ธรรมสังคณี
เมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเจ้ามหาสุตตโสม ได้สละชีวิ...
หมวด: อภิธรรมปิฎก ฝ่าย: ธรรมสังคณี ลำดับ: 108 อ้างอิง: Dhs 108 ประเภท: analysis
เนื้อหา
เมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเจ้ามหาสุตตโสม ได้สละชีวิต รักษาความสัตย์ที่กล่าวไว้ในมหาสุตตโสมชาดก อย่างนี้ว่า เราสละชีวิตของเราตามรักษาอยู่ซึ่ง วาจาสัตย์ ให้ปล่อยกษัตริย์ ๑๐๑ พระองค์ นั่นเป็นสัจจบารมีของเรา ดังนี้ ชื่อว่า บำเพ็ญสัจจบารมีเป็นปรมัตถบารมี. เมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเตมีย์ ทรงสละแม้ชีวิตอธิษ- ฐานวัตร กล่าวไว้ในมูคปักขชาดก (ชาดกว่าด้วยบุคคลผู้เป็นใบ้และพิการ) อย่างนี้ว่า พระมารดาพระบิดามิใช่เป็นผู้น่า เกลียดชังของเรา อิสริยะใหญ่ก็มิได้เป็นที่ เกลียดชังของเรา แต่พระสัพพัญญุตญาณ เป็นที่รักของเรา เพราะฉะนั้น การอธิษฐาน จึงเป็นวัตรของเรา ดังนี้ ชื่อว่า อธิษฐานบารมีเป็นปรมัตถบารมี. เมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเจ้าเอกราชผู้มีได้เห็นแม้แก่ชีวิต ของพระองค์ ทรงเจริญเมตตา ที่กล่าวไว้ในเอกราชชาดก อย่างนี้ว่า ใคร ๆ ย่อมไม่ดุร้ายกับเรา แม้เราก็ ไม่กลัวใคร ๆ ในกาลนั้นเราได้กำลังเมตตา อุปถัมภ์แล้ว ย่อมยินดีในป่าใหญ่ ดังนี้ ชื่อว่า ได้บำเพ็ญเมตตาบารมีเป็นปรมัตถบารมี. เมื่อพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นนักบวช ชื่อว่า โลมหังสะ ไม่ละ ความเป็นอุเบกขาในพวกเด็กชาวบ้านผู้ยังความทุกข์แสะความสุขให้เกิดขึ้น ด้วยการถ่มน้ำลายรดเป็นต้น และด้วยการนำดอกไม้ของหอมมาให้เป็นต้น ตามที่กล่าวไว้ในโลมหังสชาดก อย่างนี้ว่า เรานอนในป่าช้า มีกระดูกศพเป็น หมอนหนุน พวกเด็กชาวบ้านเข้าไปแสดง รูปไม่น้อย ดังนี้ ชื่อว่า อุเบกขาบารมีเป็นปรมัตถบารมี. ความย่อในที่นี้มีเท่านี้ ส่วนเนื้อความ พิสดารพึงถือในจริยาปิฎก.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