ฤทธิ์การยับยั้งแบคทีเรียและการสร้างไบโอฟิล์มโดยเอ็กโซพอลิแซกคาไรด์ที่ได้จากแบคทีเรียกรดแล็กติก
- ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
อลิน อามิน, ภทรมน ชมชื่น
- อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์
สมรักษ์ พันธ์ผล, วีรยา ตรีวรรณจุฑา
- โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์
- ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์
บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์
แบคทีเรียมีมากมายหลายชนิดและสายพันธุ์ เป็นสาเหตุทำให้อาหารเกิดการเน่าเสีย ก่อโรคกับพืช สัตว์และมนุษย์ และนำมาใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ แบคทีเรียก่อโรคบางชนิดก็มีความสามารถในการสร้างไบโอฟิล์มซึ่งทำให้การกำจัดแบคทีเรียยากขึ้นเพราะไบโอฟิล์มทำให้เซลล์ของเชื้อโรคเกาะติดกับพื้นผิวได้ดียิ่งขึ้น จึงจำเป็นที่จะต้องหาสารชนิดใหม่ที่มีศักยภาพในการยับยั้งเชื้อได้ดีรวมทั้งการยับยั้งการสร้างไบโอฟิล์ม์ แบคทีเรียกรดแลคติกเป็นแบคทีเรียที่ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมอาหารหมักมายาวนาน เป็นแบคทีเรียที่จัดได้ว่ามีความปลอดภัยในการใช้ หลายชนิดสามารถผลิตเอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์ในปริมาณที่แตกต่างกันทั้งองค์ประกอบทางเคมี และสมบัติทางชีวภาพทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของสายพันธุ์ องค์ประกอบของอาหารเลี้ยงเชื้อ พีเอชและปัจจัยสภาพแวดล้อมอื่น ๆ เอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์จากแบคทีเรียกรดแลคติก มีรายงานการยับยั้งแบคทีเรียและการสร้างไบโอฟิล์ม วิจัยนี้ผู้วิจัยจึงสนใจศึกษาการผลิตเอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์จากแบคทีเรียกรดแลคติก 2 สายพันธุ์ได้แก่ Lactobacillus casei subsp. rhamnosus และ Lactobacillus plantarum โดยเพาะเลี้ยงในอาหารที่มีแหล่งคาร์บอนประเภทน้ำตาลที่แตกต่างกัน ได้แก่ น้ำตาลซูโครส, กลูโคส, แมนโนส และ กาแลคโตส ศึกษาการเพาะเลี้ยงในสภาพที่มีอากาศ และในถังบ่มไร้อากาศ โดยเลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อที่มีแหล่งคาร์บอนที่เหมาะสมที่สุด ทดสอบเอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์ที่ผลิตได้มาทดสอบการยับยั้งแบคทีเรียได้แก่ Staphylococcus aureus และ Escherichia coli โดยเทคนิค Agar well diffusion assay และทดสอบการยับยั้งการสร้างไบโอฟิล์มของ Bacillus subtilis ด้วยเทคนิค Crystal violet staining for biofilm assay และศึกษาองค์ประกอบของน้ำตาลของเอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์ที่ผลิตได้ด้วยเทคนิคโครมาโตกราฟีแบบชั้นบาง โดยทำการทดลองซ้ำ 3 ครั้งทุกการทดลอง ข้อมูลที่ได้นำมาหาค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความแตกต่างของข้อมูลทางสถิติด้วยโปรแกรม SPSS ประโยชน์ที่ได้รับจากโครงงานนี้ ทำให้ทราบความสามารถสายพันธุ์แบคทีเรียกรดแลคติกในการสร้างเอ็กโซของเอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์ ทราบองค์ประกอบของอาหารเลี้ยงเชื้อ และสภาพการเพาะเลี้ยง และทราบสมบัติในการยับยั้งแบคทีเรียและยับยั้งการสร้างไบโอฟิล์ม์ และทราบองค์ประกอบของเอ็กโซพอลิแซ็กคาไรด์ ซึ่งเป็นประโยชน์ในการศึกษาต่อไป รวมถึงแนวทางในการนำไปประยุกต์ในด้านต่าง ๆ เช่นนำไปใช้ในการเป็นสารต้านแบคทีเรียและการก่อไบโอฟิล์ม หรือการใช้เป็นกันเสียทางชีวภาพในอุตสาหกรรมอาหาร หรืออื่นๆ