การพัฒนาสูตรตำรับแฮนด์ครีมจากสารสกัดจากพืชที่มีฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ศุภกิจ พรหมสา, อัศม์เดช อัยรา

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ปิยะมาศ เจริญชัย

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2564

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

มือเป็นอวัยวะที่มนุษย์ใช้สัมผัสกับสิ่งต่างๆ จึงเป็นช่องทางที่ทำให้เชื้อโรคต่างๆ เข้าสู่ร่างกายได้ โดยเฉพาะเชื้อก่อโรคที่สามารถผ่านเข้าทางช่องเปิดของร่างกาย เช่น ตา จมูก ปาก เป็นต้น การทำความสะอาดมือจึงเป็นสิ่งจำเป็น โดยเฉพาะในยุคปัจจุบันที่โลกกำลังเผชิญกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (covid-19) คนเราจึงมีการล้างมือบ่อยมากยิ่งขึ้น โดยการใช้สบู่ หรือเจลแอลกอฮอล์ จึงส่งผลให้ผิวหนังบริเวณมือแห้งกร้าน ขาดความชุ่มชื้น การใช้แฮนด์ครีม หรือครีมทาบริเวณมือ จึงอีกทางเลือกหนึ่งที่นำมาใช้ในการบำรุงผิวบริเวณมือ เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้สำหรับทาผิวบริเวณมือ เพื่อให้นุ่มเนียนและชุ่มชื้น อีกทั้งยังพกพาสะดวกและใช้ได้ตลอดเวลา ซึ่งหากแฮนด์ครีมมีส่วนผสมของสารที่มีฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระ ก็จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพราะสารต้านอนุมูลอิสระ จะช่วยป้องกันหรือชะลอการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันโดยอนุมูลอิสระชนิดต่าง ๆ ได้ ทำให้ผิวมีความยืดหยุ่น ความกระชับ แลทำให้สีผิวไม่สม่ำเสมอ (เจนจิรา จิรัมย์ และประสงค์ สีหานาม, 2554) ผู้ผลิตจึงนิยมนำสารเคมีสังเคราะห์มาใช้เป็นส่วนผสมในแฮนด์ครีม เพื่อให้ออกฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระซึ่งสารเคมีดังกล่าวอาจทำให้เกิดการระคายเคือง อีกทั้งหากมีการใช้แฮนด์ครีมบ่อย ๆ อาจทำให้ได้รับสารเคมีสะสมในร่างกายมากเกินไปและก่อให้เกิดอันตรายแก่ผู้บริโภคได้

จาการข้อมูลที่ผ่านมาพบว่า ใบหนานเฉาเหว่ย ใบย่านาง และผลมะตูม ซึ่งเป็นพืชสมุนไพร มีสารประกอบฟินอลิก และมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ โดยการศึกษาของวลัยพร สินสวัส และคณะ (2563) ได้ทำการวิเคราะห์สารประกอบฟีนอลิกและความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระ ของสารสกัดใบหนานเฉาเหว่ยแสดงให้เห็นว่าสารสกัดจากใบหนานเฉาเหว่ยได้ปริมาณสารฟินอลิก โดยการสกัดด้วยน้ำกลั่น ได้ปริมาณ 40.53±0.29 มก./100 กรัมน้ำหนักแห้ง การศึกษาของของปานฤทัย พุทธทองศรี และคณะ (2562) ได้ทำการใช้ใบย่านางเพื่อเพิ่มสารต้านอนุมูลอิสระในกระบวนการผลิตหน่อไม้อบแห้ง แสดงให้เห็นว่า สารสกัดจากส่วนใบย่านางมีค่าสามารถยับยั้งอนุมูลอิสระโดยวิธี DPPH ร้อยละ 50 37.340 ± 2.404 mg/mL การศึกษาของเอนก หาล และคณะ (2560) ได้ทำการศึกษาประสิทธิภาพในการต้านอนุมูลอิสระจากสมุนไพร แสดงให้เห็นว่า สารสกัดจากผลมะตูมได้ผลประสิทธิภาพการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH 11.41 µmol และวิธีวัดด้วยวิธี ABTS ได้ผลประสิทธิภาพการต้านอนุมูลอิสระ 13.53 µmol

ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น คณะผู้วิจัยจึงเกิดแนวคิดในการนำสารสกัดจากพืชที่มีฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระมาผสมกับแฮนด์ครีม แล้วทำการพัฒนาสูตรตำรับให้มีความเหมาะสม เพื่อนำไปสู่ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวบริเวณมือที่มีมีส่วนผสมของสารสกัดจากธรรมชาติ และมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค