การศึกษาประสิทธิภาพการยับยั้งของเชื้อราเอนโดไฟต์จากต้นหมากเม่าต่อเชื้อรา Pyricularia oryzae สาเหตุโรคไหม้ในข้าว

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ยุทธพงศ์ ฟองอ่อน, จิรวดี วจีสิงห์, โบนัส มนต์อิ่น

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

นุชจเรตร์ ศรีนา, ณัฐพร จิระวัฒนาสมกุล

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนธาตุนารายณ์วิทยา

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2564

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

โครงงานวิทยาศาสตร์ เรื่อง การศึกษาประสิทธิภาพการยับยั้งของเชื้อราเอนโดไฟต์จากต้นหมากเม่าต่อเชื้อรา Pyricularia oryzae สาเหตุโรคไหม้ในข้าว มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการคัดแยกเชื้อราเอนโดไฟต์จากต้นหมากเม่า

6 สายพันธุ์ ได้แก่ ฟ้าประทาน, สร้างค้อ 1, สร้างค้อ 2, คำไหล, เพชรหนองแซง, และภูพานทอง 2) เพื่อศึกษาประสิทฺธิภาพของเชื้อราเอนโดไฟต์ในการยับยั้งเชื้อรา Pyricularia oryzae สาเหตุโรคไหม้ในข้าว 3) เพื่อศึกษาเชื้อราเอนโดไฟต์ที่มีประสิทธิภาพในการยับยั้งสูงต่อเชื้อรา Pyricularia oryzae สาเหตุโรคไหม้ของต้นกล้าข้าว โดยแบ่งขั้นตอนการทดลองออกเป็น 3 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 การศึกษาการคัดแยกเชื้อราเอนโดไฟต์จากต้นหมากเม่า ขั้นตอนที่ 2 การศึกษาการเป็นเชื้อราปฏิปักษ์ของเชื้อราเอนโดไฟต์ต่อเชื้อรา Pyricularia oryzae สาเหตุโรคไหม้ในข้าว โดยบันทึกผลการทดสอบและนำไปคำนวณหาร้อยละการยับยั้ง ขั้นตอนที่ 3 การศึกษาเชื้อราเอนโดไฟต์ที่มีประสิทธิภาพในการยับยั้งสูงต่อเชื้อรา Pyricularia oryzae สาเหตุโรคไหม้ของต้นกล้าข้าว โดยบันทึกผลการทดสอบและนำไปคำนวณหาร้อยละการเกิดโรคและร้อยละความรุนแรงของโรค

จากการทดลอง พบว่า สามารถคัดแยกเชื้อราเอนไฟต์จากต้นหมากเม่าได้ทั้งหมด 64 ไอโซเลท โดยการแยกลักษณะทางสัณฐานวิทยา จากนั้นทำการทดสอบประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อรา Pyricularia oryzae ด้วยวิธีการ Dual culture technique และเชื้อราเอนโดไฟต์ที่คัดแยกได้จากต้นหมากเม่าสายพันธุ์ฟ้าประทาน มีประสิทธิภาพการยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Pyricularia oryzae ได้ดีที่สุด คือ ไอโซเลท ALA1 คิดเป็นร้อยละ 84 และได้ตรวจสอบกลไกการยับยั้งของเชื้อราเอนโดไฟต์ด้วยวิธี 1) การครอบครองพื้นที่ 2) การเป็นปรสิต 3) การเกิดแนวยับยั้ง และ 4) การยับยั้งต่ำกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งไอโซเลท ALA1 สามารถลดความรุนแรงของโรคในต้นกล้าข้าวได้ดีที่สุด คิดเป็นร้อยละ 5.7 จากผลการศึกษาความสามารถในการยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Pyricularia oryzae สรุปได้ว่า ไอโซเลท ALA1 ที่แยกจากต้นหมากเม่าสายพันธุ์ฟ้าประทานสามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Pyricularia oryzae ที่ทำให้เกิดโรคไหม้ในข้าวได้ดีที่สุด และเป็นแหล่งสารควบคุมทางชีวภาพที่ดี อีกทั้งยังสามารถใช้เป็นข้อมูลในการศึกษาและเป็นแนวทางในการนำเชื้อราเอนโดไฟต์มายับยั้งการเกิดโรคไหม้ในข้าว เพื่อเป็นอีกทางหนึ่งที่จะได้นำข้อมูลที่ได้ไปใช้ในการพัฒนาในการทำเป็นผลิตภัณฑ์ต่อไป