ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค
เพราะเหตุนั้น พระวังคีสเถระจึงกล่าวว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเทศ...
หมวด: สุตตันตปิฎก ฝ่าย: ทีฆนิกาย ลำดับ: 366 อ้างอิง: DN 366 ประเภท: teaching
เนื้อหา
เพราะเหตุนั้น พระวังคีสเถระจึงกล่าวว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเทศนาโดยย่อบ้าง ตรัส โดยพิสดารบ้าง พระสุรเสียงกังวาน ไพเราะเหมือนเสียงนกสาลิกา พระปฏิภาณก็ไว. เมื่อพระผู้มีพระภาคะเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว พระเจ้าอชาตศัตรูเวเทหิ- บุตร เจ้าแผ่นดินมคธก็เกิดพระอุตสาหะรับพร้อมพระพุทธดำรัส อธิบาย ว่า รับเฉพาะแล้ว. ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสพระดำรัสนี้แก่ พระเจ้า- อชาตศัตรู นั้น. อธิบายว่า ได้ตรัสพระสูตรทั้งสิ้น มีคำว่า อิธ มหาราช เป็นต้น ที่ควรจะตรัสในบัดนี้. บทว่า อิธ ในพระบาลีนั้น เป็นนิบาต ใช้ในอรรถอ้างถึงท้องถิ่น. อิธ ศัพท์นี้นั้น บางแห่งท่านกล่าวหมายถึงโลก อย่างที่กล่าวว่า พระ ตถาคตย่อมเกิดขึ้นในโลกนี้. บางแห่งหมายถึงศาสนา อย่างที่ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมณะ ที่ ๑ มีในศาสนานี้เท่านั้น สมณะที่ ๒ ก็มีในศาสนานี้. บางแห่งหมายถึงโอกาส อย่างที่กล่าวว่า เมื่อเราเป็นเทวดาดำรงอยู่ในโอกาสนี้ เราต่ออายุได้อีกจริง ๆ จงทราบ อย่างนี้เถิด ท่าน. บางแห่งเป็นเพียงปทปูรณะเท่านั้น อย่างที่ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้ง- หลาย เราบริโภคแล้ว ห้ามภัตแล้ว. ก็ในที่นี้ พึงทราบว่า ตรัสหมายถึงโลก. บทว่า มหาราช ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกว่า มหา- บพิตรอีก เพื่อทรงแสดงเทศนาตามที่ทรงปฏิญญาไว้. คำนี้มีอธิบายว่า ดูก่อนมหาบพิตร ตถาคตย่อมเกิดขึ้นในโลกนี้ เป็นพระอรหันต์.....เป็น ผู้เบิกบานแล้ว เป็นผู้จำแนกพระธรรม.
หมายเหตุ: เนื้อหาจัดระเบียบตามโครงสร้างแบบดั้งเดิม รักษาการอ้างอิงและลำดับตามต้นฉบับ