ประสิทธิภาพการทำงานของสารสกัดจากผักคราดหัวแหวนต่อการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พาขวัญ แก้วเวหล, ธมลวรรณ แก้วชนะ

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ศิริลักษณ์ ชุมเขียว

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสุรวิวัฒน์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

บทคัดย่อ

มะเร็งระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal cancer) เป็นมะเร็งที่ทำให้เสียชีวิตมากกว่ามะเร็งของอวัยวะอื่นๆ ในร่างกาย โดยสามารถเกิดได้ทุกตำแหน่งของระบบทางเดินอาหาร ตั้งแต่หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ ทวารหนัก รวมถึงอวัยวะอื่นๆ ในช่องท้อง ตับ ตับอ่อน และถุงน้ำดี โดยมะเร็งในระบบทางเดินอาหารจัดเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยและรุนแรงเป็นสาเหตุในการเสียชีวิตมากกว่ามะเร็งของอวัยวะอื่นๆในร่างกาย โดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งท่อน้ำดี ทั้งนี้สาเหตุเกิดจากปัจจัยต่างๆ ร่วมกันระหว่างพันธุกรรม พฤติกรรมเสี่ยง และปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นการเกิดอนุมูลอิสระภายในเซลล์ที่ส่งผลการทำปฏิกิริยากับชีวโมเลกุลภายในเซลล์ ซึ่งมีความสัมพันธ์โดยตรงกับการเกิดโรคมะเร็ง

ผักคราดหัวแหวน (Acmella oleracea) เป็นพืชเมืองร้อนที่พบได้ทางภาคเหนือและภาคใต้ของประเทศไทย เป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์หลากหลายเช่น การต้านการดื้อยา สมานแผล และฤทธิ์ชา ซึ่งเกิดจากมีสารในกลุ่ม Alkamide อย่างสาร Spilanthol ที่พบมากโดยเฉพาะบริเวณดอกซึ่งมีฤทธิ์ต้านทานอนุมูลอิสระที่ร่างกายสร้างขึ้นมา เพื่อไม่ให้อนุมูลอิสระนี้สร้างความเสียหายให้กับเซลล์ หรือทำลายระบบภูมิคุ้มกัน ดังนั้นในการศึกษานี้จึงมุ่งเน้นในการศึกษาประสิทธิภาพการยับยั้งการเจริญเติบโตของมะเร็งทางเดินอาหาร 2 ชนิดได้แก่ เซลล์มะเร็งท่อน้ำดี (HuCCT1) และเซลล์มะเร็งลำไส้ (HT-29) รวมถึงศึกษาชนิดการตายของเซลล์มะเร็ง เพื่อให้เข้าใจการทำงานของสารสกัดของการตายของเซลล์มะเร็ง และสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดเป็นอีกตัวเลือกหนึ่งสำหรับการรักษาโรคมะเร็งในอนาคตที่มีข้อจำกัดน้อยลง รวมถึงถือเป็นการเพิ่มมูลค่าเเก่พืชที่พบอยู่ได้ทั่วไปในชุมชน

โดยการทดลองจะแบ่งดูความเข้มข้นของสารสกัด 8 ความเข้มข้นจาก 500 - 3.9 ug/ml เเละดูค่า MTT assay เพื่อคำนวณค่าความมีชีวิตเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี (HuCCT1) จากนั้นจึงเปรียบเทียบดูความเข้มข้นที่มีประสิทธิภาพที่สุด เเละทำการย้อมสี Trypan blue เพื่อดูการทำงานของสารสกัดต่อการตายของเซลล์มะเร็ง โดยผลการทดลองพบว่าสารสกัดผักคราดหัวเเหวนสามารถกำจัดเซลล์มะเร็งท่อน้ำดี (HuCCT1) ได้ เเละ โดยสาร Spilanthol ที่อยู่ในสารสกัดจะเข้าไปยับยั้งการทำงานของโปรตีน JAK1 เเละ JAK2 ส่งผลให้เซลล์ก็ไม่สามารถเเบ่งตัวได้เเละตายไปที่สุด

คำสำคัญ: ผักคราดหัวแหวน (Acmella oleracea); มะเร็งลําไส้ (Colon cancer); มะเร็งท่อน้ําดี (Bile duct cancer); สารต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidants)