เล่มที่ 39
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 267 ส่วน
สารบัญ
- นตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น [๑] ข้าพเจ้าถึงพระพุทธเจ้าเป็น...
- เอกเทศส่วนหนึ่ง ๆ ของนิกายทั้ง ๕ ชื่อ ขุททกนิกาย ว่าโดยธรรม ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า อเนกชาติสํสารํ สนฺธาวิสฺสํ อนิพฺพิ...
- วาจานี้ว่า พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมํ สรณํ คจฺฉามิ สงฺฆํ สรณํ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลอุปสัมป...
- การชี้แจงเรื่องพระพุทธะโดยอรรถะเท่านี้ก่อน
- ในบทว่า พุทธะ นั้น ชื่อว่า พุทธะ เพราะอรรถว่า ตรัสรู้สัจจะ ท...
- การชี้แจงเรื่องพุทธะแม้โดยพยัญชนะ มีดังกล่าวมานี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเป็นศาสดา ของข้าพระองค์ ข้าพระองค์เป็นส...
- ก็ในข้อนั้น พึงทราบอธิบายแห่งคาถาอย่างนี้ว่า ชนเหล่าใด ถึง ส...
- ถ้าผู้ทักท้วงกล่าวว่า ท่านประสงค์เอาความที่พระพุทธเจ้าและสรณ...
- ความที่พระพุทธเจ้าเป็นคมนียะ ควรถึงก็ไม่ถูก ความที่สรณะเป็น ...
- แสดงสิ่งที่ควรถึงดังกล่าวมาฉะนี้ ชี้แจงสรณะคือพระธรรมและพระส...
- จริงอยู่ พระสงฆ์โดยปรมัตถ์นี้ อันบุคคลพึงถึงว่าเป็นสรณะ ใน พ...
- นั้น ด้วยข้อ อุปมาทั้งหลาย ก็ในคำนั้น พระพุทธเจ้าเปรียบเหมือ...
- อีกนัยหนึ่ง พระพุทธเจ้าเปรียบเหมือนผู้ชี้ทาง พระธรรมเปรียบ เ...
- มาติกาหัวข้อของกถาพรรณนาความที่ยกตั้งไว้ในเบื้องต้นด้วย ๔ คา...
- แต่ใน ๕ สิกขาบทต้น พึงทราบวินิจฉัย โดย ประกาศความแปลกกัน ของ...
- สิกขาบทที่ ๑๐ นี้นั้น พึงทราบว่า ท่านยกขึ้นใช้บอกสอน โดย แนว...
- ก็เพราะเหตุที่บรรดาบทเหล่านั้น บทเหล่านั้นว่า เวรมณีสิกฺขาปท...
- ละ อริยมรรค ท่านประสงค์ว่า สิกขา ในบท ว่าสิกขานี้ , เหมือนดั...
- คำใดข้าพเจ้า กล่าวไว้ว่า แต่ใน ๕ สิกขาบทข้างต้น จำต้องชี้แจง...
- ในคำว่า มุสาวาโท นี้ บทว่า มุสา ได้แก่ วจีประโยคหรือ กาย ประ...
- วินิจฉัยสิกขาบทอย่างเดียวกันและต่างกัน เป็นต้น ในคำ เอกตานาน...
- ข้าพเจ้าขอชี้แจงต่อไปนี้:- ก่อนอื่น ปาณาติบาตนั้น ชื่อว่าเป็...
- เมื่อว่าโดยสมาทาน ก็สิกขาบทเหล่านี้ มีปาณาติปาตาเวรมณี- สิกข...
- เมื่อว่าโดยโทษมาก บรรดาสัตว์มีชีวิตที่เว้นจากคุณ มีสัตว์เดีย...
- ก็การปล่อยเครื่องประหารด้วยกายหรือของที่เนื่องด้วยกาย เพื่อท...
- การร่ายวิทยาคมเพื่อทำให้ตาย ชื่อว่า วิชชามยประโยค
- เมื่อว่าโดยสมุฏฐาน ในข้อนี้ ปาณาติบาต อทินนาทานและมุสาวาท มี...
- เมื่อว่าโดยวิรัติงดเว้น ในข้อนี้ ผู้ทักท้วงกล่าวว่า บุคคลเมื...
- เมื่อว่าโดยผล บาปธรรมมีปาณาติบาตเป็นต้นเหล่านี้ทั้งหมด ย่อม ...
- อทินนาทานา เวรมณี มีผลเป็นต้นอย่างนี้คือ ความมั่งมีธนทรัพย์ ...
- สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺานา เวรมณี มีผลเป็นต้น อย่างนี้คือ ความ ป...
- แต่เมื่อว่าโดยสมาทาน ๕ สิกขาบทต้น ที่สามเณรหรืออุบาสก สมาทาน...
- อนึ่ง เมื่อว่าโดยวิรัติ ในที่นั้น บุคคลเมื่องดเว้น ย่อมงดเว้...
- การดูสิ่งที่เป็นข้าศึก เพราะ ทำลายธรรมฝ่ายกุศล โดยเป็นปัจจัย...
- อีกอย่างหนึ่ง การฟ้อนรำ การขับร้องและการประโคม โดยความ ตามที...
- ของหอมนั้น ทุกอย่าง ใช้ตก แต่งประดับ ไม่ควร แต่ใช้เป็นยา ก็ค...
- มาติกาหัวข้ออันใด ข้าพเจ้ายกเป็นบทตั้งไว้ เพื่อพรรณนาปาฐะแห่...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่าใดไม่บริโภคกายคตาสติ ภิกษุเหล่...
- ส่วนที่ 42
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่าง นี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เสนาส...
- ดยไม่ช้านัก โดยป้องกันความฟุ้งซ่าน โดยล่วงเลยบัญญัติ โดยปล่อ...
- ในข้อนี้ ผู้ทักท้วงกล่าวว่า ภิกษุผู้เริ่มกรรมฐานผู้นี้ กำหนด...
- ในอาการ ๓๑ ที่เหลือ ก็กำหนดขน อย่างที่ภิกษุนี้เห็นแล้ว โดย ว...
- ในเล็บนั้น กำหนดว่า เล็บย่อมไม่รู้ว่า เราตั้งอยู่ปลายนิ้ว แม...
- ในฟันนั้น ก็กำหนดว่า ฟันไม่รู้ว่า เราตั้งอยู่ในกระดูกคางล่าง...
- ก็พระโยคาวจร ผู้กำหนดหนังเป็นอารมณ์ ส่งจิตเข้าไประหว่างหนัง ...
- กำหนดโดยปริเฉทตัดตอนว่า หนังเบื้องล่าง ตัดตอนด้วยเนื้อ หรือ ...
- ในเนื้อนั้น ก็กำหนดว่าเนื้อ ๙๐๐ ชิ้น ย่อมไม่รู้ว่า เราฉาบกระ...
- ใน เอ็น นั้น กำหนดว่า เอ็นย่อมไม่รู้ว่า กระดูก ๓๐๐ ชิ้นถูกเร...
- กำหนดโดย สัณฐาน ว่ากระดูกมีสัณฐานต่าง ๆ กัน
- โดยโอกาส กระดูกทั้งหลาย ตั้งอยู่ทั่วสรีระไม่มีส่วนเหลือ แต่ว...
- กฺณปํ กุณเป ชาตํ อสุจิมฺหิ จ ปูตินิ ทุคฺคนฺเธ จาปิ ทุคฺคนฺธํ...
- ใน เยื่อกระดูก นั้นก็กำหนดว่า เยื่อกระดูกย่อมไม่รู้ว่าเราอยู...
- เทวดาและมนุษย์เป็นอันมาก ปรารถนาความ สวัสดี พากันคิดมงคลทั้ง...
- ใช้ในการชี้แจง ได้ในประโยคเป็นต้นว่า เอหิ ตฺวํ มาณวก เยน สมโ...
- ตรัสถามว่า ดูก่อนชาวกาลามะทั้งหลาย ท่าน จะสำคัญความข้อนั้นอย...
- พท์ ที่มีอรรถเป็นการชี้แจง พระเถระเมื่อจะเปลื้องตนว่า ข้าพเจ...
