การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของแทนนินที่สกัดจากใบและรากของมันสำปะหลังที่ช่วยให้การติดสีของผ้าไหม

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

บุณยาพร จักษุดำ, ปิติยาพร สงวนรัตน์, พงศ์ธีรัช มณีกรรณ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

มีนารัตน์ วงศ์เสน่ห์

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย มุกดาหาร

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2560

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ในปัจจุบันความก้าวหน้าของเทคโนโลยีมีบทบาทต่อการใช้ชีวิตประจำวันมากขึ้นในหลายๆด้าน เช่น ด้านที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ในขณะที่มนุษย์ได้รับความสะดวกสบายจากสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ สิ่งแวดล้อมก็ได้รับผลกระทบมากมายมหาศาล เช่น การย้อมผ้าที่อดีตหากต้องการให้ผ้ามีสีสันก็จะใช้สีที่ได้จากธรรมชาติที่สามารถหาวัตถุดิบได้ง่ายตามท้องถิ่นซึ่งมีวิธีที่ซับซ้อนและใช้เวลานานเนื่องจากสีย้อมผ้าที่ได้จากธรรมชาตินั้นมีความคงทนต่อการซักและการสัมผัสกับแสงแดดน้อยจึงทำให้ต้องนำผ้ามาย้อมซ้ำหลายๆรอบ แต่ในปัจจุบันได้มีการสังเคราะห์สีย้อมผ้า และสารที่ช่วยในการติดสีขึ้น แต่ที่เป็นที่นิยมคือ สารส้ม จุนสี และกรดน้ำส้ม ทั้งสีย้อมผ้าสังเคราะห์และสารช่วยในการติดสีเพียงแค่เดินทางไปห้างสรรพสินค้าก็สามารถที่จะเลือกสีที่ต้องการจะนำมาย้อมผ้าได้เลย ซึ่งไม่ต้องมีวิธีการซับซ้อนและประหยัดเวลา และเสื้อผ้าที่ผ่านการย้อมด้วยสารที่ช่วยในการติดสีกับสีย้อมผ้าที่สังเคราะห์ขึ้น พบว่ามีความคงทนต่อการซักและการสัมผัสกับแสงแดด แต่เนื่องจากสีย้อมผ้าที่สังเคราะห์ขึ้นส่วนใหญ่มีโลหะหนักเป็นองค์ประกอบ จึงทำให้สีย้อมผ้าที่สังเคราะห์ขึ้นมีอันตรายต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก เช่น น้ำที่เหลือจากกระบวนการย้อมผ้ามีโลหะหนักและสารเคมีตกค้าง ซึ่งไม่ได้มีการบำบัดก่อนนำไปปล่อยลงสู่แหล่งธรรมชาติ ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตต่างๆ

แต่ก็มีผู้คนบางกลุ่มที่เห็นถึงปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อมนุษย์ และสิ่งแวดล้อม จึงหันมาใช้สีย้อมผ้าที่ได้จากธรรมชาติ เพื่อเป็นการรักษาสิ่งแวดล้อม และเป็นการรักษาภูมิปัญญาไทยดั้งเดิมที่บรรพบุราได้สั่งสมมา ทำให้มีงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการใช้สีย้อมผ้าที่ได้จากธรรมชาติ และงานวิจัยสารที่ช่วยในการติดสีของสีย้อมผ้าที่ได้จากธรรมชาติค่อนข้างมาก เพราะสีย้อมผ้าที่ได้จากธรรมชาติที่สามารถหาวัตถุดิบได้ง่ายตามท้องถิ่น ไม่สร้างอันตรายแก่ผู้ที่อยู่ในกระบวนการการย้อมผ้า ไม่สร้างมลภาวะให้สิ่งแวดล้อม และเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ของภูมิปัญญาท้องถิ่น

คณะผู้วิจัยก็เป็นคนหนึ่งในกลุ่มที่เล็งเห็นถึงปัญหาดังกล่าว จึงได้ศึกษาการใช้แทนนินที่สกัดจากใบมันสำปะหลังเป็นสารช่วยติดสีในการย้อมไหมด้วยสีธรรมชาติจากขมิ้น ซึ่งขมิ้นเป็นพืชที่สามารถหาได้ง่ายและมีอยู่ทั่วไปตามท้องถิ่น ทางผู้วิจัยได้นำใบมันสำปะหลังมาสกัดเอาแทนนินมาซึ่งเป็นสารที่ช่วยในการติดสีในการทำวิจัยเพื่อศึกษาความคงทนของสีต่อการซักของเส้นไหมที่ใช้แทนนินและไม่ใช้แทนนินในการย้อม เพื่อศึกษาความสามารถของแทนนินที่ช่วยการติดสีของเส้นไหม เพื่อเป็นการส่งเสริมให้ใช้ประโยชน์จากวัตถุดิบที่สามารถหาได้ตามท้องถิ่น และเพื่อเป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยให้สืบต่อไป