การศึกษาสารสกัดจากผลของต้นสมอทะเลและฤทธิ์การยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พัทธนันท์ ปักเข็ม, ศุภิษฐา แจ้งใจ

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ปรินุช ชุมแก้ว, จรัสลักษณ์ เพชรวัง

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนมอ.วิทยานุสรณ์ สุราษฎร์ธานี

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

ปัจจุบันประเทศทั่วโลกเริ่มให้ความสำคัญกับพืชสมุนไพรอย่างมากในด้านอุตสาหกรรมยาต้านจุลชีพ เนื่องจากตระหนักถึงปัญหาเชื้อดื้อยาที่เพิ่มมากขึ้นทุกปีทำให้เป็นปัญหาทางสาธารณะสุขที่สำคัญ เเละก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจเป็นมูลค่ามหาศาล จากการค้นพบยาปฏิชีวนะเพื่อใช้ในการรักษาโรคติดเชื้อทำให้สามารถช่วยชีวิตและรักษาผู้คนที่ ติดเชื้อได้มากมาย แต่ปัจจุบันในประเทศไทยกลับมีการดื้อยาของเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคและความรุนแรงของโรคมากขึ้นส่งผลทำให้ยาปฏิชีวนะที่เคยใช้รักษาอยู่นั้นกลับใช้ไม่ได้ผลหรือมีประสิทธิภาพในการรักษาลดลง จากข้อมูลดังกล่าวทำให้ทราบได้ว่าในปัจจุบัน มีเชื้อก่อโรคท่ีดื้อยาปฏิชีวนะจำนวนมากและมีแนวโน้มในการดื้อยามากขึ้นโดยมีการคาดการณ์จำนวนผู้ป่วยท่ีเสียชีวิตจากการติดเชื้อดื้อยาอาจมีจำนวนเพิ่มขึ้นถึง 10,000,000 รายทั่วโลก ในปี ค.ศ. 2050 โดยปัจจุบันสาเหตุมาจากการใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่สมเหตุสมผลและมีการพัฒนาของเชื้อก่อโรคให้ดื้อต่อยาปฏิชีวนะมากข้ึน ดังนั้นการใช้ยาปฏิชีวนะในปริมาณที่มากเกินไปอาจไม่ใช้เเนวทางการเเก้ไขปัญหาที่ยั่งยืน ด้วยเหตุนี้จึงเป็นผลให้มีการวิจัยเพื่อหายาทางเลือกหรือการใช้สมุนไพรสำหรับการรักษาโรคติดเชื้อเพื่อลดการใช้ยาปฏิชีวนะลง สารสกัดจากพืชเป็นแหล่งทางเลือกที่สำคัญสำหรับการพัฒนายารักษาโรคติดเชื้อ เนื่องจากประเทศไทยมีการใช้สมุนไพรตามตํารับยาแผนโบราณในการรักษาโรคติดเชื้อจากจุลชีพมาเป็นเวลานานและให้ผลการรักษาเป็นที่น่าพอใจในระดับหนึ่งแต่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนค่อนข้างน้อยดังนั้นถ้ามีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์มาสนับสนุนจะทําให้การใช้สมุนไพรไทยเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจ โครงงานวิจัยนี้จึงสนใจการสกัดสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพของผลสมอทะเลมาทดสอบฤทธิ์การยับยั้งแบคทีเรีย โดยทดสอบการยับยั้งแบคทีเรียทั้งหมด 5 ชนิด ซึ่งแบคทีเรียเเต่ละชนิดเป็นตัวแทนของแบคทีเรียในแต่ละกลุ่มที่ยังคงพบได้มากและก่อให้เกิดปัญหามากมาย ประกอบด้วยเเบคทีเรียแกรมบวก 3 ชนิดได้ แก่ Saphylococcus aureus (ATCC25923) , Bacillus cereus (ATCC11778) และMethicillin Resistant Staphylococcus aureus แบคทีเรียแกรมลบ 2 ชนิดได้แก่ Pseudomonas aeruginosa (ATCC27853) และ Escherichia coli (ATCC25922) โดยใช้ เฮกเซน ไดคลอโรมีเทน เเละอซิโตนเป็นตัวทำละลายในการสกัด โดยเป็นการสกัดแบบต่อเนื่องตามลำดับตัวทำละลายดังกล่าวเริ่มจากตัวทำละลายที่มีความเป็นขั้วต่ำ มีขั้วกลางๆ และมีขั้วสูงเพื่อจะทำให้ได้สารที่ละลายได้ดีในแต่ละขั้วออกมาตามลำดับ จากนั้นนำสารสกัดที่ได้ไปวิเคราะห์องค์ประกอบสารโดยใช้เทคนิค (Thin Layer Chromatography, TLC) และนำไปทดสอบฤทธิ์ต้านเชื้อโดยวิธี agar well diffusion ซึ่งคาดว่าผลการศึกษาในครั้งนี้มีความเป็นไปได้ที่สารสกัดจากผลสมอทะเลอาจมีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียที่นำมาทดสอบได้เนื่องจากมีรายงานพบว่าผลสมอทะเลมีสารในกลุ่ม phorbol esters เป็นองค์ประกอบซึ่งพบงานวิจัยที่ชี้ว่า มีฤทธิ์ต้านเชื้อ HIV - 17 และจุลินทรีย์ (Shahid et al., 2008) การศึกษาในครั้งนี้อาจเป็นการเพิ่มทางเลือกในการใช้สมุนไพรกับปัญหาเชื้อดื้อยารวมไปถึงสามารถนำไปต่อยอดในการศึกษากับแบคทีเรียชนิดอื่นๆ หรือแม้แต่เชื้อรา และไวรัส หรือถ้าหากผลการศึกษาไม่ได้เป็นไปตามสมมุติฐานที่ตั้งไว้ก็จะเป็นการรายงานข้อมูลการศึกษาตามผลที่ได้ให้เป็นความรู้เกี่ยวกับงานวิจัยในหมวดหมู่สมุนไพรให้กับผู้ที่เกิดความสนใจในด้านนี้สามารถศึกษาได้