การสกัดwax จากใบบัวเพื่อลดการตกสีของผ้ามัดย้อม

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

สลิลา เยื้อนแย้ม, อนุรักษ์ สนธิพงค์, นิศารัตน์ ดีชะโชติ

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

วรรณนภา ธุววิทย์, พรพิมล ทดทะศรี

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนอ่างทองปัทมโรจน์วิทยาคม

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2563

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

โครงงานเรื่องการสกัด wax จากใบบัวเพื่อลดการตกสีของผ้ามัดย้อมเกิดขึ้น เนื่องจากโรงเรียนอ่างทองปัทมโรจน์วิทยาคม มีสัญลักษณ์ประจำโรงเรียนเป็นรูปดอกบัว ทำให้คณะผู้จัดทำมีความคุ้นเคยกับบัว และในจังหวัดอ่างทองยังพบบัวเป็นจำนวนมาก ที่ไม่ได้นำมาใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ และบางครั้งก็เป็นวัชพืชที่ไม่เป็นที่ต้องการ คณะผู้จัดทำได้เห็นถึงปัญหาวัชพืชที่เกิดจากใบบัวที่เหลือทิ้ง จึงสืบค้นข้อมูล พบว่า ผิวด้านบนของใบบัวมีสารเคลือบที่มีลักษณะคล้าย wax ซึ่งมีคุณสมบัติไม่ชอบน้ำ ดังนั้น จึงคิดที่จะสกัด wax จากใบบัว แล้วนำมาเคลือบผ้ามัดย้อมที่ถือเป็นภูมิปัญญาไทย แต่ต้องพบปัญหาเวลาซักผ้า แล้วเกิดสีตกใส่เสื้อตัวอื่นๆ ดังนั้นจึงนำสารสกัด wax จากใบบัวมาเคลือบผ้ามัดย้อมเพื่อลดการตกสี อีกทั้งเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับของเหลือทิ้งทางการเกษตร และเพิ่มคุณภาพสินค้าไทยให้ดียิ่งขึ้น โครงงานนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาวิธีการสกัด wax จากใบบัว เพื่อตรวจสอบสมบัติกายภาพของสารสกัด wax จากใบบัว และเพื่อศึกษาประสิทธิภาพในการลดการตกสีของผ้ามัดย้อมที่เคลือบด้วยสารสกัด wax จากใบบัวเปรียบเทียบกับผ้ามัดย้อมที่ไม่ได้เคลือบ การสกัด wax จากใบบัว พบว่า เมื่อนำใบบัวมา 2 ชนิด คือบัวสาย และบัวหลวง มาตากแห้ง และปั่นให้ละเอียด แล้วนำมาสกัดด้วยวิธีที่แตกต่างกัน คือ วีธีที่ 1 สกัดด้วยซอกเลต (Soxhlet extraction) โดยนำใบบัวทั้ง 2 ชนิด มาปั่นปริมาณ 15 กรัม มาใส่ในทรัมเบิล (thimble) และใช้สารละลายเฮกเซนเป็นตัวทำละลาย ปริมาตร 250 ml ใช้เวลา 7 ชั่วโมง ที่อุณหภูมิ 70 °C และวิธีที่ 2 สกัด wax โดยนำช้อนค่อยๆขูดผิวด้านบนของใบบัวสด ทั้ง 2 ชนิด จำนวน 1 กิโลกรัม มาละลายในเฮกเซน ปริมาตร 25 ml หลังจากนั้นนำสารสกัดที่ได้ จากการสกัดทั้ง 2 วิธี มาระเหยแห้งโดย เครื่องระเหยสุญญากาศแบบหมุน (Rotary Evaporator) จะได้สารสกัด wax มีลักษณะเป็นของเหลวคล้ายน้ำมัน สีเขียวเข้ม แต่การสกัดด้วยวิธีที่ 2 จะได้สารสกัดสีเขียวจางกว่า จากนั้นนำไปแช่น้ำแข็งให้ สารสกัด wax แข็งตัว เป็นเวลา 30 นาที รอให้แห้ง แบ่ง wax ที่ได้มาทดสอบสมบัติทางกายภาพ โดยการหาจุดหลอมเหลว และทดสอบสมบัติการละลาย พบว่า สกัด wax ที่ได้ มีช่วงการหลอมเหลวอยู่ที่ 74-94 °C และละลายได้ดีในสารละลาย เฮกเซน อะซิโตน ละลายได้บางส่วนในเอทิลแอลกอฮอล์ และไม่ละลายน้ำ สุดท้ายนำสารสกัด wax ที่ได้มาศึกษาประสิทธิภาพในการลดการตกสี พบว่าผ้ามัดย้อมที่เคลือบด้วยสารสกัด wax จากใบบัวช่วยลดการตกสีได้ของผ้าได้ดีกว่า โดยพบค่าการดูดกลืนที่ความยาวคลื่น 500 nm มีค่าเฉลี่ย 0.469 ส่วนผ้ามัดย้อมที่ไม่ได้เคลือบมีค่าเฉลี่ยการดูดกลืนแสง 0.780