เล่มที่ 79
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ลักษณะเนื้อหา: การวิเคราะห์และจำแนกธรรมอย่างละเอียด จำนวนส่วน: 428 ส่วน
สารบัญ
- ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ...
- ส่วนที่ 2
- อุทเทส แห่งธรรมมีขันธ์ เป็นต้น ชื่อว่า มาติกา
- โยโค, จตูหิ วิปฺปโยโค " นี้ชื่อว่า นยมุขมาติกา
- ทุกะ ๒๐๐ ว่า " ธัมมสังคณี แม้ทั้งหมดเป็นมาติกาในธาตุกถา " นี...
- การสงเคราะห์ที่กล่าวว่า " ชาวโกศลทั้งปวงจงมา ชาวมคธทั้ง ปวงจ...
- รูปขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร
- รูปขันธ์และสัญญาขันธ์ ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๒ อายตนะ ๑๑ ...
- รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ และสังขารขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้...
- ก็ ลัขณมาติกา พระผู้มีพระภาคเจ้าท
- แม้ในมูลทั้งหลายมี ทุกมูล เป็นต้น บัณฑิตพึ
- มนายตนะ ฯ ล ฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ๗
- อายตนะ ๑๒ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร
- จักขุธาตุ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร
- จักขุธาตุและจักขุวิญญาณธาตุ ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วย ขันธ์ ๒ อาย...
- สมุทยสัจ มัคคสัจ ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑...
- ทุกขสัจ สมุทยสัจ และนิโรธสัจ ยกเว้นนิพพานโดย ความเป็นขันธ์แล...
- โสตินทรีย์ ฆานินทรีย์ ชิวหินทรีย์ กายินทรีย์ อิตถินทรีย์ ปุร...
- จักขุนทรีย์และมนินทรีย์ ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๒ อายตนะ ๒...
- ใน นิทเทสแห่งอินทรีย์ คำว่า " ชีวิตินฺทฺริยฺ ทฺวีหิ ขนฺเธหิ ...
- ผัสสะ เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย เวทนา เพราะผัสสะ เป็นปัจจัย ตัณ...
- โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส สต
- สุขเวทนาสัมปยุตตธรรม ทุกขเวทนาสัมปยุตตธรรม ฯ
- อุปาทินนุปาทานิยธรรม ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๑ ธ...
- อวิตักกาวิจารธรรม ฯลฯ ยกเว้นนิพพานโดยความเป็นขันธ์ แล้ว สงเค...
- ปริตตธรรม ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ ธาตุ ๑๘ สงเค...
- อุปปันนธรรม ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๕ อายตนะ๑๒ ธาตุ ๑๘
- ปัจจุปปันนารัมมณธรรม อัชฌัตตารัมมณธรรม พหิทธารัมมณธรรม อัชฌั...
- สเหตุกธรรม เหตุสัมปยุตตธรรม สเหตุกนเหตุธรรม เหตุสัมปยุตตนเหต...
- อัปปฏิฆธรรม ฯลฯ ยกเว้นนิพพานโดยความเป็นขันธ์แล้ว สงเคราะห์ได...
- อาสวธรรม อาสวสาสวธรรม อาสวอาสวสัมปยุตต- ธรรม ฯลฯ สงเคราะห์ได...
- โนปรามาสธรรม ปรามาสวิปปยุตตธรรม ฯลฯ ยก เว้นนิพพานโดยความเป็น...
- ปรามาสสัมปยุตตธรรม ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ...
- จิตตวิปปยุตตธรรม จิตตวิสังสัฏฐธรรม ฯลฯ ยกเว้น นิพพานโดยความเ...
- โนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม โนจิตตสังสัฏฐสมุฏ- ฐานสหภูธรรม โนจิ...
- อนุปาทินนธรรม ฯลฯ ยกเว้นนิพพานโดยความเป็นขันธ์ แล้ว สงเคราะห...
- สังกิลิฏฐธรรม กิเลสสัมปยุตตธรรม สังกิลิฏฐโน- กิเลสธรรม กิเลส...
- สัปปีติกธรรม ปีติสหคตธรรม ฯลฯ สงเคราะห์ได้ด้วย ขันธ์ ๔ อายตน...
- นกามาวจรธรรม อปริยาปันนธรรม อนุตตรธรรม ฯลฯ ยกเว้นนิพพานโดยคว...
- พึงทราบขันธเภทะ (คือ การแยกขันธ์) ในธรรมทั้งหลาย มีผัสสะ เป็...
- ในบรรดาคำเหล่านั้น คำว่า " ทฺวีหิ อายตเนหิ " ได้แก่ อายตนะ ๒...
- เจ้า ครั้นทรงแสดงสังคหาสังคหบทในอัพภันตรมาติกา อย่างนี้แล้ว ...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ได้ด้วย จักขุวิญญาณธาตุ โสต- วิญญาณธาตุ...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ได้ด้วย สนิทัสสนธรรม โดย ขันธสังคหะ แต่...
- แปลว่า นิทเทสนี้มี ๔๒ บท คือ โอฬาริกายตนะ ๑๐ บท ธาตุ ๑๗ บท (...
- ในปัญหาที่ ๒ เพราะวิญญาณขันธ์ ท่านสงเคราะห์ได้ด้วยวิญญาณ- ธา...
- ในปัญหาที่ ๕ สองบทว่า " ทฺวีหายตเนหิ " หมายเอาบทที่ ๑ (คือ ป...
- ในปัญหาที่ ๗ สองบทว่า " ทฺวีหายตเนหิ " ได้แก่ ด้วยอายตนะ ๒ ค...
- ้วย อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ สุขินทรีย์ ทุกขินทรีย์ โสมนัสสิ...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย อัปปัจจยธรรม อสัง- ขตธรรม โด...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย อุปาทานธรรม กิเลส- ธรรม กิเล...
- ตโย ขนฺธา ตถา สจฺจา อินฺทฺริยา ปน โสฬส ปทานิ ปจฺจยากาเร จุทฺ...
- ในปัญหาที่ ๒ สองบทว่า " จตูหิ ขนฺเธหิ " ได้แก่ ขันธ์ ๔ เว้น ...
- ในปัญหาที่ ๕ พึงทราบวินิจฉัย ในชาติชรามรณะ เช่นกับชีวิติน- ท...
- อรรถกถาสังคหิเตนสังคหิตปทนิทเทส บัดนี้ เพื่อจำแนก สังคหิเตน ...
- ก็ในนิทเทสแห่งบทนี้ มี ๒ ปัญหาเท่านั้น
- ธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วย เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารข...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย สมุทยสัจ มรรคสัจ นิโรธสัจ โด...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย นามรูปเพราะวิญญาณ เป็นปัจจัย...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย อสัญญาภพ เอกโว- การภพ ชาติ ช...
- ธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ไม่ได้ด้วย กุศลธรรม อกุศลธรรม สุขเวทนาสั...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย เหตุธรรม เหตุสเหตุ- กธรรม เห...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย รูปีธรรม โดยขันธ- สังคหะ
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย สัญโญชนธรรม คันถ- ธรรม โอฆธร...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย เจตสิกธรรม จิตต- สัมปยุตตธรร...
- รูป ธัมมายตนะ ธัมมธาตุ อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์...
- "สพฺเพ ขนฺธา ตถายตน- ธาตุโย สจฺจโต ตโย อินฺทฺริยานิปิ สพฺพาน...
- ในนิทเทสนั้น ปัญหาที่ ๒ พึงทราบด้วยสามารถแห่งรูป และ วิญญาณก...
- ขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๐ ธาตุ ๑๐ และประกอบไม่ได้ด้วยอายตนะ ๑ ธาตุ ๑...
- สมุทยสัจ มัคคสัจ ประกอบได้ด้วยขันธ์ ๓ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑ และประ...
- สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ อ...
- ตัณหาเพราะเวทนาเป็นปัจจัย อุปทานเพราะตัณหา เป็นปัจจัย กัมมภพ...
- อุปายาส สติปัฏฐาน สัมมัปปธาน ประกอบได้ด้วย ขันธ์ ๓ อายตนะ ๑ ...
- เวทนา สัญญา ประกอบได้ด้วยขันธ์ ๓ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗ และประกอบได...
- อทุกขมสุขเวทนาสัมปยุตตธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาต...
- สวิตักกสวิจารธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางอย...
- ทัสสนปหาตัพพธรรม ภาวนาปหาตัพพธรรม ทัสสน- ปหาตัพพเหตุกธรรม ภา...
- อนุปปันนธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร
- สเหตุกธรรม เหตุสัมปยุตตธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เ...
- อนาสวธรรม อาสววิปปยุตตอนาสวธรรม ประกอบ ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธ...
- ปรามาสสัมปยุตตธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางอ...
- อนุปาทินนธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร
- สังกิลิฏฐโนกิเลสธรรม กิเลสสัมปยุตตโนกิเลสธรรม ประกอบได้ด้วยข...
- สุขสหคตธรรม ประกอบได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑ บางอย่าง
- ชาติ ชรา จ มรณํ ติเกเสกูนวีสติ โคจฺฉเกสุ จ ปญฺญา สอฏฺ จูฬนฺ...
- จริงอยู่ ธัมมายตนะอันใคร ๆ ไม่อาจกล่าวว่า "สัมปยุต" แม้ด้วย ...
- ในปัญหาที่ ๓ มีอรรถตื้นทั้งนั้น
- ในปัญหาว่าด้วย สุขินทรีย์ เป็นต้น บทว่า "ตีหิ" ได้แก่ สัมปยุ...
- ในปัญหาว่าด้วย กุศล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปฏิเสธสัมปโยคะ เพร
- ได้แก่ ด้วยรูปธาตุทั้งหลาย (คือ โอฬาริกธาตุ ๑๐) กับกายวิญญาณ...
- ทัสสเนนปหาตัพพธรรมเป็นต้น เช่นกับด้วยกุศลนั่น แหละ
- อนุปาทินนธรรม (คือ ธรรมอันกรรมมิได้ยึดถือไว้โดยความเป็นผล) เ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย อทุกขมสุขเวทนาสัมป- ยุตต
- อธิโมกข์เจตสิก มนสิการเจตสิก ธรรม ๓ บทในติกะ ธรรม ๗ บทในมหัน...
- เวทนา) หมวด ๗ แห่งธรรมมีผัสสะเป็นต้น ติกมาติกา ๓ (คือ อทุกขม...
- ในปัญหาว่าด้วย อุเปกขินทรีย์ บทว่า "ปญฺจหิ" ได้แก่ (วิปปยุต)...
- จบอรรถกถาวิปปยุตเตนสัมปยุตตปทนิทเทส ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้ว...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย อุเปกขินทรีย์ ธรรมเหล่า ใดประกอบได...
- ธรรมเหล่าใดประกอบได้ด้วย โสกะ ทุกขะ โทมนัสสะ ธรรมเหล่
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย ผัสสะ เจตนา มนสิการ ธรรมเหล่าใดประ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย สุขสหคตธรรม อุเปกขา- สหคตธรรม ธรรม...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย ปรามาสสัมปยุตตธรรม ธรรมเหล่าใด ประ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย สุขสหคตธรรม อุเปกขา- สหคตธรรม ธรรม...
- ปจฺจเย ทฺวาทส ปทา ตโต อุปริ โสฬส ติเกสุ อฏ โคจฺฉเก เตจตฺตาฬ...
- ก็ในปัญหาทั้งปวง ธรรมเหล่าใด ทรงยกขึ้นเพื่อปุจฉา ธรรมเหล่า น...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย จักขุวิญญาณธาตุ ฯเปฯ มโนธาตุ มโ...
