การสกัดเจลโลสจากเมล็ดมะขามเพื่อใช้เป็นสารป้องกันเชื้อราในผลิตภัณฑ์เครื่องจักสาน

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ศิริประภา หมากสุข, ขวัญตา แต่งงาม, เมธาพร ฉันท์แต่ง

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

พรพิมล ทดทะศรี

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนอ่างทองปัทมโรจน์วิทยาคม

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2562

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

บทคัดย่อ

โครงงานเรื่องการสกัดเจลโลสจากเมล็ดมะขาม เพื่อใช้เป็นสารป้องกันเชื้อราในผลิตภัณฑ์เครื่องจักสาน เกิดขึ้นเนื่องจากในจังหวัดอ่างทองมีชื่อเสียงเกี่ยวกับภูมิปัญญาด้านการทำเครื่องจักสาน ซึ่งเส้นใยที่ชาวบ้านใช้ในการผลิตเครื่องจักสานนั้นส่วนใหญ่เป็นเส้นใยที่ผลิตมาจากธรรมชาติ ซึ่งมีข้อเสียคือมีอายุการใช้งานจำกัด มีปัญหาการเกิดเชื้อราได้ง่าย นอกจากนี้ในจังหวัดอ่างทองนิยมปลูกต้นมะขามเปรี้ยวไว้รับประทาน และมีเมล็ดเหลือทิ้งจำนวนมาก คณะผู้จัดทำจึงมีแนวคิดในการเพิ่มมูลค่าให้กับเมล็ดมะขาม โครงงานนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการสกัดเจลโลสจากเนื้อเมล็ดมะขามเปรี้ยวและเมล็ดมะขามหวาน เพื่อศึกษาผลของระยะเวลาในการเกิดเชื้อราของเส้นใยผักตบชวาที่เคลือบด้วยสารเคลือบผิวทางการค้าวานิช และเจลโลสจากเนื้อเมล็ดมะขาม และเพื่อศึกษาฤทธิ์การยับยั้งเชื้อราของเจลโลส โดยเริ่มจากนำเมล็ดมะขามไปล้างน้ำทำความสะอาดและนำไปอบทำให้แห้ง เมล็ดมะขามเปรี้ยวมีน้ำหนักเฉลี่ยเท่ากับ 34.14±0.02 กรัม น้ำหนักที่ลดลงคิดเป็นร้อยละ 2.48 และเมล็ดมะขามหวานมีน้ำหนักเฉลี่ยเท่ากับ 36.55±0.02 กรัม น้ำหนักที่ลดลงคิดเป็นร้อยละ 2.09 จากนั้นนำเมล็ดมะขามที่อบแล้วมากำจัดเปลือกออกแล้วนำไปบดให้ละเอียด ร่อนด้วยตะแกรงกรอง พบว่าผงแป้งเมล็ดมะขามเปรี้ยวมีน้ำหนักเฉลี่ยเท่ากับ 30.54±0.02 กรัม และผงแป้งเมล็ดมะขามหวานมีน้ำหนักเฉลี่ยเท่ากับ 32.15±0.01 กรัม โดยได้ผงแป้งที่มีลักษณะเป็นสีขาวครีม ต่อมานำผงแป้งเมล็ดมะขามมาการสกัดเจลโลส โดยพบว่าอุณหภูมิที่เหมาะสมที่สุดในการสกัดเจลโลส คือที่ 80 องศาเซลเซียส แล้วนำเจลโลสจากเมล็ดมะขามเปรี้ยวและเจลโลสจากเมล็ดมะขามหวานมาเคลือบผักตบชวาเปรียบเทียบผลกับสารเคลือบทางการค้าวานิช วางไว้ในห้องที่มีอุณหภูมิเท่ากัน พบว่าสารเคลือบเจลโลสจากเมล็ดมะขามเปรี้ยวและเจลโลสจากเมล็ดมะขามหวานมีประสิทธิภาพในการป้องกันเชื้อราได้ใกล้เคียงกับสารเคลือบทางการค้าวานิช และจากการการทดสอบฤทธิ์การยับยั้งเชื้อราในเจลโลส พบว่าสารสกัดเจลโลสจากเมล็ดมะขามไม่มีฤทธิ์ในการยับยั้งเชื้อราในผักตบชวา เนื่องจากไม่ปรากฏ Zone of inhibition แต่สาเหตุที่ผักตบชวาที่เคลือบด้วยเจลโลสสามารถป้องกันการเกิดเชื้อราได้นั้น เพราะว่าสารเคลือบจากเจลโลสมีลักษณะคล้ายฟิล์มที่เคลือบอยู่บนผักตบชวาซึ่งป้องกันความชื้นจากอากาศที่จะผ่านเข้าออกได้ จึงสามารถช่วยยืดระยะเวลาในการเกิดเชื้อราได้

คำสำคัญ : เมล็ดมะขาม เจลโลส กัม เครื่องจักสาน การสกัด การป้องกันเชื้อรา Zone of inhibition