ลำดับเลขคณิตกับการผลิตชะลอมพื้นบ้านสืบสานภูมิปัญญาไทยลดการใช้วัสดุ

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ภูริณัฐ หนักตื้อ, ศิรภัสสร อิ่นคำ, ดาราวีร์ ปัญญา

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

จินตนา แสนงาย, อรรถกานต์ วงศ์ใหญ่

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนดำรงราษฎร์สงเคราะห์

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ชะลอม เป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นของคนไทยที่ใช้ในการบรรจุสิ่งของ เช่น ใช้ในการบรรจุสิ่งของในประเพณีถวายทานสลากภัตร (ประเพณีตานก๋วยสลากของภาคเหนือ) หรือบรรจุผลไม้ ของฝากต่างๆ เป็นต้น ซึ่งชะลอมถูกใช้งานมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ในการสานชะลอมนั้นมักจะมีเศษวัสดุเหลือทิ้งจากการสาน และบางครั้งตอกจะมีความยาวสั้นเกินไปทำให้ไม่พอดีสำหรับการสาน เนื่องจากผู้จักสานไม่สามารถคาดการณ์ความยาวตอกทั้งหมดที่ต้องใช้ได้ เพื่อให้การสานชะลอมใช้ทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ผู้จัดทำจึงได้จัดทำโครงงานนี้ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อลดเศษวัสดุเหลือทิ้งจากการสานโดยนำความรู้ทางคณิตศาสตร์มาใช้ในการแก้ปัญหา หาความยาวของตอกที่ใช้ในการสานชะลอมทั้งหมด และสืบสานการทำชะลอมให้เป็นมรดกทางภูมิปัญญาของไทย คณะผู้จัดทำได้จำลองภาพการสานชะลอมโดยใช้โปรแกรม Geometer's Sketchpad (GSP) และนำข้อมูลมาวิเคราะห์โดยใช้ความรู้ทางคณิตศาสตร์ และแบ่งการศึกษาออกเป็น 3 ตอน คือ ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างจำนวนวงรอบของก้นชะลอม จำนวนตอกที่ใช้ในการสาน ความกว้างของตอก รัศมีของก้นชะลอม และความยาวของตอกที่ใช้ในการสานก้นชะลอม ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างจำนวนชั้นด้านข้างชะลอม ความสูงของส่วนด้านข้างชะลอมและความยาวตอกที่ต้องใช้ในส่วนด้านข้างชะลอม และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความยาวของปลายตอกที่จะทำเป็นที่จับสำหรับหิ้ว และรัศมีของก้นชะลอม จากนั้นนำผลการศึกษาที่ได้ไปสร้างแอปพลิเคชัน CHALOM โดยสามารถดาวน์โหลดได้จาก https://bit.ly/48JAeqp เพื่อให้ผู้จักสานสะดวกต่อการหาความยาวของตอกที่ใช้ในการสานทั้งหมดได้อย่างพอดี