คำอาราธนาธรรม

พุทธะ นะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ ธัมมะเทสัง ยาจามิ

คำแปล

ท้าวสหัมบดีพรหมผู้เป็นอธิบดีของโลก ได้ประณมหัตถุนมัสการกราบ ทูลวิงวอนสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประเสริฐว่า สัตว์ทั้งหลายที่มีธุลีคือ กิเลสในดวงตาเบาบางยังมีอยู่ในโลกนี้ ขอพระองค์จงแสดงพระธรรมทรง อนุเคราะห์หมู่สัตว์นี้เถิด

อธิบาย

มูลเหตุที่จะเกิดมีคำอาราธนาธรรมขั้นนั้น มีเรื่องเล่าว่า เมื่อพระ สัมมาสัมพุทธเจ้าแรกตรัสรู้ใหม่ ๆ ทรงพิจารณาถึงธรรมที่พระองค์ได้ตรัสรู้ แล้วนั้น ทรงเห็นว่าเป็นของลึกล้ำคัมภีรภาพ ยากที่ปวงสัตว์ผู้มีกิเลสหนา จักรู้ตามเห็นตามได้ ทรงท้อพระทัยในอันจะทรงแสดงธรรมโปรดสัตว์ ท้าว สหัมบดีพรหมได้ทราบพระพุทธดำริเช่นนั้นแล้ว จึงได้ลงมากราบทูลอาราธนา เพื่อให้ทรงแสดงธรรมสั่งสอนสัตว์ โดยอ้างเหตุว่า สัตว์โลกที่มีกิเลสเบาบาง สามารถจะรู้ตามเห็นตามก็มี ดังนี้พระองค์จึงได้ทรงแสดงธรรม แต่ในปฐม สมโพธิฉบับของสมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสุทเทว) มิได้กล่าวถึงว่า สหัมบดีพรหมลงมาอาราธนา เป็นแต่กล่าวว่า เพราะพระองค์ทรงพิจารณา ถึงสัตวโลกด้วยพุทธจักษุญาณ ทรงเห็นว่าสัตว์ที่เป็นภัพพะสามารถจะรู้ ธรรมตามก็มี เป็นอภัพพะไม่สามารถจะรู้ตามก็มี อันนี้เองเป็นเหตุให้พระ องค์หวนพระทัยกลับทรงแสดงธรรม