สเปรย์ยับยั้งการกินของหนอนใยผักในพืชตระกูลกะหล่ำจากสารสกัดStemofolineจากหนอนตายหยากและเพิ่มประสิทธิการยึดเกาะด้วยซาโปนินจากใบถั่วเขียว

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

บุญญรักษ์ เดื่อดิน, พวงเพชร แซ่เอี้ยว

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

เหมรัสฐ์ อินสุข

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2561

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

หนอนตายหยาก เป็นพืชสมุนไพรที่ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในหลายด้านอย่างแพร่หลาย ตั้งแต่อดีต โดยเฉพาะส่วนรากใช้เป็นยาทางด้านการแพทย์ ปศุสัตว์ สาธารณสุข และการเกษตร โดยสารออกฤทธิ์ที่สำคัญที่ตรวจพบคือ Stemofoline เป็นสารออกฤทธิ์ที่อยู่ในกลุ่มอัลคาลอยด์ มีส่วนช่วยในการยับยั้งการกินของหนอนศัตรูพืชในผักตระกูลกะหล่ำ โดยทั่วไปสารสกัดจากธรรมชาติที่นำมาใช้ในการป้องกันกําจัดศัตรูพืชนั้น มักจะมีคุณสมบัติที่สามารถสลายตัวได้เร็ว ไม่มีพิษตกค้าง ถ้าใช้ในปริมาณที่เหมาะสม และมีขั้นตอนการปฏิบัติที่ถูกต้องก็จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายทั้งต่อเกษตรกรและผู้บริโภค(นิษณา,2554)

สารซาโปนิน เป็นสารประกอบไกลโคไซด์ สามารถพบได้ทั่วไปในพืชหลายชนิด ซาโปนินมีคุณสมบัติในการต้านเชื้อราและศัตรูพืช และเป็นสารลดแรงตึงผิวธรรมชาติ (อภิรดี กอร์ปไพบูลย์,2558) จึงสามารถนำมาใช้ประโยชน์ด้านต่างๆได้มากมายหลายด้าน มักถูกใช้ในผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น สารจับใบสำหรับสารกำจัดศัตรูพืช เพื่อให้สารกำจัดศัตรูพืชเกาะบนพืชได้นานขึ้น และเพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของสาร

จากสรรพคุณของต้นหนอนตายหยากและคุณสมบัติของสารซาโปนิน ผู้จัดทำจึงจัดทำสเปรย์เพื่อยับยั้งการกินของหนอนใยผักจากสารสกัด Stemofoline จากหนอนตายหยาก ซึ่งหนอนใยผักเป็นศัตรูพืชตัวสำคัญของผักตระกูลกะหล่ำและเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและระยะเวลาการจับใบของสารสกัดจึงนำสารซาโปนินโดยสกัดจากใบของต้นถั่วเขียวมาเป็นส่วนช่วยในการจับใบ โดยเลือกพืชตัวอย่างคือ ผักคะน้า ซึ่งเป็นผักในตระกูลกะหล่ำ ศึกษาอัตราส่วนระหว่างสารสกัดจากรากหนอนตายหยากและสารสกัดซาโปนินที่เหมาะสมในการทำสเปรย์

และพบว่า สารสกัดจากรากหนอนตายหยากสามารถยับยั้งการกินของหนอนใยผักได้ โดยมีค่า LC50 เท่ากับ 6,248.6 พีพีเอ็ม และเมื่อผสมสารกัดจากรากหนอนตายหยากและสารสกัดซาโปนินในอัตราส่วน 60:40, 65:35, 70:30, 75:25, 80:20 พบว่าอัตราส่วนที่ดีที่สุดคือ 75:25 โดยทราบจากปริมาณการตายของหนอนต่อช่วงระยะเวลาที่กำหนด