เล่มที่ 77
ในอายตนะ ๑๒ นั้น จักขายตนะ เป็นไฉน
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 155
เนื้อหา
ในอายตนะ ๑๒ นั้น จักขายตนะ เป็นไฉน ? จักขุใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ * นี้เรียกว่า บ้าน ว่างบ้าง นี้เรียกว่า จักขายตนะ. โสตายตนะ ฆานายตนะ ชิวหายตนะ กายายตนะ เป็นไฉน ? กายใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า บ้านว่าง บ้าง นี้เรียกว่า กายายตนะ. * ความที่ ฯลฯ พึงดูในธรรมสังคณี ข้อ (๕๑๖) เป็นลำดับไป มนายตนะ เป็นไฉน ? มนายตนะหมวดละ ๑ คือ มนายตนะเป็นผัสสัมปยุต. มนายตนะ หมวดละ ๒ คือ มนายตะ เป็นสเหตุกะ เป็นอเหตุกะ. มนายตนะหมวดละ ๓ คือ มนายตนะ เป็นกุศล เป็นอกุศล เป็นอัพยากฤต ฯลฯ๑ มนายตนะ หมวดละมากอย่าง ด้วยประการฉะนี้ นี้เรียกว่า มนายตนะ. รูปใด เป็นสี อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ ๒ นี้เรียกว่า รูปธาตุบ้าง นี้เรียกว่า รูปายตนะ. สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ เป็นไฉน ? ปฐวีธาตุ ฯลฯ นี้เรียกว่าโผฏฐัพพาธาตุบ้าง นี้เรียกว่า โผฏฐัพพายตนะ. เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ รูปที่เห็นไม่ได้กระทบไม่ได้ นับเนื่องในธรรมายตนะ และอสังขตธาตุ. ในธรรมายตนะนั้น เวทนาขันธ์เป็นไฉน ? เวทนาขันธ์หมวดละ ๑ คือ เวทนาขันธ์เป็นผัสสสัมปยุต ฯลฯ เวทนา- ขันธ์หมวดละมากอย่าง ด้วยประการฉะนี้ นี้เรียกว่าเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ เป็นไฉน ?
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน