เล่มที่ 24
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 351 ส่วน
สารบัญ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับ อยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่าน...
- เทวดานั้น กล่าวคำนี้แล้ว พระศาสดาทรงอนุโมทนา ครั้งนั้นแล เทว...
- าพเจ้า จักกล่าวอรรถกถานั้นในที่นี้จักไม่กล่าวให้พิสดารเกินไป...
- สคาถวรรค นิทานวรรค ขันธวรรค (บาลีเป็นขันธวารวรรค) สฬายตนวรรค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้อนี้ อย่างนั้น ข้าแต่พระ- สุคตเจ้า ข้อน...
- เอวํ โน เอตฺถ โหติ แปลว่า ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่านจะสำคั...
- พระอานนท์ เมื่อจะเปลื้องตนว่า ข้าพเจ้ามิใช่สยัมภู พระสูตรนี้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจงแสดงธรรมโดยย่อแก่ข้าพระองค์เถิด เม ศัพท์...
- สุต ศัพท์นี้ มีอรรถว่ารู้ตามแนวแห่งโสตทวาร และทรงจำตามที่ตน ...
- ก็ในพระบาลีนั้น ท่านพระอานนท์ ย่อมแสดงความไม่ลุ่มหลงไว้ ด้วย...
- ก็บรรดาคุณธรรม ๒ อย่างนั้น เมื่อว่าโดยโยนิโสมนสิการ พร
- ท่านย่อมแสดงภาวะสมบัติ คือ ธรรมปฏิสัมภิทา และนิรุตติปฏิสัมภิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่าเป็นธรรมอันตนให้เกิดขึ้นได้เอง เปิดเผย ...
- บทว่า เอกํ แสดงการกำหนดจำนวน
- สมยศัพท์ มีอรรถว่าทิฐิ เช่นในประโยคว่า เตน โข ปน สมเยน
- ในคำว่า สมัยหนึ่ง นั้นในบรรดาสมัยทั้งหลายมีปีเป็นต้นเหล่านี้...
- ลแก่บุคคลอื่นนี้ใด ในสมัย แห่งพระกรณียกิจทั้งสอง แก่ผู้ประชุ...
- ส่วนในพระสุตตันตะนี้ และในสูตรอื่นที่มีเรื่องเกิดข
- พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ทรง มีโชค ทรงหักกิเลสได้แล้ว ท...
- อนึ่ง พระอานนท์ เมื่อกล่าวคำว่า เอวํ ชื่อว่า ย่อมแสดงถึงเทศน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่ เมืองสาวัตถีก่อน พระเถระก็ไม...
- อนึ่ง คำว่า เทวตา นี้เป็นคำทั่วไปแก่เทวดาทั้งหลาย แม้แต่เทพธ...
- แต่ในที่นี้ อภิกกันตศัพท์ ใช้ในอรรถว่า สิ้นไป ด้วยคำนั้น ท่า...
- วัณณศัพท์ ในอรรถว่า ทรวดทรง (สณฺฐาน) เช่นในประโยคมี อาทิอย่า...
- เกวลศัพท์ ในคำว่า เกวลกปฺปํ นี้ มีอรรถเป็นอเนก เช่นใน อรรถว่...
- เกวลศัพท์ มีความหมายถึง การแยกจากหมู่ เช่นในประโยคที่มีคำ ว่...
- กัปปศัพท์ ที่ใช้ในอรรถว่า บัญญัติ ๑ เช่นในประโยคที่มีอาทิอย่...
- ส่วนที่ 28
- จริงอยู่ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายผู้เป็นบัณฑิต เข้าไปเฝ้าพระผู...
- บทว่า มาริส นี้เป็นคำร้องเรียกด้วยถ้อยคำอันไพเราะ
- ก็ธรรมทั้งหมดนี้ ชื่อว่า โอฆะ เพราะอรรถว่าเป็นเหตุนำสัตว์ไป ...
- แม้เทวดาก็ฟังคำอันเป็นภายนอกก่อน ธรรมดาว่า บุคคลผู้ข้ามโอฆะ ...
- ษา พระผู้มีพระภาคเจ้า ย่อมแสดงธรรมแก่ชนเหล่านั้นกระทำให้เป็น...
- แม้เทวบุตรนั้นก็ได้เป็นผู้มีมานะอันพระองค์นำออกแล้ว และเทศนา...
- จริงอยู่ ว่าด้วยอำนาจกิเลส เมื่อบุคคลพักอยู่ ชื่อว่า ย่อมจม
- เทวดาฟังวิสัชนาปัญหานี้แล้วดำรงอยู่ในโสดาปัตติผล เป็นผู้ยินด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของท่านอ...
- บัดนี้ ตั้งแต่สูตรที่ ๒ เป็นต้นไป ข้าพเจ้าละข้อความที่มาแล้ว...
