การศึกษาความสัมพันธ์ความหลากหลายของหอยกับป่าโกงกาง และป่าแสม

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ณัฐณิชา มณีเจริญ, กษิดิส กอเซ็ม

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

อาภาศรี ชุ่มชื่น

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ตรัง

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ในปัจจุบันพื้นที่ป่าชายเลนถูกบุกรุก โดยการขยายตัวของชุมชนไม่ว่าจะเป็นผู้ครอบครองโดยถูกต้องตามกฎหมายหรือผู้บุกรุกทำให้เนื้อที่ป่าลดน้อยลง ซึ่งป่าชายเลนมีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตและช่วยรักษาสมดุลระบบนิเวศน์ชายฝั่งทะเล โดยการแก้ปัญหาพื้นที่ป่าชายเลนลดลงสามารถแก้ไขได้โดยการปลูกป่าชายเลนทดแทน ซึ่งการลดลงของป่าชายเลนส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตเนื่องจากต้องประสบกับสภาวะที่เปลี่ยนแปลงหรือต้องอยู่ในสภาพไม่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต เช่น ปริมาณออกซิเจนค่อนข้างต่ำของดินเลน และการเปลี่ยนแปลงความเค็มของน้ำ ซึ่งหอยเป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ตามพื้น โดยการคืบคลาน เกาะหรือขุดรู ทำให้ต้องมีการปรับตัวเพื่อการอยู่รอด ความหนาแน่นของหอยจึงสามารถบ่งบอกถึงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศน์ได้ นอกจากนี้หอยยังเป็นสัตว์ที่มีความหลากหลายในบริเวณป่าชายเลน มีความสำคัญในการเป็นตัวย่อยสลายสารอินทรีย์ และการหมุนเวียนของแร่ธาตุที่สะสมอยู่ในตะกอนดิน แสดงให้เห็นว่าหอยเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความสำคัญต่อป่าชายเลน และนอกจากสัตว์น้ำที่มีความสำคัญต่อป่าชายเลนแล้วยังมีพันธุ์ไม้หลายชนิด เช่น โกงกาง แสม โปรง ที่มีความสำคัญในการทำหน้าที่เสมือนเขื่อนป้องกันคลื่นลมจากทะเลและช่วยลดความรุนแรงจากพายุไม่ให้บ้านเรือนชายฝั่งเสียหาย จากการที่ทางคณะผู้จัดทำทำการลงพื้นที่ป่าชายเลน บริเวณชุมชนบ้านมดตะนอย ตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง ได้พบป่าชายเลน 2 ลักษณะ คือ

ป่าโกงกาง ซึ่งมีต้นโกงกางปกคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ และป่าแสม ซึ่งมีต้นแสมปกคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ โดยจากแนวทางการแก้ปัญหาการลดลงของป่าชายเลน คือการปลูกป่าชายเลนทดแทนทางคณะผู้จัดทำจึงเกิดข้อสงสัยว่าป่าโกงกางหรือป่าแสมมีความอุดมสมบูรณ์มากกว่า เพื่อนำไปฐานข้อมูลในการพิจารณาการปลูกป่าทดแทนว่าควรปลูกป่าชนิดใดจึงจะทำให้ระบบนิเวศน์มีความอุดมสมบูรณ์มากกว่ากัน

คณะผู้จัดทำได้ตระหนักได้ถึงความสำคัญของการเพิ่มพื้นที่ป่าชายเลน จึงได้ทำการศึกษาความอุดมสมบูรณ์ของป่าโกงกางและป่าแสมเพื่อนำมาเปรียบเทียบ โดยมีความหลากหลายของหอยเป็นดัชนีในการวัดความอุดมสมบูรณ์

ทางคณะผู้จัดทำจึงศึกษาลักษณะกายภาพที่แตกต่างกันของป่าโกงกางและป่าแสม ศึกษาความหลากหลายของหอยที่พบในแต่ละพื้นที่ และศึกษาความสัมพันธ์ของหอยที่พบกับลักษณะพื้นที่ป่าโกงกาง และป่าแสม บริเวณป่าชายเลน ชุมชมบ้านมดตะนอย ตำบลเกาะลิบง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง