การพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลเพื่อใช้ในการระบุชนิดของปลาทะเล
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
กฤตย์ กิตติชัยดํารง, พันธวัสส์ จิระเกียรติกุล, ปวริศ ดาวฉาย
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
ชลกรานต์ อวยจินดา
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
อาหารแปรรูปจากเนื้อปลานั้นเป็นที่นิยมและมีการนำมารับประทานกันอย่างแพร่หลายทั้งในประเทศไทยและหลายประเทศทั่วโลก เนื่องจากเป็นอาหารที่สามารถหาได้ง่าย สะดวกในการรับประทาน และสามารถเก็บรักษาไว้ได้นานโดยไม่เน่าเสีย อย่างไรก็ตามปริมาณปลามีอยู่อย่างจำกัด และการบริโภคที่เพิ่มสูงขึ้น ส่งผลให้เนื้อปลามีราคาที่สูงขึ้นด้วย โดยเฉพาะเนื้อปลาที่มีคุณภาพที่ดี โดยความต้องการของอาหารแปรรูปจากเนื้อปลาที่สูงขึ้นนี้ ประกอบกับลักษณะของเนื้อปลาที่ผ่านกระบวนการแปรรูป ซึ่งทำให้ไม่สามารถบ่งบอกถึงชนิดของปลาได้ จึงส่งให้ผู้ผลิตบางรายนำเนื้อปลาที่ด้อยคุณภาพ และราคาถูกมาปลอมปนเพื่อลดต้นทุนการผลิต และให้ได้ปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการของท้องตลาด ซึ่งการระบุชนิดของเนื้อปลาที่ผ่านกระบวนการแปรรูปจากการตรวจสอบลักษณะทางสัณฐานวิทยาของปลานั้นสามารถทำได้ยาก ดังนั้นโครงงานนี้จึงต้องการพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลจากยีน Cytochrome b (Cyt b) สำหรับทำหน้าที่เป็น species specific markers และยีน Cytochrome oxidase subunit I (COXI) ทำหน้าที่เป็น positive markers ด้วยเทคนิค Multiplex PCR เพื่อใช้ระบุชนิดของปลาทูน่าสามชนิด ได้แก่ Longtail tuna (Thunnus tonggol) ,Yellowfin tuna (Thunnus alalunga) และ Skipjack tuna (Katsuwonus pelamis) จากนั้นนำมาทดสอบความจำเพาะ (specificity) และความไว (sensitivity) ของเครื่องหมายโมเลกุลที่พัฒนาขึ้น โดยผลการทดสอบ พบว่าเครื่องหมายโมเลกุลนี้มีความจำเพาะต่อชนิดของปลาเป้าหมาย (target species) เมื่อทดสอบกับเนื้อปลาแช่แข็ง และเนื้อปลาที่ผ่านการปรุงสุกโดยการทอดและสามารถตรวจสอบดีเอ็นเอผสมระหว่างชนิดของปลาเป้าหมายสองชนิด และเมื่อนำไปทดสอบกับผลิตภัณฑ์แปรรูปบางชนิด พบว่าสามารถบ่งบอกชนิดของปลาทูน่าในผลิตภัณฑ์แปรรูปนั้นได้นอกจากนั้นการทดสอบความไวแสดงให้เห็นว่าเครื่องหมายโมเลกุลสามารถทดสอบกับร้อยละของดีเอ็นเอต่ำสุดที่ได้จากการสกัดของปลา Longtail tuna และ Yellowfin tuna ได้ที่ร้อยละ 1.0 และในปลา Skipjack tuna ได้ที่ร้อยละ 10