- ได้ยินว่า สูตรนี้ ชื่อว่า พุทธสีหน
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้ว ด้วยอำนาจแห่งความไม่มีต่อไป (คือเ...
- บัณฑิต พึงทราบ ความที่ชีวิตคือ อายุนั้นเป็นของน้อย โดยอาการ ...
- ปจฺจุปฺปนฺเน จิตฺตกฺขเณ น ชีวิตฺถ ชีวติ น ชีวิสฺสติ
- บทว่า ปุญฺานิ กยิราถ สุขาวหานิ ได้แก่ วิญญชนพึงทำบุญทั้งหลา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า กาลทั้งหลายย่อมล่วงไป ราตรี ทั้งหลายย่...
- แต่ในที่นี้ อรรถแห่งคุณศัพท์ ใช้ในอรรถว่า ราสิ ซึ่งแปลว่า กอ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๕ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า เมื่อธรรมทั้งหลายตื่นอยู่ ธรรมประ- เภท...
- พึงทราบเนื้อความนี้ว่า นิวรณ์ทั้งหลายมีกามฉันทะเป็นต้นที่เกิ...
- ในบทว่า สมฺพุทฺธา ได้แก่ ผู้ตรัสรู้แล้วโดยชอบ ด้วยเหตุ ด้วย ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๘ ต่อไป:- บทว่า
- ่อ อยู่ใน ชนบทสุนาปรันตะดังนี้ ท่านเรียก อธิวาสนขันติ ว่า ทม...
- ในคำว่าว่า ตเรยฺย นี้ ท่านกล่าวว่า เมื่อก้าวล่วงเตภูมิกวัฏ แ...
- ท่านประมวลสิกขา ๓ มากล่าวศาสนธรรมทั้งสิ้นไว้
- เทวดานั้น ครั้นเห็นภิกษุเหล่านั้นแล้ว จึงดำริว่า ธรรมดาว่า ส...
- สองบทว่า นปฺปชปฺปนฺติ นาคตํ อธิบายว่า พระเจ้าธรรมิกราช จักมี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอน...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตาวตึสกายิกา ได้แก่ เกิดในหมู่ของ เทว...
- อีกอย่างหนึ่ง ที่ใดที่หนึ่ง ย่อมยังเทวดาผู้เข้าไปในภายในแล้ว...
- บทว่า เย น ปสฺสนฺติ นนฺทนํ ได้แก่ เทวดาเหล่าใดซึ่งอยู่ในที่น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า คนมีบุตรย่อมยินดีเพราะบุตรทั้ง- หลาย ค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสเรียกว่า อุปธิ เพราะวจนัตถะนี้ว่า คว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสวิสัชนาไว้แล้ว (ในคาถา ที่ ๒๗) พระผู้...
- บาทพระคาถาว่า อุปธี หิ นรสฺส โสจนา ความว่า เหมือนอย่างว่า บุ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๓ ต่อไป :- บาทคา
- จบอรรถกถานัตถิปุตตสมสูตร ที่ ๓ เทวดานั้น ครั
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประเสริฐสุด กว่าสัตว์ทั้งหมด ทั้งสัตว์มีเท...
- บทว่า สุสฺสูสา ความว่า เชื่อฟังด้วยดี อธิบายว่า ภรรยาที่ถือเ...
- บทว่า ตํ ภยํ ปฏิภาติ มํ ความว่า ในกาลเห็นปานนั้น เสียง เช่นน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า เพราะขับไล่ความหลับ ความเกียจ คร้า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า คนพาล ประพฤติธรรมของสมณะ สิ้นวันเท...
- พระผู้มีภาคเจ้าทรงแสดงคำนี้ไว้ด้วยคำเพียงเท่านี้ว่า เต่าหดอว...
- พึงทราบวินิจฉัยในหิริสูตรที่ ๘ ต่อไป :- ชนใดย
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า แน่ละ กระท่อมของเราไม่มี แน่ละ รัง...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตคฺฆ เป็นนิบาต ในคำโดยส่วนเดียว
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่ตโปทาราม กรุงราชคฤห์ ครั้งนั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า มีทุกข์มาก มีความคับแค้นมาก มีโทษ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าพระองค์ขอประทานโอกาสกราบทูล ข้าพระอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าไค้ตรัสกะเทวดานั้นด้วยคาถา ทั้งหลายว่า สัต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโดยย่อให้ได้ความโดยพิสดารได้ ข้าแต่ พร...
- บทว่า ตโปทาราม คือพระอารามที่มีชื่ออันได้แล้วอย่างนี้เพราะ ห...
- อันภิกษุผู้ประสงค์จะอาบน้ำไปสู่ท่าน้ำแล้วพึงวางจีวรทั้งหลายใ...
- สมัยนั้น ภุมมเทวดาผู้สิงสถิตอยู่ที่ป่าชัฏแลดูภิกษุสมิทธิผู้น...
- ในบรรดาธรรม ๕ เหล่านั้น ชีวิตก่อน ชื่อว่า ไม่มีนิมิต เพราะ ก...
- แม้คติ ก็ชื่อว่า ไม่มีนิมิต เพราะไม่มีการกำหนดได้อย่างนี้ว่า...
- นดิน ความว่า ได้ยินว่า เทวดานั้นคิดว่า ภิกษุนี้ ย่อมกล่าวชื่...
- คำว่า เป็นผู้ไม่เพลิดเพลินในกามทั้งหลายเสียแล้ว ได้แก่ การ ไ...
- ก็ถึงแม้กามคุณ ๕ ประชุมกันแล้ว การเสวยอารมณ์ตามที่ปรารถนา ตา...
- คำว่า ควรเรียกร้องผู้อื่นว่า ท่านจงมาดูเถิด อธิบายว่า ธรรมที...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ภิกษุพึงมีสติ เว้นรอบเพื่อการละกาม ราค...
- ชนผู้เป็นบัณฑิตนั้น จึงจัดทำพวกมนุษย์เหล่านั้นให้เป็นพวกละรู...
- บุคคลควรนั่งร่วมกับพวกสัตบุรุษ ควรทำความสนิทกับพวกสัตบุรุษ บ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า บุคคล ควรนั่งร่วมกับพวกสัตบุรุษ ฯลฯ ย่...
- ได้ยินว่า สามเณรนั้นเป็นหลานของพระสังกิจจเถระนั้น
- นายโจรกล่าวว่า ถ้าท่านเห็นคนเดินทางสวนมาแล้ว จักไม่บอกแก่ใคร...
- พวกโจรทั้งห้าร้อยเลื่อมใสแล้ว จึงขอบวชในสำนักของสามเณรชื่อ อ...
- บทว่า สพฺพาสํ โว แปลว่า ของพวกท่านทั้งหมด
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ชนทั้งหลายเหล่าใด เมื่อของมีน้อย ก็แบ่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ด้วยคาถาว่า การบูชาอันไพบูลย์ใหญ่โตนี้ ย่...
- ข้อว่า เอวํ ทานํ น ทียติ แปลว่า อย่างนี้ บุคคลจึงให้ทาน ไม่ไ...
- พวกที่เดินทางร่วมกัน ชนเหล่านั้น เมื่อ บุคคลเหล่าอื่นตายแล้ว...
- ่าวคาถาทั้งหลายในสำนักพระผู้มี พระภาคเจ้าว่า ทาน พวกพาลชนเมื...
- บทว่า สหสฺสยาคินํ แปลว่า บูชาภิกษุพันหนึ่ง มีวิเคราะห์ว่า ชื...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ยังมหาทานอย่างนี้ให้เป็นไป ด้วยคาถาบาทหนึ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วิสเม นิวิฏฺา แปลว่า ตั้งมั่นในกรรมอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว จึงได้ยืน อยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง
- ง ทาน ที่ให้แม้ด้วยศรัทธาก็ยังประโยชน์ให้สำเร็จ ได้ อนึ่ง ทา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า คำของใครหนอแล...
- บทว่า สทฺธายปิ สาหุ ทานํ แปลว่า ทานที่ให้แม้ด้วยศรัทธาก็ ยัง...
- ักพระผู้มีพระ- ภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีทุกข์ ฯลฯ ทาน...
- เทวดานี้ เมื่อจะก้าวล่วงอานิสงส์ของทานที่พวกเทวดาเหล่าอื่นกล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอน...
- ท่านพระโมฆราชกล่าวว่า ก็หากว่า พวกเทวดา พวกมนุษย์ ใน โลกนี้ก...
- บทว่า อเถตฺถ ธีรา แปลว่า บุคคลผู้มีปัญญาทั้งหลายย่อมกำจัด ฉั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับ อยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ได้ทูลคำนี้กะพระผู้มีพระ- ภาคเจ้าว่า ...
- พึงทราบวินิจฉัยในอุชฌานสัญญีสูตรที่ ๕ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสคำว่า นยิทํ ภาสิตมตฺเตน เอกนฺตสวเน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วได้ทูลว่า อจฺจโย น ภนฺเต อจฺคมา เป็นต้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงทำการแย้มพระโอษฐ์ให้ ปรากฏ ในข้อนี้อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็เพื่อ จะตรัสคาถานี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอน...
- พึงทราบวินิจฉัยในสัทธาสูตรที่ ๖ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่ามหาวัน กรุงกบิล- พัสดุ์แคว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ภิกษุทั้งหลายในที่ประชุมนั้นตั้งจิต มั...
- เจ้าศากยะและโกลิยะ วิวาทกันเรื่องไขน้ำเข้านา ได้ยินว่า เจ้าศ...
- กรรมกรของชาวโกลิยนครกล่าวว่า พวกท่านอยู่ในกบิลพัสดุ์ จับพวก ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงบอกใคร ๆ ทางถือเอาบาตรและจีวรด้วยพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า มหาบพิตร พระองค์ทรงอาศัยอะไร จึ...
- ลำดับนั้นแหละตรัสว่า ดูก่อนมหาบพิตร ในกาลไหน ๆ สัตว์ที่มี กำ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงยังพระกุมารเหล่านั้นให้บวชแล้วเสด็จไปสู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพาภิกษุ ๕๐๐ รูป เหาะขึ้นไปในอากาศแล้ว ห...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบถึง ความที่พวกเรามีความไม่ยินดียิ่ง...
- พระเถระผู้ไปถือเอากรรมฐานก่อนกว่าภิกษุทั้งหมด บรรลุแล้วซึ่ง ...
- ก็ครั้นเมื่ออริยมณฑล คือ มรรคอันยังผลให้เกิดขึ้นอย่างนี้ เกิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วโดยพระองค์เอง ในโอก...
- ก็หมื่นจักรวาลในที่นี้ ท่านประสงค์เอาโลกธาตุสิบ ด้วยเหตุนั้น...
- ได้ยินว่า พวกเทพทั้งหลาย ๑๐ องค์บ้าง ๒๐ องค์บ้าง เนรมิตอัตภา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า คือได้แก่ พวกพรหมที่กล่าวคาถาใน สำนักพระผ...
- พระพรหมผู้หยั่งลงที่ขอบจักรวาลด้านปัจฉิม เข้าสมาบัติมีโลหิตก...
- บทว่า อาคตมฺห อิมํ ธมฺมสมยํ แปลว่า พวกข้าพเจ้า มาแล้วสู่ที่ช...
- ลำดับนั้น พรหม องค์ที่สามก็มาแล้วโดยนัยที่กล่าวแล้วนั่นแหละ ...
- พึงทราบวจนัตถะในคำว่า นาคะนั้น ดังนี้
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า คตาเส แปลว่า ถึงแล้ว ได้แก่ ถึงสรณคมน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ มิคทายวัน ในสวน มัททกุจฉิ กรุ...
- ในครั้งนั้นแล เทวดาอื่นอีก ได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มี พ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า พระสมณโคดมผู้เจริญ เป็นผู้ฝึกแล้วหนอ ก...
- พราหมณ์เหล่านั้น เป็นผู้อันตัณหา ครอบงำแล้ว เกี่ยวข้องด้วยพร...
- ก็พระเทวทัตอาศัยพระเจ้าอชาตศัตรูแล้ว แม้ส่งนายขมังธนูทั้งหลา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถูกสะเก็ดหินก
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดู ก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์ผู้บร...
- ในการนอนทั้ง ๔ นั้น การนอนดังสีหะมาในสูตรนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า พระสมณโคดม ทรงเป็นสีหะห
- บทว่า น จ สสงฺขารนิคฺคยฺห วาริตวตํ ได้แก่ ไม่ต้องข่ม ไม่ต้อง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฎาคารศาลาในป่า มหาวัน กรุงเ...
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมปัชชุนนธีตุสูตรที่ ๙ ต่อไป :- บทว่า
- จบอรรถกถาปฐมปัชชุนนธีตุสูตรที่ ๙ ข้าพเจ้าไค้สดั
- บทว่า ลปยิสฺสามิ แก้เป็น กถยิสฺสามิ อธิบายว่า เทพธิดา จุลลโก...
- โลก (คือหมู่สัตว์) อันชราและมรณะ เผาแล้ว ก็ฉันนั้น ควรนำออก ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า บุคคลให้อาหารชื่อว่าให้กำลัง ให...
- บทว่า โย ธมฺมมนุสาสติ อธิบายว่า บุคคลใด ย่อมพร่ำสอนธรรม ย่อม...
- พึงทราบวินิจฉัยในอันนสูตรที่ ๓ ต่อไป :- บทว่า
- พึงทราบวินิจฉัยในอโนมิยสูตรที่ ๕ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ทางนั้นชื่อว่าเป็นทางตรง ทิศนั้...
- เทวบุตรนั้น ย่อมไม่รู้ซึ่งความที่ตนเป็นผู้จุติแล้วก่อน ยังสำ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อจฺฉราคณสงฺฆุฏฺํ ความว่า อันหมู่ แห่...
- ธรรมดาว่า พระพุทธเจ้าทั้งหลาย ย่อมตรัสบอกปฏิปทาอันเป็นส่วน เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระประสงค์ เอาอัฏฐังคิกมรรค
- บทว่า สมฺมาทิฏฺิปุเร ชวํ อธิบายว่า สัมมาทิฏฐิแห่งวิปัสสนา น...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยวัดถุ ทั้งหลายมีของหอมเป็นต้น แล้วหลีก...
- ว่าด้วยสัตว์บริสุทธิ์ด้วยธรรม ๕ เทวดากราบทูลว่า ก็พระเชตวันม...
- เหตุนั้นแหละ คนผู้ฉลาดเมื่อเห็น ประโยชน์ของตนควรเลือกเฟ้นธรร...
- ว่า อนาถบิณฑิกเทวบุตรนั้นย่อมกล่าวว่า พระสารีบุตรเท่านั้น เป...
- คนพาลเหล่านั้นต้องประสงค์สิ่งใดแต่ผู้อื่น เขาย่อมไม่ได้แม้สิ...
- บุคคลแม้มิใช่ทายก ย่อมทำราวกะว่าเป็นทายก คือเป็นผู้ประกอบ ด้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า ภพหน้าก็เป็นทุคติ
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า ก็ภิกษุเหล่านั้นคือผู้ใดบ้าง ผู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า แนะนายช่างหม้อ ท่านกล่าวเรื่อง อย่...
- จบอรรถกถาฆฏิกรสูตรที่ ๑๐ จบอาฑิตตวรรคที่ ๕ สูตรที่กล่าวในอาท...
- บทว่า บุญ ได้แก่ บุญเจตนา (เจตนาอันเป็นบุญ) เพราะว่า เจตนานั...
- พึงทราบวินิจฉัยในมิตตสูตรที่ ๓ ต่อไป :- บทว่า
- พึงทราบวินิจฉัยในวัตถุสูตรที่ ๔ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ตัณหายังคนให้เกิด จิตของเขาย่อม...
- พึงทราบวินิจฉัยในทุติยสูตรที่ ๙ ต่อไป :- บทว่า
- จบอรรถกถากวิสูตรที่ ๑๐ และจบชราวรรคท
- พึงทราบวินิจฉัยในจิตตสูตรที่ ๒ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า โลกมีความเพลิดเพลินเป็นเครื่องผ...
- พึงทราบวินิจฉัยในอุฑฑิตสูตรที่ ๗ ต่อไป:- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า โลกอันความอยากผูกไว้ เพราะ กำจั
- จบอรรถกถาโลกสูตรที่ ๑๐ จบอันธวรรคที่ ๗ สูตรที่กล่าวในอันธวรร...
- พึงทราบวินิจฉัยในรถสูตรที่ ๒ ต่อไปนี้ :- ธง
- พึงทราบวินิจฉัยในวิตตสูตรที่ ๓ ต่อไป :- บทว่า
- ็นต้น จึงชื่อว่า เป็นอยู่ด้วยปัญญา หรือว่าเป็นบรรพชิต เมื่อป...
- พึงทราบวินิจฉัยยในวุฎริสูตรที่ ๔ ต่อไป:- บทว่า
- ลำดับนั้น พระศาสดา เมื่อจะทรงวิสัชนาปัญหานั้น จึงตรัสคำว่า ว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า บุคคลตั้งวาจาและใจไว้โดยชอบ มิไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวาจาสุจริต ๔ อย่าง ที่บุคคลศึกษาแล้ว ด...
- นอย่อมทรุดโทรม อะไรไม่ ทรุดโทรม อะไรหนอท่านเรียกว่าทางผิด อะ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า อำนาจเป็นใหญ่ในโลก หญิงเป็น สูง...
- พึงทราบวินิจฉัยในกามสูตรที่ ๘ ต่อไป :- บทว่า
- พึงทราบวินิจฉัยในปาเถยยสูตรที่ ๙ ต่อไป :- บทว่า
- พึงทราบวินิจฉัยในปัชโชตสูตรที่ ๑๐ ต่อไป :- บทว่
- จบ อรณสูตรที่ ๑๑ จบ ฆัตวาวรรคที่ ๘ พึงทราบวินิจฉัยในอรณสูตรท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ในพระวิหารเชตวัน อาราม ของท่
- เพราะฉะนั้น เทวดาองค์ใดองค์หนึ่ง ท่านกล่าวไว้ในหนหลังแล้ว ใน...
- ึกษาวจีสุจริต ๔ อย่าง ที่อิงอาศัยสัจจะ ๔ อิงอาศัย กถาวัตถุ ๑...
- พึงทราบวินิจฉัยในกัสสปสูตรที่ ๒ ต่อไป :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถวายบังคมแล้ว ได้ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างห...
- อรรถกถามาคธสูตรที่ ๔ มีเนื้อความเหม
- พึงทราบวินิจฉัยในทามลิสูตรที่ ๕ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า การทำสมณธรรมท...
- พึงทราบวินิจฉัยในกามทสูตรที่ ๖ ต่อไป :- บทว่า
- บทว่า เต เฉตฺวา มจฺจุโน ชาลํ ความว่า พระอริยะเหล่าใด ยินดีแล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า บุคคลผู้มีปัญญามาก ได้พบโอกาส ช่องทางใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วก็ถวายบังคมพระผู้มีพ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียก ภิกษุทั้งหลายมาว่า ดูก่อนภิกษุทั...
