การศึกษาประสิทธิภาพสาร Nepetalactone ของกัญชาแมว(Nepeta cataria)ในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียที่เกิดจากการติดเชื้อทางผิวหนัง

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

รักสินา วรรณวงศ์, กรกนก สุทธกุล, อภิชญา ปัญญาเครือ

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

นายพิชิต คำบุรี

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนจักรคำคณาทร

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2562

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

กัญชาแมวเป็นต้นไม้จำพวกมิ้นต์ชนิดหนึ่ง มีต้นกำเนิดมาจากทวีปเอเชียและยุโรป แต่ปัจจุบันได้แพร่พันธุ์กระจายไปแแล้วทั่วโลกรวมทั้งสิ้นมากกว่า 250 ชนิด ลำต้นมีลักษณะตั้งตรง สูงได้ประมาณ 2 ฟุต แตกกิ่งก้านจากโคนต้น เนื้อภายในอ่อนและไม่แข็งแรง ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการปักชำและการแยกต้น ชอบขึ้นตามดินที่มีอุณหภูมิเย็น พบขึ้นเป็นวัชพืชตามที่รกร้างทั่วไป และตามที่มีอิฐปูนเก่า ใบเป็นใบเดี่ยวขนาดเล็ก (ใหญ่กว่าใบพุทราเล็กน้อย) ออกเรียงสลับ ลักษณะของใบเป็นรูปมนรี รูปไข่ หรือรูปกลมโต ปลายใบมนหรือแหลมเล็กน้อย โคนใบสอบ ส่วนขอบใบหยักเล็กน้อย แผ่นใบเป็นสีเขียว ด้านบนมีขนขึ้นปกคลุมออกดอกเป็นช่อตามซอกใบรอบๆลำต้น ส่วนยอดของช่อดอกเป็นดอกเพศเมีย ลักษณะของดอกจะคล้ายกับใบอ่อนที่มีขนาดเล็ก แต่เมื่อบานเต็มที่แล้วใบอ่อนนี้ก็ยังคงติดอยู่และไม่ร่วง มีใบประดับหยักเป็นซี่ฟันมีขนปกคลุม แต่ละใบประดับจะหุ้มห่อดอก 2-6 ดอก

ในใบและก้านของ Catnip จะมีสารเคมีที่ออกฤทธิ์ ซึ่งเรียกว่า "Nepetalactone"ซึ่งเป็นสารออกฤทธิ์คล้ายฟีโรโมนของแมว เมื่อเเมวไปสูดดมที่ใบ Catnip จะทำให้มีอาการเคลิบเคลิ้ม สดชื่น มีความสุข กลิ้งตัวไปมาที่พื้น กระโดด ตีลังกาไปมา น้ำลายไหล แสดงพฤติกรรมคล้ายกับแมวเพศเมียเวลาเกิดการติดสัด ส่วนในสุขัขนั้นจะมีผลกระทบต่างจากแมว คือ จะมีฤทธิ์เหมือนยานอนหลับ ช่วยลดอาการตื่นกลัว วิตกกังวล และช่วยให้สุนัขนอนหลับสบายขึ้น และที่สำคัญ สาร Nepetalactone ยังมีส่วนผสมของแอนตี้แบคทีเรีย (antibacterial) ที่รักษาแผลของสุนัขได้

สาเหคุการติดเชื้อทางผิวหนัง คือ แบคทีเรียสตาฟีโลค็อกคัส แบคทีเรียสตาฟีโลค็อกคัสสามารถแพร่กระจายได้ในอากาศในลักษณะของสะเก็ดผิวหนัง (ฝุ่นละออง) การสัมผัสผิวหนังของผู้ติดเชื้อ หรือการสัมผัสพื้นผิวที่มีเชื้อแบคทีเรียดังกล่าว โดยทั่วไปแล้วผิวกายของมนุษย์จะทำหน้าที่เป็นปราการป้องกันมิให้เชื้อโรคหรือแบคทีเรียเล็ดรอดเข้าทำอันตรายระบบต่างๆของร่างกาย แต่หากผิวหนังมีบาดแผลเชื้อจากแบคทีเรียสตาฟีโลค็อกคัสก็สามารถเข้าสู่ร่างกาย ทางบาดแผลดังกล่าวได้และเป็นสาเหตุให้เกิดการติดเชื้อจากแบคทีเรีย

จากข้อมูลดังกล่าวสาร Nepetalactone สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียในแผลของสุนัขได้ จึงได้เล็งเห็นความสำคัญของสาร Nepetalactone ว่าสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียในมนุษย์ได้หรือไม่ ดังนั้นจึงได้เลือกตัวอย่างแบคทีเรียที่เกิดจากการติดเชื้อทางผิวหนังมาศึกษาในเรื่องนี้เนื่องจากเป็นบริเวณที่แบคทีเรียสามารถแทรกซึมเข้าได้ง่ายโดยผ่านทางบาดแผลที่ได้รับบาดเจ็บ โดยจะใช้แบคทีเรียแกรมบวก สกุลStaphylococcusสายพันธุ์ S. aureus