- ธรรมเหล่าใดประกอบไม่ได้ด้วย สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรี...
- ปภพ เนวสัญญา- นาสัญญาภพ จตุโวการภพ โสกะ ทุกข์ โสมนัส อุปายาส...
- ประกอบไม่ได้ด้วย สุขเวทนาสัมปยุตต- ธรรม ทุกขเวทนาสัมปยุตตธรร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อนุปาทินนานุปาทา- นิยธรรม อสังก...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย ทัสสนปหาตัพพธรรม ภาวนาปหาตัพพธร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อตีตารัมมณธรรม อนาคตารัมมณธรรม ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย โลกุตตรธรรม ธรรมเหล่าใดประกอบไม...
- ธรรมเหล่าใดประกอบได้ด้วย สารัมมณธรรม จิตตธรรม เจตสิกธรรม จิต...
- ธรรมเหล่าใดประกอบไม่ได้ด้วย อสังกิเลสกธรรม กิเลส- วิปปยุตตธร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย สุขสหคตธรรม ธรรม เหล่าใดประกอบไ...
- ส่วนที่ 117
- ธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ได้ด้วย อุเปกขินทรีย์ โดยขันธ- สังคหะ อา...
- ธรรมเหล่าใดสงเคราะห์ได้ด้วย โสกะ ทุกข์ โทมนัส โดยขันธสัง
- จบสังคหิเตนสัมปยุตตวิปปยุตตปทนิทเทส อรรถกถาสังคหิเตนสัมปยุตต...
- จบอรรถกถาสังคหิเตนสัมปยุตตวิปปยุตตปทนิทเทส ๑๒
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย สุขินทรีย์ ทุกขินทรีย์ โสมนัสสินทร
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย เวทนาเพราะผัสสะเป็น ปัจจัย ฯลฯ ธรร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย ฌาน ฯ ล ฯ ธรรมเหล่านั้น สงเคราะห์ไ...
- ่าใด ประกอบได้ด้วย สุขเวทนาสัมปยุตตธรรม ทุกขเวทนาสัมปยุตตธรร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย อาสวสัมปยุตตโนอาสว- ธรรม ฯลฯ ธรรมเ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย อุปาทานธรรม กิเลสธรรม กิเลสสังกิเล...
- จบอรรถกถาสัมปยุตเตนสังคหิตาสังคหิตปทนิทเทส ๑๓
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย กุศลธรรม อกุศลธรรม สุขเวทนาส...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย รูปีธรรม โดยขันธ- สังคหะ อาย...
- ธรรมเหล่าใด สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย อนุปาทานิยธรรม อุปาทานสัมปยุ...
- จบอรรถกถาอสังคหิเตนสัมปยุตตวิปปยุตตบท ๑๔
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย ทุกขสัจ ธรรมเหล่านั้น ส
- ธรรมเหล่าใด ประกอบได้ด้วย อุเปกขินทรีย์ ธรรม เหล่านั้น ยกเว้...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อุปปัตติภพ สัญญาภพ ปัญจโวการภพ ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย กุศลธรรม อกุศลธรรม สุขเวทน
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย เนววิปากนวิปากธัมม- ธรรม อนุปาท...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อวิตักกาวิจารธรรม ธรรมเหล่านั้น...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อัปปมาณธรรม ปณีต- ธรรม ธรรมเหล่...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อุปปันนธรรม อนุป- ปันนธรรม อุปป...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อเหตุธรรม เหตุวิปป- ยุตตธรรม นเ...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย อนาสวธรรม อาสว- วิปปยุตตอนาสวธร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย สารัมมณธรรม จิตต- ธรรม เจตสิกธร...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย สังกิเลสิกธรรม อสัง- กิลิฏฐธรรม...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย สวิตักกธรรม สวิจาร- ธรรม ธรรมเห...
- ธรรมเหล่าใด ประกอบไม่ได้ด้วย รูปาวจรธรรม อรูปา- วจรธรรม นิยย...
- "ธมฺมายตนํ ธมฺมธาตุ ชีวิตินฺทฺริยเมว จ นามรูปปทญฺเจว สฬายตนเ...
- ณวารหย่อนสำเร็จลงแล้ว ด้วยประการฉะนี้ ขอกุศลผลบุญนั้น จงถึงแ...
- การบัญญัติธรรมที่เป็นของจริงว่า สัจจะ มีเท่าไร สัจจะ มี ๔ คื...
- ส่วนที่ 150
- ส่วนที่ 151
- ส่วนที่ 152
- ส่วนที่ 153
- ส่วนที่ 154
- ส่วนที่ 155
- ส่วนที่ 156
- ส่วนที่ 157
- ส่วนที่ 158
- ายที่มิได้สดับแล้วในก่อน เป็นผู้ทำที่สุดทุกข์ได้ในทิฏฐธรรมเท...
- บัดนี้ ถึงโอกาสแห่งการพรรณนาคัมภีร์ปุคคล- ปัญญัตินั้นแล้ว เพ...
- คำว่า ขันธบัญญัติ เป็นต้น เป็นคำแสดงสรุปบัญญัติเหล่านั้นไว้ ...
- อนึ่ง การบัญญัติคำทั้งหลายมีคำว่า หญิง ชาย เป็นต้น อันล้วน แ...
- ธรรมทั้งหลายมีจักษุเป็นต้นก็ดี ผัสสเจตสิกก็ดี มีอยู่โดยแท้จร...
- ส่วนที่ 164
- บัญญัติอันใดมีคำเป็นต้นว่า "ที่สอง ที่สาม" ดังนี้ เพราะตั้งไ...
- บัญญัติคำว่า มีผิวพรรณเหมือนทองคำ แม่โคเหมือนโคผู้เป็นต้น ชื...
- อีกนัยหนึ่ง บัญญัติ ๖ ตามนัยของอาจารย์ นอกจากอรรถกถา คือ ๑
- ส่วนในคำวิสัชนา บัณฑิตพึงทราบเนื้อความอย่างนี้ว่า คำว่า ขันธ...
- บัญญัติเห็นปานนี้ว่า อินทรีย์มี ๒๒ โดยสังเขป หรือโดยประเภทว่...
- ิทเทส สมยวิมุตตบุคคล บัดนี้ เพื่อจะจำแนกมาติกา ตามที่ได้ดั
- ตอบว่า ก็ธรรมดาว่า กาลของท่านผู้ปรารถนาจะเข้าสมาบัติมีอยู่ แ...
- กิจนั้น แม้ทั้งหมด ยกเว้นกาลที่เหลือ สมัยที่เหลือ ท่านเรียกว...
- คำว่า "ปญฺาย จสฺส ทิสฺวา" อธิบายว่า เพราะเห็นความเป็น ไปแห่...
- บุคคลบางคนโนโลกนี้ มิได้ถูกต้องวิโมกข์ ๘ ด้วยกาย ในกาลโดย กา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า "อริยวิโมกฺเข" ได้แก่ วิโมกข์อัน เป็น...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่ง "กุปปธรรมบุคคล" เป็นต้น
- ข้อนี้ มีคำอธิบายไว้ว่า ดังนี้ พระโยคี ย่อมปรารถนาจะเข้าบ้าง...
- ในข้อนั้น มีเรื่องดังต่อไปนี้ เป็นอุทาหรณ์
- ผนกับด้วยปิฏฐิ - วัฏฏกบุคคลทั้งหลายไว้ในทุกะแม้นี้ เพราะพระอ...
- พระอริยบุคคลแม้ทั้งหมด เป็นผู้มีธรรมอันไม่เสื่อมจากวิโมกข์ส่...
- บุคคลผู้ควรโดยการตาม รักษา เป็นไฉน
- คนหนึ่ง มีโรคผอมเหลือง ทนต่อความหนาวเป็นต้นไม่ได้ คนหนึ่ง ไม...
- สัญโญชน์ ๓ อันบุคคลใดละไม่ได้ ทั้งไม่ปฏิบัติเพื่อละธรรมเหล่า...
- บุคคลผู้งดเว้นเพราะกลัว เป็นไฉน
- พระขีณาสพ ชื่อว่า อภยูปรตบุคคล ท่านไม่กลัวภัยแม้สักอย่างหนึ่...
- ป็นผู้ไม่ ควรหยั่งลงสู่นิยามอันถูกต้องในกุศลธรรมทั้งหลาย บุค...
- พระพุทธ- เจ้าเป็นต้น ๑ ความพอใจเพื่อจะทำกุศลของผู้ใดไม่มี ๑
- ก็บุคคลนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกว่า "ปุคฺคลนิยโม" ด้วย...
- บรรดาบุคคลเหล่านั้น บุคคลใดกำลังจงกรมอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแ...
- บรรดาสีสะเหล่านั้น อรหัตมรรค ย่อมครอบงำอวิชชา คือ กิเลสสีสะ ...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่ง ฐิตกัปปีบุคคล
- พระศาสดาทรงนำเหตุนี้มาเพื่อจะแสดงความไม่มีอันตราย
- พระอริยบุคคล ๘ เป็นอริยะ
- บุคคลนอกนั้นเป็น เนวเสขานาเสขา คือ เป็นเสขะก็มิใช่เป็นอเสขะก...
- จบอรรถกถาเสกขบุคคล และ อเสกขบุคคล เตวิชชบุคคล บุคคลผู้มีวิชช...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่ง สัมมาสัมพุทธบุคคล
- คำว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ได้แก่ บุคคลผู้มีสัพพัญญ...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่ง อุภโตถาควิมุตตบุคคล
- ส่วนพระจูฬภยเถระ ผู้ทรงพระไตรปิฎก กล่าวไว้ว่า บุคคลผู้ พ้นวิ...
- ตอบว่า เพราะความที่ผู้นั้นยังไม่พ้นแล้วจากรูปกาย
- กายสักขีบุคคล บุคคลชื่อว่า กายสักขี เป็นไฉน
- คำว่า "อิทํ ทุกฺขํ" ได้ แก่ ทุกข์มีประมาณเท่านี้ ไม
- ญาณ คือ ปัญญาว่า "ทุกฺขา สงฺ- ขารา สุโข น
- ทธาวิมุตตบุคคล เป็นผู้ลำบาก อยู่ด้วยความทุกข์ยาก จึงสามารถข่...
- จริงอยู่ ในท่านทั้งสองนั้น การสิ้นกิเลสของสัทธาวิมุตตบุคคล ย...
- ธัมมานุสารีบุคคล บุคคลชื่อว่า ธัมมานุสารี เป็นไฉน
- บุคคลชื่อว่า สัทธานุสารี เป็นไฉน
- ชื่อว่า อภินิเวส คือ การอาศัย ๒ อย่างคือ ภิกษุรูปหนึ่ง ย่อม ...
- อีกรูปหนึ่ง ท่านได้สมาบัติ ๘ กระทำศรัทธาให้เป็นธุระ อาศัยอำน...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่ง สัตตักขัตตุปรมบุคคล
- บทว่า "อวินิปาตธมฺโม" ได้แก่ ภาวะคือการไม่ไปสู่อบายกล่าว คือ...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่ง โกลังโกลบุคคล
- ในภพมนุษย์อีกครั้งเดียว แล้วทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ บุคคลนี้เรี...
- วิสัชนาว่า พระเถระบางพวกกล่าวไว้ก่อน ว่า "ปุพฺพเหตุ นิยเมติ"...
- ทั้งหมดนี้ มีอัธยาศัยในวัฏฏะ เกิดในเทวโลก ๖ ชั้น ตั้งแต่ต้น ...