- พึงทราบวินิจฉัยในตายนสูตรที่ ๘ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า ข้าแต่พระพุท...
- พึงทราบวินิจฉัยในจันทิมสูตรที่ ๙ ต่อไป :-
- พระผู้มีพระภาคเจ้าได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า ข้าแต่พระพุทธ...
- พึงทราบวินิจฉัยในสุริยสูตรที่ ๑๐ ต่อไป :- บทว่
- จบอรรถกถาสุริยสูตรที่ ๑๐ จบวรรคที่ ๑ ๑
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ชนเหล่าใด นั่งใกล้พระสุคต ประกอบความเพ...
- พึงทราบวินิจฉัยในทีฆลัฏฐิสูตรที่ ๓ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า บุคคลผู้ไม่เกียจคร้านทั้งกลางค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ภิกษุพึงมีสติเพื่อละกามราคะ งด เว้นเสี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรง ถือเอาการเจริญโพชฌงค์ก่อน ภายหลังก็ทรง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระสมณะ พระองค์ทรงยินดีอยู่หรือ
- พึงทราบวินิจฉัยในกกุธสูตรที่ ๘ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ชีวิตมีอายุน้อย ถูกชราต้อนเข้าไป ชีวิต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อล่วงราตรีนั้นแล้ว จึงตรัสเรียกภิกษุท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ ได้ทูลพระผู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า บุคคลควรสมาคมกับพวกสัตบุรุษ เท่านั้น ค...
- อรรถกถาสิวสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๓
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า เทวดาและมนุษย์ทั้งสองพวก ต่าง ยินดีข่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้วว่า ชนเหล่าใดมีใจผ่องใส ให้ข้าวแ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ภิกษุ ๗ รูป ผู้เข้าถึงพรหมโลกชั้น อวิห...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า ท่านเป็นเทพมีความฉลาด กล่าว สรร...
- พระสังคีติกาจารย์กล่าวว่า สหายเก่าทั้งสอง ผู้อบรมตนแล้ว ทรงไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พากันไปอยู่แคว้นโกศล
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของท่านอ...
- ส่วนที่ 241
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า กาลย่อมล่วงไป ราตรีย่อมผ่านไป ชั้นแห่ง...
- อื่น: ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ใครเล่าที่ไม่ใช่คนพาล ไม่ใช่คนมุ...
- ครั้งนั้น เทพบุตรบริษัทของสุสิมเทพบุตร ขณะที่สุสิมเทพ- บุตรก...
- เปรียบเหมือนดวงอาทิตย์ขณะที่อากาศปลอดโปร่ง ปราศจาก หมู่เมฆใน...
- นิพเพธิกปัญญา เป็นไฉน ชื่อว่านิพเพธิกปัญญา เพราะบางคนใน โลกน...
- ตำหนิธรรมฝ่ายชั่วอย่างนี้บ้างว่า ธรรมดาว่าสมณะไม่พึงตกอยู่ใน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อัน เป็นที่ให...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ปรารภถึงท่านมักขลิโคศาล ต่อไปว่า ครูมักขล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า สัตว์เหล่าใด ขวนขวาย ในความเกลียด บาปด...
- บทว่า นานาติตฺถิยสาวกา ความว่า เทพบุตรสาวกของเดียรถีย์ ต่าง ...
- จบอรรถกถานานาติตถิยสูตร ที่ ๑๐ วรรคที่ ๓ เทวปุตตสังยุตจบเพีย...
- สมณพราหมณ์แม้เหล่านั้น เมื่อถูกข้าพระองค์ถามว่า ท่านทั้งหลาย...
- นรชนเห็นงูที่บ้านหรือที่ป่าก็ตาม ไม่ว่า พึงดูถูกดูหมิ่นว่าตั...
- พึงทราบวินิจฉัยในทหรสูตรที่ ๑ ต่อไป:- บทว่า
- บทว่า เตปิ มยา ความว่า หลาหล* มี ๓ คือ กัปปหลาหล พุทธหลาหล จ...
- พระราชาตรัสสั่งว่า พวกท่านจงนิมนต์ศาสดาเหล่านั้นเข้ามา ศาสดา...
- บทว่า านํ แปลว่า มีเหตุ
- ในบทว่า ภิกฺขุ ฑหติ เตปสา นี้ ขึ้นชื่อว่าภิกษุ ด่าตอบภิกษุผู...
- บทว่า เอตทโวจ ความว่า พระเจ้าปเสนทิโกศล ทรงฟังพระธรรม เทศนาแ...
- พระเจ้าปเสนทิโกศล ครั้นทรงชมพระธรรมเทศนาอย่างนี้แล้วมีพระ- ท...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม แห่งท่าน...
- พึงทราบวินิจฉัยในปุริสสูตรที่ ๒ ต่อไป :- บทว่า
- พึงทราบวินิจฉัยในราชสูตรที่ ๓ ต่อไป :- บทว
- ในบทว่า อรหนฺโต เป็นต้น เหล่าภิกษุชื่อว่า อรหันต์ เพราะไกลจา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ชีรนฺติ ได้แก่ เข้าถึงชรา
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม แห่งท่าน...
- พระผู้มีพระเจ้าตรัสว่า ถูกแล้ว ๆ มหาบพิตร เพราะว่าชน บางพวกย...
- เมื่อความตายเข้าถึงตัวแล้ว บุคคล ย่อมละทิ้งภพมนุษย์ไป ก็อะไร...
- พึงทราบวินิจฉัยในปิยสูตรที่ ๔ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ถูกแล้ว ๆ มหาบพิตร ก็ชน บางพวกย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงความสำรวมแห่งกรรมที่ยังไม่ถึงความแ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ถูกแล้ว ๆ มหาบพิตร สัตว์ เหล่าใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ชอบแล้ว ๆ มหาบพิตร กษัตริยมหาศา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ พระวิหารเชตวัน อาราม แห่งท่านอน...
- พึงทราบวินิจฉัยในมัลลิกาสูตรที่ ๘
- ต่อมาวันหนึ่ง พระเจ้าปเสนทิโกศล ทรงพระดำริว่า เราให้อิศริยยศ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม แห่งท่าน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึง ได้ตรัสพระคาถ...
- ส่วนที่ 280
- เมื่อบุรุษนั้นไปแล้ว แม้พระราชา ก็ให้เรียกนายประตูเมืองมาสั่...
- พราหมณ์ปุโรหิตนั้น ประชุมพวกพราหมณ์ที่โรงเก็บวอ [ยานพาหนะ] บ...
- ตนที่ ๒ ต้องการจะกล่าวคาถาหนึ่งว่า โสหํ นูน อิโต คนฺตฺวา โยน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทูลว่า พระเจ้าข้า ธรรมดาว่าคืนหนึ่งมี ๓ ย...
- แต่ต่อมาครั้งพระเจ้าโอกกากราช พวกพราหมณ์เปลี่ยนสังคหวัตถุ ๔ ...
- สมัยนั้น หมู่มหาชนถูกพระเจ้าปเสนทิโกศลให้จองจำไว้แล้ว บางพวก...
- พึงทราบวินิจฉัยในพันธนสูตรที่ ๑๐ ต่อไป :- ภิกษ
- บทว่า น ตํ ทฬฺหํ ความว่าปราชญ์ทั้งหลายไม่กล่าวว่าเครื่องจอง ...
- สมัยนั้น ชฏิล ๗ คน นิครนถ์ ๗ คน อเจลก ๗ คน เอก- สาฎกนิครนถ์ ...
- ดูก่อนมหาบพิตร ศีลพึงรู้ได้ด้วยการอยู่ร่วมกัน ก็ศีลนั้นจะพึง...
- ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นักบวชเหล่านั้นเป็นคนของข้าพระองค์ เป็...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทำความปรารถนา ว่า ข้าพระองค์ขอเป็นอุปัฏฐา...
- บทว่า ปรุฬฺหกจฺฉนขโลมา ได้แก่มีขนรักแร้งอกแล้ว มีเล็บงอก แล้...
- บทว่า กาสิกจนฺทนํ ได้แก่ พร้อมทั้งจันทน์อันละเอียด
- บทว่า ถาโม ได้แก่ กำลังแห่งญาณ
- บรรดาพระราชาเหล่านั้น บางองค์ได้ตรัสอย่างนี้ว่า รูปทั้งหลายเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมหาบพิตร ที่สุดแห่ง ความพอใจ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนจันทนังคลิกะ ขอเหตุนั่นจงแจ่...
- ่เมื่อจะ จำแนกก็จำต้องยกพระเจ้ามหาสมมติปฐมกษัตริย์ พระเจ้ามห...
- คำว่า จนฺทนงฺคลิโย * นี้ เป็นชื่อของอุบาสกนั้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่
- ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศล ทรงดำรงอยู่โดยมีพระกระ- ยาหารหนึ...
- บทว่า นาฬิโกทนปรมตาย สณฺาสิ ความว่า ได้ยินว่า มาณพ นั้น ไปส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วนั่ง อย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระเจ้า แผ่นดิ...
- พระเจ้าอชาตศัตรูนั้นมีมิตรเช่น พระเทวทัตเป็นต้นชั่ว เพราะเหต...
- ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลได้มีพระดำริว่า ถึงแม้พระเจ้า แผ่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนี้แล้วจึง ได้ตรัสพระคาถาเ...
- บทว่า านญฺหิ มญฺติ ความว่า ก็ย่อมสำคัญว่ามีเหตุ
- พึงทราบวินิจฉัยในธีตุสูตรที่ ๖ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมหาบพิตร ธรรมอย่างหนึ่งที่ยึ...
- พึงทราบวินิจฉัยในปฐมอัปปมาทสูตรที่ ๗ ต่อไป :- บทว่า
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ความปริวิตกแห่ง...
- ดูก่อนอานนท์ ก็ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีจิตน้อมไปใน คนที่...
- ดูก่อนอานนท์ โดยปริยายนี้แล พึงทราบว่า ความเป็นผู้มีมิตรดี ม...
- ดูก่อนมหาบพิตร เมื่อพระองค์ไม่ประมาท อาศัยความไม่ประมาท แม้ช...
- มว่า ได้ยินว่า พระเถระเจ้าไปในที่ลับคิด ว่า เมื่อมิตรดีผู้โอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดำนี้ว่า ดูก่อนอานนท์ ความมีมิตรดี ควา...
- สัมมาวาจา ย่อมกำหนดถือเอาชอบ สัมมากัมมันตะ ย่อมตั้งตนไว้ ชอบ...
- ก็วิราคะเป็นต้น ก็มีวิเวกความสงัดเป็นอรรถนั่นแหละ ก็ในที่นี้...
- จบอรรถกถาทุติยอัปปมาทสูตรที่ ๘ ครั้งนั้น พระเ
- ดูก่อนมหาบพิตร เมื่อเป็นเช่นนี้ โภคะที่มิได้ใช้สอยโดยชอบของเ...
- ดูก่อนมหาบพิตร เมื่อเป็นเช่นนี้ โภคะที่บริโภคอยู่โดยชอบของเข...
- บทว่า ทิวาทิวสฺส แปลว่า วันแห่งวัน อธิบายว่า เวลากลางวัน (เท...
- บทว่า สาโตทกา ได้แก่ มีน้ำรสอร่อย
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมหาบพิตร ข้อนี้เป็น อย่างนั้...
- ดูก่อนมหาบพิตร ก็แหละการที่คฤหบดีผู้เป็นเศรษฐีนั้น ปลงชีวิต ...
- จบ ทุติยาปุตตกสูตร จบทุติยวรรคที่ ๒ พึงทราบวินิจฉัยในทุติยาป...
- ภรรยาเศรษฐีคิดว่า โดยเวลาถึงเพียงเท่านี้ เราไม่เคยได้ยินคำว่...
- ฝ่ายอาของเด็กนั้นคิดว่า เดี๋ยวนี้ เด็กนี้ยังพูดอย่างนี้ เมื่...
- ปฐมสังคาม วัตถุสูตร ๕
- ดูก่อนมหาบพิตร ก็อย่างไร บุคคลชื่อว่าเป็นผู้มืดมาแล้ว กลับสว...
- ดูก่อนมหาบพิตร ก็อย่างไร บุคคลชื่อว่าเป็นผู้สว่างมาแล้ว สว่า...
- ดูก่อนมหาบพิตร บุรุษ (บางคน) เป็นคนเข็ญใจ (แต่) เป็นคนมีศรัท...
- พึงทราบวินิจฉัยในปุคคลสูตรที่ ๑ วรรคที่ ๓ ต่อไ
- ก็ในคำนี้ ท่านแสดงถึงความวิบัติแห่งการมา และความวิบัติแห่ง ป...
- พระเจ้าปเสนทิโกศลทูลว่า พระพุทธเจ้าข้า พระอัยยิกาของข้าพระ- ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ข้อนั้นเป็นอย่างนั้น มหาบพิตร ข้อน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนมหาบพิตร ธรรม ๓ อย่าง เมื่อเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ทาน บุคคลควรให้ใ...
- พระ: ถ้าว่า พราหมณ์หนุ่ม ผู้ไม่ได้ศึกษา ฯลฯ พึงมาอาสาไซร้ ฯล...
- ส่วนที่ 342
- ธรรมะคือขันติ และโสรัจจะ ตั้งอยู่ แล้วในบุคคลใด บุคคลพึงบูชา...
- สมัยต่อมา เมื่อมหาชนชุมนุมกัน พระราชาทรงพระดำริว่า เวลานี้ เ...
- ในบทว่า กามฉนฺโท ปหีโน เป็นต้น กามฉันทะ เป็นอันละได้ ด้วยพระ...
- บัดนี้ เมื่อจะตรัสบอกธรรมเนียมภิกขาจาร ของเหล่าภิกษุผู้อยู่ใ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้ตรัสกะท้าวเธอว่า เชิญเถิดมหาบพิตร พร...
- ดูก่อนมหาบพิตร ครั้นเมื่อมหาภัยอันร้ายกาจ ที่ใหญ่โตถึงเพียงน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้พระสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณ์คำ ร้อยแก...
- พระราชาพระองค์นี้ ก็จะทรงเก้อเขิน ไม่อาจเหนี่ยวรั้งพระทัยได้...
- บทว่า เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ ในสูตรนี้ ทรงถือเอาภูเขา ๒