ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
ตถาคต ศัพท์ในพระบาลีนั้น ตรัสไว้ในพรหมชาลสูตร ศัพท์ว่า อรหํ ...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 367 อ้างอิง: DN 367 ประเภท: sutta
เนื้อหา
ตถาคต ศัพท์ในพระบาลีนั้น ตรัสไว้ในพรหมชาลสูตร ศัพท์ว่า อรหํ เป็นต้น กล่าวไว้ในวิสุทธิมรรคโดยพิสดาร. ก็ในพระบาลีว่า โลเก อุปฺปชฺชติ นี้ คำว่าโลกมี ๓ อย่าง คือ โอกาสโลก สัตวโลก สังขารโลก. แต่ในที่นี้ประสงค์สัตวโลก. พระ ตถาคตแม้เมื่อเกิดในสัตวโลก จะได้เกิดในเทวโลกหรือพรหมโลกก็หาไม่ ย่อมเกิดในมนุษยโลกเท่านั้น. แม้ในมนุษยโลก ก็ไม่เกิดในจักรวาลอื่น ย่อมเกิดในจักรวาลนี้เท่านั้น. แม้ในจักรวาลนี้นั้น ก็ไม่เกิดในที่ทั่วไป ย่อมเกิดในมัชฌิมประเทศ โดยยาว ๓๐๐ โยชน์ โดยกว้าง ๒๕๐ โยชน์ โดยวงรอบ ๙๐๐ โยชน์ ซึ่งท่านกำหนดไว้อย่างนี้ว่า ทิศตะวันออกมีนิคม ชื่อ ชังคละ, ต่อจากนิคมชื่อ ชังคละ นั้น มีนิคมชื่อ มหาสาละ, ต่อจากนั้น เป็น ปัจจันตชนบท, ร่วมในเป็น มัชฌิมชนบท. ทิศตะวันออกเฉียงใต้ มีแม่น้ำชื่อ สัลลวดี, ต่อจากนั้นเป็น ปัจจันตชนบท, ร่วมในเป็น มัชฌิม- ชนบท. ในทิศใต้มีนิคมชื่อ เสตกัณณิกะ, ต่อจากนั้นเป็น ปัจจันตชนบท, ร่วมในเป็น มัชฌิมชนบท. ทิศตะวันตกมีพราหมณคามชื่อถูนะ, ต่อจาก นั้นเป็น ปัจจัยนตชนบท, ร่วมในเป็น มัชฌิมชนบท. ทิศเหนือมีภูเขาชื่อ อุสีรธชะ, ต่อจากนั้นเป็น ปัจจันตชนบท, ร่วมในเป็น มัชฌิมชนบท. และมิใช่แต่พระตถาคตเท่านั้น พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลาย พระอัคร- สาวกทั้งหลาย พระอสีติมหาเถระทั้งหลาย พระพุทธมารดา พระพุทธ- บิดา พระเจ้าจักรพรรดิ พราหมณ์และคฤหบดีที่มีหลักฐานอื่น ๆ ย่อม เกิดในมัชฌิมประเทศนี้เท่านั้น.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