- าสู่โลก นี้คราวเดียวเท่านั้นแล้วทำที่สุดทุกข์ได้ บุคคลนี้เรี...
- ำนั้นทั้งหมด ข้าพเจ้า กล่าวแล้วในโลกุตตรกุศลนิทเทส ในอรรถกถา...
- " โอปปาติโก" ได้แก่ ผู้มีกำเนิดเป็นโอปปาติกะ
- วินิจฉัยในนิเทศแห่งพระอนาคามี ผู้ชื่อว่า อันตราปรินิพพายี- บ...
- วินิจฉัยในนิเทศแห่งพระอนาคามี ผู้ชื่อว่า อุปหัจจปรินิพพายี- ...
- ัมภาคิยสัญโญชน์ ทั้ง ๕ มีกำเนิดเป็นอุปปาติกะ ปรินิพพานในเทวโ...
- ัมภาคิยสัญโญชน์ ทั้ง ๕ มีกำเนิดเป็นอุปปาติกะ ปรินิพพานในเทวโ...
- อรรถกาอุทธังโสโตอกนิฏฐคามีบุคคล วินิจฉัยในนิเทศแห่ง พระอนาคา...
- ก็องค์ใด ชำระเทวโลกทั้ง ๓ เบื้องต่ำให้สะอาด แล้วดำรงอยู่ใน ส...
- เหมือนอย่างว่า เมื่อช่างเหล็กตีอยู่ซึ่งปลายเหล็กแหลม ของมีดพ...
- เมื่อช่างเหล็กตีอยู่ซึ่งปลายเหล็ก แหลมเป็นต้น ที่ร้อนตลอดวัน...
- เหมือนอย่างคำที่พระองค์ตรัสไว้ว่า "ก็ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในพร...
- ภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปฏิบัติอยู่อย่า...
- ภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ปฏิบัติอยู่อย่...
- นิเทศแห่งพระอริยบุคคลผู้ปฏิบัติในการกระทำโสดาปัตติผลให้แจ้ง ...
- อุปนาหีบุคคล บุคคลผู้ผูกโกรธ เป็นไฉน
- ความลบหลู่ ในข้อนั้น เป็นไฉน
- ส่วนที่ 233
- ัว ไม่กลัวการถึงพร้อมแห่งธรรมที่เป็นบาปอกุศล นี้เรียกว่า ควา...
- ซึ่งนิมิต เป็น ผู้ถือเอาซึ่งอนุพยัญชนะ อกุศลธรรมทั้งหลายอันล...
- โภชเนอมัตตัญญูบุคคล บุคคลผู้ไม่รู้จักประ- มาณในโภชนะ เป็นไฉน
- อสัมปชานบุคคล บุคคลผู้ไม่มีสัมปชัญญะ เป็น ไฉน
- ส่วนที่ 238
- ส่วนที่ 239
- อปลาสีบุคคล บุคคลผู้ไม่ตีเสมอผู้อื่น เป็นไฉน
- ส่วนที่ 241
- ที่ควรกลัว กลัวการเข้าถึงธรรมที่เป็นบาปอกุศล นี้เรียกว่า โอต...
- ส่วนที่ 243
- ส่วนที่ 244
- ส่วนที่ 245
- บุคคลใด รู้อุปการะที่ผู้อื่นกระทำในตน ประกาศอยู่ซึ่งอุปการะท...
- ส่วนในคัมภีร์อรรถกถาแห่งทุกนิบาต ท่านกล่าวคำไว้
- ส่วนที่ 248
- อาสวะทั้งหลาย ย่อมไม่เจริญ แก่บุคคล ๒ จำพวก เหล่านี้
- คำว่า "กุกฺกุจฺจายิตพฺพํ น กุกฺกจฺจายติ" ความว่า ย่อมไม่ ประ...
- คำว่า "ปาปธมฺโม" ได้แก่ ผู้มีธรรมอันลามก
- บรรดาบุคคลทั้งหลายเหล่านั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่านั้น ชื่อ...
- ส่วนที่ 253
- อรรถกถาบุคคลผู้ไม่มีความหวังเป็นต้น บทว่า "ทุสฺสีโล" ได้แก่ ...
- บทว่า "ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต" ได้แก่ประกอบด้วยธรรมอันลามก อันสมค...
- ข้อว่า "ตสฺส น เอวํ โหติ" ความว่า เพราะเหตุไร เธอจึงไม่มี คว...
- ข้อว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่าน...
- บรรดาบุคคลเหล่านั้น บุคคลเปรียบด้วยคนไข้ ๓ จำพวก เป็นไฉน
- ล้ว ก็ย่อมไม่หยั่งลงสู่นิยามอันถูกต้องในกุศลธรรม ทั้งหลาย
- ชนเหล่านั้น ท่านเรียกว่า คิลานูปมา คือ ผู้เปรียบด้วยคนไข้ ด้...
- ข้อว่า "อญฺเปิ คิลานา อุปฏฺาตพฺพา" ความว่า บุคคลผู้ เป็นคน...
- ข้อว่า "ธมฺมเทสนา อนุญฺาตา" ความว่า พระองค์ทรงอนุญาต พระธรร...
- คนในโลกนี้ ย่อมรู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ ธรรมทั้งหล...
- ส่วนที่ 264
- บทว่า "าติมชฺฌคฺคโต" ได้แก่ อยู่ในท่ามกลางแห่งทายาท ทั้งหลา...
- สองบทว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่...
- วาจาใด เป็นของมีอยู่ในเมือง เพราะเป็นวาจาที่สมบูรณ์ด้วยคุณ เ...
- ส่วนที่ 268
- บุคคลผู้มีจิตเหมือนฟ้าผ่า เป็นไฉน
- บทว่า "กฏฺเน" ได้แก่ ด้วยปลายท่อนไม้
- บทว่า "วิชชนฺตริกาย" ได้แก่ ในขณะแห่งฟ้าแลบเป็นไป
- ในความที่บุคคลมีจิตเปรียบด้วยฟ้าผ่า มีการเปรียบเทียบด้วยอุปม...
- ในโลกนี้ บุคคล พึงรู้ธรรมทั้งหลายที่เป็นกุศลและอกุศล รู้ธรรม...
- สองบทว่า "ผาตึ กเรยฺย" ได้แก่ พึงกระทำการเผยแผ่ คือ ทำให้ เจ...
- ส่วนที่ 275
- บุคคลบางคนในโลกนี้ ไปสู่อารามเพื่อฟังธรรมในสำนักของภิกษุ ทั้...
- ส่วนที่ 277
- อรรถกถาบุคคลผู้มีปัญญาเพียงดังหม้อคว่ำ เป็นต้น สองบทว่า "ธมฺ...
- ก็สำหรับนัยแห่งพระศาสนา ศีลจัดเป็นความงามในเบื้องต้น สมาธิจั...
- บทว่า "นิกุชฺชิโต" ได้แก่ หม้อที่เขาตั้งคว่ำปากไว้
- สองบทว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่...
- ส่วนที่ 282
- สองบทว่า "ภเวสุ อวีตราโค" ได้แก่ ผู้ยังไม่ปราศจากราคะ คือ ผู...
- อรรถกถาบุคคลผู้เปรียบด้วยรอยขีดในหินเป็นต้น บทว่า "อนุเสติ" ...
- ขณิก- มรณะ แปลว่าตายทุกขณะ ก็คือ ภังคขณะของ
- สองบทว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่...
- ส่วนที่ 287
- อรรถกถาบุคคล ๓ จำพวกที่อุปมาด้วยผ้าป่าน
- ความว่า ตั้งแต่ ๑๐ พรรษาไปชื่อว่า พระเถระ
- อรรถกถาบุคคลผู้เปรียบด้วยผ้าแคว้นกาสี ๓ จำพวก ผ้าเนื้อละเอีย...
- คำที่เหลือในที่นี้ บัณฑิตพึงทราบตามแนวแห่งนัยที่ได้กล่าวไว้แ...
- บทว่า "อิธ" ได้แก่ ในสัตว์โลกนี้
- สองบทว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่...
- ส่วนที่ 294
- ข้อว่า "อญฺตฺร อนุทยา อญฺตฺร อนุกมฺปา" ความว่า เว้นจาก ควา...
- ข้อว่า "สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา" ได้แก่ กระทำสักการะ หรือทำ ความ...
- ส่วนที่ 297
- บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้มีศีล มีธรรมอันงาม บุคคลเห็นปานนี้...
- ข้อว่า "อถ โข นํ " แก้เป็น อถ โข อสฺส แปลว่า ครั้งนั้นแล กิต...
- บทว่า "คูถกูโป" ได้แก่ หลุมอันเต็มไปด้วยคูถ อีกอย่างหนึ่ง ได...
- บทว่า "กลฺยาณสมฺปวงฺโก" ได้แก่ ผู้ร่วมวง ในบุคคลผู้สะอาด ผู้...
- แม้ในนัยทั้งสองนั้น นัยแห่งพระสูตรอื่นอีก คือ พระผู้มีพระภาค...
- ภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เป็นผู้กระทำให้บริบูร...
- บรรดาศาสดาเหล่านั้น ศาสดา ๓ จำพวก แม้อื่นอีก เป็นไฉน
- สองบทว่า "ปริญฺํ ปญฺเปติ" ได้แก่ ย่อมบัญญัติการละ คือ การก...
- ข้อว่า "อตฺตานํ สจฺจโต เถตโต ปญฺเปติ" ความว่า ย่อม บัญญัติ ...
- สัปปุริสบุคคล บุคคลผู้เป็นสัตบุรุษ เป็นไฉน
- บุคคลใด ย่อมถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขามิได้ให้ เพราะเหตุนั้น...
- สองบทว่า "สฺปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร" ความว่า ผู้ประกอบพร้อม ด้...
- บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม...
- ส่วนที่ 311
- ามว่า ผู้ประกอบด้วยกัลยาณธรรม กล่าว คือ กุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ...
- อรรถกถาบุคคลผู้มีธรรมลามกเป็นต้น ธรรมอันลามกของบุคคลนั้นมีอย...
- ส่วนที่ 314
- สองบทว่า "อยํ วุจฺจติ" ความว่า บุคคลนี้ คือ ผู้เห็นปานนี้ ท่...
- จริงอยู่พระขีณาสพนั้น ชื่อว่า อนวชฺโช แปลว่า ผู้ไม่มีโทษเลย ...
- ามกระแสแห่งพระธรรมเทศนา ตามที่ท่านตั้งบทมาติกาโดยย่อ มีนัยเป...
- ข้อว่า "น ตาย ชาติยา ธมฺมาภิสมโย โหติ" อธิบายว่า ปทปรม- บุคค...
- บุคคลบางคนในโลกนี้ ถูกเขาถามปัญหา ย่อมแก้ได้ถูกต้องและแก้ ได...
- บุคคลจำพวกที่ ๒ ย่อมห้ามปัญหาในระหว่างที่เขาถามนั่นแหละ ด้วย...
- อรรถกถาบุคคลผู้เป็นธรรมกถึก ๔ จำพวก สองบทว่า "อปฺปญฺจ ภาสติ"...
- บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้พูด แต่ไม่ทำ อย่างนี้เป็นคนเหมือนฟ...
- แม้ภาวะที่ฟ้าไม่ร้อง แต่ฝนตกก็เป็นบาปนั่นแหละ เพราะว่ามนุษย์...
- หนูที่ขุดรูไว้ แต่ไม่อยู่ ๑ หนูที่อยู่ แต่มิได้ขุดรู ๑ หนูที...
- บุคคลนั้นย่อม รู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย น...
- ข้อว่า "วสิตา โน คาธํ กตฺตา" ความว่า หนูพวกที่ ๒ ไม่ขุด รูอย...
- มะม่วง ๔ ชนิด มะม่วงดิบ แต่สีเป็นมะม่วงสุก ๑ มะม่วงสุก แต่สี...
- ส บุคคล นั้นไม่รู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ ย่อมไม่รู้...
- บรรดาบุคคลเหล่านั้น บุคคลเปรียบด้วยหม้อ ๔ ชนิด เป็น ไฉน
- ส บุคคลนั้น ไม่รู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโ...
- บรรดาบุคคลเหล่านั้น บุคคลเปรียบด้วยห้วงน้ำ ๔ ชนิด เป็นไฉน
- ่อมใส บุคคลนั้นรู้ตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ ฯลฯ ทุกขนิโรธค...
- โคถึก ๔ จำพวก โคดุพวกของตน ไม่ดุพวกอื่น ๑
- บุคคล ไม่ดุทั้งพวกของตน ไม่ดุทั้งพวกอื่น เป็น ไฉน
- อสรพิษมีพิษร้าย แต่พิษไม่แล่นเร็ว ๑
- บุคคล มีพิษไม่แล่นเร็วด้วย มีพิษไม่ร้ายด้วย เป็นไฉน
- ส่วนที่ 337
- ส่วนที่ 338
- บุคคลบางคนในโลกนี้ ควรสรรเสริญก็มี ควรติเตียนก็มี ใน ๒ คน นั...
- อรรถกถาบุคคลพูดติเตียนคนที่ควรติเตียนจริงแท้ บทว่า "อนนุวิจฺ...
- ข้อว่า "ตตฺร กาลญฺญู โหติ" ความว่า คำนี้ใด ท่านกล่าวไว้ว่า "...
- บุคคล ผู้มิใช่ดำรงชีพอยู่ด้วยผลแห่งความหมั่น ด้วย มิใช่ดำรง ...
- ส่วนที่ 343
- ส่วนที่ 344
- ส่วนที่ 345
- ในคำว่า "เอวํ ปุคฺคโล ตโม โหติ ตมปรายโน" นี้ท่านอธิบาย ไว้ว่...
- อีกประการหนึ่ง ในอธิการนี้ ท่านกล่าวคำอธิบายไว้ว่า บุคคลประ-...
- อธิบายว่าบุคคลผู้รุ่งเรืองคือผู้สว่าง มานั้น เกิดในตระกูลแห่...
- คำว่า "ปาสาทิโก" แปลว่า นำมาซึ่งความเลื่อมใสแห่งจิต ด้วย การ...
- บุคคลเปรียบด้วยต้นไม้ ๔ จำพวก เหล่านี้ มีปรากฏ อยู่ในโลก ก็ฉ...
- บุคคลมีแก่น บริวารก็มีแก่น เป็นไฉน
- บุคคลบางคนในโลกนี้ ถือเอาประมาณในเสียงนั้น โดยการสรรเสริญ คุ...
- บุคคลใดย่อมกระทำเสียงอันเป็นกิตติศัพท์ให้เป็นประมาณ เพราะเหต...
- อปโร นโย อีกนัยหนึ่ง ก็บุคคล ๔ จำพวกนี้ บุคคลผู้ถือประมาณ ใน...
- ในโลกสันนิวาสมีประมาณ ๔ อย่างนี้ ผู้ที่ไม่เลื่อมใสในพระพุทธเ...
- บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีลด้วยตนเอง แต่ไม่ ชั...
- ส่วนที่ 357
- อรรถกถาบุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนเป็นต้น วินิจฉัยในดีว่า...
- ส่วนที่ 359
- บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นกษัตริย์ผู้พระราชาได้รับมุรธาภิเษกแล้...
- ส่วนที่ 361
- ุคคลใด ย่อมทรมานตน คือย่อมทำคนให้ถึงความทุกข์ เพราะ เหตุนั้น...
- ก็เดียรถีย์ทั้งหลาย ย่อมไม่กระทำ ตามคำของบุคคลนั้นทั้ง ๒ อย่...
- บทว่า "สณฺฑสณฺฑจารีนี" ได้แก่ การเที่ยวไปประชุมกันเป็น
- พึงทราบวินิจฉัยในคำว่า นิวารา แปลว่า การห้าม เป็นต้น พึงทราบ...
- บทว่า "อุพฺภฏฺโก" แปลว่า ผู้ยืนอยู่ในเบื้องบน
- สองบทว่า "ขุราชินํ นิวาเสตฺวา" ได้แก่ นุ่งห่มหนังเสือพร้อมทั...
- สองบทว่า "พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา" แปลว่า มีคนประเสริฐที่สุด
- คำว่า "อรหํ สมฺมาสมฺพุทโธ" เป็นต้น ข้าพเจ้าให้พิสดารแล้ว ในค...
- คำว่า "อญฺตฺรสฺมึ วา" ได้แก่ ผู้เกิดในตระกูลใดตระกูลหนึ่ง แ...
- ื่อว่า คับแคบ เพราะไม่มีโอกาสในการ สร้างกุศลตามสบาย
- ก็ในอธิการนี้ กรรมมี กสิกรรม และพานิชกรรม เป็นต้น อันเป็น ปร...
- กถา คือ ถ้อยคำมี ปาณาติบาต เป็นต้น ในคำทั้งหลายมีคำว่า "ปาณา...
- ผู้ใด ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาให้เท่านั้น เพราะเหตุนั้น ผู...
- บทว่า "เมถุนา" ได้แก่ อสัทธรรม อันถึงซึ่งการนับว่าเป็น "เมถุ...
- บทว่า "ปจฺจยิโก" ได้แก่ ผู้มีวาจาควรเชื่อถือ คือ ได้แก่ผู้ที...
- ความยินดีทั่วในชนผู้พร้อมเพรียงกัน ของผู้นั้นมีอยู่ เพราะเหต...
- ผู้ใด ย่อมกล่าวคำอิงอาศัยประโยชน์ปัจจุบัน และประโยชน์ในภพ หน...
- บทว่า "พีชคามภูตคามสมารมฺภา" ความว่า การพรากพืชคาม ๕ อย่าง ค...
- การดูการเล่นอันเป็นข้าศึก อันเป็นปฏิปักษ์ต่อพรหมจรรย์ เพราะ ...
- ที่นอนสูงเกินประมาณ ท่านเรียกว่า อุจฺจาสยนํ แปลว่าที่นอนสูง ...
- บทว่า "อามกธญฺปฏิคฺคหณา" ได้แก่ เว้นขาดจากการรับ ธัญชาติดิบ...
- อีกอย่างหนึ่ง บุพพัณชาติ และอปรัณชาติทั้ง ๒ ย่อมงอกงามในที่ใ...
- ถาดที่ทำด้วยทองคำ ท่านเรียกว่า กํโส
- รชฺชุเภโท ชื่อว่าการวัดแบ่งด้วยเชือก ย่อมได้ในเวลาที่วัดนาวั...
- การทำ อปามงฺคํ คือ ซึ่งวัตถุมิใช่สายสังวาลย์ว่าเป็นสังวาลย์ก...
- สมัยใด พวกนักเลงอาศัยกำบังคนด้วย พุ่มไม้ แล้วตีชิงผู้เดินทาง...
- บัดนี้ พระบรมศาสดา เมื่อจะทรงยังเนื้อความนั้นให้สำเร็จประโยช...
- บทว่า "อริเยน" แปลว่า ไม่มีโทษ
- บทว่า "วิวิตฺตํ" เป็นต้น มีความเหมือนคำที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้ใน...
- ก็ พระเสกขบุคคล ๗ จำพวก กับ กัลยาณปุถุชน ชื่อว่า ย่อมอยู่ อย...
- บุคคลใด ละโมหะยังไม่ได้ บุคคลนี้ เรียกว่า ผู้มีโมหะ ๔
- ส่วนที่ 393
- ละไม่กระทำกรรมอันลามก บุคคล นั้น ถึงจะมีทุกข์ มีโทมนัส มีหน้...
- ถามว่า ก็บุคคลเหล่านี้ ร้องไห้อยู่ประพฤติพรหมจรรย์หรือ
- ส่วนที่ 396
- ส่วนที่ 397
- อรรถกถาบุคคลผู้เป็นสมณะไม่หวั่นไหว เป็นต้น วินิจฉัยในคำว่า "...
- า- วิมุตติ อันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันลามก ที่เ...
- วิมุตติ อันเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่ง อกุศลธรรมอันลามก ซึ่ง...
- อารัมภะ ศัพท์นี้มาในอรรถว่า กิริยา ในคำว่า "มหายญฺา มหารมฺภ...
- ถามว่า ก็อกุศลธรรมเหล่านั้นถึงฐานะอะไรแล้ว จึงดับไปโดย
- ข้อว่า "อมุนา ปญฺจเมน ปุคฺคเลน" ได้แก่ บุคคลผู้เป็นพระ- ขีณา...
- ส่วนที่ 404
- ก็บุคคลคนหนึ่งเมื่ออาศัยอยู่กับบุคคลคนหนึ่ง ๒-๓ ปี เขากระทำ ...
- บทว่า "โลโล" ความว่า ชื่อว่า เป็นผู้โลเล คือ ผู้หวั่นไหว เพร...
- นักรบอาชีพ ๕ จำพวก คือ ๑
- ส่วนที่ 408
- ส่วนที่ 409
- ส่วนที่ 410
- ส่วนที่ 411
- บุคคลผู้เปรียบด้วยนักรบอาชีพ ๕ จำพวกเหล่านี้ มีปรากฏ อยู่ในห...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า "สํสีทติ" ได้แก่ จมอยู่ คือ ย่อมตกไป ...
- บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้ลือบิณฑบาตเป็นวัตร ๕ จำพวก เป็นไ...
- ภิกษุ ๔ จำพวกเหล่านี้ ชื่อว่า ผู้ถือบิณฑบาตเป็นวัตร
- ก็บรรดาภิกษุผู้ถือการบิณฑบาตเป็นวัตร ๕ จำพวกเหล่านี้ ที่ถือก...
- ส่วนที่ 417
- ภิกษุ ๕ จำพวกเหล่านี้ ชื่อว่าถือการอยู่ป่าช้าเป็นวัตร
- สดับมาแล้วในกาลก่อน ทั้งมิได้กระทำที่สุดทุกข์ในทิฏฐธรรม เทีย...
- ุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้ประกอบแล้วด้วยอกุศลธรรมอันดำโดย ส่ว...
- เป็นไฉน ? บุคคลบางคนในโลกนี้ โผล่ขึ้นในกุศลธรรม คือ ศรัทธาอั...
- นไฉน ? บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมโผล่ขึ้นในกุศลธรรม คือ ศรัทธาอ...
- บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้วซึ่งโสดาปัตติผล ชื่อว่า สัทธานุ...
- ความย่อว่า พระเทวทัตแม้ทำสมาบัติ ๘ และอภิญญา ๕ ให้เกิดแล้ว ก...
- ก็บุคคล ๗ จำพวกนี้ ท่านแสดงการอุปมาไว้ด้วยห้วงน้ำเป็นอุทาหรณ...
- ในข้อนั้น บัณฑิตพึงทราบคำอุปมาดังนี้ คือ บุคคล ๗ จำพวกเหล่า ...
- อธิบายบุคคล ๗ จำพวก จบเพียงเท่านี้ บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมร...
- ส่วนที่ 428