เล่มที่ 61
หมวดหมู่: พระสุตตันตปิฎก ลักษณะเนื้อหา: พระธรรมเทศนาและคำสอนของพระพุทธเจ้า จำนวนส่วน: 144 ส่วน
สารบัญ
- ข้าวน้ำนี้จัดไว้เพื่อท่านผู้เรืองยศ พราหมณ์ทั้งหลายย่อมขบเคี...
- พระบรมศาสดาเมื่อจะทรงประกาศเนื้อความนั้น จึงตรัสว่า นับแต่นั...
- ลำดับนั้น ท้าวสักกเทวราชจึงตรัสกะท้าวเธอว่า ดูก่อนพระเจ้าสีว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โสปิ เม ความว่า วณิพกเหล่าใดมา ขอเรา ...
- ราหมณ์แล้ว ทั้งสักกพราหมณ์ก็ไม่สามารถทำพระเนตรให้เป็นปกติเหม...
- ท้าวสักกเทวราช ประทับยืนขึ้นบนอากาศ ตรัสพระคาถาเหล่านี้ ในท่...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โกนีธ ตัดบทเป็น โก นุ อิธ แปลว่า ใครห...
- [๒๐๘๔] ท่านอาจารย์เสนก เราขอถามเนื้อความ นี้ บรรดาคนสองจำพวก...
- [๒๐๘๙] คนมีปัญญาน้อย ได้รับความสุขแล้ว ย่อมมัวเมา แม้ถูกความ...
- [๒๐๙๓] ข้าพระพุทธเจ้า จะกล่าวแก้ปัญหาที่ ท่านอาจารย์กล่าว แม...
- [๒๐๙๗] คนผู้มีปัญญาดังแผ่นดิน ย่อมไม่กล่าว คำเหลาะแหละ เพราะ...
- [๒๑๐๑] คนโง่ถึงจะมียศ ก็เป็นทาสของคนมี ปัญญา เมื่อกิจการต่าง...
- ก็มารดาบิดาทั้งสองของเรานั้น ท่านตาบอด เมื่อไม่มีผู้ปรนนิบัต...
- [๒๑๑๑] ดูก่อนนายพราน เนื้อทั้งสองนี้เป็น น้องชายน้องสาวของข้...
- [๒๑๑๘] แน่ะนายพราน เจ้าได้บอกไว้ว่า จะนำ เนื้อหรือหนังมามิใช...
- จประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภ การเสียสละชีวิตของท...
- ครั้งนั้น มีบุตรพรานคนหนึ่ง อยู่ในเนสาทคามไม่ห่างจากพระนคร พ...
- าตรัสถามว่า เธออยากได้อะไร ? พระนางจึงกราบทูลว่าขอ เดชะ กระห...
- ในวันรุ่งขึ้น พระมหาสัตว์พร้อมด้วยเนื้อบริวารแปดหมื่น เที่ยว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า เอเต พญาเนื้อกล่าวหมายถึงฝูงเนื้อที่ ...
- ครั้นจิตตมฤคกล่าวดังนี้แล้ว ก็เดินไปยืนพิงแนบข้างเบื้องขวาขอ...
- ก็มารดาบิดาทั้งสองของเรานั้น ท่านตาบอด ขาดผู้ปรนนิบัตินำทาง ...
- จิตตมฤคแม้เห็นพรานนั้นแล้วก็มิได้หนีไป ส่วนนางสุตตนามฤคี ไม่...
- ลำดับนั้น พระโพธิสัตว์จึงบอกแก่นายพรานว่า ดูก่อนนายพราน เนื้...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โว เป็นเพียงนิบาต
- ้ แต่พระอัครมเหสีของพระราชา ซึ่งมีพระนามว่า พระนางเขมาราชเทว...
- บุตรของนายพราน ยกย่องพระมหาสัตว์ไว้ในตำแหน่งอาจารย์ กระทำ ปร...
- ลำดับนั้น เมื่อมารดาบิดาพระโพธิสัตว์จะอนุโมทนา จึงกล่าวว่า ก...
- พระราชาสดับคำนั้นแล้ว ตรัสว่า ดูก่อนนายพราน เนื้อนั้นเป็นเช่...
- ลว่า ข้าแต่ มหาราชเจ้า ข้าพระพุทธเจ้าอันพญาเนื้อนั้นให้ขนของ...
- ข้าแต่บรมขัตติยมหาราช ขอพระองค์จงทรง ประพฤติให้เป็นธรรมในพาห...
- บุตรนายพรานแสดงธรรมด้วยพุทธลีลา โดยนิยามอันพระมหาสัตว์ ทรงแ
- บทว่า กาเรสฺสํ ความว่า เราจะไม่ยังทศพิธราชธรรมให้กำเริบ จักเ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้ในชาติก่อน พระอานนท์ก็ได้สละชีวิต เพื...
- [๒๑๒๖] ดูก่อนสุมุขเสนาบดี ท่านกล่าวคำใด คำนั้น เป็นคำดีงามขอ...
- [๒๑๓๒] ดูก่อนนายพราน วันนี้ข้าพเจ้าได้เห็น พญาหงส์ผู้เป็นใหญ...
- [๒๑๓๘] (พระราชาตรัสตอบว่า) พระมเหสี ของเราเป็นเช่นนั้น ทรงเช...
- ถึงหากว่านรชนจะเป็นผู้มีชาติเลวทราม แต่เป็น ผู้มีความขยันหมั...
- หมู่ญาติทั้งหลายละทิ้งเราผู้ติดบ่วงไว้ผู้เดียว ไม่ ห่วงใย พา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ทุกฺขปเรโต ความว่า ข้าแต่มหาราชเจ้า ถ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า อปเทน ปทํ ความว่า ดูก่อนมหาราช ทิชาชา...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า ตฺวญฺเจนํ ความว่า นายพรานถามว่า ไยท่า...
- นายพรานได้ฟังดังนั้นแล้ว กล่าวว่า ข้าแต่เจ้า เชิญท่านทั้งสอง...
- (พระราชาตรัสตอบว่า) ดูก่อนพญาหงส์ เรา เกษมสำราญดี ทั้งโรคาพย...
- (พระราชาตรัสตอบว่า) ดูก่อนพญาหงส์ธตรฐ เราชื่อว่า มีบุตรมากถึ...
- บทว่า มยา สุตา ความว่า พระราชตรัสตอบว่า โอรสทั้งหลาย ปรากฏแล...
- ถึงหากว่า นรชนจะเป็นผู้มีชาติเลวทราม แต่ เป็นผู้มีความขยันหม...
- บทว่า อสาเร ได้แก่ ในเวทสมัยอันติดต่อในโลก อันไร้สาระ
- พระมหาสัตว์แสดงธรรมถวายพระราชาอยู่อย่างนี้จนตลอดคืนยังรุ่ง
- เมื่อถึงเที่ยงวันพระราชากำลังทรงบรรทมหลับ กับนายสารถี (สุวโป...
- [๒๑๔๘] ขณะนั้น ปุปผกสุวโปดก ตัวมีจะงอย ปากแดงงาม ยินดีต้อนรั...
- ึกษาสิ่ง เหล่านั้นในที่นั้น ข้าแต่พระองค์ผู้ภารตวงศ์ ในอาศรม...
- พระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ก็เกิดทุกขเวทนาเป็นกำลัง
- ส่วนสุวโปดกตัวหนึ่งลมพัดไปตก ในระหว่างกองดอกไม้ ที่เนินทรายใ...
- พระศาสดาเมื่อจะประกาศเนื้อความนั้น ได้ตรัสพระคาถา ๕ คาถา ควา...
- บทว่า สมฺปนฺนวาหโน แปลว่า มีม้าเป็นพาหนะอันสมบูรณ์
- ลำดับนั้น สุวโปดกได้กล่าวตอบพ่อครัวปติโกลุมพะ โดยวจนประพันธ์...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า พลวาหโน ได้แก่ พาหนะที่มีกำลัง คือม้า...
- พระบรมศาสดา เมื่อจะทรงประกาศความนั้น ได้ตรัสพระคาถา ๔ คาถา ค...
- การชมเชย จึงตรัสพระคาถา ๒ คาถา ความว่า นกแขกเต้าตัวนี้ เจริญ...
- บัดนี้ ปุปผกสุวโปดก เมื่อจะจำแนกธรรมนั้น จึงกล่าวคาถา ๒ คาถา...
- บัดนี้ เมื่อปุปผกสุวโปดก จะแสดงธรรมแก่พระราชาสืบไป ได้กล่าว ...
- บทว่า ธีรูปเสวนา ความว่า บุคคลผู้คบหาธีรชนก็ย่อมเป็นเหมือน ใ...
- ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม้ในชาติก่อนพระเทวทัตก็เป็นคนลามก มีบริ...
- [๒๑๕๕] เจ้าทั้งสองเหมือนได้รับความทุกข์ร้อน เสียเหลือเกิน ปร...
- พระเจ้าภัลลาติยะ ได้ทรงสดับถ้อยคำ ของกินนรทั้งสองนี้แล้ว ทรง...
- เพราะรู้กามรสโลกีย์แห่งนางกุมารีนั้น พระราชกุมารจึงเกิดความป...
- พระเจ้ากาสีบรมกษัตริย์ ทรงเนรเทศ พระราชกุมารออกไปจากรัฐสีมาข...
- องมาด้วยฤทธิ์ บนน้ำอันไม่ แตกแยก ครั้นถึงความระคนด้วยสตรีแล้...
- ข้าแต่พระจอมภูมิบาล พระองค์จง ตรัสเปิดเผยก่อน พระองค์เป็นผู้...
- ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ พระองค์ ทรงมีพระมนัสวิปริตไปอย่างไร...
- เจ้าไปตั้งแต่หัวค่ำ มาเอาจนบัดนี้ ใจของเจ้ารังเกียจ เพราะได้...
- ท้าวสักกเทวราช ได้ประทานมณีรัตน์ อื่นโอฬาร มีคด ๘ คด แก่พระอ...
- บุรุษผู้กล่าว ผัดเพี้ยนการงานที่ ควรกระทำในวันนี้ว่า ควรทำใน...
- นรชนทั้งหลาย จะยกพลโยธายุทธ- นาการกับชรา พยาธิ มรณะไม่ได้เลย...
- พระราชาทั้งหลายผู้กล้าหาญ ย่อม หักค่ายทำลายพระนคร แห่งราชศัต...
- แท้จริงชีวิตของสัตว์ทั้งมวล ทั้งที่เป็น สตรีและบุรุษในโลกนี้...
- มนุษย์ทั้งหลายย่อมกระทำการบวง- สรวงยักษ์ ปีศาจ หรือเปรตทั้งห...
- ราชสีห์ก็ดี เสือโคร่งก็ดี เสือเหลือง ก็ดี ย่อมข่มขี่เคี้ยวกิ...
- ธรรมแลย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม ธรรมที่บุคคลประพฤติดีแล้วย่อมน...
- หม้อน้ำใหญ่ มีรูปทรงงดงามฉันใด ผลมะม่วงสุก อันมีสีกลีบและรสด...
- ่อมไม่เจริญแก่นรชน ผู้รู้จักศีล และความไม่เที่ยง ดำรงอยู่เหม...
- ท่านทรงทิพมาลา ผ้าโพกศีรษะ และเครื่องอาภรณ์ล้วนแต่เป็นทิพย์ ...
- ข้าพเจ้าเรียนจบไตรเพท หมกมุ่นอยู่ ในกามทั้งหลาย ได้ประพฤติเพ...
- ึงเสวยขนมกุมมาสอันโอชารส ดูก่อนพระ- องค์ผู้เป็นจอมประชาชน ขอ...
- เราคือพระเจ้าปัญจาลราช มีนามว่า ชัยทิส ถ้าท่านได้ยินชื่อก็คง...
- ถ้าความรอดพ้นของเราไม่มีด้วยการ แลกเปลี่ยน ขอให้เราได้กลับไป...
