การสกัดโปรตีนจากตักแตนปาทังก้าและดักแด้ไหม เพื่อใช้เป็นแหล่งของโปรตีนสำหรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารโปรตีนสูงแห่งอนาคต

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

กันต์ศักดิ์ ตัณฑศรี, ศิรประภา สินไชย

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

อธิป บุญศิริวิทย์

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย รังสิต

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2566

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

โปรตีนทางเลือก คือโปรตีนที่ไม่ได้มาจากเนื้อปศุสัตว์ โดยผลิตจากสิ่งมีชีวิตอื่นๆ เช่น พืช สาหร่าย ถั่ว แมลง เชื้อราที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ และโปรตีนจากการเพาะเลี้ยงในห้องทดลอง เป็นต้น ซึ่งสามารถพบเห็นการรับประทานโปรตีนทางเลือกได้อย่างแพร่หลายในช่วงเทศกาลต่างๆ เช่น เทศกาลกินเจ หรือผู้ทานอาหารมังสะวิรัติ โดยโปรตีนทางเลือกถูกให้ความสำคัญเพิ่มขึ้น เนื่องจาก การตระหนักถึงจำนวนประชากรโลกเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็วแต่ในทางกลับกันอัตราเร็วในการผลิตอาหารกลับน้อยกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (Ismail et al., 2020) ทำให้โปรตีนจากเนื้อสัตว์อาจผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการ นอกจากนี้การเลี้ยงปศุสัตว์ยังก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกซึ่งทำลายชั้นบรรยากาศเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ก่อให้เกิดภาวะโลกร้อน จากการสำรวจพบว่าพื้นที่ในการเลี้ยงสัตว์ให้เพียงพอต่อตน 1 คน ใช้รับประทานใน 1 ปี จะต้องใช้พื้นที่จำนวน 4 ไร่ ในขณะที่หากเป็นโปรตีนทางเลือกจะใช้พื้นที่เพียง 1 ไร่ ซึ่งเท่ากับว่าโปรตีนทางเลือกใช้พื้นที่ในการผลิตน้อยกว่าโปรตีนทางเลือก ถึง 4 เท่าตัว

แมลงเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีมากที่สุดในโลก และนับว่าเป็นโปรตีนทางเลือกแห่งอนาคตเนื่องจาก เมื่อเทียบกับเนื้อสัตว์แล้ว แมลงมีคุณค่าทางสารอาหารสูง (Del Valle et al., 1982) เมื่อเทียบปริมาณโปรตีนต่อ 100 กรัม พบว่า ตั๊กแตนปาทังก้ามีปริมาณโปรตีน 14.3 กรัม หนอนไหมมีปริมาณโปรตีนเท่ากับ 21.0 กรัม ในขณะที่ เนื้อหมูติดมัน มีปริมาณโปรตีน เพียง 11.9 กรัม นอกจากนี้แล้วแมลงยังให้พลังงานต่ำ เมื่อเปรียบเทียบทางด้านพลังงานต่อ 100 กรัม เนื้อหมูติดมันให้พลังงาน 457 กิโลแคลอรี เนื้อไก่ให้พลังงาน 110 กิโลแคลอรี เนื้อวัวให้พลังงาน 150 กิโลแคลอรี ในขณะที่ตั๊กแตนปาทังก้าให้พลังงาน 97 กิโลแคลอรี หนอนไหมให้พลังงาน 98 กิโลแคลอรี ไข่มดแดง 82.8 กิโลแคลอรี (Yi et al., 2013)

ถึงแม้ว่าแมลงจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูงและพลังงานต่ำ แต่ด้วยรูปลักษณ์ของแมลง อาจส่งผลต่อการยอมรับของผู้บริโภค ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีแนวคิดที่จะสกัดโปรตีนจากแมลงด้วยการตกตะกอนด้วยกรด และนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารทางเลือกโปรตีนสูง เพิ่มการยอมรับของผู้บริโภคต่อผลิตภัณฑ์ และ เป็นแนวทางการต่อยอดผลิตภัณฑ์จากแมลงซึ่งเป็นแหล่งอาหารในอนาคตต่อไป