- แต่ในที่นี้ เม ศัพท์ ย่อมถูกต้องในความทั้งสองคือ เม สุตํ อัน...
- บรรดาบททั้ง ๓ เหล่านั้น ดังพรรณนามานี้ บทว่า เอวํ เป็นบท ชี้...
- อีกนัยหนึ่ง คำว่า เอวํ และ เม ชื่อว่า อุปาทาบัญญัติ เพราะกล่...
- งตน ด้วยถ้อยคำอันแสดงปฏิเวธมีประการต่างๆ ด้วยคำว่า เอวํ นี้ ...
- ท่านชื่อว่าทำลายความ ไม่เธอ ทำให้เกิดสัทธาสัมปทา ความถึงพร้อ...
- จริงอย่างนั้น สมย ศัพท์นั้น มีความว่าพร้อมเพรียงได้ในประโยคม...
- สมัยนั้น ปริพาชก ชื่อ อุคคาหมานะ บุตรของ นางสมณนุณฑิกา อาศัย...
- อื่นนี้ใด บรรดาสมัยทรงปฏิบัติกรณียกิจทั้งสอง แก่บริษัท ที่ปร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเนื้อ ทรงบัญญัติสิกขาบททั้งหลาย ก็ทรงเพ่งถ...
- คำว่า ภควา เป็นคำประเสริฐสุด คำว่า ภควา เป็น คำสูงสุด พระองค...
- พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น ทรงพระนามว่า ภควา เพราะทรงเป็นผู้มีภค...
- ทรงหักราคะ หักโทสะ หักโมทะ ไม่มีอาสวะ ทรงทัก บาปธรรมได้แล้ว ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเป็น วิภตฺตวา ท่านอธิบาย ว่า ทรงจำแนก เ...
- อนึ่งเล่า เพราะเหตุที่การไป กล่าวคือ ตัณหาในภพทั้ง ๓ อันพระ-...
- ก็พระเถระเมื่อกล่าวว่า เอวํ ชื่อว่าแสดงเทศนาสมบัติ ความถึง พ...
- ริยาบถวิหาร ทิพวิหาร พรหมวิหาร และอริยวิหาร แบบใดแบบทนึ่ง โด...
- จริงอยู่ เชตวัน นั้น อันพระราชกุมารพระนามว่า เชตะ ปลูกสร้างบ...
- ก็ในคำเหล่านั้น คำว่า เชตวเน ระบุถึงเจ้าของตนก่อน คำว่า อนาถ...
- ในคำทั้งสองนั้น พระเถระแสดงการอนุเคราะห์คฤหัสถ์ของพระผู้มี- ...
- เทวดาก็ คือเทพนั่นแล คำว่า อญฺตรา นี้ สาธารณะทั่วไปแก่หญิงแ...
- แต่ในพระสูตรนี้ ใช้ในความว่า สิ้นไป
- เกวล ศัพท์ในบทว่า เกวลกปฺปํ นี้ มีความหมายเป็นอเนก เช่น ไม่ ...
- แต่ในสูตรนี้ เกวล ศัพท์นั้น ท่านประสงค์เอาความว่า ไม่มีส่วน ...
- มีความว่า โดยรอบ ได้ในประโยคเป็นต้นอย่างนี้ว่า เกวลกปฺปํ เวฬ...
- ศัพท์ว่า เอกมนฺตํ เป็นศัพท์นิเทศทำเป็น ภาวนปุํสกลิงค์
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระ- ผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงนับถือตอบพระมหาส...
- ครั้งนั้น บุรุษผู้หนึ่ง ชื่อ ทิฏฐมังคลิกะ [นับถือสิ่งที่เห็น...
- ครั้งนั้น บุรุษผู้หนึ่ง ชื่อ มุตมังคลิกะ กล่าวว่า ท่านเอย แท...
- ครั้งนั้น มนุษย์ทั่วชมพูทวีปถือกันเป็นพวกๆ พากันคิดมงคลทั้งห...
- เทวดาชั้นกามาวจรนั่นแล เที่ยวไปในถิ่นมนุษย์บอกกล่าวว่า ล่วงไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์นั้นแลหรือ
- ในเทพทั้ง ๓ นั้น ในสูตรนี้ ท่านประสงค์เอาอุ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์เป็นผู้ซึ่งข้าพระองค์ทูลถามแล้ว โด...
- ส่วนการพรรณนาความแห่งบทนั้น พึงทราบดังนี้ พระผู้มีพระภาค เจ้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อตรัสบอกถึงบุคคลที่ไม่ควรคบ ก่อน จึงตร...
- พาลเหล่านั้น ย่อมยังตนเองและเหล่าคนที่ทำตามคำของตนให้พินาศ ด...
- นรชนผู้ใดผูกปลาเน่าด้วยปลายหญ้าคา แม้หญ้า คาของของนรชนผู้นั้...
- ่านั้น จะพึงรู้ได้ก็ด้วยอาการทั้ง ๓ เหมือนอย่างที่พระผู้มี พ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ได้ตรัสไว้ดังนี้ว่า ตครญฺจ ปลาเสน โย นโร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงสรรเสริญการคบบัณฑิต โดยธรรมทั้ง ป...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับอยู่ในเรือนยอด มหาชนก็ชุมนุมกัน
- ความที่การบูชาแม้พระปัจเจกพุทธเจ้าและพระอริยสาวกนำมาซึ่งประ-...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า แม้ถูกเทพบุตรขอมงคลอย่างเดียวว่า พฺรูหี ม...
- ส่วนการพรรณนาความ พึงทราบดังนี้
- พระเจ้าจักรพรรดิทั้งหลาย ผู้ครองอิสริยาธิปัตย์แห่งทวีปใหญ่ทั...
- คนบางตนในโลกนี้ ย่อมทำตนที่ทุศีลให้ตั้งอยู่ในสุศีล ตนที่ไม่ม...
- อีกพระดำรัสหนึ่งตรัสว่า ย่อมพิจารณาความของธรรมทั้งหลาย ที่ทร...
- วินัยของคฤหัสถ์และวินัยของบรรพชิต ชื่อว่า วินัย
- เมื่อเป็น เช่นนั้น วาจามีการแสดงธรรมแก่คนเหล่าอื่นเป็นต้น พึ...
- มารดาและ บิดา เหตุนั้น ชื่อว่า มารดาและบิดา
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดังนี้ว่า ๒ ๑
- ทั้งบุตรทั้งธิดา ที่เกิดจากตน ก็นับว่าบุตรทั้งนั้น ในคำว่า ป...
- ๑๕/ข้อ ๙๓๐ ดูก่อนมาตลี คฤหสถ์เหล่าใด ทำบุญ มีศีล เป็นอุบาสก ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคลแห่งคาถานี้ไว้ ๔ มงคล คือการบำรุง ...
- อีกนัยหนึ่ง ชื่อว่า ทานมี ๒ คือ อามิสทานและธรรมทาน ในทาน ทั้...
- ชนผู้เกี่ยวข้องข้างมารดาหรือข้างบิดา จนถึง ๗ ชั่วปู่ย่า ชื่อ...
- สำรวมจากมัชชปานะนั้น
- ก็ในข้อนี้ พึงระลึกถึงพระสูตรทั้งหลาย โดยนัยเป็นต
- ชื่อว่าความไม่ประมาทในกุศลธรรมทั้ง หลาย
- คารวะนี้นั้น เพราะเหตุที่เป็นเหตุแห่งการไปสุคติเป็นต้น เหมือ...
- ความสันโดษด้วยปัจจัยตามมีตามได้ ชื่อว่า สันตุฏฐี
- ้น แก่ภิกษุที่ชอบกัน ฉันเนยใส น้ำผึ้ง และนนสดเป็นต้น จากมือข...
- ายน้ำอ้อย นั้นแก่ภิกษุที่ชอบกัน แต่ทำยาด้วยน้ำมันจากมือของภิ...
- ผู้สันโดษด้วยปัจจัยตามมีความได้ ย่อมเป็นผู้ อยู่สบายในทิศทั้...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในสมัยใด พระอริยสาวก ใส่ใจทำให้เป็นประโย...
- คำที่เหลือมีนัยที่กล่าว มาแล้วทั้งนั้นแล
- คนฆ่าความโกรธได้แล้วย่อมไม่เศร้าโศกในกาล ไหน ๆ ฤษีทั้งหลายย่...
- โสวจัสสสตานั้น ตรัสว่า เป็นมงคล เพราะเป็น เหตุได้โอวาทและอนุ...
- ในเวลาพลบค่ำ หรือในเวลาย่ำรุ่ง ภิกษุฝ่ายพระสูตร ๒ รูป ย่อม ส...
- อาจารย์บางพวกกล่าวว่า อริยสจฺจานิ ทสฺสนํ ดังนี้ก็มี
- มรรคเรียกว่า พรหมจรรย์ ได้ในประโยคเป็นต้นอย่างนี้ว่า อยเมว โ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคลแห่งคาถานี้ไว้ มงคล คือ ตปะ ๑ พรหม...
- ถามว่า ก็จิตของใคร ถูกโลกธรรมเหล่านั้นกระทบแล้วไม่หวั่นไหว
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสมงคลแห่งคาถานี้ไว้ ๔ มงคล คือ จิตที่ไม...
- บทว่า สพฺพตฺถ โสตฺถึ คจฺฉนฺติ ความว่า สัตว์ทั้งหลายกระทำ มงค...
- เพื่อความฉลาดในการสะสมความรู้ในมงคลเหล่านั้นเอง บัดนี้ จะ ปร...
- จบพรรณนามงคลสูตร แห่ง ปรมัตถโชติกา อรรถกถาขุททกปาฐะ พระผู้มี...
- พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ทรงสรรเสริญสมาธิ อันใดว่าเป็นธรรมอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ตรัสความที่พระโสดาบัน ผู้เห็นบทคือพระนิ...
- ท้าวสักกเทวราชตรัสเสริมเป็นคาถาว่าดังนี้ หมู่ภูตเหล่าใดอยู่ภ...
- ประโยชน์แห่งการตั้งรัตนสูตรนั้นไว้ในที่นี้เท่าน
- สมัยนั้น ดาบสรูปหนึ่งอาศัยครอบครัวของคนเลี้ยงโค อยู่ใกล้ฝั่ง...
- ดาบสเลี้ยงทารก พอตะวันขึ้นก็เข้าบ้านแสวงหาอาหาร ตอนสาย ๆ ก็ ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จอุบัติก็มั่นคงไพบูลย์ ด้วยว่า ในกรุงเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถึง เวลาที่จะเสด็จไป พระผู้มีพระภาคเจ้า อั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าถึงในน้ำประมาณแค่พระศอ
- การวิสัชนาปัญหาเหล่านั้นว่า ก็พระสูตรนี้ผู้ใดกล่าว กล่าวเ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จเข้าสู่สัณฐาคาร ประทับนั่งเหนืออาสนะ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำวิกัปอันหนึ่งนี้ว่า ยานีธ ภุมฺมานิ วา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงระบุพวกภูตด้วยพระดำรัสที่ไม่ แน่นอนว่า...
- ำใด ตรัสว่า ภาสิตํ ท้ายคาถาต้น ทรงอ้างคำนั้น เป็นตัวเหตุ จึง...
- อนึ่งในข้อนี้ เมตตาพึงทราบว่าเป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ผู้ทำเมต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงว่ามนุษย์มีอุปการะในเทวดาทั้ง...
- บทว่า สคฺเคสุ วา ได้แก่ เทวโลกที่เป็นกามาวจรและรูปาวจร
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกาศไว้แล้ว
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผ้าแคว้นกาสีแม...
- หัตถิรัตนะ ช้างแก้วก็เกิดขึ้นติดตามจักรรัตนะนั้นนั่นแล คือช้...
- คหปตรัตนะ ก็เกิดติดตามอิตถีรัตนะแม้นั้นแล ก็คือเศรษฐี ผู้ทำ ...
- ทรัพย์เครื่องปลื้มใจแม้นั้นใด ชื่อว่า รัตนะ เพราะอรรถว่า เห็...
- ทรัพย์เครื่องปลื้มใจแม้นั้นใด โดยไม่วิเศษชื่อว่ารัตนะ เพราะอ...
- จักรรัตนะตระเวนไปตลอด ทิศอย่างนี้แล้ว ก็ขึ้นสู่อากาศประมาณ ๓...
- อนึ่ง ธรรมดา รัตนะนี้มี ๒ อย่าง คือ สวิญญาณกรัตนะ และ อวิญญา...
- อนคาริกรัตนะ และอนคาริกรัตนะ บรรดาปุริสรัตนะ ทั้ง ๒ นั้น
- พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัยว่า น โน สมํ อตฺถิ ตถาคเตน รัตนะที่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสสัจจวจนะอย่างนี้แล้ว บัดนี้จึงทร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสความที่นิพพานธรรมอันธรรมอื่น ๆ เ...
- บทว่า สมาธินา เตน สโม น วิชฺชติ ความว่า รูปาวจรสมาธิ หรืออรู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสสัจจวจนะ แม้ด้วยคุณแห่งมรรคธรรม ...
- บทว่า จตฺตาริ เอตานิ ยุคานิ โหนฺติ ความว่า บุคคลที่ทรง ยกอุเ...
- มเป็นทักษิณาบริสุทธิ์ฝ่ายปฏิคาหก เพราะฉะนั้น พระผู้มี- พระภา...
- บทว่า โคตมสาสนมฺหิ ได้แก่ ในศาสนาของพระตถาคตผู้มีพระ- นามว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้น ตรัสคุณของสังฆรัตนะ โดยพระขีณาสว- บ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้น ตรัสคุณของสังฆรัตนะโดยอำนาจพระโสดา-...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้มีพระปัญญา มีกำลัง ซึ่งใคร ๆ ไม่ได้ด้ว...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสสัจจวจนะ มีสังฆรัตนะเป็นที่ตั้ง ...
- บัดนี้ เพื่อทรงแสดงธรรมที่พระโสดาบันล่ะได้แล้ว จึงตรัสว่า สก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงการละกิเลสวัฏของพระโสดาบันนั้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสคุณของอริยสาวกแม้ยังถือภพ ๗ อยู่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสคุณของสังฆรัตนะด้วยคุณของพระโสดา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า มิใช่ทรงแสดงเพราะเห็นแก่ลาภ มิใช่ทรงแสดงเ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสสัจจวจนะ ที่มีพุทธรัตนะเป็นที่ตั...
- ชื่อว่า วรัญญู ผู้รู้ธรรมอันประเสริฐ เพราะทรงทำให้แจ้ง พระนิ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสคุณของพระองค์ด้วยโลกุตรธรรม ๙ ปร...
- บทว่า ยถายมฺปทีโป แปลว่า เหมือนประทีป ดวงนี้
- พระผู้มีพระภาคเจ้าเมื่อทรงชี้ ประทีปดวงนั้น จึงตรัสว่า ยถายม...
- อนึ่ง เพราะเหตุที่ในพระธรรม มรรคธรรมดำเนินไปแล้วอย่างที่พึง ...
- พวกภุมมเทวดาพากันคิดว่า พวกมนุษย์และนาคพากันทำสักการะแก่ พระ...
- มาณพนั้น อายุ ๑๖ ปีโดยวัย วันหนึ่งเข้าไปหาบิดากราบแล้ว ยืน ณ...
- ฝ่ายสังขพราหมณ์ คิดว่า ลูกของเราไปตั้งนานแล้ว ยังไม่รู้ข่าวค...
- จบพรรณารัตนสูตร แห่ง อรรถกถาขุททกปา
- ผู้ทำกาลกิริยาละไปแล้ว ย่อมยังอัตภาพให้เป็น ไปในปิตติวิสัยนั...
- ในข้อนั้น ความจริง ติโรกุฑฑสูตรนี้ แม้พระผู้มีพระภา
- ในกัปที่ ๙๒ นับแต่กัปนี้ มีนครชื่อกาสี ในนครนั้น มีพระราชา พ...
- บุตรคฤหบดีผู้หนึ่ง เป็นพนักงานที่รักษาเรือนคลังของพระราชโอรส...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าของพวกเรา ก็ เสด็จอุบัติในโลก
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงฝึกแล้ว กับเหล่า ปุราณชฏิล ผู้ฝึกแล...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ถวายพระพร มหาบพิตร
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ทรงอธิษฐาน (ให้พระราชา ทรงเห็น) โดยประก...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำคำนั้นไว้แห่งเดียวกัน เชื่อม กับคำต้น...
- เมื่อทรงแสดงความที่กรรมอันเปรตเหล่านั้น ทำมาแล้วเป็นกรรมทารุ...
- เมื่อทรงสรรเสริญทานที่พระราชาถวายอุทิศพวกพระประยูรญาติของพระ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงสรรเสริญน้ำและข้าวที่พระเจ้ามคธรั...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงแสดงประการที่ทานอันญาติ พึงให้แก่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงแสดงประการที่กุศลกรรม ให้ผลเกิดใน...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ถูกพราหมณ์ ช
- ดูก่อนพราหมณ์ ทานนั้นย่อมไม่สำเร็จผลแก่ สัตว์ผู้ตั้งอยู่ในนร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนพราหมณ์ หมู่เปรตที่เป็นญา...
- ในคาถานั้น พรรณนาความดังนี้ ขอถวายพระพร ก็ในปิตติวิสัยนั้น ไ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงประกาศความนี้ว่า ผู้ทำกาลกิริยาละ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงแสดงอนุสสรณวัตถุที่เป็นเหตุ ในการ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้น ทรงแสดงการร้องไห้เป็นต้น ไม่เป็นประโ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เนื้อทรงแสดงความที่ทักษิณา ซึ่งพระราชาถวา...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงชี้แจงพระราชาด้วยธรรมีกถา ด้วยบทคาถานี...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงสอนคฤหบดีอุบาสก ตรัสพระคาถาว่า [๙] บุร...
- บุญนิธินั้น อำนวยผลที่น่าปรารถนาทุกอย่างแก่ เทวดาและมนุษย์ทั...
- บรรดาเหตุทั้งสองนั้น ในที่นี้พึงทราบเหตุตั้งนิธิกัณฑสูตรนั้น...
- ข้าพเจ้ากล่าวเหตุตั้ง และแสดงเหตุเกิดของนิธิ- กัณฑ์สูตรไว้ใน...
- ส่วนในที่นี้ ทรงประสงค์เอา ถาวรนิธิ
- พระผู้มีพระภาคเจ้า เมื่อทรงแสดงประโยชน์แห่งการฝังชุมทรัพย์อย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงประโยชน์แห่งการเก็บทรัพย์ ๒ อ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสว่า น สพฺโพ สพฺพทาเยว ตสฺส ตํ อุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสถึงขุมทรัพย์ ที่แม้บุคคลฝังไว้แล...
- อย่างนี้ว่า ขุมทรัพย์ที่สำเร็จด้วยบุญของผู้ใด เป็นสตรีก็ตาม ...
- บัณฑิตรู้จักเจดีย์เป็นต้นอย่างนี้แล้ว บัดนี้ พึงทราบความแห่ง...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงวัตถุ ต่างโดยเจดีย์เป็นต้น ขอ...
- ได้ยินว่า บทว่า ปหาย คมนีเยสุ เอตํ อาทาย คจฺฉติ นี้ มี ความอ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้น ทรงแสดงความต่างของบุญนิธินี้ จากขุม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงยังอุตสาหะให้เกิดแก่เทวดาและมนุษย...
- เพราะฉะนั้น เนื้อทรงแสดงปริยายแห่งความหวังอย่างนั้น ๆ ความ ป...
- ความเป็นผู้มีเสียงดังพรหม ความเป็นผู้พูดเสียงดังนกการะเวก ชื...
- บทแห่งพระสูตรทั้งหลาย ที่ทำให้การได้สำเร็จด้วยบุญนิธินี้ แม้...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงสมบัติของเทวดาและมนุษย์ ที่ต่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงสมบัติคือความเป็นพระราชาของ เ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงนิพพานสมบัติที่พึงได้ด้วยปัญญ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงนิพพานสมบัติที่พึงได้ด้วยอานุ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงผลที่ตรัสไว้ว่า เทวดาและมนุษย...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นทรงสรร- เสริญบุญนิธิมีความเป็นผู้มีพร...
- จบอรรกถานิธิกัณฑสูตร แห่ง อรรถกถาขุททกปา
- จริญเมตตามีในใจไม่มีประมาณ ในโลก ทั้งปวง ทั้งเบื้องบน เบื้อง...
- บัดนี้ ข้าพเจ้ายกมาติกาหัวข้อนี้ใดไว้ว่า พึงทราบการชี้แจงบทเ...
- ลำดับนั้น ภิกษุประมาณ ๕๐๐ รูป เรียนกรรมฐานในสำนักพระผู้มี- พ...
- ต่อมาวันหนึ่ง เมื่อภิกษุทุกรูปประชุมกันในเวลาบำรุงพระสังฆเถร...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสพระดำรัสนี้ว่า ไปเถิดภิกษุทั้งหลาย พวก...
- ส่วนการพรรณนาความในคาถาที่ ๑ ดังนี้
- อนึ่ง ผู้ใดบวชในพระศาสนานี้ ประกอบตนโดยชอบ ละอเนสนา ปรารถนาแ...
- อนึ่งเล่า ผู้ใดตั้งอยู่ในศีล ที่ไม่ทำความเดือดร้อน ย่อมประคอ...
- แต่เพราะเหตุที่ความนี้ มีปาฐะที่ต้องเติมคำที่ เหลือ ฉะนั้นข้...
- ท่านอธิบายไว้ว่าอย่างไร
- ภิกษุมิใช่พึงเป็นผู้ตรงและตรงดีอย่างเดียวดอก ที่แท้พึงเป็นผู...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าครั้นตรัสกรณียกิจโดยเฉพาะอย่างยิ่งของภิกษุ...
- การละความยินดียินร้าย ในอิฏฐารมณ์และอนิฎฐารมณ์ ชื่อว่า สม่ำ ...
- ความประพฤติของภิกษุนั้นเบา เหตุนั้น ภิกษุนั้น ชื่อว่า สัลลหุ...
- การเปล่งวาจาไม่สมควร ในสงฆ์ คณะ บุคคลและละแวกบ้าน ชื่อว่า คะ...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นตรัสบอกกรณียะ แม้ยิ่งไปกว่านั้น โดย ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สุขิโน ได้แก่ ผู้พรั่งพร้อมด้วยสุข
- พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงทุกะ หมวด สองแห่งสัตว์ ๔ ทุกะ คือ ต...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงสัตว์ทั้งปวง ที่ทรงสงเคราะห์ด...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงแสดงสัตว์ทั้งหลายไม่เหลือด้วยติกะ ๓ ติ...
- ที่ทำลายเปลือกฟองไข่ และ รกแล้วออกมาข้างนอก ชื่อว่า ภูต
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงเมตตาภาวนา โดยอรรถด้วย ปรารถน...
- ก็คำว่า มานสํ นั้น ท่านกล่าวอย่างนี้ก็เพราะประกอบกับจิต บทว่...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้น ทรงแสดงการเจริญเมตตาภาวนาอย่างนี้แล...
- คาถานั้น มีอธิบาย ดังนี้ ผู้ชำนาญพึงเจริญเมตตา ที่ตรัสไว้ว่า...
- พระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นทรงแสดงเมตตาภาวนาประการต่าง ๆ แก่ ภิ...
- อยู่ในราวป่านั้นนั่นแหละ และจงเคาะ ระฆังในวันธรรมสวนะ ๘ วัน ...
- จบอรรถกถาเมตตสูตร แห่ง อรรถกถาขุททกปา
- ตาว ติฏฺตุ โลกสฺมึ โลกนิตฺถรเณสินํ ทสฺเสนฺตี กุลปุตฺตานํ นย...