การศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพในการกำจัดลูกน้ำยุงลายของสารละลายจาก สารสกัดชุมเห็ดเทศในความเข้มข้นต่างๆ

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ภัครพงศ์ ท่าห้อง, พศิน เขมวุฒิพงษ์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ปาณิสรา ไชยรักษ์, สาลามิหย๊ะ กิตติบุญญาทิวากร

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ตรัง

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ยุงลายบ้าน คือ สัตว์ที่เป็นพาหะนำโรคชนิดหนึ่งที่สามารถทำให้เกิดโรคติดต่อชนิดต่างๆ ในประเทศไทย เช่น โรคไข้เลือดออกโดยดูจากสถิตเเล้ว จะพบว่าในประเทศไทยปีที่ผ่านมา อย่างในปี พ.ศ.2563 พบผู้ป่วยไข้เลือดออกถึง 71,293 ราย เเละเสียชีวิต 51 ราย หรือในปีพ.ศ.2562 ที่พบผู้ป่วยไข้เลือดออกสูงถึง 107,883 รายเเละเสียชีวิต 123 ราย จากสถิติ จะเห็นได้ว่ายุงลายบ้านสามารถเป็นพาหะนำโรคที่มีผู้ติดเชื้อสูงที่สุดในไทยได้ โดยยุงสามารถขยายพันธุ์ได้ทั้งปี เเต่จะเพิ่มจำนวนมากที่สุดคือช่วงฤดูฝน ในเทศไทยคือช่วงกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม เนื่องจากช่วงนี้เป็นช่วงที่มีอุณหภูมิพอเหมาะเเละความชื้นพอเหมาะต่อการขยายพันธุ์ของยุงลายบ้าน โดยระยะที่เหมาะสมต่อการกำจัดยุง คือ ระยะลูกน้ำ

ลูกน้ำ คือ 1 ใน 4 ระยะการเติบโตของยุง วัฏจักรของยุงจะเริ่มจากไข่ยุงมีระยะเวลา 1-2 วัน เเล้วจะเปลี่ยนเเปลงร่างกายเป็นลูกน้ำใช้เวลา 7-10 วัน เเละหลังจากนั้นจะกลายเป็นตัวโม่ง ใช้เวลาเพียง 1-2 วัน เเละท้ายที่สุดก็จะเปลี่ยนเเปลงเป็นยุง จะเห็นได้ว่า ระยะเวลาที่นานสุดของยุงก่อนที่จะกลายเป็นตัวเต็มวัย คือ ช่วงของลูกน้ำ ซึ่งใช้เวลามากสุดถึงประมาณ 10 วัน จึงเป็นระยะที่มีการเลือกในการกำจัดยุงมากที่สุด เนื่องจากใช้เวลานานเเละลูกน้ำจะต้องอยู่ในน้ำนิ่งหลายวัน ทำให้สามารถกำจัดได้ดีที่สุด ตามท้องตลาดสามารถผลิตสารต่างๆ เพื่อนำมาใส่ในน้ำที่มีลูกน้ำอยู่เพื่อกำจัดลูกน้ำ ซึ่งมีทั้งเเบบสารเคมีเเละสารสกัดจากสมุนไพรไทย

ในปัจจุบันมีการเลือกใช้สารเคมีในการนำมากำจัดยุงลาย เนื่องจากหาซื้อได้ง่ายตามท้องตลาด เเต่การใช้สารเคมีนั้นจะทำให้มีผลเสียตามมา เช่น ปัญหามลพิษทางน้ำ ดังนั้นเเนวทางในการเเก้ไขปัญหานี้ที่ดีที่สุด คือการนำสมุนไพรมาสกัดเพื่อใช้ในการกำจัดยุงลายบ้าน ซึ่งจากการศึกษางานวิจัยที่เกี่ยวกับการใช้สารสกัดจากพืช เเสดงให้เห็นว่าสารสกัดจากพืชสามารถนำมาใช้ในการกำจัดลูกน้ำได้เป็นอย่างดี เช่น การใช้สารสกัดจากต้นชุมเห็ดเทศ ซึ่งมีสารซาโปนินอยู่มากถึง 1.33% โดยสารซาโปนินจะทำปฏิกิริยากับ cuticle

ซึ่งประกอบด้วย chitin ทำให้ cuticle ซึ่งทำหน้าที่เป็นเยื่อเลือกผ่านการป้องกันน้ำเข้าสู่ร่างกายเสียสภาพ ทำให้ลูกน้ำเสียสมดุลของร่างกายเนื่องเกิดน้ำจากการทำปฏิกริยาเข้าไปในเซลล์เป็นจำนวนมาก

ด้วยเหตุผลข้างต้น ทำให้ผู้จัดทำโครงงานจึงมีความสนใจที่จะศึกษาสารสกัดจากชุมเห็ดเทศที่มีผลในการกำจัดลูกน้ำของยุงลายบ้านเพื่อลดปริมาณยุงลายบ้านซึ่งเป็นพาหะนำโรคอีกทั้งเป็นการทำสมุนไพรพื้นบ้านที่สามารถหาได้ง่ายมาประยุกต์ใช้อีกด้วย