ประสิทธิภาพของสารสกัดจากใบขี้เหล็กในการยับยั้งเชื้อ Colletotrichum gloeosporioides ในทุเรียน
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
ปัทมาภรณ์ ฤทธิพิณ, ปภานัน เพิ่มเพ็ง
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
จารุวรรณ จงทอง
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
ประชากรส่วนมากในประเทศไทยประกอบอาชีพเกษตรกรรม จึงจำเป็นต้องมีการใช้สารเคมีหลายอย่างร่วมด้วย เพื่อให้ผลผลิตที่ได้มีคุณภาพและปริมาณตามที่เกษตรกรต้องการ เช่น การใส่ปุ๋ย การพ่นสารฆ่าวัชพืช การพ่นสารฆ่าแมลง และการพ่นสารฆ่าเชื้อราชนิดต่างๆ จึงอาจมีการตกค้างของสารเคมีในผลผลิตทางการเกษตร และส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและผู้บริโภคได้
ทุเรียน เป็นผลไม้ที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง ซึ่งประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตทุเรียนอับดับต้นๆ ของโลก โดยในปีนี้ช่วงเดือนมกราคมถึงพฤศจิกายน 2557 ประเทศไทยส่งออกทุเรียน รวมทุกผลิตภัณฑ์ประมาณ 380 ล้านกิโลกรัม มูลค่ากว่า 13,580 ล้านบาท โดยในปริมาณทั้งหมดนี้ส่วนใหญ่เป็นการส่งออกทุเรียนสด จำนวนประมาณ 364 ล้านกิโลกรัม มูลค่ากว่า 12,280 ล้านบาท (กนกพร ชัยประสิทธิ์ .2561)
การผลิตผลไม้เมืองร้อนเพื่อบริโภคภายในประเทศและส่งออก โดยมีรายได้จากการส่งออกผลไม้เป็นจำนวนมากและมีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามผลไม้เกิดการสูญเสียได้ตั้งแต่ในแปลงปลูกจนถึงระยะหลังการเก็บเกี่ยว สาเหตุสำคัญประการหนึ่งของการสูญเสียของผลไม้หลังการเก็บเกี่ยว คือ โรคหลังการเก็บเกี่ยวซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากการเข้าทำลายของเชื้อจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรคตั้งแต่ก่อนการเก็บเกี่ยว เช่น เชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย เชื้อสาเหตุโรคสามารถเข้าทำลายผลไม้ได้โดยเข้าทางบาดแผลและทางช่องเปิดธรรมชาติบนผิวของผลไม้ โรคที่เกิดกับพืชหลังการเก็บเกี่ยว เป็นผลิตผลพืชสวนที่เน่าเสีย เพราะเชื้อจุลินทรีย์นั้น อาจจะถูกเชื้อจุลินทรีย์เข้าทำลายตั้งแต่ยังเป็นผลหรือต้นอ่อน แล้วเชื้อจุลินทรีย์จะอาศัยอยู่ในผลิตผลนั้นๆ โดยยังไม่ทำให้เกิดอาการของโรคขึ้นมา หรือผลิตผลอาจจะถูกเชื้อจุลินทรีย์เข้าทำลายในระหว่างการเก็บเกี่ยว หรือในระหว่างการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว เช่น ในช่วงการขนถ่าย การจัดมาตรฐาน การเก็บรักษา การขนส่งและในตลาด เป็นต้น ซึ่งส่งผลให้ผลผลิตทางการเกษตรเสียหาย ราคาพืชผลตกต่ำ เกษตรรายได้ลดลง ซึ่งเชื้อรา Colletotrichum gloeosporioides เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคหลังการเก็บเกี่ยว
ต้นขี้เหล็กเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ พบทั่วไปในป่าโปร่ง ป่าเบญจพรรณ และป่าที่ราบต่ำทั่วไป ซึ่งภายในใบของต้นขี้เหล็กมีสารกลุ่มแอนทราควิโนน (Anthraquinone) มีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Colletotrichum gloeosporioides ที่ทำให้เกิดโรคหลังการเก็บเกี่ยว
จากเหตุผลดังกล่าวจึงทำให้ผู้ศึกษามีแนวคิดที่จะศึกษาสารสกัดในใบขี้เหล็ก เพื่อยับยั้งเชื้อ Colletotrichum gloeosporioides ที่เกิดจากโรคหลังการเก็บเกี่ยวในทุเรียน