การพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อลดความเครียดแบบออกซิเดชั่นที่เกิดจากโลหะหนักในพืชเศรษฐกิจด้วยสารสกัดหยาบจากเห็ดแครง

ชื่อนักเรียนผู้จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

กฤชญา หมวดอินทอง, จิณณพัต หิรัญรัตน์

อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานวิทยาศาสตร์

ฐาปนี จโนภาส, พรพิมล เรืองเพ็ง

โรงเรียนที่กำกับดูแลโครงงานวิทยาศาสตร์

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย นครศรีธรรมราช

ปีที่จัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์

พ.ศ. 2565

บทคัดย่อโครงงานวิทยาศาสตร์

เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศที่อุดมสมบูรณ์ในด้านทรัพยากรธรรมชาติ เพราะฉะนั้นสิ่งที่ทำให้เศรษฐกิจของประเทศไทยสามารถเจริญเติบโตก้าวไปข้างหน้าได้มาจนถึงปัจจุบันนี้คือ พืชเศรษฐกิจต่างๆ อย่าง มะเขือ พริก พริกไทย กล้วย ขิง ถั่วลิสง เป็นต้น ซึ่งสภาพแวดล้อมเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช เมื่อพืชอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมพืชจะเจริญเติบโตได้ดี โดยสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ เช่น อุณหภูมิ แสง ดิน น้ำ โรคและแมลงซึ่งจะมีความแปรปรวนอยู่เสมอ และเมื่อสภาพแวดล้อมเริ่มไม่เหมาะสม พืชจะสร้างอนุมูลอิสระพวกออกดซิเจนที่ว่องไวต่อปฏิกิริยา (ROS) ปริมาณน้อย เพื่อใช้เป็นโมเลกุลสัญญาณให้พืชทั้งต้นรับรู้ แล้วปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง ยิ่งสภาพแวดล้อมไม่เหมาะต่อพืชมากพืชก็ยิ่งสร้าง ROS มากและสะสมไว้ในเซลล์มากเกินที่ระบบต้านออกซิเดชันจะควบคุมให้เกิดสมดุล จึงทำให้กระบวนทางสรีระของพืชเสียหาย ซึ่งความไม่สมดุลของอนุมูลอิสระและสารต้านอนุมูลอิสระภายในเซลล์ เรียกว่า ความเครียดออกซิเดชัน (ยงยุทธ โอสถสภา , 2559) ซึ่งโลหะหนักก็ถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดอนุมูลอิสระในเซลล์ ความเป็นพิษจากโลหะหนักส่วนใหญ่ทาให้เกิดความ เครียด ออกซิเดชัน ยับยั้งการทำงา นของสารชีวโมเลกุล โดยเฉพาะเอนไซม์กลุ่มต้านอนุมูลอิสระ และเข้าแทนที่ ธาตุที่เป็นโคแฟกเตอร์ (co-factor) ของเอนไซม์ เช่น อลูมินัม (Al3+) ยับยั้งการยืดยาวของรากโดยหยุดกระบวนการขนส่งออกซินไปยังบริเวณปลายราก เป็นต้น

จากการศึกษาค้นคว้าของทางคณะผู้จัดทำสกัดสารหยาบจากเห็ดแครงด้วยตัวทำละลาย methanol dichloromethane, 2-butanol, ethyl alcohol เมื่อทดสอบด้วยสารเคมีทดสอบแล้วพบว่ามีสารในกลุ่มแทนนิน (มณี ศรีชะนันท์, ธีรวุฒิ เลิศสุทธิชวาล และคณะ, 2561) มีแนวโน้มว่าสารออกฤทธิ์ในการแย่งจับกับ โลหะหนัก คือสารประกอบฟีนอลิก และสารแทนนิน สอดคล้องกับ ค่าที่ได้จากการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ค่า IC50 ของความสามารถในการ แย่งจับกับโลหะหนักกับปริมาณสารพฤกษเคมีพบว่าความสามารถในการแย่งจับกับโลหะหนักมีความสัมพันธ์กับสารแทนนินรวมในระดับสูงมาก (r=-0.999) (วรรณิณี จันทร์แก้ว, มนต์สรวง ยางทอง, และคณะ, 2563) อีกทั้งจากงานวิจัยของ Ebrahimzadeh และคณะ(2008) พบว่าสารประเภทฟลาโวนอยด์และแทนนินมีฤทธิ์ในการจับโลหะได้ดี อีกทั้งงานวิจัยของ Mohan และคณะ(2012) ยังพบว่าสารกลุ่มแทนนินและฟีนอลิกมีฤทธิ์ในการจับโลหะได้เช่นกัน ดังนั้นทางคณะผู้จัดทำจึงสนใจที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ลดสภาวะเครียดออกซิเดชันที่เกิดจากโลหะหนักโดยใช้สารสกัดหยาบจากเห็ดแครง เพื่อลดความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับพืชเศรษฐกิจในประเทศไทย