เล่มที่ 79
บรรดาบุคคลเหล่านั้น บุคคลใดกำลังจงกรมอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแ...
หมวดหมู่: พระอภิธรรมปิฎก ประเภทเนื้อหา: อภิธรรม ลำดับที่: 189
เนื้อหา
บรรดาบุคคลเหล่านั้น บุคคลใดกำลังจงกรมอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้ว บรรลุพระอรหัต ยังจงกรมอยู่นั่นแหละ ย่อมปรินิพพานเหมือนพระปทุมเถระ. บุคคลใดกำลังยืนอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้ว บรรลุพระอรหัตกำลังยืนอยู่นั่นแหละ ย่อมปรินิพพานเหมือนพระติสสเถระผู้อยู่ในวิหารโกฏบรรพต. บุคคลใด กำลังนั่งอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้วบรรลุพระอรหัตกำลังนั่งนั่นแหละ ย่อมปรินิพ- พาน. บุคคลใด กำลังนอนอยู่ เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้ว บรรลุพระอรหัตกำลังนอน นั่นแหละ ย่อมปรินิพพาน. บุคคลทั้งหมดดังกล่าวมานี้ ชื่อว่า อิริยาปถ- สมสีสีบุคคล. อนึ่ง บุคคลใด เกิดโรคอย่างหนึ่งแล้ว เริ่มตั้งวิปัสสนาภายในโรค นั่นแหละ แล้วบรรลุพระอรหัตแล้วปรินิพพานด้วยโรคนั้นนั่นแหละ ท่านผู้นี้ ชื่อว่า โรคสมสีสีบุคคล. ถามว่า บุคคลผู้ชื่อว่า ชีวิตสมสีสี เป็นไฉน ? ตอบว่า คำว่า "สีสะ" มี ๑๓ อย่าง คือ ๑. ตัณหา ชื่อว่า ปลิโพธสีสะ ๒. มานะ ชื่อว่า พันธนสีสะ ๓. ทิฏฐิ ชื่อว่า ปรามาสสีสะ ๔. อุทธัจจะ ชื่อว่า วิกเขปสีสะ ๕. อวิชชา ชื่อว่า กิเลสสีสะ ๖. ศรัทธา ชื่อว่า อธิโมกขสีสะ ๗. วิริยะ ชื่อว่า ปัคคหสีสะ ๘. สติ ชื่อว่า อุปัฏฐานสีสะ ๙. สมาธิ ชื่อว่า อวิกเขปสีสะ ๑๐. ปัญญา ชื่อว่า ทัสสนสีสะ ๑๑. ชีวิตินทรีย์ ชื่อว่า ปวัตตสีสะ ๑๒. วิโมกข์ ชื่อว่า โคจรสีสะ ๑๓. นิโรธ ชื่อว่า สังขารสีสะ.
เนื้อหาถูกจัดระเบียบและประมวลผลเพื่อให้อ่านง่าย รักษาความหมายเดิมไว้ครบถ้วน