในสมัยนั้น สังขารอันสัมปยุตด้วยอวิชชา เกิดเพราะอวิชชา เป็นปั...
- เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ นี้เรียกว่า นามอันสัมปยุต ...
- ในสมัยนั้น สังขารอันสัมปยุตด้วยอวิชชา เกิดเพราะอวิชชา เป็นปั...
- เวทนาขันธ ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ เรียกว่า นามอันสัมปยุตด้ว...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือ โมหะ อันใ...
- เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ นี้เรียกว่า นาม รูป เป็นไฉ...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูล คือ โมหะ อัน...
- เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ นี้เรียกว่า นาม รูป เป็นไฉ...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูล คือ โมหะ อัน...
- นามเกิดแม้เพราะอายตนะที่ ๖ เป็นปัจจัย เป็นไฉน
- อุปาทานเกิดเพราะตัณหาเป็นปัจจัย เป็นไฉน
- ในสมัยนั้น สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย อวิชชา เกิด แม้เพ...
- จิต มโน มานัส ฯลฯ มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน อันใด นี้เรียกว่า วิ...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อันใด...
- นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน
- การกระทบ กิริยาที่กระทบ กิริยาที่ถูกต้อง ความถูกต้อง อันใด น...
- านไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูล คือ โมหะ อัน...
- นาม ๑ รูป ๑ ในนามและรูปนั้น นาม เป็นไฉน
- เหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อม...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อันใด...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อันใด...
- อกุศลจิต สหรคตด้วยโทมนัส สัมปยุตด้วยปฏิฆะ มีรูปเป็นอารมณ์ ฯล...
- จิตอาฆาต จิตอาฆาตตอบ ฯลฯ ความดุร้าย ความปากร้าย ความ ไม่แช่ม...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อันใด...
- ามไม่รู้ ความไม่เห็น ฯลฯ ลิ่มคืออวิชชา อกุศลมูลคือโมหะ อันใด...
- าร) ก่อน เพราะนิเทศอกุศลนี้ มิได้ทรงตั้งมาติกาเหมือนในจิตตุป...
- บรรดาคำเหล่านั้น คำว่า เว้นผัสสะ นี้ตรัสไว้เพื่อทรงนำผัสสะ อ...
- คำทั้งหมดในจตุกะที่ ๒ ตื้นทั้งนั้น
- ในพระบาลีนั้น เพราะในจิตที่พรากจากทิฏฐิ ไม่มีอุปาทานเกิด เพร...
- กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยวิญญาณ มี
- รียกว่า อโมหะ สภาวธรรมเหล่านั้นเรียกว่า กุศลมูล สังขารเกิดเพ...
- กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยวิญญาณ มี
- สภาวธรรมเหล่านั้น เรียกว่า กุศลมูล สังขารเกิดเพราะกุศลมูลเป็...
- ่สบายทางใจก็ไม่ใช่ ความเสวย อารมณ์ที่ไม่ทุกข์ไม่สุขอันเกิดแต...
- ดอ่าน อันใด นี้เรียกว่า สังขาร เกิดเพราะกุศลมูลเป็นปัจจัย ฯล...
- อยู่ในสมัยใด ในสมัยนั้น สังขารเกิดเพราะกุศลมูลเป็น
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจาก อกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ความสบายทางใจ ความสุขทางใจ ความเสวยอารมณ์ที่สบายเป็นสุข อันเ...
- ก็ในอกุศลจิต พระองค์ทรงตั้งมาติกาไว้ก่อนแล้วทรงทำนิเท
- ในปัจจยาการเหล่านี้ สังขาร เป็นไฉน
- ในสมัยนั้น วิญญาณมีสังขารเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะสังขารเป็น ปั...
- อเหตุกกุศลวิบากจิตดวงที่ ๒-๓-๔-๕ โสตวิญญาณ เป็นวิบ
- เหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อม...
- ่สบายทางใจก็ไม่ใช่ ความเสวย อารมณ์ที่ไม่ทุกข์ไม่สุขอันเกิดแต...
- ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน
- ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน
- ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน
- นสหรคตด้วย เนวสัญญานาสัญญายตนสัญญา ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข เพราละ...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ในปัจจยาการเหล่านี้ สังขาร เป็นไฉน
- ในปัจจยาการเหล่านั้น สังขาร เป็นไฉน
- เหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย
- มโนวิญญาณธาตุ เป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศล และไม่ใช่กรร...
- ีณาสพ เจริญอรูปาวจรฌาณ เป็นกิริยา ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ อกุศลและ...
- อนึ่ง ว่าโดยต่างกัน ในอัพยากฤตนี้ทรงลดฐานะแห่งตัณหา และอุปา-...
- กามาวจรกุศลจิต สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ มีรูป
- เหตุนั้น จึงเรียกว่า ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์
- ในสมัยนั้น สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย วิญญาณเกิด เพราะส...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัด จากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ในปัจจยาการเหล่านั้น การเกิดเพราะกุศลมูลเป็นปัจจัย เป็นไฉน ?...
- มโนวิญญาณธาตุเป็นวิบาก สหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ มีรูปเ...
- ปทาเพื่อเข้าถึงรูปภพ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว...
- ฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม สงัดจากอกุศล ธรรมทั้งหลายแล้...
- ยอุเบกขา มีรูปเป็นอารมณ์ เกิดขึ้น เพราะอกุศลกรรมอันได้ทำไว้แ...