นวัตกรรมแผ่นปิดแผลจากไคโตซานอัลจิเนตไฮโดรเจลเพื่อนำส่งสารสกัดใบบัวบก

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

ขวัญรัตน์ มั่งจิตร, ศลิษา ภู่ขวัญทอง, ญาณิดา วงศ์ภักดี

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ชนัญ ผลประไพ

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย รังสิต

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2562

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน การรักษาบาดแผลได้มีการพัฒนามาอย่างหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่

การพอกด้วยสมุนไพรแล้วปิดด้วยผ้า ไปจนถึงการใช้โลหะร้อนนาบในการฆ่าเชื้อ ซึ่งเป็นการรักษาที่ไม่มีประสิทธิภาพและอาจเป็นต้นเหตุของการเกิดแผลเรื้อรัง ด้วยองค์ความรู้ทางด้านชีวการแพทย์ในปัจจุบัน จึงได้มีการกำหนดคุณลักษณะของแผ่นปิดแผลในอุดมคติ ดังนี้ สามารถป้องกันผลกระทบจากสิ่งแวดล้อม เช่น แสงแดด การสัมผัส การติดเชื้อและแมลงพาหะ สามารถคงสภาวะที่เหมาะสมต่อการเยียวยาบาดแผล เช่น การคงความชื้น การดูดซับสารคัดหลั่ง การผ่านเข้าออกของออกซิเจน และอื่น ๆ เช่น ความเข้ากันได้ทางชีวภาพ มีความยืดหยุ่นสูง ราคาถูก ลอกออกง่าย อย่างไรก็ตามการวิจัยวัสดุปิดแผลที่มีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นสูงถึง 4 เท่า โดยมุ่งเน้นให้วัสดุปิดแผลมีสมบัติในการป้องกันการติดเชื้อและกระตุ้นการสร้างเนื้อเยื่อผิวหนัง ร่วมกับการประยุกต์ใช้วัสดุชีวภาพในการเตรียมแผ่นปิดแผลซึ่งมีความเข้ากันได้ทางชีวภาพสูง

ไคโตซาน (chitosan) และอัลจิเนต (alginate) เป็นพอลิเมอร์ชีวภาพที่ได้รับความนิยมในการ

พัฒนาเป็นแผ่นปิดแผลในรูปแบบไฮโดรเจล โดยมีการตีพิมพ์บทความวิจัยดังกล่าวมากกว่า 400 บทความในทศวรรษที่ผ่านมา ไฮโดรเจลที่เตรียมได้ควรมีความยืดหยุ่นสูง มีความคงตัวสูง มีการดูดซับสูง และมีการพองตัวสูง นอกจากนี้ยังมีการตรึงสารออกฤทธิ์ในโครงข่ายสามมิติของไฮโดรเจล ซึ่งการพองตัวจะมีผลต่อการปลดปล่อยสารดังกล่าว สารออกฤทธิ์สมานแผลจากพืชสมุนไพรที่มีการศึกษาเชิงลึก ได้แก่ อะซิติโคไซด์ (asiaticoside) กรดอะซิติก (asiatic acid) มาดีคาสโซไซด์ (madecassoside) และกรดมาดีคาสสิก (madecassic acid) เป็นต้น โดยสารดังกล่าวสามารถสกัดได้จากใบบัวบก และจากประกาศในราชกิจจานุเบกษา เรื่อง บัญชียาหลักแห่งชาติ โดยคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ พ.ศ.2561 ซึ่งได้ระบุว่าสารสกัดใบบัวบกที่สกัดด้วยเอทิลแอลกอฮอล์เข้มข้นร้อยละ 70 โดยปริมาตร ได้ถูกนำมาพัฒนาเป็นยาครีมที่ใช้ในการสมานแผล ดังนั้น จึงได้มีงานวิจัยที่มุ่งเน้นในการพัฒนาแผ่นปิดแผลที่มีสารสกัดจากใบบัวบกเป็นสารออกฤทธิ์และพบว่าแผ่นปิดแผลดังกล่าวมีความเข้ากันได้ทางชีวภาพและมีประสิทธิภาพในการเยียวยาแผลทั้งในระดับหลอดทดลองและระดับสัตว์ทดลอง

คณะผู้จัดทำจึงมีความสนใจในการนำไคโตซานและอัลจิเนตมาพัฒนาเป็นแผ่นปิดแผลในรูปแบบไฮโดรเจล โดยมีสารสกัดจากใบบัวบกเป็นสารออกฤทธิ์ที่ช่วยสมานแผล