เล่มที่ 77
ฺธนกาเร จ อสยฺหสีเต โลกนฺตเร ยํ อสุเรสุ ทุกฺขํ น ตํ ภเว ตตฺถ...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 284
เนื้อหา
ติพฺพนฺธนกาเร จ อสยฺหสีเต โลกนฺตเร ยํ อสุเรสุ ทุกฺขํ น ตํ ภเว ตตฺถ น จสฺส ชาติ ยโต อยํ ชาติ ตโตปิ ทุกฺขา อนึ่ง ทุกข์ในพวกอสุรกายที่มีใน โลกันตร์ ซึ่งเย็นทนไม่ได้ มืดตื้อจะไม่พึง มีในพวกอสุรกายนั้น เพราะไม่มีความเกิด แม้เหตุนั้น ชาตินี้ ก็ชื่อว่า เป็นทุกข์. ยญฺจาปิ คูถนรเก วิย มาตุ คพฺเภ สตฺโต วสญฺจิรมโต พหิ นิกฺขมญฺจ ปปฺโปติ ทุกฺขมติ โฆรมิทํปิ นตฺถิ ชาตี วินา อิติปิ ชาติรยํ หิ ทุกฺขา อนึ่ง สัตว์ในครรภ์มารดา อันเป็น ราวกะคูถนรก โดยการอยู่ตลอดกาลนานก็ดี ออกจากครรภ์มาในภายนอกก็ดี ย่อมถึงทุกข์ แม้ไดอันร้ายแรง ทุกข์แม้นี้เว้นความเกิด เสียย่อมไม่มี แม้เพราะเหตุนั้น ความเกิด นั้นแหละ ชื่อว่า เป็นทุกข์. กึ ภาสิเตน พหุนา นนุ ยํ กุหิญฺจิ อตูถีธ กิญฺจิรปิ ทุกฺขมิทํ กทาจิ เนวตฺถิ ชาติวิรเห ยทโต มเหสิ ทุกฺขาติ สพฺพปฐมํ อิมมาห ชาตึ ประโยชน์อะไร ด้วยการกล่าวมาก ไป ทุกข์แม้ไร ๆ ในโลกนี้ ซึ่งมีในที่ไหน ๆ นี้ จะไม่มีในกาลไหน ๆ เพราะเว้นจาก ความเกิด มิใช่หรือ เพราะเหตุนั้น พระ- มหาฤาษี จงตรัสความเกิดนี้ว่า เป็นทุกข์ ก่อนทุกข์ทั้งปวง ดังนี้. (บาลีข้อ ๑๔๗) พึงทราบวินิจฉัยในนิเทศชรา ต่อไป บทว่า ชรา (ความคร่ำคร่า) เป็นรูปความเฉพาะตนโดยภาวะของ ตน. บทว่า ชิรณตา (ภาวะที่คร่ำคร่า) เป็นศัพท์แสดงถึงอาการ. ศัพท์ ทั้ง ๓ มีคำว่า ขณฺฑิจจํ (ความที่ฟันหลุด) เป็นต้น เป็นศัพท์แสดงถึงกิจใน เมื่อล่วงกาลผ่านไป สองศัพท์หลังเป็นการอธิบายความตามปกติ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน