การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสามารถในการกระจายพันธุ์ของบัวตองเมื่อเทียบกับพืชในวงศ์Asteraceaeชนิดอื่นๆ เพื่อการอนุรักษ์พันธุ์พืชท้องถิ่น

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

น้อย นามอ้าย, กฤตยชญ์ ไชยวงค์, อภิรดา เฉิน

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

เกียรติศักดิ์ อินราษฎร

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนดำรงราษฎร์สงเคราะห์

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2560

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ทุ่งดอกบัวตองบนดอยหัวแม่คำเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดเชียงราย โดยพืชดังกล่าวมีการกระจายพันธุ์ขยายพื้นที่รุกรานพืชท้องถิ่นเพิ่มมากขึ้นในทุกๆ ปี โครงงานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสามารถในการกระจายพันธุ์ของบัวตองเมื่อเทียบกับพืชในวงศ์ Asteraceaeชนิดอื่นๆ เพื่อใช้ในการวางแผนอนุรักษ์พันธุ์พืชท้องถิ่นที่อาจได้รับผลกระจากการเป็นเอเลี่ยนสปีชีส์บนพื้นที่ดอยหัวแม่คำ จังหวัดเชียงรายโดยแบ่งเป็น 3 การทดลอง ดังนี้ การทดลองที่ 1ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสามารถในการกระจายพันธุ์ของบัวตองเมื่อเทียบกับพืชในวงศ์ Asteraceaeชนิดอื่นๆโดยศึกษาโครงสร้างของเมล็ด ลำต้น ระบบราก และความสามารถในการทนความร้อนจากไฟป่าของบัวตองเปรียบเทียบกับดาวกระจาย สาบเสือและกระดุมทอง พบว่าเมล็ดของบัวตองสามารถกระจายตัวได้ไกลกว่าต้นแม่ถึง 20 เมตร ลำต้นมีเปลือกหนามากกว่าดาวกระจายถึง 10 เท่า มีระบบรากที่แผ่กว้างมากกว่ากระดุมทองถึง 12 เท่า นอกจากนี้เมล็ดและลำต้นของบัวตองยังสามารถทนต่อการวาบไฟได้ถึง3 และ 5 ครั้งตามลำดับ โดยไม่ทำให้เปอร์เซ็นต์การงอกและการแตกยอดใหม่แตกต่างจากชุดควบคุมรวมทั้งรากใต้ดินยังทนความร้อนได้สูงสุดถึง 90 องศาเซลเซียสการทดลองที่ 2 ศึกสมบัติการเป็นสารอัลลีโลพาธีของสารสกัดจากใบบัวตองต่อการงอกของเมล็ดพืชในท้องถิ่นได้แก่ ข้าวจ้าวฮ่อ ผักเผ็ดหลวงและหญ้าดอกขาว พบว่าสารสกัดใบบัวตองมีผลยับยั้งการงอกของเมล็ดพืชทั้ง 3 ชนิด มีค่าเท่ากับ 57, 72 และ 68% ตามลำดับ การทดลองที่ 3 การสร้างแผนภาพเพื่อพยากรณ์การกระจายพันธุ์ของบัวตอง โดยใช้ข้อมูลถ่ายทางอากาศแสดงพื้นที่บัวตองในรอบ 5 ปี ร่วมกับผลการวิเคราะห์พื้นที่ในการกระจายพันธุ์และการรุกรานพืชชนิดอื่นๆ ที่ได้จากการทดลองมาสร้างแผนภาพทำนายการกระจายพันธุ์ของบัวตองและพืชท้องถิ่นที่สำคัญของดอยหัวแม่คำในอนาคต พบว่าในระยะเวลาไม่เกิน 7 ปีข้างหน้า ดอยหัวแม่คำจะเต็มไปด้วยบัวตองในขณะที่พืชชนิดอื่นๆ จะลดลงและสูญพันธ์ในระยะเวลาอันใกล้นี้ โครงงานนี้จะเป็นโมเดลหนึ่งในการสร้างความตระหนักให้กับคนในท้องถิ่นในการดูแลจัดการความหลากหลายทางชีวภาพในท้องถิ่นไม่มองเฉพาะประโยชน์ที่จะได้รับจากการท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการวางแผนควบคุมพื้นที่ในการกระจายพันธุ์ของบัวตองและอนุรักษ์พันธ์พืชท้องถิ่นที่อาจมีประโยชน์ในอนาคตต่อไป