- ขอเดชะ ข้าแต่พระราชบิดาผู้ทรงพระ- คุณอันประเสริฐ ข้าพระองค์ไ...
- ข้าพระพุทธเจ้า ขอเอาชีวิตของข้า- พระพุทธเจ้า แลกพระชนมชีพของ...
- มารดาของรามบุรุษ ผู้ไปสู่แคว้นของ พระเจ้าทัณฑกิราช ได้คุ้มคร...
- เรารู้ว่าท่านเป็นโอรสของพระเจ้าชัยทิส ดูพระพักตร์และผิวพรรณ ...
- ผู้ที่ตั้งอยู่ในธรรม มีวาจาสัตย์ รู้ค
- ลำดับนั้นแล พระราชโอรสอลีนสัตตุ มีพระปัญญา ทรงประคองอัญชลีไห...
- ข้าแต่พระมหาราชเจ้า หม่อมฉันแพ้ พระครรภ์ โดยการแพ้พระครรภ์เป...
- บิดา หรือปู่ทวด ของข้าพระองค์ ทั้งหลาย ก็ยังไม่เคยเห็น ทั้งย...
- ข้าแต่พระราชเทวี เครื่องอาภรณ์ที่ แล้วไปด้วยเงิน แก้วมุกดา แ...
- นายพรานนั้น ยึดเอาพระเสาวนีย์ของ พระนางสุภัททาราชเทวี ซึ่งปร...
- นายพรานผู้กระทำกรรมอันชั่วช้า ขุด หลุมเอากระดานปิดเสร็จแล้ว ...
- แท้จริงพระนางสุภัททา ทรงทราบ ดีว่า งางาม ๆ แห่งบิดาและปู่ทวด...
- นายพรานนั้นนำงาทั้งคู่ของพญาคช- สาร อันอุดมไพศาลงดงาม ไม่มีง...
- ขอเดชะพระขัตติยราช พระองค์ทรง ปรารถนา จะปฏิบัติตามอรรลและธรร...
- ืองพระยศ ทรงส่งเราให้เป็นทูตมา พระเจ้าโกรัพยะผู้ยุธิฏฐิลโคตร...
- ชทูตของพระเจ้าโกรัพัยราช ผู้ยงยศทรงส่งมา พระองค์ผู้ยุธิฏฐิลโ...
- ดูก่อนท่านพราหมณ์ ท่านยังไม่ได้ ถามสัภวกุมาร อย่าเพิ่งเข้าใจ...
- ตของพระเจ้าโกรัพยราช ผู้ยงยศทรงส่งมา พระองค์ผู้ ยุธิฏฐิลโคตร...
- ขอเดชะ ขอเชิญพระองค์ทรงสดับ ข้าพระองค์จักราบทูลอย่างที่คนฉลา...
- ข้าพเจ้าจะให้พระราชมารดาก่อนให้ พระมเหสี ให้กนิษฐภาดา ต่อแต่...
- ก็พระราชชนนีของพระองค์ เป็นผู้ บำรุงเลี้ยง ทรงอนุเคราะห์ตลอด...
- พระกนิษฐภาดา ทรงบำรุงชาวชนบท ทั้งหลาย ให้เจริญรุ่งเรือง เชิญ...
- พระองค์ประสูติวันเดียวกันกับธนุเสข- กุมาร ทั้งสองพระองค์ เป็...
- ข้าแต่ผู้เป็นเจ้า อาจารย์เกวัฏลืมตา ทั้งสอง เพ่งดูข้าพเจ้าแม...
- ท่านทั้งหลายชาวปัญจาลนคร จงฟัง ราชภาษิตของพระเจ้าจุฬนีพรหมทั...
- แท้จริงสัตว์ที่จะไม่ตายไม่มีเลย ใน แผ่นดิน ธรรมชาติเช่นกับปั...
- บุคคลไม่ควรเปิดเผยความลับเลย ควรรักษาความลับนั้นไว้ เหมือนรั...
- อเจลกชีเปลือย ละเรือนออกบวช มี ศีรษะโล้น เที่ยวไปเพราะเหตุแห...
- นชั่ว เอาเถอะ ท่านจงพ้นจากการถูกฆ่าในวันนี้ ก็บุตรมี ๓ จำพวก...
- สัตว์ทั้งสองผู้มีเพศพรรณดังเทวดา สุขุมาลชาติเช่นเดียวกัน อาจ...
- แน่ะเจ้าคนเลวทราม เจ้าประทุษร้าย ต่อผู้ไม่ประทุษร้าย ทั้งเป็...
- คนทั้งหลายรู้จักโอรสของพระเจ้ากาสี มีนามว่า โสตถิเสนกุมาร เร...
- ดูก่อนนางสัมพุลา เธอจักทำอะไรได้ กับราชบุตรผู้เดือดร้อน อมโร...
- หญิงนี้มียศประเสริฐกว่าหญิงทั้งหลาย สงบเสงี่ยมเรียบร้อย มีเด...
- ดูก่อนพระราชบุตรีผู้มียศ เธอมาเสีย จนค่ำทีเดียวหนอ วันนี้เธอ...
- ขอความสัตย์ที่หม่อมฉันมิได้เคยรัก บุรุษอื่น ยิ่งกว่าทูลกระหม...
- ู้จอมชน มเหสีของเจ้า เป็นผู้เกื้อกูลเจ้าด้วย มีศีลด้วย เพราะ...
- ขอให้พระเจ้าปัญจาละ จงถูกศรเสียบ ในสงคราม เสวยทุกขเวทนา เหมื...
- กลางคืนถูกโจรปล้น กลางวันถูกเจ้าหน้าที่กด ขี่ด้วยภาษี อันไม่...
- ขอให้พระเจ้าปัญจาลราช จงถูกฟัน ด้วยดาบในสงคราม เดือดร้อนอยู่...
- ขอให้พระเจ้าปัญจาลราช จงพลัด พรากจากราชโอรส วิ่งคร่ำครวญ เหม...
- ท่านเป็นพรหมจารี ชาติอาธรรม์หนอ จึงกล่าวยกย่องกษัตริย์อยู่ได...
- ลำดับนั้น ท้าวมฆวาฬสักกเทวราช ปุรินททะ ทรงเห็นประโยชน์ ได้ตร...
- ไฉนจึงจะรู้จักคนประเสริฐกว่า คน เสมอกัน หรือคนที่เลวกว่า ซึ่...
- การเสด็จมาของมหาบพิตร ผู้มีพระ- นามว่า อัฏฐกะ ภีมรถะและกาลิง...
- สาลิสสระดาบส ในครั้งนั้นได้มาเป็น พระสารีบุตร เมณฑิสสรดาบส ไ...
- วิมานนี้บริบูรณ์ ด้วยการฟ้อนรำ ขับ ร้องตั้งอยู่ช้านาน แต่เป็...
- มหันตภัยมิได้ตามถึงข้าพเจ้าเลย ชน พวกนั้น ไม่อาจทำลายเดชของข...
- แม้บุตรธิดาทั้งหลายของเจ้า ก็มีมาก ยังเล็กนัก ยังไม่เป็นหนุ่...
- (พระมหาสัตว์ตรัสว่า) ครรภ์ของเธอแก่ แล้ว ขอเชิญประสูติพระโอร...
- ดูก่อนพ่อโสมทัต เราเป็นผู้กระสันนัก ความไม่ยินดีย่อมมาครอบงำ...
- พระราชาทรงห้อมล้อมด้วยหมู่พระประยูรญาติ เสด็จเที่ยวไปยังปราส...
- พระราชาทรงห้อมล้อมไปด้วยหมู่พระประยูรญาติ เสด็จเที่ยวไปยังสว...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า วีติกิณฺโณ ความว่า เกลื่อนกล่นไป ด้วย...
- ลำดับนั้น ท้าวสักกเทวราช ทรงทราบว่า พระโพธิสัตว์เสด็จออก อภิ...
- บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า รติกีฬิตานิ ความว่า (ท่านทั้งหลาย อย่...
- จบอรรถกถาจุลลสุตโสมชาดกที่ ๕ จบอรรถกถาจัตตาลีสนิบาต เพียงเท่...