สมุนไพรกำจัดเเมลงวันจากสารสกัดยูคาลิปตัส ว่านน้ำ เเละหนอนตายหยาก

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พัชรพงศ์ นพรัตน์, ศุภกร ถิ่นพังงา

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

จิราภา ยอดเพชร

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พิษณุโลก

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

บทนำ

แมลงวันเป็นแมลงที่นอกจากจะสร้างความรำคาญให้กับผู้คนแล้ว ยังเป็นพาหะนำเชื้อโรคมาสู่คน เนื่องจากแมลงวันมีแหล่งเพาะพันธุ์ ตามมูลสัตว์หรือกองเศษอาหาร เศษขยะ ดังนั้นช่วงชีวิตของแมลงวันส่วนใหญ่จึงอยู่กับที่ที่มีความสกปรก และเชื้อโรคต่าง ๆ โดยในชีวิตประจำวันหลังจากที่ผู้คนทำอาหารเสร็จมักจะมีการมาไต่และตอมอาหารซึ่งอาจมีเชื้อโรคติดมากับส่วนต่าง ๆ ของแมลงวัน เช่น ขา ปาก ขน ปีก เชื้อโรคเหล่านี้ติดแมลงวันไปสู่คนผ่านทางอาหารที่แมลงวันตอม เมื่อคนรับประทานอาหารเข้าไปก็อาจก่อโรคระบบทางเดินอาหารต่าง ๆ เช่น โรคอหิวาห์ โรคไทฟอยด์ และโรคบิด ที่ให้เกิดอาการท้องเสีย มีไข้ อาเจียน และอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต

สารสกัดจากสมุนไพรของไทยมีมากมายหลายชนิดที่มีฤทธิ์ในการกำจัดเเมลงวัน จากการศึกษาเกี่ยวกับสมุนไพรที่สนใจพบว่าหนอนตายหยาก (Stemona) เป็นเถาไม้เนื้อแข็งลำต้นไม่ค่อยตรง ใบมีลักษณะเหมือนใบพลูเห็นเส้นใบชัดเจน ลักษณะรากคล้ายรากของกระชาย รากของหนอนตายหยากประกอบด้วยสารกลุ่มอัลคาลอยด์เป็นส่วนใหญ่ สารกลุ่มนี้มีฤทธิ์ในการฆ่าและยับยั้งการกินของแมลง จากการศึกษางานวิจัยพบว่าสารสกัดหนอนตายหยากมีความเป็นพิษสูงต่อหนอนแมลงวัน โดยสารสกัดหนอนตายหยากแสดงผลสัมผัสตายและยับยั้งการกินอาหารของหนอนใยผักและหนอนกระทู้ผัก ฤทธิ์สัมผัสตายต่อด้วงถั่วเขียว เเละ ว่านน้ำ (Sweet Flag Myrtle grass) มีลำต้นเป็นเหง้าอยู่ใต้ดินลักษณะเป็นแท่งค่อนข้างแบน มีใบแข็งตั้งตรง รูปร่างแบนเรียวยาวกมีสีเขียวมีขนาดเล็กออกเป็นช่อ มีจำนวนมากอัดกันแน่นเป็นแท่งรูปทรงกระบอก มีก้านช่อดอกลักษณะคล้ายใบ ทั้งใบ เหง้า และรากมีกลิ่นหอมฉุนในเหง้าว่านน้ำพบสารออกฤทธิ์ที่สำคัญคือ Asarona เป็นสารฆ่าแมลงโดยเป็นพิษต่อระบบประสาทของแมลง ยับยั้งการเจริญเติบโต และการกินอาหารของแมลง ยับยั้งการพัฒนาของระบบสืบพันธุ์ และการออกจากไข่ของตัวอ่อน นอกจากนี้ยังยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา นอกจากนั้นยังพบงานวิจัยเกี่ยวกับยูคาลิปตัสว่าน้ำมันหอมระเหยจากพืชในสกุล Eucalyptus น้ำมันหอมระเหยยูคาลิปตัส (Eucalyptus cssential oil) ที่สกัดได้จากใบของต้นยูคาลิปตัสพันธุ์ cinrea ความเข้มข้น 5.5 มิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เดซิเมตร สามารถฆ่าแมลงวันบ้านได้ร้อยละ 50 และน้ำมันหอมระเหยยูคาลิปตัสที่สกัดได้จากต้นยูคาลิปตัสพันธุ์ globules ในความเข้มข้น 214.5 μg/cm3 สามารถไล่แมลงวันบ้านได้ร้อยละ 84 น้ำมันหอมระเหยทีทรี (Tea trec oil) สกัดได้จากทีทรี (Melaeuca alternifolia) ที่ความเข้มข้นร้อยละ 5 สามารถกำจัดแมลงวัน

แสดงให้เห็นว่า พืชยูคาลิปตัส ว่านน้ำ และหนอนตายหยาก มีประสิทธิภาพในการกำจัดแมลงวันได้อย่างดีทางผู้จัดทำจึงนำข้อมูลที่ได้จากการศึกษาวิจัยนี้ไปเป็นข้อมูลเบื้องต้นที่มีความสำคัญและเป็นประโยชน์ต่อการนำไปพัฒนาและวิจัยเพื่อเป็นผลิตภัณฑ์กำจัดแมลงวันจากสารสกัดของพืช เช่น ยากำจัดแมลงวันแบบอัดเม็ดละลายน้ำ