การศึกษาทบทวนทางอนุกรมวิธานพืชสกุลขนุนดินในประเทศไทย

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ณัฐพฤกษ์ ศักดาภิพาณิชย์, สิทธิพร สิงห์นลินธร, ธนเสฐฐ์ กิตติวรรธโนทัย

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

จิโรจน์ แสงรัตนประเสริฐ

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

พืชสกุลขนุนดิน (Balanophora) เป็นพืชเบียนราก (root-holoparasite) ส่วนมากกระจายพันธุ์อยู่ในเขตร้อนของทวีปแอฟริกา เขตอบอุ่นไปจนถึงเขตร้อนของทวีปเอเชีย ออสเตรเลีย และหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก พืชสกุลนี้มีคุณสมบัติทางการแพทย์ที่น่าสนใจหลายประการ ได้แก่การยับยั้งเชื้อ HIV ลดระดับน้ำตาลในเลือด ต้านการอักเสบ และยังสามารถนำมาทำยาแก้ปวดได้อีกด้วย ปัจจุบันมีรายงานการค้นพบพืชสกุลนี้ในประเทศไทยทั้งสิ้น 5 หน่วยอนุกรมวิธาน (taxa) ซึ่งรายงานเผยแพร่ในหนังสือพรรณพฤกษชาติของไทย (Flora of Thailand) เล่มที่ 2 ฉบับที่ 2 โดย Hansen ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1972 นอกจากนี้ในปีที่ผ่านมายังมีรายงานการค้นพบพืชสกุลขนุนดินชนิดที่ยังไม่มีรายงานพบในประเทศไทย (New Record) เพิ่มเติม จากตัวอย่างพรรณไม้แห้งที่เก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์พืช อีกทั้งมีตัวอย่างพรรณไม้แห้งในพิพิธภัณฑ์พืชจำนวนมากที่ยังไม่ได้รับการระบุชนิดหรือระบุชนิดผิดพลาด แสดงให้เห็นว่าพืชสกุลนี้ในประเทศไทยยังมีปัญหาหรือคำถามทางด้านอนุกรมวิธานอยู่ จึงเป็นที่มาของวัตถุประสงค์หลักของโครงงานนี้คือ เพื่อศึกษาทบทวนทางอนุกรมวิธานของพืชสกุลขนุนดินในประเทศไทย และเพื่อปรับปรุงรูปวิธาน (dichotomous key) สำหรับการระบุชนิดในประเทศไทยได้อย่างครอบคลุมมากยิ่งขึ้น คณะผู้วิจัยศึกษาตัวอย่างพรรณไม้แห้งที่เก็บรักษาในพิพิธภัณฑ์พืชในประเทศไทย มี BK, BKF, PSU, QBG, และ KKU เป็นอาทิ โดยในระหว่างที่กำลังทำการศึกษาทบทวน คณะผู้วิจัยได้พบพืชที่ยังไม่มีรายงานพบในไทยมาก่อนอีกชนิดหนึ่ง ได้แก่ B. papuana Schltr. ซึ่งได้เขียนต้นฉบับสำหรับตีพิมพ์เผยแพร่ส่งวารสารแล้ว จากข้อมูลการศึกษาแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของพืชสกุลขนุนดิน ในประเทศไทย ซึ่งการค้นพบดังกล่าวมีความสำคัญต่อการศึกษาด้านอนุกรมวิธาน อันจะเป็นฐานข้อมูลสำคัญในการศึกษาทางชีววิทยาด้านอื่น เช่น นิเวศวิทยา ชีววิทยาการอนุรักษ์ รวมถึงด้านเภสัชสมุนไพร และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนของมวลมนุษยชาติ