การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการกักเก็บน้ำในรูปแบบบ่อน้ำซึมระดับตื้น

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

โมนัย รัตนพนาวงษ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

บุญฐกาญจน์ บุญเคน

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสุรนารีวิทยา

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2560

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ประเทศไทยมักประสบปัญหาอุทกภัย และปัญหาภัยแล้ง ซึ่งเกิดขึ้นบางพื้นที่ช่วงกลางฤดูฝนในช่วงเดือนมิถุนายน-เดือนกรกฎาคม และจะเกิดอย่างชัดเจนเมื่อสิ้นสุดฤดูฝน โดยภาคตะวันออก เฉียงเหนือและภาคเหนือจะเกิดปรากฏการณ์ภัยแล้งขึ้นก่อนและกินระยะเวลายาวนานกว่าภาคอื่น ๆ เป็นประจำทุก ๆ ปี (ความแห้งแล้งของแต่ละพื้นที่ในประเทศไทย, 2560) กรมอุตุนิยมวิทยา (2560) เผยว่า พ.ศ.2559 ประเทศไทยมีปริมาณฝนรวมตลอดปีเฉลี่ยทั้งประเทศสูงกว่าค่าปกติประมาณ 8 เปอร์เซ็นต์ และสูงกว่าปีที่ผ่านมา (พ.ศ.2558 ต่ำกว่าค่าปกติ 11 เปอร์เซ็นต์) ทำให้ในหลายพื้นที่ของประเทศไทยประสบปัญหาน้ำท่วม แต่กระนั้นพอถึงฤดูร้อนก็ยังเกิดภัยแล้งขึ้นในหลายพื้นที่ เพราะ ไม่มีการจัดการชลประทานที่ดีพอ แม้บางแห่งจะมีการขุดเจาะน้ำบาดาลขึ้นมาใช้ แต่ใช้ได้ไม่นานก็หมดไป หรืออาจมีใช้ใหม่ได้แต่ก็ต้องรอเวลานาน อีกทั้งยังก่อให้เกิดปัญหาดินทรุดตัวตามมาอีกด้วย

ดังนั้นผู้วิจัยจึงสนใจสืบเสาะหาวิธีการสร้างบ่อน้ำซึมระดับตื้นที่รองรับน้ำมาจากบนดิน แล้วกักเก็บไวเพื่อใช้ในช่วงแห้งแล้ง หรือใช้อุปโภคในครัวเรือน โดยสร้างตรงบริเวณที่มักเกิดน้ำท่วมขังเมื่อฝนตก โดยศึกษาจากแบบจำลองเพื่อทำการทดลองตัวแปรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ลักษณะของชั้นดินต่างชนิดกัน ลักษณะการเจาะรูบนผนัง เส้นผ่านศูนย์กลางของรูบนผนัง ความลึก และขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของบ่อน้ำซึมระดับตื้นที่มีผลต่อการซึมผ่านของน้ำ เป็นต้น แล้วนำข้อมูลที่ได้มาจัดทำอัตราส่วนเปรียบเทียบ เพื่อให้ผู้ที่สนใจสามารถนำข้อมูลไปสร้างเป็นบ่อน้ำซึมระดับตื้นที่สามารถใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพตามลักษณะของพื้นที่นั้น ๆ

การทดลองแบ่งเป็น 5 ตอน ได้แก่ ตอนที่ 1 ศึกษาลักษณะของชั้นดินที่มีผลต่อการซึม และกักเก็บน้ำของบ่อน้ำซึมระดับตื้น ตอนที่ 2 ศึกษาลักษณะการเจาะรูบนผนังบ่อของบ่อน้ำซึมที่มีผลต่อการซึม และกักเก็บน้ำของบ่อน้ำซึมระดับตื้น ตอนที่ 3 ศึกษาเส้นผ่านศูนย์กลางของรูบนผนังของบ่อน้ำซึมที่มีผลต่อการซึม และกักเก็บน้ำของบ่อน้ำซึมระดับตื้น ตอนที่ 4 ศึกษาความลึกของบ่อซึมที่มีผลต่อการซึม และกักเก็บน้ำของบ่อน้ำซึมระดับตื้น และตอนที่ 5 ศึกษาขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางบ่อน้ำซึมที่มีผลต่อการซึม และกักเก็บน้ำของบ่อน้ำซึมระดับตื้น

เมื่อได้ข้อมูลแล้วจะนำมาจัดกระทำข้อมูลที่ได้ คำนวณหาอัตราส่วนเปรียบเทียบ รวบรวมข้อมูลไว้เป็นคู่มือการสร้างบ่อน้ำซึมระดับตื้นให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุดในแต่ละพื้นที่ที่จะสร้างแบบเสร็จสมบูรณ์ โดยประสิทธิภาพของบ่อน้ำซึมในที่นี้คือ ความสามารถในการกักเก็บน้ำในหนึ่งหน่วยเวลา